Tayland\u2019da \u00e7e\u015fitli aral\u0131klarla inkitaya u\u011frasada, son sekiz y\u0131lda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettiren siyasi kriz farkl\u0131 bir evreye do\u011fru gidiyor. Bu noktada, Suthep Thaugsuban yine i\u015f ba\u015f\u0131nda… 2010 y\u0131l\u0131nda 90 ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sorumlu tutulanlar aras\u0131nda bulunan, ge\u00e7en Kas\u0131m ay\u0131nda ba\u015flayan g\u00f6sterilerin organizat\u00f6r\u00fc olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve akabinde Demokrat Parti ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan istifa eden Suthep bug\u00fcn yine geni\u015f kitlelere \u00f6nderlik ediyor. H\u00fck\u00fcmetin se\u00e7im karar\u0131 almas\u0131na ra\u011fmen, kurumsal yap\u0131y\u0131 hi\u00e7e sayan Suthep \u00f6nderli\u011findeki \u2018Halk Konseyi\u2019 adl\u0131 olu\u015fum se\u00e7imlere Ba\u015fbakan Yingluck\u2019s\u0131z gitmede kararl\u0131. Yingluck\u2019\u0131n g\u00f6revden ayr\u0131lmas\u0131 ve y\u00f6netimi \u201cHalk Konseyi\u201dne devretmesini istiyorlar. Ama\u00e7lar\u0131 sadece Yingluck de\u011fil, 2001-2006 y\u0131llar\u0131nda Ba\u015fbakanl\u0131k yapan Thaksin Shinawatra da bulunuyor. \u00dclkenin mevcut demokratik s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7erisinde 2011 y\u0131l\u0131nda g\u00f6reve gelmi\u015f olan Yingluck\u2019a ve de h\u00fck\u00fcmete y\u00f6nelik bu protestolar\u0131n ard\u0131nda yurt d\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcrg\u00fcndeki abisi Thaksin\u2019in \u2018s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u2019 yapt\u0131\u011f\u0131, Thaksin\u2019in perde arkas\u0131ndan h\u00fck\u00fcmeti y\u00f6nlendirdi\u011fi su\u00e7lamas\u0131 bulunuyor.<\/p>\n
Oysa, Thaksin\u2019in hakk\u0131nda verilmi\u015f yarg\u0131 karar\u0131 olsa da, bunun sadece Thaksin\u2019i ba\u011flayaca\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r. Ancak, muhalefet \u00e7evrelerinin, Ba\u015fbakan Yingluck\u2019\u0131 bu su\u00e7lamaya itmesine sebep, Ekim ay\u0131ndaki anayasa d\u00fczenlemesinde Thaksin\u2019e \u2018\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u2019 bah\u015feden karar g\u00f6steriliyor. Kimi \u00e7evreler iktidar partisi milletvekillerinin deste\u011fiyle g\u00fcndeme gelen Af Yasas\u0131\u2019n\u0131n, \u00fclkenin en karanl\u0131k d\u00f6nemlerinden biri olarak tarihe ge\u00e7en 2010 y\u0131l\u0131nda ya\u015fananlardan o d\u00f6nem Ba\u015fbakan Abhisit Vejjajiva\u2019n\u0131n da i\u00e7inde oldu\u011fu iktidardaki Demokrat Parti\u2019nin \u00f6nde gelenlerinin bulundu\u011fu t\u00fcm sorumlular\u0131n aff\u0131n\u0131 i\u00e7ermesiyle asl\u0131nda bir t\u00fcr \u2018siyasi r\u00fc\u015fvet\u2019 olarak da yorumlam\u0131\u015ft\u0131. Buna ra\u011fmen, parlamentodaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde Demokrat Parti yasay\u0131 onaylamaya yana\u015fmad\u0131. Asl\u0131nda bu s\u00fcre\u00e7, bir t\u00fcr toplumsal konsens\u00fcs \u015feklinde de\u011ferlendirilerek farkl\u0131 bir evreye ta\u015f\u0131nabilir ve \u00fclke siyasal ya\u015fam\u0131nda g\u00f6rece rahatlama ve istikrara do\u011fru yol al\u0131nabilirdi. Ancak buna engel k\u00f6kl\u00fc sosyo-siyasi ba\u011flamlar oldu\u011fu biliniyor\u2026<\/p>\n
