Bir d\u00f6nem, ad\u0131 G\u00fcneydo\u011fu Asya \u00dclkeleri Toplulu\u011fu (ASEAN)\u2019a \u00fcyeli\u011fi ile g\u00fcndeme gelen Sri Lanka, Budist d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00fclkelerinden biri olarak dikkat \u00e7ekiyor. Hint Okyanusu\u2019nun ortas\u0131nda Arap M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131 ile Hint ve Budist d\u00fcnyan\u0131n kesi\u015fme noktas\u0131ndaki bu ada \u00fclkesinde son d\u00f6nemde M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik \u015fiddet eylemleri g\u00fcndeme ta\u015f\u0131n\u0131yor. Bu \u00f6zelli\u011fi ile ak\u0131llara Myanmar\u2019daki Arakan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ahvalini getiriyor. Bu benzerli\u011fe a\u015fa\u011f\u0131da de\u011finece\u011fim. Ancak Sri Lanka\u2019da ge\u00e7en Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc patlak veren ve Pazar g\u00fcn\u00fc \u00fc\u00e7 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yakla\u015f\u0131k seksen ki\u015finin yaralanmas\u0131na neden olan sald\u0131r\u0131lara k\u0131smen de\u011finmekte fayda var.<\/p>\n
Asl\u0131nda olaylar\u0131n Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc, birka\u00e7 M\u00fcsl\u00fcman gen\u00e7 ile Budist bir \u015fof\u00f6r aras\u0131nda ge\u00e7en hadiseden ne\u015fet etti\u011fi belirtiliyor. G\u00fcndelik ya\u015fam i\u00e7inde belki ola\u011fan kar\u015f\u0131lanacak etkile\u015fimin etnik ve dini unsurlar aras\u0131nda bir \u015fiddete d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ise, Sri Lanka benzeri toplumlarda az\u0131nl\u0131k-\u00e7o\u011funluk ili\u015fkilerinin ne kadar da hassas oldu\u011funu ortaya koyuyor. Bir Budist \u015fof\u00f6r\u00fcn tartaklanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Budist topluluk \u00fc\u00e7 g\u00fcn boyunca M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yo\u011funlukta oldu\u011fu ba\u015fkent Kolombo\u2019ya altm\u0131\u015f kilometre mesafedeki Alutgama ve Beruwala \u015fehirleri ve \u00e7evresinde g\u00f6steri yapt\u0131. \u00dclkede \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan Sinhali Budistlerine mensup \u201cBudist G\u00fcc\u00fc\u201d (Bodu Bala Sena-BBS) ad\u0131 verilen ad\u0131 verilen grub s\u00f6z konusu vak\u2019ay\u0131 bahane ederek \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcren g\u00f6sterilerin ard\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanlara ve b\u00f6lgedeki camiye, evlere, i\u015f yerlerine sald\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Bu durum, M\u00fcsl\u00fcmanlar \u00fczerinde kurulan sosyal bask\u0131n\u0131n \u015fiddete evrilmesi kadar, h\u00fck\u00fcmet ve g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin zaafiyetini de ortaya koyuyor. \u00d6zellikle de, bu zaafiyetin soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 il\u00e2n edilmesinin ard\u0131ndan, g\u00f6sterileri sald\u0131r\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren Budist gruplara m\u00fcdahale edilmemesi, can ve mal kay\u0131plar\u0131n\u0131n ya\u015fanmas\u0131ndan sonra dahi herhangi bir g\u00f6zalt\u0131n\u0131n -en az\u0131ndan \u015fu ana kadar yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131- a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor. Olaylar\u0131n ard\u0131ndan, \u00f6rne\u011fin Adalet Bakan\u0131 Rauf Hakim gibi h\u00fck\u00fcmet yetkilileri ile M\u00fcsl\u00fcmanlar polisin vazifesini yerine getirmedi\u011fi \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bunu ortaya koyuyor. Tepkiler, sadece bu ki\u015fi ve gruplarla da s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. ABD\u2019nin Kolombo\u2019daki B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nden geli\u015fmeler sonras\u0131nda yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda h\u00fck\u00fcmetin az\u0131nl\u0131k dini ve etnik gruplar\u0131 korumaya davet edildi\u011fi dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n
