{"id":6707,"date":"2026-09-13T09:41:02","date_gmt":"2026-09-13T09:41:02","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6707"},"modified":"2026-09-13T09:41:03","modified_gmt":"2026-09-13T09:41:03","slug":"saffet-beyin-makalesi-ve-osmanli-tarihciligi-uzerine-bir-tartisma-a-discussion-on-saffet-beys-article-and-ottoman-historiography","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/saffet-beyin-makalesi-ve-osmanli-tarihciligi-uzerine-bir-tartisma-a-discussion-on-saffet-beys-article-and-ottoman-historiography\/","title":{"rendered":"Saffet Bey\u2019in makalesi ve Osmanl\u0131 tarih\u00e7ili\u011fi \u00fczerine bir tart\u0131\u015fma \/ A discussion on Saffet Bey\u2019s article and Ottoman historiography"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 13.09.2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey\u2019in, 1911\/1912 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131, \u201cOsmanl\u0131 donanmas\u0131n\u0131n Sumatra seferi\u201d konulu iki makalesiyle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerime, bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yaz\u0131da devam ediyorum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir hat\u0131rlatma olarak, kronolojik de\u011fil, konu temelli bir metot izledi\u011fim bu yaz\u0131 dizisini kaleme almam\u0131n iki nedeni var.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lki, Malay D\u00fcnyas\u0131 ile Osmanl\u0131 ili\u015fkilerinde temel bir referans noktas\u0131 olan 1560\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen ve somut baz\u0131 verilerle kan\u0131tlanabilecek bir geli\u015fmeyle, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Sumatra\u2019ya \u201ciki gemi\u201d g\u00f6nderdi\u011fi iddias\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kincisi, s\u00f6z konusu bu iddiaya, b\u00f6lge ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ma ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m 2005 y\u0131l\u0131ndan itibaren, yaz\u0131l\u0131 metinlerde tan\u0131k olmamla birlikte, ayn\u0131 zamanda tarih metodolojisi, tarihi kaynaklar, mant\u0131ksal yorumlama gibi ba\u011flamlarda do\u011fal olarak akla gelen bir dizi soruya cevap verme ihtiyac\u0131 duymamdan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey\u2019in makalesinde dikkat \u00e7ekici hususlar Osmanl\u0131 denizcili\u011fi, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Hint Okyanusu politikas\u0131 ve \u00f6zellikle Sumatra\u2019da A\u00e7e ile olan ili\u015fkileridir. y\u00fczy\u0131l ikinci yar\u0131s\u0131ndaki boyutu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7lere yol a\u00e7an\u0131n Sumatra\u2019dan gelen A\u00e7eli el\u00e7iler ger\u00e7ekli\u011fidir&#8230; Bunu g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Modern tarih\u00e7i Reid ve Osmanl\u0131 kaynaklar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Modern d\u00f6nemde Malay d\u00fcnyas\u0131 ve Osmanl\u0131 ili\u015fkilerine dair kayda de\u011fer akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ortaya koyan ilk isimlerden biri ve aslen, Yeni Zelandal\u0131 olan tarih\u00e7i Anthony Reid\u2019in doktoras\u0131n\u0131 tamamlamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ilk makalelerinden birinde,<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a> \u2018tezini\u2019 Saffet Bey\u2019in makalesine dayand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun yan\u0131 s\u0131ra, Reid\u2019in bu makalesinde dile getirdi\u011fi arg\u00fcman\u0131n, Portekiz kaynaklar\u0131na yak\u0131ndan vak\u0131f olan \u0130ngiliz yazar Charles Ralph Boxer\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131na bor\u00e7lu oldu\u011funu intiba\u0131na sahip oldu\u011fumu s\u00f6ylemek istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu hususu, ilerleyen g\u00fcnlerde kaleme alaca\u011f\u0131m bir yaz\u0131da dile getirece\u011fimi umuyorum&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada k\u0131sa bir parantez a\u00e7arak, Reid\u2019in bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na il\u00e2ve olarak, en az\u0131ndan o d\u00f6nemde var olan \u2018literat\u00fcre\u2019 k\u0131saca at\u0131f anlam\u0131nda, bir iki yay\u0131n\u0131 zikretmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daha \u00f6nce ilgili yay\u0131nlar\u0131mda kaynak olarak da kulland\u0131\u011f\u0131m,<a href=\"#_ftn2\" id=\"_ftnref2\">[2]<\/a> T\u00fcrkiye\u2019de yay\u0131nlanan Tarih Hazine\u2019si dergisinde \u00e7\u0131kan k\u0131sa bir yaz\u0131<a href=\"#_ftn3\" id=\"_ftnref3\">[3]<\/a> ile, 1967 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Denys