Suthep ve pe\u015finden giden muhalif kitlenin, Shinawatra ailesini sadece \u00fclke siyasetinden de\u011fil, \u00fclkeden de kovmak i\u00e7in Kas\u0131m ay\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 giri\u015fimlerin ard\u0131ndan Kral\u2019\u0131n, ordunun ve de kimi sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin giri\u015fimiyle iktidar ve muhalefet aras\u0131nda anla\u015fma \u00e7abalar\u0131 sonu\u00e7 vermemi\u015fti. Gerek sokak g\u00f6sterilerin lideri konumundaki Suthep, gerekse muhalefetteki Demokrat Parti\u2019nin bildi\u011fi ve de tahamm\u00fcl edemedi\u011fi ger\u00e7ek, olas\u0131 bir genel se\u00e7imde Yingluck\u2019\u0131n yeniden Ba\u015fbakan se\u00e7ilme \u015fans\u0131n\u0131n y\u00fcksek olu\u015fudur. Bu s\u00fcrece, Yolsuzlukla M\u00fccadele Kurumu \u00fczerinden yarg\u0131n\u0131n da m\u00fcdahaleye haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor. Yolsuzlukla M\u00fccadele Kurumu, ge\u00e7enlerde parlamento\u2019daki \u00e7o\u011funlu\u011fu iktidar partisinden olmak \u00fczere 308 milletvekilinin g\u00f6revlerini k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle soru\u015fturma a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7te, Yingluck hakk\u0131nda yeterli kan\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131. Bu giri\u015fim, Ba\u015fbakan ve h\u00fck\u00fcmeti yarg\u0131y\u0131 devreye sokarak i\u015flevsiz hale getirmek. B\u00f6ylece, demokratik yollarla siyasi g\u00fcc\u00fc ele ge\u00e7iremeyen monar\u015fi ve destek\u00e7ileri dolayl\u0131 yollar\u0131 devreye sokarak \u00fclke siyasetinde belirleyici olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Benzer bir s\u00fcrecin 2006 se\u00e7imleri sonunda da o d\u00f6nem Thaksin\u2019in ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu \u201cThai Rak Thai\u201d partisine kar\u015f\u0131 da ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi hat\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda bu geli\u015fme hi\u00e7 de s\u00fcrpriz de\u011fil asl\u0131nda. 2 \u015eubat\u2019taki se\u00e7imleri \u00f6nlemeye y\u00f6nelik bir hamle de Demokrat Parti\u2019den geldi ve parti s\u00f6zc\u00fcleri se\u00e7imleri boykot ettiklerini a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Bununla birlikte merkezi Singapur\u2019da bulunan Kontrol Risk Grubu adl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma kurumu yetkilileri, 2006 y\u0131l\u0131ndaki geli\u015fmelerin aksine bu kez di\u011fer siyasi gruplar\u0131n se\u00e7imi istedi\u011fini ve b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fiklik olmad\u0131k\u00e7a 2 \u015eubat se\u00e7imlerinin yap\u0131labilece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n
D\u00fcnden itibaren ba\u015fkent Bangkok\u2019un belli ba\u015fl\u0131 b\u00f6lgelerinde ortaya konan g\u00f6sterilerden ama\u00e7 ba\u015fkentte hayat\u0131 durdurmak, bir anlamda d\u00fcnyaya kapatmak. Bu noktada hedefe ula\u015f\u0131lmakta oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ba\u015fkentte otellerin ve al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerinin bulundu\u011fu dev caddeler trafi\u011fe kapan\u0131rken, okullar da tatil edildi. Ayn\u0131 zamanda, kamu binalar\u0131n\u0131n da i\u015flerli\u011fini ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik \u2018hamleler\u2019 g\u00fcndeme geliyor. Halk\u0131n olas\u0131 geli\u015fmelere kar\u015f\u0131 \u00f6nlem olarak g\u0131da sto\u011fu yapt\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. D\u00fcnk\u00fc g\u00f6sterilerde polisin ate\u015f a\u00e7mas\u0131 sonucu ona yak\u0131n ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybederken yaralananlar da var…<\/p>\n
