Tayland\u2019da Kas\u0131m ay\u0131ndan bug\u00fcne kadar muhalefetin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi g\u00f6steriler nedeniyle neredeyse devlet kurumlar\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi fel\u00e7 oldu. Geli\u015fmelerin b\u00f6ylesi bir y\u00f6nelim sergilemesinde mevcut Ba\u015fbakan Yingluck Shinawatra ve h\u00fck\u00fcmetin, toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 zedelememe ad\u0131na g\u00f6stericilere kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerini harekete ge\u00e7irmemesinin de pay\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemeliyiz. Asl\u0131nda g\u00f6sterilerin liderli\u011fini \u00fcstlenen politikac\u0131lar\u0131n arzusu bu y\u00f6ndeydi. Polisin ve ordunun yo\u011fun m\u00fcdahalesi ve akabinde h\u00fck\u00fcmeti me\u015fruiyet krizine sokmak. Muhalefet eylemlerden vazge\u00e7mezken, Ba\u015fbakan Yingluck da \u2018demokratik\u2019 hakk\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fi Ba\u015fbakanl\u0131ktan feragat etmiyor. Belki de kimilerine g\u00f6re \u2018toy\u2019 bir siyaset\u00e7i olan Yingluck\u2019un bu sa\u011flam duru\u015funun ard\u0131nda,\u00a0 toplumsal dayanaklar\u0131n\u0131n oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7te Yingluck h\u00fck\u00fcmetinin, muhalefetin manevralar\u0131na verdi\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131k erken se\u00e7ime gitmek oldu. Ancak, \u00fclkenin temel siyasi yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n uzant\u0131lar\u0131ndan biri olan se\u00e7im komisyonun g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle se\u00e7imleri iptal etme e\u011filimine ra\u011fmen, h\u00fck\u00fcmetin se\u00e7imleri 2 \u015eubat\u2019ta ger\u00e7ekle\u015ftirme iradesi, m\u00fccadelenin bir ba\u015fka kurumsal boyuta ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Yingluck se\u00e7imlerin me\u015fru oldu\u011funda \u0131srar eder ve se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fini polis marifetiyle sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 il\u00e2n ederken, muhalefet se\u00e7imleri boykot etmekle kalm\u0131yacak, iki ayl\u0131k \u2018g\u00f6steri performans\u0131\u2019 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Pazar g\u00fcn\u00fc se\u00e7im merkezlerinde \u2018engelleme\u2019 \u00e7abalar\u0131n\u0131 da ortaya koyacak.<\/p>\n
Tayland\u2019da siyasi satran\u00e7 k\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcme var\u0131rken, her iki taraf\u0131n \u015fiddetten ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0131srarla vurgulamas\u0131 kimi \u00fclkelerde s\u00fcre giden \u015fiddetler akla getirildi\u011finde \u00f6yle b\u00f6yle de\u011fil bir \u2018ba\u015far\u0131\u2019 olarak da g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Muhalefetin Yingluck h\u00fck\u00fcmetine y\u00fcklenmekle kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha \u00f6nceki yaz\u0131larda dile getirdik. Ortada iktidar-muhalefet \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndan \u00e7ok, son yirmi y\u0131lda ortaya \u00e7\u0131kan ve sosyo-siyasi arenada var olma istitad\u0131 g\u00f6steren kitleleri temsil eden Sinawatra ailesi ile \u00fclkede k\u00f6kl\u00fc kurumla\u015fmay\u0131 ve hiyerar\u015fiyi temsil eden monar\u015fi-muhafazak\u00e2r \u00e7evrelerinin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu a\u015fik\u00e2r.<\/p>\n
Muhalefet taleplerini hakl\u0131 gerek\u00e7e olarak Yingluck h\u00fck\u00fcmetinin ve de mensubu oldu\u011fu Shinawatra ailesinin \u2018yolsuzlu\u011funa\u2019 vurgu yaparken, neredeyse t\u00fcm g\u00f6zlemcilerin ortak yakla\u015f\u0131m\u0131, \u00fclke modern tarihinde izinin siyaset sahnesinden silinmemi\u015f bir \u2018endemik bir yolsuzlu\u011fu\u2019 s\u00f6z konusu olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla muhalefetin arg\u00fcman\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 ciddiye alm\u0131yor. Bunu Tayland halk\u0131n\u0131n da bildi\u011fine ku\u015fku yok. Ancak ikibin y\u0131l\u0131ndan bu yana kendisini siyaset sahnesinde \u015fu veya bu \u015fekilde ifade etme f\u0131rsat\u0131 yakalam\u0131\u015f kitlelerin \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde sosyo-ekonomik \u2018kalk\u0131nman\u0131n\u2019 nimetlerine ula\u015fmalar\u0131n\u0131n da Shinawatra ailesinin h\u00e2l\u00e2 g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131n\u0131n temel nedeni g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n
