Tayland siyaseti t\u00fcm zaaflar\u0131 ve a\u00e7mazlar\u0131yla birlikte sadece G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n de\u011fil belki de Asya k\u0131tas\u0131 i\u00e7inde \u2018hasta adam\u2019 l\u00e2kab\u0131yla an\u0131lmay\u0131 hak ediyor. Bu noktada siyasi g\u00f6zlemcilerin neredeyse ortak bir kanaatte oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Bir yandan b\u00f6lgede \u2018aktif\u2019 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmeye maruz kalmam\u0131\u015f bir \u00fclke, \u00f6te yandan d\u00fcnya Budizmi\u2019nin en \u00f6nemli ayaklar\u0131ndan birini olu\u015fturmas\u0131yla dikkat \u00e7eken ve \u00e7evresindeki kom\u015fu \u00fclkeler gibi \u00e7ok etnikli\/\u00e7ok dinli bir yap\u0131ya sahip olup az\u0131nl\u0131klar gibi bir sorunu devasa boyutlarda ya\u015famayan -Patani\u2019yi bu kategori d\u0131\u015f\u0131nda ele almak gerekir- Tayland, monar\u015fi ile halk\u0131n y\u00f6netimi aras\u0131nda bir a\u00e7maz\u0131 tecr\u00fcbe ediyor. Bu tecr\u00fcbe elbette yeni de\u011fil. D\u00f6nemin siyasi \u00e7alkant\u0131lar\u0131\/geli\u015fmeleri i\u00e7erisinde yer bulan ve 1932 y\u0131l\u0131nda monar\u015fiye kar\u015f\u0131 giri\u015filen m\u00fcdahalede parlamenter sisteme ge\u00e7ilse de, s\u00fcre\u00e7 daimi olarak monar\u015fiye odaklanm\u0131\u015f bir siyasi yap\u0131 \u00fcretti. Monar\u015fi\u2019nin ordu-siyasi elitler ile kurdu\u011fu tarihsel ittifak modern d\u00f6nemde ad\u0131na parlamenter demokrasi denilen d\u00f6nemin \u2018hakk\u0131yla\u2019 ortaya ortaya konulmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engeli olu\u015fturdu. Bug\u00fcnden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u20181932 Hareketi\u2019nin acaba \u2018i\u00e7erden bir m\u00fcdahale\u2019 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da akla getirmiyor de\u011fil. Daha a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edersek, monar\u015finin toptan devrilmesi yerine, \u2018ileriyi\u2019 g\u00f6rebilen saray ve \u00e7evresinin siyasi evrime \u00f6n ayak olmas\u0131 \u015feklinde yorumlamak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
Darbeler \u00fclkesi olmakl\u0131\u011f\u0131n getirdi\u011fi \u00f6zellik nedeniyledir ki, Tayland, yukar\u0131da dile getirdi\u011fim \u015fekilde h\u00e2l\u00e2 \u2018hasta adam\u2019 olgusuyla an\u0131lan bir \u00fclke \u00f6zelli\u011fi sergiliyor. Geni\u015f bir co\u011frafyaya sahip, Do\u011fu \u00c7in Denizi, Bengal Denizi gibi iki farkl\u0131 deniz yoluna a\u00e7\u0131lan s\u0131n\u0131rlar\u0131, kuzeyinde \u00c7in g\u00fcneyinde Malay M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131 ile etkile\u015fimi bu \u00fclkeyi sadece ekonomik anlamda de\u011fil, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel d\u00fcnyas\u0131n\u0131 da zenginle\u015ftirecek unsurlar olarak dikkat \u00e7ekiyor. Bu potansiyel maddi imk\u00e2nlar\u0131n prati\u011fe d\u00f6k\u00fclmesinde Tayland\u2019da 1980\u2019li y\u0131llardan ba\u015flayan bir \u2018kalk\u0131nma\u2019 olgusundan bahsedilebilir. Asl\u0131nda Tayland gibi bir \u00fclkede yakinen tecr\u00fcbe edildi\u011fi \u00fczere, \u2018kalk\u0131nma\u2019 gibi bir kavram\u0131n \u00e7ok da i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir. Kalk\u0131nman\u0131n toplumda hedef birlikteli\u011fi, var olan ahenk d\u00fczeyini azamiye \u00e7\u0131karma arzu ve iste\u011fi ile i\u00e7inde bulundu\u011fu co\u011frafyaya ve d\u00fcnyaya modellemeler sunma kabiliyeti gibi hususlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Tayland\u2019\u0131n pek de bu ba\u011flamlarda esamesi okunmuyor.<\/p>\n
