{"id":6728,"date":"2026-09-26T15:05:59","date_gmt":"2026-09-26T15:05:59","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6728"},"modified":"2026-09-26T15:06:00","modified_gmt":"2026-09-26T15:06:00","slug":"saffet-bey-ve-anthony-reid-malay-dunyasi-ve-osmanli-iliskilerinin-anlasilmasi-sorunu-saffet-bey-and-anthony-reid-the-problem-of-understanding-relations-between-the-malay-world-and-the-ottoman-stat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/saffet-bey-ve-anthony-reid-malay-dunyasi-ve-osmanli-iliskilerinin-anlasilmasi-sorunu-saffet-bey-and-anthony-reid-the-problem-of-understanding-relations-between-the-malay-world-and-the-ottoman-stat\/","title":{"rendered":"Saffet Bey ve Anthony Reid: Malay d\u00fcnyas\u0131 ve Osmanl\u0131 ili\u015fkilerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 sorunu \/ Saffet Bey and Anthony Reid: The problem of understanding relations between the Malay world and the Ottoman State"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 26.09.2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Malay d\u00fcnyas\u0131 ve Osmanl\u0131 ili\u015fkilerinin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturan ve tarihi bir vak\u2019a olarak bize aktar\u0131lan, \u201ciki gemi\u201d olgusuna dair Saffet Bey\u2019in ve Anthony Reid\u2019in makalelerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 olarak de\u011ferlendirmeye devam ediyorum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir \u00f6nceki yaz\u0131da, Saffet Bey\u2019in konuyla ilgili kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve iki makale halinde yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na dair yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tamamlam\u0131\u015ft\u0131m.<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu yaz\u0131da, Reid\u2019in makalesinin \u00f6zellikle, Saffet Bey\u2019den al\u0131nt\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131, gizli\/a\u00e7\u0131k referansta bulundu\u011fu b\u00f6l\u00fcmler ba\u011flam\u0131nda genel bir de\u011ferlendirmede bulunaca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Varsay\u0131mlar ger\u00e7ekli\u011fi(!)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reid, bu noktada tespit edebildi\u011fim kadar\u0131yla makalesinde, on yedi varsay\u0131m c\u00fcmlesi kullan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum, Reid\u2019in, Saffet Bey\u2019den al\u0131nt\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerin konuyla ilgili kesin bilgi vermedi\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun yan\u0131 s\u0131ra, Reid, bu hususlar\u0131 kesin veriye dayand\u0131racak bir giri\u015fimde de bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla birlikte, Reid, makalesinin sonunda \u00f6nemli baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6yle ki, \u2018Ek\u2019 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Leiden\u2019da yay\u0131nlanan Encyclopedia of Islam\u2019\u0131n I. Cildinde s. 743\u2019deki \u2018Atjeh\u2019 maddesine ve Safffet Bey\u2019in makalesinin ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne (678-683) &nbsp;\u2018de\u011ferlendirme\u2019 yap\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada, ilgili \u2018Atjeh\u2019 maddesinin yaz\u0131m\u0131nda bir tarih d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme konusunda \u2018hata yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na\u2019 dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ard\u0131ndan, Saffet Bey\u2019in makalesini kendisinin \u201cnas\u0131l anlad\u0131\u011f\u0131na\u201d dair bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buna g\u00f6re, ad\u0131n\u0131 daha \u00f6nce zikretti\u011fim Salih \u00d6zbaran ve d\u00f6nemin \u00f6nemli oryantalistlerinden olan Bernard Lewis\u2019in s\u00f6z konusu metnin \u00e7evrilmesindeki katk\u0131lar\u0131na de\u011finiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, bu iki ismin Saffet Bey\u2019in iki makalesini t\u00fcm\u00fcyle mi \u0130ngilizce\u2019ye \u00e7evirdikleri yoksa, bu iki makalenin ana noktalar\u0131n\u0131 ele alan bir \u00f6zeti mi, Reid\u2019le payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek biraz g\u00fc\u00e7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00d6nemli de\u011ferlendirmeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En az\u0131ndan, Reid, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n son \u00fc\u00e7 sayfas\u0131nda \u00f6zet olarak konuyu de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu noktada, Saffet Bey\u2019i, \u201cdeniz tarih\u00e7isi\u201d olarak tan\u0131tan Reid, Saffet Bey\u2019in makalesinin \u201cakademik bir ba\u011flamda yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d da ele\u015ftiri olarak ortaya koyuyor.