AÇE

Mehmet Özay 15.08.2026 Yirmi yıl toplumların tarihinde belki, kısa bir süreye tekabül ediyor. Ancak, günümüz modern ya da post-modern toplumlarında yirmi yıl, hızla yaşanan değişim süreçlerine konu olmasıyla dikkat çekiyor. Tıpkı, özellikle, son birkaç nesildir dünya toplumlarının, -en azından- azımsanmayacak...

Mehmet Özay 03.06.2026 Malay Takımadaları bölgesinin bağımsızlıklar sonrasında ortaya çıkan, üç temel ülkesinden biri olan Endonezya, -diğerleri Bruney ve Malezya-, modern siyasal tarihinin bağımsızlık öncesi sürecin uzantıları olan gelişmelerin doğurduğu ‘sancılarla’ geçirmiş bir ülkedir. Merkezi hükümet adına, ‘sancı’ olarak anılmayı...

Mehmet Özay 29.03.2026 Tengku Awe Geutah’ı konu alan yazının, ikinci bölümüne burada devam ediyorum. Tengku Şeyh Awe Geutah’ın kabri, Bireun’a bağlı Peusangan bölgesindeki, ‘Lueng Daneun’ adlı köy’de bulunuyor. Burayı, ‘kompleks’ olarak zikretmemin nedeni, Şeyh Efendi’nin kabrinin yanı sıra, “Dayah Tengku...

Mehmet Özay 26.03.2026 Ramazan ayının son günlerinde, Kuzey Açe’de daha önce gidemediğim bazı bölgeleri ziyaret etme imkânı buldum. Bu ziyaretlerin öne çıkanlarından biri meşhur Peusangan’a bağlı birkaç köydü. Açe’deki ilk yıllarımda duyduğum “Tengku Awe Geutah”ın mezarının da bulunduğu köy Lueng...

Mehmet Özay 26.12.2025 Yıldönümleri bireylerin, toplumların, devletlerin yaşamında anılmaya, hatırlanmaya, üzerinde durulmaya, ders alınmaya, sevinmeye, üzülmeye vesile olan günlerdir. Kimi yıldönümleri, onulmaz acılarla zihinlerde, gönüllerde yer eder. 21 yıl önce bugün, Hint Okyanusu’nu vuran deprem ve tsunami de, bu günlerden...

Mehmet Özay 04.12.2025 Her toplumun idealleri vardır ve bu idealler, tarihsel olarak devamlılık gösterir. Kimi toplumların ideallerini oluşturan, tarihsel kökenleridir. Kimilerinin ki ise, tarih olacak ileriki zamanlara konuşlayan ve gelecekcilik olarak adlandırılan bir duruma tekabül eder. Açe toplumunun, bu yönde...

Mehmet Özay 16.08.2025 Açe’de yüzyılın barışı olarak adlandırdığım gelişmenin 20 yılı. Yirmi yıl önce bugün, 15 Agustos 2005 tarihinde Finlandiya’nın başkenti Helsinki’de Endonezya merkezi hükümeti ile Açe Özgürlük Hareketi arasında yapılan görüşmelerin barış anlaşmasıyla sonuçlandı. 1976 yılında başlayan Açe’yi özgürleştirme...

Mehmet Özay 08.12.2025 Gerçeklerin nasıl anlaşılacağı ve ifade edileceği konusunda işimizi kolaylaştıran unsurlar sıradan gözlemlerden başlayarak yaşanmış tecrübeler ve pür bilimsel çalışmalara değin uzanan geniş bir alanı kapsıyor. Bu anlama potansiyeline dair araçlara rağmen, anlama ediminin gerçekleş/e/memiş olması bilgisizlikle, inatla,...

Mehmet Özay 03.06.2025 Hasan di Tiro’nun vefatının, 15. yıldönümü… Bu yıldönümü vesilesiyle bir kez daha, Hasan di Tiro ve Açe hakkında bazı görüşleri paylaşacağım. Bu noktada, bir lider olarak Hasan di Tiro ile Açe toplumunun bu liderlik bağlamındaki bir iki...

Mehmet Özay 18.04.2025 “Açe, Osmanlı’ya nasıl yardım etti?” çarpıcı bir soru cümlesi, değil mi? Aslında, pek çok kişi soruyu bu şekilde değilde, tam tersine, “Osmanlı, Açe’ye nasıl yardım etti?” şeklinde yazmayı ve okumayı ister… Tarih, işte böyle bir şey… Geçmişte...