Bu sald\u0131r\u0131lar, Myanmar\u2019daki ba\u015fta Arakanl\u0131lar olmak \u00fczere az\u0131nl\u0131k konumundaki M\u00fcsl\u00fcman kitlelere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131larla benzerli\u011fi \u00fczerinde durulmay\u0131 hak ediyor. Pazar g\u00fcnk\u00fc hadise, bir tek \u00f6rnek olarak yorumlanmak yerine, Sri Lanka toplumundaki etnik ili\u015fkiler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Myanmar\u2019daki Arakan toplumunun ya\u015fad\u0131klar\u0131na benzer bir s\u00fcre\u00e7le kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131n\u0131 ortaya koyuyor. Bunun temel nedenleri aras\u0131nda, her iki \u00fclkedeki hakim Budizm anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n farkl\u0131 dini ve etnik gruplarla birarada ya\u015fama fikrinden uzak olu\u015flar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n
S\u00f6z konusu bu iki \u00fclkedeki sald\u0131ran ve sald\u0131r\u0131lanlar\u0131n benzerli\u011finin d\u0131\u015f\u0131nda, her iki toprak par\u00e7as\u0131nda s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6neminden kalan etnik ve dini ayr\u0131mc\u0131l\u0131k \u00fczerine temellendirilen toplum yap\u0131s\u0131, modern ulus devlet yap\u0131la\u015fmas\u0131nda kendini d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 bir nitelik olarak ortaya koyuyor. T\u0131pk\u0131 Myanmar\u2019da oldu\u011fu gibi, Sri Lanka\u2019da da s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde yerli unsurlar\u0131n g\u00f6rece d\u0131\u015flanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ticaret gibi \u00f6nemli ekonomik faaliyetlerle i\u015ftigal etmeleri yerli Budist toplum nezdinde kabul edilemez bir duruma kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor. Budist toplum b\u00f6ylesi bir alg\u0131ya sahip olduklar\u0131n\u0131 reddetmiyor aksine, a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktan da \u00e7ekinmiyor. En son geli\u015fmeler \u00e7er\u00e7evesinde de Budistler \u2018az\u0131nl\u0131klar\u0131n\u2019 -bu anlamda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n- giderek toplumda \u00e7ok daha etkin olduklar\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki iddialar\u0131, sald\u0131r\u0131lar\u0131n temellendirilmesine sebep oluyor.<\/p>\n
Bir d\u00f6nem Hindu Tamillere kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen Sinhali milliyet\u00e7i refleksinin, bir s\u00fcredir M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6neldi\u011fi g\u00f6zleniyor. M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik bu d\u0131\u015flay\u0131c\u0131l\u0131k sosyal ve ekonomik \u00e7er\u00e7evesi kadar, Alutgama\u2019da ya\u015fananlarda oldu\u011fu gibi \u015fiddet boyutuyla dikkat \u00e7ekmeye devam ediyor. Ancak bunu sadece modern ulus-devlet \u00f6ncesi d\u00f6nemle s\u0131n\u0131rland\u0131rmak hata olur. Bug\u00fcn ad\u0131na \u2018\u0130slam korkusu\u2019 denilen olgunun k\u00fcresel mahiyette ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla g\u00fcndemi i\u015fgal etmesinin de rol\u00fc olsa gerek. Yoksa yak\u0131n d\u00f6neme kadar g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f ve bug\u00fcn pek \u00e7ok kesimce halen anla\u015f\u0131lmaya muhta\u00e7 Budist toplumlar\u0131n y\u00fczy\u0131llarca \u015fu veya bu \u015fekilde ayn\u0131 co\u011frafyay\u0131 payla\u015ft\u0131klar\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik \u2018kin\u2019 g\u00fcden yakla\u015f\u0131mlar\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131klanabilir?<\/p>\n