<a href=\"#_ftn2\" id=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reid, Saffet Bey\u2019in, \u201cA\u00e7eli el\u00e7ilenin \u0130stanbul\u2019da yabanc\u0131 el\u00e7ilere tahsis edilen bir yerde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yledi\u011fine de\u011finiyor.<a href=\"#_ftn3\" id=\"_ftnref3\">[3]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oysa, Saffet Bey, bir bilinmeze yani, A\u00e7eli el\u00e7ilerin Sultan 2. Selim taraf\u0131ndan \u2018bir tarihi \u015fans\u2019 \u00fczere g\u00f6r\u00fclmeleri \u00fczerine, \u0130stanbul\u2019da ge\u00e7irdikleri birka\u00e7 y\u0131lda nas\u0131l ve nerede ya\u015fad\u0131klar\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmek ad\u0131na, genel bir bilgiyi payla\u015f\u0131yor o kadar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O bilgi de, Osmanl\u0131 ba\u015fkentine gelen yabanc\u0131 el\u00e7ilerin ki, \u00f6zellikle de, M\u00fcsl\u00fcman el\u00e7ilerin, \u201cFatih yak\u0131nlar\u0131nda ayr\u0131ca bir \u2018El\u00e7i Misafirhanesi\u2019\u201dnde kald\u0131klar\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum, A\u00e7eli el\u00e7ilerin Fatih yak\u0131nlar\u0131ndaki el\u00e7i misafirhanesi\u2019nde kald\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelmiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kald\u0131 ki, burada kalabilecek olan el\u00e7ilerin Osmanl\u0131 b\u00fcrokrasisinin ilgili kanallar\u0131nca tan\u0131nm\u0131\u015f, kayd\u0131 tutulmu\u015f ve hatta, saray ile irtibata ge\u00e7ilerek vezir, vezir-i azam veya d\u00f6nemin sultan\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri konusunda giri\u015fimler ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olsa gerek!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, bu s\u00fcre\u00e7lere dair elimizde herhangi bir veri yok maalesef.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>K\u0131l\u0131\u00e7, kalkan<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reid, Saffet Bey\u2019in Katip \u00c7elebi\u2019nin \u2018Cihann\u00fcma\u2019 ve Ebu Bekir Dimi\u015fki\u2019nin \u2018Co\u011fraf\u2019 kitaplar\u0131na at\u0131fla A\u00e7e\u2019den \u00e7ok az bahsettiklerine g\u00f6nderme yap\u0131yor. Bu da, A\u00e7elilerin \u201c\u00e7ok iyi sava\u015f\u00e7\u0131 olduklar\u0131 ve silah ve k\u0131l\u0131n\u00e7 yapmay\u0131 T\u00fcrklerden \u00f6\u011frendikleri\u201ddir.<a href=\"#_ftn4\" id=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey\u2019in metnine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu al\u0131nt\u0131n\u0131n tam ifadesi \u015f\u00f6yle oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: \u201c&#8230; A\u00e7elilerin \u00e7enk\u00e7i olduklar\u0131n\u0131, top d\u00f6kmeyi; k\u0131l\u0131\u00e7, m\u0131zrak tutmay\u0131 bildiklerini bunlar\u0131 hep T\u00fcrklerden \u00f6\u011frendikleri &#8230;\u201d<a href=\"#_ftn5\" id=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ba\u015fka ifadeyle s\u00f6ylemek gerekirse, A\u00e7eliler, sadece silah ve k\u0131l\u0131n\u00e7 yapmay\u0131 de\u011fil, \u201cm\u0131zra\u011f\u0131n nas\u0131l tutulaca\u011f\u0131n\u0131\u201d dahi T\u00fcrklerden \u00f6\u011frenmi\u015ftir!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey, bu c\u00fcmlelerinin devam\u0131nda \u015funu da s\u00f6yl\u00fcyor: \u201c&#8230; <em>bundan on y\u0131l, sonra milad\u0131n 1579 Hicri 986. y\u0131l\u0131nda Menluyis(!) denilen bir Portekiz amiralinin on iki gemilik filosuyla bunlar\u0131 fena halde bozdu\u011funu ve y\u00fcz gemi kadar kay\u0131p ettiklerini s\u00f6yl\u00fcyor<\/em> &#8230;\u201d<a href=\"#_ftn6\" id=\"_ftnref6\">[6]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, Reid, bu hususa de\u011finip, A\u00e7elilerin T\u00fcrklerden k\u0131l\u0131\u00e7 kalkan kulanmay\u0131 ne de top d\u00f6kmeyi \u00f6\u011frenmelerinin denizci Portekizliler kar\u015f\u0131s\u0131nda pek de i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayr\u0131ca, burada ad\u0131 ge\u00e7en Portekiz amirali, \u2018<em>Dom Lu\u00eds de Ata\u00edde<\/em>\u2019 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reid, Saffet Bey\u2019in makalesinden son olarak, A\u00e7eli Raca\u2019ya at\u0131fla A\u00e7e\u2019ye gelen iki gemi ile bir T\u00fcrk el\u00e7isi ki ad\u0131 Seyyid el-Kemal\u2019e g\u00f6nderme yap\u0131yor.