Pazar g\u00fcnk\u00fc se\u00e7imin bir \u00e7\u00f6z\u00fcme mi yoksa kaosa m\u0131 neden olaca\u011f\u0131 merak konusu. Mevcut iktidar\u0131n, t\u00fcm engellemelere ra\u011fmen, halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun deste\u011fini alaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse de, kimi b\u00f6lgelerde adaylar\u0131n se\u00e7im b\u00f6lgelerinde kay\u0131t yapt\u0131ramam\u0131\u015f olmas\u0131 da kendi ba\u015f\u0131na bir problem. Se\u00e7im ad\u0131 verilen eylemde adaylar\u0131n var olmamas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n kaosla e\u015f anlama geldi\u011fini g\u00f6rmek zor de\u011fil.<\/p>\n
Bu siyasal kaos ortam\u0131nda g\u00f6zler ister istemez ordunun yakla\u015f\u0131m\u0131na \u00e7evriliyor. Kimi \u00e7evrelerce ha geldi ha geliyor denilen \u2018m\u00fcdahale\u2019den eser yok. Asl\u0131nda bu durum, Tayland toplumunun ne denli b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f oldu\u011funun da bir g\u00f6stergesi. Bir yanda, sistemin k\u00f6kl\u00fc yap\u0131lar\u0131n\u0131 olu\u015fturan monar\u015fi ve yanl\u0131lar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6te yanda, halk aras\u0131ndan ne\u015fet eden ve kayda de\u011fer bir siyasi yap\u0131lanma olmasa da, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe kadar var olan hiyerar\u015fik tasar\u0131ma alternatif olmak isteyen kitlelerin varl\u0131\u011f\u0131 ordunun bir anlamda ne yapaca\u011f\u0131na karar verme s\u00fcrecinde \u2018tarafs\u0131zl\u0131k\u2019 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcn durumu bug\u00fcne kadar getirmi\u015f durumda. Bu iki siyasi ayr\u0131\u015fma, ordunun m\u00fcdahalesi ile \u00fclkenin belki de ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 yeni dramatik sonu\u00e7lara neden olabilir.\u00a0 Bunu, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, ordu \u00fcst tabakas\u0131n\u0131n \u2018ak\u0131ll\u0131 duru\u015fu\u2019 veya \u2018\u00e7aresizli\u011fi\u2019 \u015feklinde yorumlamak da m\u00fcmk\u00fcn..<\/p>\n
Tayland\u2019da \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ufukta g\u00f6z\u00fckmeyen siyasi kriz, sadece b\u00f6lgenin ikinci b\u00fcy\u00fck ekonomisi olan bu toplumda siyasi ve ekonomik gerilimleri kangren hale getirmekle kalm\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda, birincil co\u011frafi \u00e7eperde, yani bir yan\u0131nda Do\u011fu Asya \u00f6te yan\u0131nda Hint-Alt K\u0131tas\u0131yla etkile\u015fimleriyle kalmay\u0131p \u00f6te yan\u0131nda k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerle giderek \u00e7ok i\u015flevselli etkile\u015fimleriyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve yak\u0131n gelece\u011finde sosyo-ekonomik birlik olma \u2018hayali kuran\u2019 ASEAN i\u00e7inde de b\u00f6lgesel istikrar ve huzur konusunda soru i\u015faretlerinin olu\u015fmas\u0131na zemin haz\u0131rl\u0131yor. Tabii kimi a\u00e7\u0131lardan, krizin Tayland\u2019da ekonomik kay\u0131plara yol a\u00e7arken, ayn\u0131 s\u00fcrecin \u00f6zellikle ulusa\u015f\u0131r\u0131 \u015firketlerin kom\u015fu \u00fclkeler \u00f6rne\u011fin Kambo\u00e7ya, Laos i\u00e7in bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na\u2019 d\u00f6n\u00fc\u015fmesi de g\u00fcndemde. Ancak bu b\u00f6lgeyi bir b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde Tayland\u2019aki krizin kom\u015fu \u00fclkelere g\u00f6rece bir avantaj olarak yans\u0131sa da, \u00f6nemli bir n\u00fcfus ve b\u00fcy\u00fck ekonomisi ile zaaf i\u00e7erisindeki Tayland\u2019\u0131n konumu kom\u015fular\u0131n\u0131 da etkileyecektir.<\/p>\n
<\/p>\n