Pazar g\u00fcnk\u00fc geli\u015fmenin izole bir \u00f6rnek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftim. Bu noktada, Sri Lanka\u2019da 1983- 2009 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k veya otonom bir y\u00f6netim i\u00e7in m\u00fccadele veren Tamil Kaplanlar\u0131\u2019n\u0131n faaliyetlerinin b\u00fcy\u00fck bir askeri operasyon sonucu bir tehdit olmaktan \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 \u00fclkede etnik \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan Budist Sanhililerin M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 hedef alabilecekleri potansiyel bir ortam haz\u0131rl\u0131yor. Sald\u0131r\u0131lar\u0131n arkas\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 belirtilen Budist \u00f6rg\u00fct BBS\u2019in giderek Sinhali toplumunda kabul bulmas\u0131 kadar, kimi siyasi liderlerce de destekleniyor olu\u015fu M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131k i\u00e7in durumun hi\u00e7 de i\u00e7a\u00e7\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n
Bu noktada, \u015fu hususa dikkat \u00e7ekmekte fayda var. Sri Lanka n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k %80\u2019ini olu\u015fturan Budist Sinhali toplumunun, 1948 y\u0131l\u0131ndaki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan bu yana \u00fclkedeki etnik az\u0131nl\u0131klarla aras\u0131n\u0131n ho\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 biliniyor. \u00d6zellikle, Hindu Tamillerin temel haklar konusundaki taleplerinin reddine, kat\u0131 milliyet\u00e7i anlay\u0131\u015f\u0131n bir sonucu olarak 2009 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131ndaki sald\u0131r\u0131larda sivillerin de hedef al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. O d\u00f6nemde ya\u015fananlar Bat\u0131 ba\u015fkentlerinde ve Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de halen konu\u015fulmaya ve Sri Lanka y\u00f6netiminin \u00f6nde gelen isimlerinin sava\u015f su\u00e7lusu itham\u0131yla mahkemeye \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 talepleri devam ediyor. Bug\u00fcn Tamil tehdinin olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, \u00f6zellikle Myanmar\u2019daki dini inan\u00e7 ve toplumsal yap\u0131 benzerli\u011finden hareketle Sri Lanka Sinhali toplumunun \u00fclkedeki az\u0131nl\u0131k konumundaki M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n artabilece\u011fine dikkat \u00e7ekmek gerekiyor. Bu endi\u015fe nedeniyledir ki, ABD makamlar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamalar, Sri Lanka y\u00f6netiminin bir an \u00f6nce bu tip etnik ve dini \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi talebini ortaya koyuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, etnik \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan Sinhali toplumunun en az\u0131ndan kayda de\u011fer bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn dini inan\u00e7lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, Budist rahiplerin \u00f6nc\u00fcl\u00fck edece\u011fi toplumsal hareketleri destekleyecekleri ve gene benzer bir yakla\u015f\u0131mla y\u00f6netim ve \u00f6zellikle de g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri aras\u0131ndaki Sinhali toplumu mensuplar\u0131n\u0131n\u00a0 Pazar g\u00fcnk\u00fc sald\u0131r\u0131lar gibi geli\u015fmelere seyirci kalabilecekleri ihtimali bulunuyor.<\/p>\n
