Endonezya’da neler oluyor? / What is happening in Indonesia?

Mehmet Özay                                                                                                            13.11.2026

Hangi skandal, bir hükümeti kamuoyu nezdinde anlamsız kılar veya süreçler doğru işlerse iktidarından eder?

Evet, bu soruyu bir süredir Endonezya’da Prabowo yönetimi için soranların sayısı az değil. geniş bir koalisyon ittifakı sonucu başkan olan Prabowo Subianto hükümetinin son iki yıllık iktidar sürecinde ulusal ve uluslararası politikada dişe dokunur bir gelişmeye imza atmaması dikkat çekiyor.

Bunun dışında, alınan iç politika ve uluslararası politikada alınan veya alınmaya çalışılan çeşitli politikaların ise Endonezya kamuoyunu memnun etmek bir yana, her bir adım atışta, tepkileri çeken süreçler, siyasal analizciler arasında “Acaba, Prabowo yönetimi ne yapmak istiyor?” sorusunun da sıklıkla sorulmasına neden oluyor.

Bugün, söz konusu bu olumsuz sürece bir yenisi eklenmiş bulunuyor…

Başkan yardımcısı istifa etti

Başkan yardımcısı, Gibran Rakabuming Raka görevinden istifa etti…

Bu istifanın nedeni ise, bu istifanın kendisi kadar belki de, ondan daha çok hayati öneme sahip.

Gibran’ın, lise öğrenimine dair akademik yeterliliği konusunda Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvuru sonrasında yaşanan olumlu gelişme ve ardından, Halk Danışma Meclisi (People’s Consultative Assembly-MPR) vekilleri harekete geçerek, Gibran’ın görevden alınması sürecinde önemli rol oynamış oldular.

Her ne kadar, Anayasa Mahkemesi ve ardından, Danışma Meclisi’nde 8 farklı partiye mensup 120 milletvekilinin Gibran’ın görevden alınması yönündeki imzaları karşısında yasal mücadele vereceğini açıklayan Gibran’ın, bu niyetinden vazgeçmiş olması da, bir o kadar dikkat çekicidir.

İstifa gerekçesi olarak ortaya çıkan ve eğitim süreçleriyle ilgili belgelerle bağlantılı bu gayet rasyonel neden, ortada siyasi bir kumpas bulunmadığını aksine, gelişmelerin siyasi etikle açıklanmaya matuf bir yönü olduğuna işaret ediyor.

Gibran’ın, “önce mücadele edeceğini ve aradan geçen bir günün ardından, bundan vazgeçmesinde”, anayasa mahkemesinin kararı karşısında yasal bir sürecin olmadığı yönündeki açıklamanın etkili olduğu anlaşılıyor.

Kamu idaresi ve rasyonalite

Bu durum, bizim temiz siyasat, siyasetin rasyonel kuralları, siyasal etik gibi bir dizi kavramı birbiri ardına gündeme getirerek gayet derinlemesine analizler yapmamızı gerektiriyor.

Siyasetçilerin, politik karakterleri ve ideolojileri kadar, eğitim düzeylerinin de seçim kanunları kadar kamuoyları için önemli olduğu ortadadır.

Gibran’ın yurt dışında yaptığı lise öğreniminin Endonezya lise öğrenimi şartlarını karşılamadığı yönündeki açıklama olsa olsa, bir skandal olarak değerlendirilmeyi hak ediyor.

Şayet, Gibran, eğitim süreçleriyle ilgili belgeleri sunmada kasıtlı bir ‘yanlışa’ müracaat etmişse ve bu sürecin aradan geçen iki yıllık süreye rağmen, ancak bugün kanıtlanmış olması ortada kamu yönetimi kadar, siyasal etik olgusunun da ciddi anlamda ciddi anlamda göz ardı edildiğini gösteriyor.

Bazı detaylar

Bu gelişmenin Endonezya halkı nezdine, kamu vicdanını ne denli yaraladığı hususu ise bir başka konudur.

Gibran’ın, iki dönem devlet başkanlığı yapmış olan Joko Widodo’nun oğlu olması ve bugün yapılan sorgulamanın boyutunun Gibran’ın ‘siyasal kişiliğinden’ öte bir boyuta taştığını gösteriyor.