Kald\u0131 ki, hen\u00fcz do\u011fru d\u00fcr\u00fcst anayasas\u0131 olmayan bir \u00fclkeden bahsediyoruz. Say\u0131s\u0131 yirmiyi bulan darbe ve darbe benzeri m\u00fcdahaleler, \u00fclkede sivil siyaset ve kurumlar\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu bir anayasadan bahsedilemiyor. Bunun yerine, g\u00fcc\u00fcn\u00fc Tay kozmolojisinden alan kraliyet kurumu\/saray ve buna eklemlenen ordu ve b\u00fcrokratik yap\u0131 ile elitler aras\u0131nda bir s\u00f6zl\u00fc anla\u015fmadan bahsedilebilir. Bu s\u00f6zle\u015fmenin pratikte \u00fclkenin nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi konusuna verebildi\u011fi pratik bir cevap da yok.<\/p>\n
Tabii Tayland monar\u015fisi dendi\u011finde, bu yap\u0131n\u0131n yar\u0131-kutsal bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00f6te yandan Hindistan\/Sri Lanka ve \u00c7in Budist gelenekleri aras\u0131nda kendine \u00f6zg\u00fc bir yeri oldu\u011funu ifade edelim. Kadim monar\u015fi gelene\u011fi s\u00fcre\u00e7te Budizmi koruyan bir kurum olarak hizmet verirken, benzer \u015fekilde monar\u015fi de Budizmin kutsall\u0131\u011f\u0131ndan kendine pay almaya ba\u015flad\u0131. Bug\u00fcn, modern Tayland\u2019\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131 ikilem temelde bu. Son d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kan muhalefet hareketine kar\u015f\u0131l\u0131k, Monar\u015fiye kar\u015f\u0131 gelmenin dinsel bir inan\u00e7 ba\u011flam\u0131nda \u2018ayk\u0131r\u0131l\u0131k\u2019 olaca\u011f\u0131ndan hareketle bu kuruma y\u00f6nelik ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131lar oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. Bunun ba\u015f\u0131nda ordu, siyasi elit geliyor. Yingluck Shinawatra h\u00fck\u00fcmeti son g\u00f6sterilere direnirken, kimi g\u00f6zlemciler ordunun tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na at\u0131fta bulunuyordu.<\/p>\n
Ancak 22 May\u0131s\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen darbe, ordunun, d\u00fcn gibi bug\u00fcn de, g\u00fcc\u00fcn\u00fc ald\u0131\u011f\u0131 monar\u015fiye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sergilemekte oldu\u011funu ortaya koyuyor. Bunu salt darbe giri\u015fimine ba\u011flam\u0131yorum. Darbecilere davetiye \u00e7\u0131kartan s\u00f6zde muhalefet grubunun lideri Suthep Thaugsuban herhangi bir yarg\u0131lamaya konu olmazken -ki \u00f6rne\u011fin Yingluck da buna cesaret edememi\u015fti-, \u00fclkenin mevcut sistemi i\u00e7erisinde se\u00e7imle iktidara gelen Yingluck Shinawatra ve bakanlar ayn\u0131 yap\u0131 taraf\u0131ndan mahkemeye \u00e7\u0131kart\u0131labiliyor. Tabii Suthep gibi muhalefet kanad\u0131n\u0131 temsil edenlerin bu \u2018sivil\u2019 g\u00fc\u00e7lerini nereden ald\u0131klar\u0131 sorusu \u00f6nemli. Asl\u0131nda Suthep\u2019in monar\u015fi yanl\u0131s\u0131 Demokrat Parti\u2019de ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha \u00f6nceki \u00e7e\u015fitli yaz\u0131larda dile getirmi\u015ftim.<\/p>\n
