Maleyza’da neler oluyor? / What’s happening in Malaysia?

Mehmet Özay                                                                                                            14.11.2026

Malezya’nın önemli eyaletlerinden (Negeri) Melaka’da bugün yani, 14 Kasım’da yapılan eyalet seçimlerini, Ulusal Cephe (Barisan Nasional-BN) ve Ulusal İttifak’ın (Perikatan Nasional-PN) koalisyonunun zaferiyle sonuçlandı.

Neredeyse son beş aylık süre zarfında, önce 11 Temmuz’da Cohor ve ardından, 1 Ağustos’da Negeri Sembilan’da yapılan eyalet seçimlerini kazanan bu koalisyon bloğunun elde ettiği bugünkü üçüncü başarı, Malezya siyasetinde ve de toplumunda neler olup bittiği sorgulamasını gündeme getirmeye yetiyor.

Malaka’da bugün yapılan seçim sonuçlarına göre, 28 sandalyeli eyalet parlamentosunda BN ve BP koalisyonu 24 milletvekili, bugünkü Federal yönetimde iktidarın önemli bir parçasını oluşturan Umut Koalisyonu (Pakatan Harapan) ise 4 milletvekili kazandı.

Şimdi ne olacak?

Akıllara, “Şimdi ne olacak? sorusu geliyor doğal olarak.

BN ve BP koalisyon unsurlarına bakıldığında, bu sorunun cevabı gayet kolay…

“Üç eyalet seçimini üst üste kazanan, biz yani, muhalefet olduğuna göre, Federal hükümet meşruiyet krizindedir. Ve en kısa sürede genel seçimlere gitmelidir”.

Aslında tarafsız diyebileceğimiz ve içinde uluslararası medyanın da bulunduğu çevrelerde de, aynı görüşün hakim olduğunu söylemek mümkün.

Bunun ardından, şu soruyu gündeme getirmek gerekiyor. “Peki, mevcut Federal iktidar, kendini genel seçimlere karar vermeye zorlayacak bir durumda hissediyor mu?”

İktidar açısından gayet zor bir soru…

Cevabının hemen verilemeyecek olması kadar, verilebilecek cevabın öyle kolayca ‘hayır’ olmadığı da ortada.

Bunu bize söyleten, ülkede mevcut siyasal ve toplumsal yapının geldiği noktadır.

Sadece, Cohor, Negeri Sembilan ve Malaka eyalet seçim sonuçlarına bakarak verilebilecek bir cevap bulunmuyor ortada.

Komplike koalisyonlar

Her ne kadar, Ulusal Cephe (BN) ve Ulusal İttifak (PN) koalisyonu şeklinde zikredilse de aslında, ülkedeki siyasal oluşumlar, birlikler ve koalisyonlar gayet parçalı bir o kadar da dinamik bir yapı arz ediyor.

Bu durum, Malezye siyasetine ve toplumuna kimin ve de, nereden baktığına bağlı olarak, ülkede toplumun ve siyasetin nereye doğru gitmekte olduğuna dair de, farklı açılımları gündeme getirmeye yetiyor.

Öncelikle, şunu hatırlatmakta fayda var ki, Ulusal Cephe (BN)  ve Ulusal İttifak (PN) tekil gruplar olarak kendi içlerinde birer koalisyon gücünü teşkil ediyor.

Son dönemde ve de gayet sürpriz bir şekilde ortaya çıkan durum ise, bu iki farklı koalisyon bloğunun biraraya gelme becerisini gösterebilmiş olmasıdır.

Ve oluşan yeni büyük koalisyon oluşumu, Cohor, Negeri Sembilan ve Melaka eyaletlerinde yapılan seçimleri kazanmak suretiyle sadece yerel siyaset bağlamında değil, ulusal siyasette veya Federal siyasal ve iktidar yapılaşmasında yeni bir siyasal olgunun ortaya çıkmakta olduğuna işaret ediyor.

Bugün, söz konusu koalisyon bloklarının veya genel itibarıyla söylemek gerekirse, mevcut Federal iktidar karşısında kendini muhalefette gören siyasal partilerin bugün elde ettikleri seçim başarısını bir de bu çerçeveden değerlendirmek gerekiyor.

Neye alternatif?

Nihayetinde, bugün konuşulmakta olan, bir seçim başarısıdır…

Ancak, bu koalisyon bloklarının siyasal ve ideolojik olarak nerede durdukları, birbirleriyle hangi noktalarda örtüştükleri ve hangi noktalarda ayrıştıkları tartışma süreçlerinde yer bulduğunu söylemek güç.