Bu noktada, devlet ba\u015fkan\u0131 Mahinda Rajapaksa\u2019n\u0131n karde\u015fi ve ayn\u0131 zamanda Savunma Bakan\u0131 Gotabhaya Rajapaksa\u2019n\u0131n kamuoyu \u00f6n\u00fcnde BBS\u2019ye g\u00f6sterdi\u011fi destek ortada. Belki bundan da \u00f6te, toplumsal bir tehlike ve tehdit ise, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130nsan Haklar\u0131 Komisyonu\u2019nca hakk\u0131nda iddialar g\u00fcndeme getirilen Ba\u015fkan Mahinda Rajapaksa\u2019n\u0131n anayasada yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklikle uzun d\u00f6nem devlet ba\u015fkan\u0131 olarak kalmas\u0131 olacak. BM \u0130nsan Haklar\u0131 Komisyonu\u2019nun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Sri Lanka\u2019n\u0131n giderek otoriter bir yap\u0131ya b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekilmesi, zaten \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131ndan yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir toplumda etnik az\u0131nl\u0131klar ile hakim g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma potansiyelini harekete ge\u00e7irmeye matuf bir y\u00f6n i\u00e7eriyor.<\/p>\n
\u0130ki g\u00fcn \u00f6nce ya\u015fananlarda M\u00fcsl\u00fcmanlar h\u00fck\u00fcmeti temsil makam\u0131ndaki kurumlar\u0131n kendilerini korumad\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131nda bulunmalar\u0131 bir yandan h\u00fck\u00fcmeti g\u00f6reve davet ederken, \u00f6te yandan da bir endi\u015feyi ortaya koyuyor. H\u00fck\u00fcmetin zaman\u0131nda \u00f6nlem almamas\u0131 durumunda, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Budist \u00e7etelerin sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan korunmak amac\u0131yla kendi \u00f6nlemlerini almaya ba\u015flamalar\u0131 da \u00fclkedeki az\u0131nl\u0131klar aras\u0131 ili\u015fkileri \u00e7ok daha farkl\u0131 y\u00f6nlere ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n
http:\/\/www.dunyabulteni.net\/haber-analiz\/301272\/sri-lankada-neler-oluyor<\/a><\/p>\n G\u00f6nderen Mehmet \u00d6zay <\/a>zaman: 08:23<\/a> Hi\u00e7 yorum yok: <\/a>Bu yay\u0131na verilen ba\u011flant\u0131lar<\/a><\/p>\n Bunu E-postayla G\u00f6nder<\/a>BlogThis!<\/a>Twitter’da Payla\u015f<\/a>Facebook’ta Payla\u015f<\/a>Pinterest’te Payla\u015f<\/a><\/p>\n Etiketler: H\u0130NT OKYANUSU<\/a><\/p>\n Mehmet \u00d6zay \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a012 Haziran 2014<\/strong><\/p>\n May\u0131s ay\u0131n\u0131n sonunda Singapur ger\u00e7ekle\u015ftirilen 13. Shangri La Diyalog Toplant\u0131lar\u0131 ve Haziran ay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Kuala Lumpur\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen 28. Asya-Pasifik Yuvarlak Masa Toplant\u0131lar\u0131 b\u00f6lge g\u00fcndeminin \u00f6tesine ta\u015facak boyutlara sahip. Bu iki toplant\u0131 dolay\u0131m\u0131nda neler olup bitti\u011fine bakmakta fayda var.<\/p>\n \u201cAsya-Pasifik\u201d derken, bu iki farkl\u0131 co\u011frafyan\u0131n neye tekab\u00fcl etti\u011fi \u00fczerinde k\u0131saca durmak gerekir. Asya\u2019n\u0131n devasa bir k\u0131ta olu\u015fu ile yukar\u0131da zikredilen toplant\u0131lar \u00e7er\u00e7evesinin birbiriyle \u00f6rt\u00fc\u015fmedi\u011fi ilk etapta dikkat \u00e7eken bir husus.\u00a0 Bu anlamda, \u2018Asya\u2019dan kast\u0131n, Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya yani, Asya K\u0131ta\u2019s\u0131n\u0131n Pasifik\u2019e bakan sahil koridorunu olu\u015fturan b\u00f6lge \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Buna il\u00e2ve olarak \u00f6zellikle G\u00fcneydo\u011fu Asya ile olan tarihi, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik etkile\u015fimi nedeniyle Hindistan\u2019\u0131 bu co\u011frafi ili\u015fki a\u011f\u0131na dahil etmek m\u00fcmk\u00fcn. Ancak, co\u011frafi tan\u0131mlama konusunda bir yan\u0131lg\u0131n\u0131n has\u0131l oldu\u011funu ifade etmeden de ge\u00e7meyelim.