<a href=\"#_ftn7\" id=\"_ftnref7\">[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mit, ger\u00e7eklik ve iki T\u00fcrk tarih\u00e7isi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun ard\u0131ndan, \u201ciki T\u00fcrk tarih\u00e7isinin Saffet Bey\u2019in makalesinden hareketle konuyu yeniden g\u00fcndeme getirdiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu tarih\u00e7iler \u0130smail Hakk\u0131 Uzun\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131 ve ikincisi \u0130smail Hakk\u0131 Dani\u015fmend.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, Reid, burada ilgin\u00e7 bir yorumda bulunarak Saffet Bey\u2019in metninin di\u011fer yazarlar, yani yukar\u0131da zikredilen yazarlar i\u00e7in \u201ctarihi ger\u00e7ek\u201d (<em>become fact<\/em>) oldu\u011fu hipotezini g\u00fcndeme getiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reid, \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyor: Uzun\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda sadece bir paragraf ile yer vererek, nihayetinde Sumatra\u2019ya \u201ciki gemi\u201dnin gitti\u011fini; Dani\u015fmend ise, Sultan 2. Selim\u2019in name-i humayununda da zikredilen t\u00fcm filonun yani, topla 21 geminin Sumatra\u2019ya gitti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor\u201d diyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reid, Osmanl\u0131 tarih\u00e7ilerinin i\u00e7inde bulunduklar\u0131 durumu \u00f6zetliyor bu k\u0131sa a\u00e7\u0131klamas\u0131yla&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asl\u0131nda, bu yaz\u0131 dizisinin ba\u015f\u0131ndan bu yana ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m husus tam da, bu ve bunun bizzat Anthony Reid taraf\u0131ndan tekrarlanm\u0131\u015f oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konuyla ilgilenen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk yazarlar\u0131n\u0131n, neyi nas\u0131l anlatt\u0131klar\u0131na dair verileri bu yaz\u0131 dizisinde g\u00fcndeme getirmedim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sadece, Saffet Bey\u2019in metnini inceleme konusu yaparak, \u201ciki gemi\u201d olgusunun nas\u0131l olup da G\u00fcneydo\u011fu Asya ve A\u00e7e tarih\u00e7isi unvan\u0131na sahip olan Anthony Reid taraf\u0131ndan bug\u00fcne kadar detayl\u0131 inceleme konusu yap\u0131lmadan, 1969 y\u0131l\u0131ndaki makalesinde ortaya koydu\u011fu \u015fekliyde di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na konuyu aksettirdi\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sebep<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reid\u2019in, 1969 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan makalesini, bir \u00f6rnek \u00e7al\u0131\u015fma olarak ele almam\u0131n temel sebebi, ortaya konulan s\u00f6ylemin bug\u00fcne kadar tart\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 ve Reid sonras\u0131 di\u011fer ilgili sosyal bilimciler taraf\u0131ndan tekrara konu olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla kast\u0131m, b\u00f6lge tarih\u00e7isi olmas\u0131 hasebiyle Anthony Reid\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n, s\u00f6ylemlerinin birer \u2018norm\u2019 veya \u2018ger\u00e7eklik\u2019 olarak alg\u0131lanarak di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve yazarlarca tekrarlanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buna dair, erken d\u00f6nem \u00f6rneklerden birini verece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reid taraf\u0131ndan \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen, A\u00e7e ile Osmanl\u0131lar aras\u0131nda daha yak\u0131n ili\u015fkiler bulundu\u011funa dair tez, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Reid&#8217;e dan\u0131\u015fan baz\u0131 gen\u00e7 Avustralyal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Reid&#8217;in konuyla ilgili yakla\u015f\u0131m\u0131, bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda da kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6rne\u011fin, A\u00e7e&#8217;de sanat \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Barbara Leight, A\u00e7e&#8217;deki Osmanl\u0131 