Yeni ba\u015flayan sokak g\u00f6sterileri dalgas\u0131 bitmemi\u015f bir hesab\u0131 yeniden g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yor. O da Yingluck\u2019u m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7abuk bir \u015fekilde yerinden etmek. Kas\u0131m ay\u0131ndaki g\u00f6sterilerin ard\u0131ndan h\u00fck\u00fcmet i\u015flevsizle\u015firken, Yingluck\u2019un \u2018erken se\u00e7im\u2019 manevras\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6rece stratejik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kaybeden muhalefet g\u00fc\u00e7leri bu kez yeniden sokak g\u00f6sterileri ile yar\u0131m kalm\u0131\u015f i\u015fi bitirmeyi hedefliyor. B\u00f6ylece i\u015flevsizle\u015fen h\u00fck\u00fcmetten sonra, bu sefer \u00fclkeyi genel se\u00e7imlere ta\u015f\u0131yacak olan Yingluck ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmeti devirme yolunda belki de son \u00e7abalar\u0131 ortaya koyuyor. Bunu da Yingluck\u2019\u0131 istifaya zorlayarak yapma niyetindeler. H\u00fck\u00fcmet bug\u00fcne kadar ger\u00e7ekle\u015ftirilen g\u00f6sterilere kar\u015f\u0131 polis g\u00fcc\u00fcn\u00fc tedrici olarak kullan\u0131rken, orduyu g\u00f6reve \u00e7a\u011f\u0131rmad\u0131. Ordu s\u00f6zc\u00fcleri de \u2018sivil\u2019 siyasetteki geli\u015fmeleri izlemekle yetindiklerini, ancak taraflar aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar ba\u015f g\u00f6stermesi halinde soka\u011fa \u00e7\u0131kabilecekleri sinyalini vermekten de geri kalmad\u0131.<\/p>\n
Peki bu ikinci g\u00f6steri dalgas\u0131 da hedefine ula\u015fmaz, yani Yingluck Ba\u015fbakan olarak se\u00e7imlere girer ve se\u00e7imlerde ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu \u201cPheu Thai Partisi\u201d yeniden parlamentoda \u00e7o\u011funlu\u011fu al\u0131rsa ne olacak? \u0130\u015fte bu muhalefetin, Demokrat Parti\u2019nin kesinlikle istemedi\u011fi bir durum. G\u00f6zlemciler bu noktada bug\u00fcne kadar pek de soka\u011fa \u00e7\u0131kma e\u011filimi sergilememi\u015f olan K\u0131rm\u0131z\u0131 G\u00f6mleklilerin, yani Shinawatra ailesi yanl\u0131lar\u0131n\u0131n da, soka\u011fa \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131n an meselesi oldu\u011funu vurguluyor. \u015eayet b\u00f6ylesi bir tepki do\u011farsa, t\u0131pk\u0131 2010\u2019daki gibi g\u00f6steriler g\u00fcndeme gelece\u011fi, se\u00e7im arefesinde sokaklar\u0131n kana bulanaca\u011f\u0131 ve \u00fclkenin yeni bir kaosa do\u011fru evrilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc hakim. Bu noktada bir sivil sava\u015f ihtimali s\u00f6z konusu… Suthep, b\u00f6yle bir \u015feyin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde g\u00f6sterileri sona erdirece\u011fini s\u00f6ylese de, bug\u00fcne kadarki ortaya koyduklar\u0131ndan hareketle bunun inand\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7. Kald\u0131 ki, Kas\u0131m ay\u0131ndan beri ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi g\u00f6sterilerin yasal zemini bulunmamas\u0131, \u015fayet \u2018haklar\u2019 nezdinde konu\u015fulacak olursa toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n da sorunlu oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, zaten bu g\u00f6sterilerin me\u015fruiyetine halel getirmeye yetiyor… Suthep, mevcut kurallar\u0131 i\u00e7erisinde \u00fclke demokrasisine \u015fu veya bu \u015fekilde katk\u0131 yapmak yerine, toptan reddiyeci bir tutum tak\u0131nmakla zaten potansiyel olarak b\u00f6ylesi bir sivil ayr\u0131\u015fmas\u0131 -hen\u00fcz \u2018kan\u2019 boyutuna ta\u015f\u0131nmasa da- ortaya koymu\u015f durumda.<\/p>\n