<\/p>\n 1980\u2019lerden itibaren Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya, kapitalist ekonominin k\u00fcreselle\u015fmesine paralel olarak ekonomik \u00fcretimin cazibe merkezi haline geldi. Bu durum, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgenin sadece b\u00f6lgedeki ilgili \u00fclkeler ve bu \u00fclkelerle ulusa\u015f\u0131r\u0131 \u015firketler aras\u0131nda ili\u015fkilerin de\u011fil, giderek artan bir ivme ile g\u00fcndemde i\u015fgal etti\u011fi yer giderek daha \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oluyor. Bu \u00f6nem, b\u00f6lge \u00fclkelerinin liberal ekonominin zorunluluklar\u0131 do\u011frultusunda ucuz emek ve maliyet, hammadde kaynaklar\u0131, t\u00fcketici orta s\u0131n\u0131flar\u0131n ye\u015fermesi gibi \u00f6zellikleriyle ulusa\u015f\u0131r\u0131 \u015firketlerin yat\u0131r\u0131m sahas\u0131 olarak yer al\u0131yor. B\u00f6lgede ekonomisi geli\u015ftik\u00e7e, jeo-politik ve uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde sorunlu bir yap\u0131n\u0131n da ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini g\u00f6steren \u00c7in\u2019in varl\u0131\u011f\u0131 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren bir yandan imk\u00e2n, \u00f6te yandan da tehdit alg\u0131s\u0131yla birlikte an\u0131l\u0131yor.<\/p>\n \u0130\u015fte bu imk\u00e2n ve tehdit ba\u011flamlar\u0131 yukar\u0131da an\u0131lan toplant\u0131lar\u0131n g\u00fcndem maddesiydi. Biri 13., di\u011feri 28. kez d\u00fczenlenen toplant\u0131lar\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f nedenleri konusunda da bir fikir veriyor asl\u0131nda. ASEAN merkezli ba\u015flayan bu toplant\u0131lar\u0131n geli\u015fmelere paralel olarak Pasifik\u2019in \u00f6te yakas\u0131na, yani Latin Amerika\u2019ya ta\u015f\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n haberleri bug\u00fcnlerde g\u00fcndemde yer al\u0131yor. Bir di\u011fer \u00f6nemli geli\u015fme ise ge\u00e7enlerde Br\u00fcksel\u2019de yap\u0131lan Geli\u015fmi\u015f \u00dclkeler yani, G-7 toplant\u0131s\u0131nda Do\u011fu ve G\u00fcney \u00c7in Denizleri\u2019ndeki anla\u015fmazl\u0131klar, serbest dola\u015f\u0131m ve uluslararas\u0131 deniz ticaretinin g\u00fcvenli\u011fi gibi konular\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7ekildi. G-7 liderlerinin \u00fcst\u00fc kapal\u0131 olarak \u00c7in\u2019i hedef alan ifadeleri, b\u00f6lge g\u00fcvenli\u011fini tehdit eden bir unsur olarak, asl\u0131nda bug\u00fcne kadar ekonomide kontrols\u00fcz b\u00fcy\u00fcyen \u00c7in\u2019in bu sefer a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak tarihe referans yaparak kendisine ait oldu\u011funu belirtti\u011fi sularda askeri ve ekonomik giri\u015fimleri tedrici olarak art\u0131rmas\u0131ndan kaynaklanan ciddi bir rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n G-7\u2019nin b\u00f6lge ile ilgili kayg\u0131lar\u0131n\u0131 ilk defa g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ortaya koydu\u011funa tan\u0131k olunuyor. Bu durum, \u00c7in\u2019in bug\u00fcne kadar b\u00f6lgesinde uluslararas\u0131 siyasette sergiledi\u011fi Adalar ve k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131 sorununu tek tek ilgili \u00fclkelerle halletme y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7abas\u0131n\u0131n ters tepti\u011fi anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. Daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda da vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczere, son d\u00f6nemde \u00c7in\u2019le \u015fu veya bu \u015fekilde do\u011frudan fiziki \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131na giren Filipinler ve Vietnam sorunu ASEAN b\u00fcnyesine \u2018enjekte etme\u2019 \u00e7abalar\u0131 Birlik\u2019in di\u011fer \u00fcyelerince kabul g\u00f6rmese de, G-7\u2019nin yukar\u0131da dile getirilen kayg\u0131lar\u0131 b\u00f6lgedeki sorunu k\u00fcresel bir boyuta ta\u015f\u0131nmakta oldu\u011funun a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesi. Filipinler ve Vietnam\u2019\u0131n ni\u00e7in bir anlamda \u2018\u00f6nc\u00fc\u2019 rol oynad\u0131\u011f\u0131 ise \u00c7in\u2019in bir yandan Filipinler\u2019in de hak iddia etti\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck adalardaki \u2018yap\u0131la\u015fma faaliyetleri\u2019, \u00f6te yandan Vietnam ba\u011flam\u0131nda ise, dev petrol arama platformunun ortak hak iddias\u0131na konu olan sulardaki varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n Giri\u015f\u2019de de\u011findi\u011fimiz toplant\u0131lar\u0131n ilkinde yani Shangri La Diyalog Toplant\u0131lar\u0131\u2019na kat\u0131lan ABD Savunma Bakan\u0131 Chuck Hagel, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapan Japonya Ba\u015fbakan\u0131 Shinzo Abe ve Vietnaml\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n g\u00fcndemini elbette ki, \u00c7in\u2019in b\u00f6lgede n\u00fcfuz \u00e7abalar\u0131 olu\u015fturuyordu. Hagel, \u201cmodern d\u00fcnyan\u0131n imkanlar\u0131 kadar tehditleri de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirerek, imkanlarla k\u00fcreselle\u015fen ekonomiyle \u00fclkeler aras\u0131nda i\u015fbirli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131na g\u00f6nderme yaparken, tehditlerden kast\u0131 da, t\u0131pk\u0131 \u00c7in \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, bu zenginli\u011fi yo\u011fun askeri harcamalarla bir tehdit olgusuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u00fczerinde duruyordu. Neredeyse her ASEAN toplant\u0131s\u0131nda dile getirildi\u011fi \u00fczere, ekonomik olarak b\u00fcy\u00fcyen \u00c7in\u2019in b\u00f6lge \u00fclkeleri i\u00e7in de benzer bir ekonomik imk\u00e2n anlam\u0131na geldi\u011fi konusunda kimse g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde de\u011fil. ASEAN i\u00e7erisinde \u00c7in\u2019in deniz k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131 konusundaki \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na Birlik olarak ciddi bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f olmamakla birlikte, \u00c7in\u2019e siyasi bir duru\u015f anlam\u0131nda ABD yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 dikkate almakta fayda var.<\/p>\n Singapur\u2019daki toplant\u0131larda \u00c7in\u2019i do\u011frudan hedef alan ifadelere \u00c7in makamlar\u0131ndan yan\u0131t gecikmedi. \u00dcst d\u00fczey askeri bir yetkili Hagel\u2019in ifadelerini \u00c7in\u2019e y\u00f6neltilen bir \u2018tehdit ve g\u00f6zda\u011f\u0131\u2019 oldu\u011funu s\u00f6yledi. Ard\u0131ndan, \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131 Xi Jinping, Malezya Ba\u015fbakan\u0131 Necib Bin Razak\u2019\u0131n resmi ziyareti s\u0131ras\u0131nda Do\u011fu ve G\u00fcney \u00c7in Denizleri\u2019ndeki anla\u015fmazl\u0131klar konusunda \u201c \u00c7in\u2019in asla sald\u0131rgan bir tutum i\u00e7inde olmayaca\u011f\u0131. Ancak kendisine kar\u015f\u0131 herhangi bir giri\u015fim olmas\u0131 halinde kar\u015f\u0131l\u0131k verece\u011fi\u201d \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamas\u0131 dikkat \u00e7ekiciydi.