Bununla birlikte, Kral\u2019\u0131n ilerlemi\u015f ya\u015f\u0131 ve hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle \u00fclke siyasetine do\u011frudan m\u00fcdahalesi s\u00f6z konusu de\u011fil. Ancak kral\u0131n biyolojik olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 olsa da, tek ba\u015f\u0131na hareket etmedi\u011fi, bir siyasi mekanizma olarak krala dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapan bir komite bulunuyor. Bu komitenin \u00fcyelerinin de eski ordu mensuplar\u0131, siyasiler oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Saray\u2019da s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en kitle ile sokakta \u2018sivil\u2019 muhalefet yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Suthep ve benzerlerinin olu\u015fturduklar\u0131 blo\u011fun \u2018sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131\u2019 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Suthep, \u2018se\u00e7ilmi\u015f\u2019 Ba\u015fbakan\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetin g\u00f6revden al\u0131n\u0131p, yerine \u2018atamayla\u2019 getirilen bir Ba\u015fbakan ve meclis istiyordu. Ve istedi\u011fi de oldu. Kadim d\u00f6nemlerde kral\u0131n bir b\u00f6lgeye vali atamas\u0131 gibi bir atama diyebiliriz buna. Bug\u00fcn hasta yata\u011f\u0131nda Kral bunu yap\/a\/m\u0131yor, ancak kral ad\u0131na \u00fclkeyi y\u00f6netme azmi ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc kendinde bulan ordu yap\u0131yor. Sistem ayn\u0131 \u015fekilde i\u015fliyor, sadece arac\u0131lar farkl\u0131.<\/p>\n
Ge\u00e7en y\u0131l 31 Ekim\u2019de g\u00f6steriler ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, Bangkok caddelerinde hayat fel\u00e7 oldu\u011funda az da olsa \u2018sivil sava\u015f\u2019 tehlikesinden bahsediliyordu. D\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Yingluck -daha do\u011frusu abisi Thaksin Shinawatra- taraftarlar\u0131 soka\u011fa d\u00f6k\u00fclme egzersizleri yap\u0131yordu. Sivil sava\u015f \u00e7\u0131kmad\u0131. Ancak ordu, siviller \u00fczerinde yine bask\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koyarak sivil ya\u015fam\u0131 yeniden y\u00f6nlendirme, \u00e7eki d\u00fczen verme \u2018g\u00f6revini\u2019 \u00fcstlendi.<\/p>\n
<\/p>\n
Tayland, 1932 y\u0131l\u0131ndan bu yana 84 y\u0131ll\u0131k modern tarihinin en kara g\u00fcnleri ya\u015f\u0131yor. \u00dclke siyasi yap\u0131s\u0131 \u00fczerinde egemen g\u00fc\u00e7ler bu duru\u015flar\u0131yla ne \u00fclkeye ve halk\u0131na, ne \u00fclkenin \u00fcyesi oldu\u011fu ASEAN\u2019a ne de genel anlam\u0131yla k\u00fcresel sisteme bir umut vaad edebiliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tayland siyaseti t\u00fcm zaaflar\u0131 ve a\u00e7mazlar\u0131yla birlikte sadece G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n de\u011fil belki de Asya k\u0131tas\u0131 i\u00e7inde \u2018hasta adam\u2019 l\u00e2kab\u0131yla an\u0131lmay\u0131 hak ediyor. Bu noktada siyasi g\u00f6zlemcilerin neredeyse ortak bir kanaatte oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Bir yandan b\u00f6lgede \u2018aktif\u2019 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmeye maruz kalmam\u0131\u015f bir \u00fclke, \u00f6te yandan d\u00fcnya Budizmi\u2019nin en \u00f6nemli ayaklar\u0131ndan birini olu\u015fturmas\u0131yla dikkat \u00e7eken ve \u00e7evresindeki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":700,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,32],"tags":[],"class_list":["post-699","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-tayland"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/699","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=699"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/699\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":701,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/699\/revisions\/701"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}