Asl\u0131nda bu nokta son derece kritik… Sadece bir se\u00e7im veya bir siyasi liderin varl\u0131\u011f\u0131na endekslenmeyecek devam eden bir de\u011fi\u015fim s\u00fcreci s\u00f6z konusu. O da, \u00fclkenin k\u00f6kl\u00fc siyasi eliti ve monar\u015finin siyasal ya\u015famdaki ba\u015fat g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00f6z\u00fc sahiplenme en az\u0131ndan payla\u015fma istidad\u0131 g\u00f6steren bir kitlenin bu talebinden vazge\u00e7ip ge\u00e7meyece\u011fi meselesi.<\/p>\n
G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019daki genel de\u011fi\u015fim e\u011filimlerine paralel olarak Tayland\u2019\u0131n 1980\u2019li ve de daha \u00e7ok 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda ortaya konan \u2018kalk\u0131nma\u2019 hamleleri ile toplumsal s\u0131n\u0131flarda farkl\u0131la\u015fman\u0131n, bir t\u00fcr yenilenmenin meydana gelmesiyle bunun siyasi alana yans\u0131mas\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Bu de\u011fi\u015fim, kendisini 1990\u2019lar\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru Thaksin\u2019in \u00f6nce i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda, ard\u0131ndan da merkez siyasette varl\u0131\u011f\u0131yla kan\u0131tlad\u0131. Thaksin\u2019in hitap etti\u011fi kesimlerin merkez siyasette, i\u015f ve toplumsal \u00e7evrelerde elde etti\u011fi elde etti\u011fi \u2018g\u00f6rece\u2019 ba\u015far\u0131dan feragat edecekleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir mi? Bu kitle 2010 y\u0131l\u0131nda bu feragatta bulunmayacaklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Bu \u00e7er\u00e7evede 14 y\u0131ld\u0131r s\u00fcren m\u00fccadelenin nas\u0131l bir seyir izleyece\u011fi merak konusu.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, Ba\u015fbakan Yingluck devam eden bu g\u00f6steriler s\u0131ras\u0131nda t\u00fcm meydan okumalara ra\u011fmen, siyasi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmeye gayret ediyor. Se\u00e7im Komisyonu ge\u00e7en Cumartesi g\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, kimi se\u00e7im b\u00f6lgelerinde adaylar\u0131n kay\u0131t yapt\u0131ramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 2 \u015eubat\u2019taki se\u00e7imlerin 4 May\u0131s\u2019a ertelenmesi y\u00f6n\u00fcnde tavsiye karar\u0131 ald\u0131. Yingluck bu karar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi amac\u0131yla, taraflar\u0131 yar\u0131n yap\u0131lacak toplant\u0131ya davet etti. G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019daki siyasi ve sosyal alanlarda ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla tan\u0131nan Uluslararas\u0131 Kriz Grubu temsilcileri ise, se\u00e7imlerin ertelenmesinin veya geni\u015f kitlelerin se\u00e7im sand\u0131\u011f\u0131na gitmesinin engellenmesinin \u00fclkedeki kaosu daha da art\u0131raca\u011f\u0131 endi\u015fesini dile getirdi. Se\u00e7imler olsun ya da olmas\u0131n \u00fclkede siyasi tansiyon d\u00fc\u015fecek gibi g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor.<\/p>\n
<\/p>\n