unsurlar\u0131na \u2014her ne kadar k\u0131saca olsa da\u2014 de\u011finmi\u015ftir. Yine Leight, Osmanl\u0131 kaynaklar\u0131ndan veya di\u011fer kaynaklardan do\u011frudan, \u00f6zg\u00fcn ve kesin veriler toplamaks\u0131z\u0131n, bizzat Reid&#8217;den ve onun \u2014muhtemelen\u2014 ilk d\u00f6nem makalelerinden \u00f6\u011frendiklerini tekrar etmektedir Leight,<a href=\"#_ftn8\" id=\"_ftnref8\">[8]<\/a> Reid&#8217;den al\u0131nt\u0131 yaparak \u015f\u00f6yle belirtir: &#8220;T\u00fcrk askeri taktiklerinin, askeri m\u00fchendisli\u011fin ve top\u00e7ulu\u011fun A\u00e7eliler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya devam edilmesinde T\u00fcrk etkisi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buna ek olarak, yine Reid&#8217;in bu konudaki anlat\u0131s\u0131na at\u0131fta bulunarak \u015funlar\u0131 kaydeder: &#8220;Reid bize, k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan A\u00e7e&#8217;nin Bat\u0131&#8217;daki M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerle yak\u0131n temas\u0131n\u0131 korudu\u011funu anlat\u0131r. Ayr\u0131ca Arap\u00e7an\u0131n \u00f6neminden ve bu dil ile yaz\u0131 sistemine dair bilginin \u00fcst s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda yayg\u0131n oldu\u011fundan bahseder. 17. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda A\u00e7e taraf\u0131ndan yaz\u0131lan diplomatik mektuplar\u0131n bir\u00e7o\u011funun \u2014Lancaster ile Krali\u00e7e Elizabeth&#8217;e g\u00f6nderilen mektup da dahil olmak \u00fczere\u2014 Arap\u00e7a kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye ile olan ili\u015fki y\u00fczy\u0131llar boyunca \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1873 gibi ge\u00e7 bir tarihte dahi A\u00e7eliler, Hollandal\u0131lar\u0131 p\u00fcsk\u00fcrtmek amac\u0131yla T\u00fcrk askeri deste\u011fi talep etmi\u015flerdir&#8221;.<a href=\"#_ftn9\" id=\"_ftnref9\">[9]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bilimsellik ve ger\u00e7eklik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Giri\u015fte dile getirdi\u011fim \u00fczere Reid, makalesinde Saffet Bey\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na at\u0131f yaparken, kurdu\u011fu 17 varsay\u0131m c\u00fcmlesine ra\u011fmen, ilerleyen d\u00f6nemde bu varsay\u0131mlar\u0131 yads\u0131yacak veya do\u011frulayacak veriler ortaya koyup koymad\u0131\u011f\u0131 incelenmeye de\u011ferdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6yle ki, bu durum, b\u00f6ylesi bir konuyu ilk defa ele alan gen\u00e7 bir akademisyen i\u00e7in kabul edilebilir bir mazeret \u015feklinde sunulabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hele hele, Anthony Reid gibi G\u00fcneydo\u011fu Asya tarihinde son elli y\u0131lda ismini \u00f6nemle zikredilen bir tarih\u00e7i ise, gen\u00e7 ya\u015flar\u0131nda bu giri\u015fimi ho\u015f g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, Reid, Malay d\u00fcnyas\u0131 ve Osmanl\u0131 ili\u015fkileri ba\u011flam\u0131nda ciddi denilebilecek ilk te\u015febb\u00fcs\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan, burada elde etti\u011fi verileri daha sonraki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda da kullanmas\u0131 tarih\u00e7ilik ad\u0131na ne kadar ho\u015f g\u00f6r\u00fclebilir, tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmay\u0131 bekliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u0130ki gemi\u201d olgusuna a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmek amac\u0131yla, Saffet Bey ve Anthony Reid\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak ele almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131lar\u0131n bizi getirdi\u011fi nokta bu iki ismin, tarih biliminin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 ile subjektif-romantik yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya koymu\u015f olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her ne kadar, Reid, yukar\u0131da aktard\u0131\u011f\u0131m \u00fczere, Saffet Bey\u2019in ve di\u011fer iki T\u00fcrk tarih\u00e7isinin yakla\u015f\u0131mlar\u0131na ele\u015ftirel bir yakla\u015f\u0131m sergiliyormu\u015f yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya koysa da, bunda devaml\u0131l\u0131k g\u00f6stermeyerek, sonraki di\u011fer eserlerinde konuyu tekrar edenler aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum, maalesef Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u201cokyanus