<\/p>\n Shinzo Abe ise, uluslararas\u0131 yasalara at\u0131fta bulunarak \u00c7in\u2019in giri\u015fimlerinin k\u00fcresel boyutta \u00f6nemine dikkat \u00e7ekerken, b\u00f6lgede Japonya\u2019n\u0131n D\u0131\u015f Politika ve askeri yeniden yap\u0131lanmas\u0131na de\u011findi. Abe, bu yeni d\u00f6nemi Japonya\u2019n\u0131n \u201cBar\u0131\u015fa Aktif Katk\u0131s\u0131\u201d olarak tan\u0131ml\u0131yor. Japonya\u2019y\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6ne \u00e7\u0131karan husus, devlet politikalar\u0131nda de\u011fi\u015fim \u00f6ng\u00f6ren yakla\u015f\u0131m\u0131 kadar, ABD ve Avustralya\u2019n\u0131n Japonya\u2019ya verdikleri destektir. Barack Obama\u2019n\u0131n ve Avustralya Ba\u015fbakan\u0131 Tony Abbott\u2019un Nisan ay\u0131ndaki Japonya ziyaretlerinde bu destek a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde verilmi\u015fti. Abe\u2019nin \u201cb\u00f6lgedeki stat\u00fckoyu de\u011fi\u015ftirmeye matuf giri\u015fimlere izin vermeyece\u011fiz\u201d mesaj\u0131, Bat\u0131l\u0131 m\u00fcttefikleriyle olan ili\u015fkilerinin de temel dinami\u011fini olu\u015fturuyor.<\/p>\n \u00c7in\u2019in uluslararas\u0131 diplomasinin oda\u011f\u0131na yerle\u015ftiren giri\u015fimlerinin temelinde ne var sorusu bu anlamda \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bir tak\u0131m ekonomik icraatlar ve gelece\u011fe matuf yat\u0131r\u0131mlar\u0131n bir rol\u00fc var tabii ki. Ancak, \u00c7in\u2019in Japonya\u2019yla tarihi husumeti, son otuz y\u0131lda \u00c7in\u2019in ekonomik anlamda g\u00fc\u00e7lenirken, bunun askeri boyuta ta\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fclkenin tarihi ili\u015fkilerine referans yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Zaten \u00c7in yay\u0131n organlar\u0131nda ve de diplomatlar\u0131n ifadelerinde bunu g\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7in, b\u00f6lgede denizleri ve adalar\u0131n\u0131 \u2018kendilerinden kopar\u0131lm\u0131\u015f\u2019 olarak addederek, bug\u00fcnk\u00fc \u2018agresif\u2019 politikalar\u0131na y\u00f6n veriyor.<\/p>\n ASEAN i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli boyutlarda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen toplant\u0131lar kadar, Singapur ve Kuala Lumpur\u2019daki uluslararas\u0131 \u00e7evrelere de a\u00e7\u0131k toplant\u0131larda a\u00e7\u0131k\u00e7a zikredilmese de, baz\u0131 sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerince tek kutuplu d\u00fcnyan\u0131n sonu \u015feklinde yorumlar da g\u00fcndemde yer al\u0131yor. Bu anlamda tart\u0131\u015fmalarda Japonya-Bat\u0131l\u0131 m\u00fcttefikler stat\u00fckodan bahsederken, \u00c7in ve \u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fcmesine hazmedebilen \u00e7evreler ise, Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00c7in\u2019in \u00f6n\u00fcn\u00fc k\u0131s\u0131tlayan politikalar\u0131na i\u015faret ederek \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bu nedenle g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeler. Tek kutuplu d\u00fcnyadan kopu\u015fun gene bu kutbu olu\u015fturan ABD\u2019nin niyet ve icraat\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu da t\u00fcm a\u00e7\u0131klamalarda dikkat \u00e7ekilen bir husus. Bu \u00e7er\u00e7evede, \u201cPeki ABD buna haz\u0131r m\u0131?\u201d sorusu sorulmaya devam ediyor.<\/p>\n12 Haziran 2014 Per\u015fembe<\/h2>\n
\u00c7in-ABD \u00e7eki\u015fmesi ve Asya-Pasifik g\u00fcndemi \/ Disputes Between China-the Us and Asia-Pacific Agenda<\/a><\/h3>\n