Bunu söylerken, ortada herhangi bir toplumsal ve siyasal argüman olmadığını söylemek istemiyor.

Bilakis, Malezya siyasal ve toplumsal zeminini oluşturan etnik ve dini yapılaşmalar gibi gayet kökleşmiş olgular, söz konusu son üç eyalet seçimlerinde de şu veya bu ölçüde gündemdeydi.

Bir anlamda ve kimi ölçülerde, bu kökleşmiş ve derin ideolojik yarıklar oluşturmuş temel olguların dışında yeni ve alternatif söylem ve politikalarla karşılaşmak mümkün olup olmadığını sahaya giderek gözlemleyerek anlamak gerekiyor.

Bu çerçevede, adına ‘siyasal tartışma’ denilen olgunun olup olmadığı bile sorgulanmaya değer bir durum.

Bugün olan ne?

BN ve PN koalisyonunun gayet yeni bir siyasal olgu olarak ortaya çıktığına yukarıda kısaca değinmiştim.

Bu noktada, parçalı koalisyonların, çok farklı nedenlerle seçim döneminde yeni ve farklı seçim ittifaklarına dönüşmesi belki de, Malezya siyaseti için yeni bir olgu değil.

Ancak, bu siyasal gerçekliğin bugün geldiği nokta, çok daha dinamik ve daha çok ses getiren bir niteliği içinde barındırıyor.

Bunun temel nedenlerini hem, tüm siyasal, ekonomik, etnik, dini, göçmen vb. dengeleriyle ulusal iç siyaset ile hem de, bölgesel ve özellikle küresel siyasette güç erklerinin oluşum süreçlerinde yaşananlardan ayırt etmek mümkün gözükmüyor.

Ne demek istediğimi, bugünkü mevcut iktidarın oluştuğu 19 Kasım 2022 genel seçimlerine dönerek anlatmak ve anlamakta yarar var.

Nihayetinde,  yukarıda zikredilen koalisyon bloklarının Cohor, Negeri Sembilan ve bugün Melaka eyaletlerindeki seçimleri üst üste kazanmasının temel nedeni, ulusal veya Federal yönetimde iktidar olan siyasal yapıya yönelik, bir siyasal-ideolojik veya sosyolojik bir çıkış anlamı taşıyor.

Nedir bugünkü Federal yönetimde iktidar olan yapı?

Bu sorunun cevabını sadece, başbakanlık koltuğunda oturan Enver İbrahim ismini zikrederek vermek mümkün değil.

Benzer şekilde, bu sorunun cevabını, Enver İbrahim’in başında bulunduğu Halkın Adaleti Partisi (Partai Keadilan Rakyat-PKR) ile ya da, yine, Enver İbrahim’in lideri olduğu Umut Koalisyonu’nu (Pakatan Harapan-PH) zikrederek verebiliriz.

Niçin?

Çünkü, 2022 yılında yapılan 15. genel seçimler sonrasında Umut Koalisyonu (PH) bir koalisyon bloğu olarak tek başına iktidar olmadı.

Pek çok dış gözlemcinin, belki de, kaçırdığı temel bir nokta burası…

İktidarı getiren, Umut Koalisyonu’nun (Pakatan Harapan), yani farklı siyasal partilerden müteşekkil bir koalisyon gücünün tek başına iktidar olması değildi.

Aksine, ulusal çapta ve içinde özellikle Sabah ve Sarawak Eyaletleri’nde yerel siyasetin önde gelen siyasi partileriyle ittifakın oluşturduğu çok renkli, çok sesli bir büyük ulusal koalisyon bloğu oluşturuyordu.

Bu nedenledir ki, söz konusu Federal iktidar örneğin bir “Enver İbrahim iktidarı” veya “Halkın Adaleti Partisi İktidarı” ya da “Umut Koalisyonu İktidarı” olarak anılmadı hiçbir zaman. Bu iktidar, “Ulusal Birlik İktidarı” (union government) adıyla kuruldu ve bugüne kadar da öyle geldi.

Söz konusu bu iktidarın kritik ortaklarından biri olan Ulusal Cephe (BN), dün Cohor ve Negeri Sembilan’da olduğu gibi bugün de Malaka’daki seçimlerin en önemli galibi konumunda.

En azından eldeki siyasal temsil mekanizmalarını kullanma becerisi bakımından bunun böyle olduğuna kuşku yok.

Bugün, mevcut Federal iktidarın siyasi meşruiyetini kaybedip kaybetmediği ve Başbakan Enver İbrahim’in en kısa zamanda genel seçim açıklaması yapıp yapmaması yönündeki kararda bu gelişmenin gayet belirleyici olacağını söylemek gerekir.