Temiz siyasetçi kimliğinin son dönemdeki temsilcisi olarak Endonezya siyasetinde varlık gösteren Joko Widodo’nun özellikel ikinci dönem başkanlığının sonlarına doğru aldığı kararlarla Endonezya kamuoyunda şaşkınlığa ve tepkilere neden olmuştu.

Bu süreçlerin biri de, o dönem anayasa mahkemesi başkanlığına yakın akrabasını ataması ve bu süreçle bağlantılı olarak başkan yardımcılığı adaylığı için 40 yaş sınırına rağmen, Jokowi’nin oğlu Gibran’ın, -aynı zamanda yakın akrabası olan- anayasa mahkemesi başkanının marifetiyle alınan 5’e 4 oylamayla başkan yardımcılığı adaylığının onanması yeniden hatırlanmaya matuf gelişmelerdi

Şimdi ne olacak?

Gibran’ın dün, yani 12 Kasım günü Başkan Prabowo’ya sunduğu istifa dilekçesi Endonezya siyasetinde, “Şimdi ne olacak?” sorusu gündeme gelmesine neden oluyor.

Bu soruya kesin cevabı 4 Aralık’ta bulmuş olacağız. Bir başka deyişle, ülkede devlet başkan yardımcılığına seçilecek isim yaklaşık iki hafta sonra kesinleşmiş olacak.

Sürecin nasıl işleyeceğine kısaca bakacak olursak, partilerin başkan yardımcılığı için aday göstermesi ve bunlardan ikisinin başkan Prabowo tarafından Danışma Meclisi’ne sunulması ve yapılacak seçimle kesin aday belirlenmiş olacak.

Şu anda ortada üç aday bulunuyor. İktidarın büyük ortağı ve Prabowo’nun başında bulunduğu Gerindra’nın iki önemli ismi Sugiono ve Ahmad Muzani. Üçünsü isim ile Endonezya Mücadeleci Demokratik Parti (PDI-P) genel başkanı da olan Maharani.

Olası nitelikli adaylar arasında hiç kuşku yok ki, Demokrat Parti başkanı ve son dönemde başkan adayı olarak da gündeme gelen Agus Harimurti Yudhoyono bulunuyor. Ancak, bugün iki partiden üç adayın ismi gündeme gelirken, Demokrat Parti aday göstermedi.

Bu çerçevede, Agus Harimurti yaptığı açıklamada, democrat Parti olarak aday göstermeyeceklerini, başkan Prabowo’nun kararına saygı göstereceklerini” ifade etti.

Bu açıklama ilk etapta, nötr bir duruşu sergilerken, Demokrat Parti’nin başkan Agus Harimurti’yi aday olarak göstermemesini iki açıdan değerlendirmek mümkün.

İlki, Prabowo başkanlığındaki yönetimin bugüne kadar iç politikada ve uluslararası ilişkilerde kayda değer bir söylem ve politika ortaya koyamamış olmasının doğurduğu olumsuz siyasal iklim.

İkincisi, ilkiyle doğrudan ilişkili olarak iki yıl sonra yapılacak genel seçimler öncesinde Agus Harimurti’nin olası başkanlık veya başkan yardımcılığı şansını heba etmemek.

Prabowo’nun açıklanan ve belki de önümüzdeki günlerde açıklanacak diğer adaylar arasından seçeceği iki ismin büyük koalisyonu ‘çatlatacak’ değil, mümkün olduğunca ‘işlerin rayında gittiğini’ göstermeye yarayacak bir aday olacağına kuşku yok.

Başkan yardımcısı Gibran’ın istifasını tek başına değerlendirmek yerine, bu süreçte olan bitenleri son iki yılda Prabowo yönetiminin genel yönelimleriyle birlikte değerlendirmek gerekiyor.

Gibran’ın siyasal etik dışı bir şekilde siyasetten saf dışı bırakılması yaşanan son iki yıllık sürecin geldiği noktayı gözler önüne sermesi açısından gayet manidardır.