denizcili\u011fi\u201d ba\u011flam\u0131nda \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc olarak de\u011ferlendirilmesi gereken bir konu \u00fcst\u00fcn k\u00f6r\u00fc ele al\u0131narak etkileri bug\u00fcne kadar devam eden kan\u0131mca, yanl\u0131\u015f bilgi ve yanl\u0131\u015f yorumlamalara neden olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum bize, tarih biliminin kronolojik geli\u015fim \u00fczerinden de\u011ferlendirilemeyece\u011fi gibi, kaynak \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve kaynaklar\u0131n mant\u0131ksal bir yakla\u015f\u0131mla de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini bir kez daha hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunlar\u0131n \u00f6tesinde, Saffet Bey ve Reid\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ortaya koyduklar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f darl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, disiplinleraras\u0131 ve \u00e7oklu disiplinler yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 uygulamam\u0131\u015f olmalar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">[1]<\/a> Saffet Bey\u2019in pe\u015fpe\u015fe yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 iki makalesi \u015funlard\u0131r: Saffet Bey. (1327\/1911). \u201cBir Osmanl\u0131 Filosu\u2019nun Sumatra Seferi\u201d, <em>Terc\u00fcme-i Osmani Enc\u00fcmeni Mecmuas\u0131,<\/em> 1 Te\u015frin-i Evvel 1327\/14 October 1911, C\u00fcz 10, Bab-\u0131 \u00c2li Tarih-i Osmani Enc\u00fcmeni, \u0130stanbul. Ahmet \u0130hsan \u015e\u00fcrekas\u0131, Matbaa-i Milliye Osmani \u015eirketi. (604-614); Saffet Bey. (1327\/1912). \u201cBir Osmanl\u0131 Filosu\u2019nun Sumatra Seferi\u201d, <em>Tarihi Osman-i Enc\u00fcmeni Mecmuas\u0131,<\/em> Kanun-u evvel 1327 (December 1912), 11. C\u00fcz, Ahmet \u0130hsan \u015e\u00fcrekas\u0131. (678-683).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref2\" id=\"_ftn2\">[2]<\/a> Anthony Reid. (1969). \u201cSixteenth Century Turkish Influence in Western Indonesia\u201d, <em>Journal of Southeast Asian History<\/em> 10 (3), s. 412 (395-414).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref3\" id=\"_ftn3\">[3]<\/a> Anthony Reid. (1969). A.g.m., s. 413.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref4\" id=\"_ftn4\">[4]<\/a> Anthony Reid. (1969). A.g.m., s. 413.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref5\" id=\"_ftn5\">[5]<\/a> Saffet Bey. (1327\/1912). \u201cBir Osmanl\u0131 Filosu\u2019nun Sumatra Seferi\u201d, <em>Tarihi Osman-i Enc\u00fcmeni Mecmuas\u0131,<\/em> Kanun-u evvel 1327 (December 1912), 11. C\u00fcz, Ahmet \u0130hsan \u015e\u00fcrekas\u0131, s. 681.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref6\" id=\"_ftn6\">[6]<\/a> Saffet Bey. (1327\/1912). A.g.m., s. 681.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref7\" id=\"_ftn7\">[7]<\/a> Anthony Reid. (1969). A.g.m., s. 414.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref8\" id=\"_ftn8\">[8]<\/a> Barbara Leight. (1983). Design Motifs in Aceh: Indian and Islamic Influences\u201d, <em>The Malay-Islamic World of Sumatra: Studies in Politics and Culture<\/em>, (ed.: John Maxwell), Monash University, s. 5. (3-34).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref9\" id=\"_ftn9\">[9]<\/a> &nbsp;Barbara Leight. (1983). A.g.m., s. 5.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 26.09.2026 Malay d\u00fcnyas\u0131 ve Osmanl\u0131 ili\u015fkilerinin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturan ve tarihi bir vak\u2019a olarak bize aktar\u0131lan, \u201ciki gemi\u201d olgusuna dair Saffet Bey\u2019in ve Anthony Reid\u2019in makalelerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 olarak de\u011ferlendirmeye devam ediyorum. Bir \u00f6nceki yaz\u0131da, Saffet Bey\u2019in konuyla ilgili kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve iki makale halinde yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na dair yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tamamlam\u0131\u015ft\u0131m.[1] Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6729,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-6728","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6728"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6730,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6728\/revisions\/6730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}