Lombard\u2019\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve gayet kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak ele al\u0131nmas\u0131 gereken <em>Le Sultanat D\u2019Atjeh Au Temps D\u2019Iskandar Muda (1607-1636)<\/em><a href=\"#_ftn4\" id=\"_ftnref4\">[4]<\/a> ba\u015fl\u0131kl\u0131 eseri kendi alanlar\u0131nda dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lk iki makalede, Reid\u2019in Osmanl\u0131 kaynaklar\u0131na erimi\u015fimdeki s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011fa de\u011finirken, ayn\u0131 zamanda Saffet Bey\u2019in Osmanl\u0131 donanmas\u0131n\u0131n Sumatra\u2019daki varl\u0131\u011f\u0131 konusunda g\u00fcndeme getirdi\u011fi \u2018iddialar\u0131n\u2019 sa\u011fl\u0131k derecesini de k\u0131saca de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yaz\u0131da, konuyla ilgili di\u011fer baz\u0131 hususlar\u0131 ele alaca\u011f\u0131m. Ve buna, Saffet Bey\u2019in makalesinin ilk c\u00fcmlesine at\u0131f vererek ba\u015flamakta yarar var.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Karanl\u0131kta kalan ger\u00e7ek<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey, konuyu \u015fu \u015fekilde g\u00fcndeme getiriyor: \u201c&#8230; <em>Kitaplar\u0131m\u0131zda yok denecek kadar az ve karanl\u0131k kalan bu olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck vak\u0131a i\u00e7in kay\u0131tlar\u0131m\u0131zda elliyi bulur g\u00fczel vesikalar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lk etapda basitmi\u015f gibi gelen bu c\u00fcmle bize asl\u0131nda, Osmanl\u0131 tarih yaz\u0131m\u0131, tarih metodolojisi, tarihi verilerin toplanmas\u0131 ve tasnifi, bu alanda kurumsalla\u015fma ve ciddiyet gibi bir dizi konuyu akla getiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey\u2019in \u201ckitaplar\u0131m\u0131zda\u201d dedi\u011fi husus, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde kaleme al\u0131nan tarih kitaplar\u0131 oldu\u011fu a\u015fik\u00e2rd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir di\u011fer husus, ya\u015fanan \u201c&#8230; bu olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck vak\u0131a\u201dya ra\u011fmen, Osmanl\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131n konuyu nedense ele almakta \u2018isteksiz!\u2019 kalm\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kan\u0131mca, burada dikkat \u00e7ekilmesi gereken husus, sadece Osmanl\u0131 tarih kitaplar\u0131n\u0131 yazan d\u00f6nemin muhtemelen medreselerde g\u00f6rev yapan, bir yandan tarih ve k\u0131smen co\u011frafyaya ilgi g\u00f6steren okur-yazar \u00e7evresinin bu konuyu nedense \u2018g\u00f6z ard\u0131 etmeleri\u2019 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun \u00f6tesinde, Osmanl\u0131 \u2018siyasal bilinci\u2019de kayda de\u011fer bir kopu\u015fun ve gerilemenin ya\u015fanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Malay ve Osmanl\u0131 kaynaklar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuzey Sumatra ve A\u00e7e kaynaklar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Malay d\u00fcnyas\u0131 ve Osmanl\u0131 ili\u015fkilerinin, Yavuz Sultan Selim\u2019in 1517\u2019de Hicaz b\u00f6lgesini de Osmanl\u0131 siyasi ve teritoryal hakimiyetine ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme kadar geri g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hat\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda, Osmanl\u0131 tarih yaz\u0131m\u0131 ve siyasi bilincinin ne t\u00fcr bir zeminde geli\u015fti\u011fini veya geli\u015fmedi\u011fini bize g\u00f6steren \u00f6nemli bir veridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00f6z konusu bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn, Osmanl\u0131 evraklar\u0131 i\u00e7erisinde ilgili d\u00f6neme dair veriler ortaya \u00e7\u0131kana ve ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131ncaya kadar da h\u00fckm\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu noktada, Osmanl\u0131 kaynaklar\u0131, ilgili b\u00f6lge ile ili\u015fkilerin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin, Kanuni\u2019nin Zigetvar seferi son safhas\u0131 ile Sultan 2. Selim\u2019in tahta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 1567 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131 -ki, Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n vefat\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ya\u015fanan geli\u015fmeler, 2. Selim\u2019in resmen tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 bu d\u00f6neme i\u015faret ediyor-, oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. Selim\u2019e atfedilse de, d\u00f6nemin yetkin devlet adam\u0131 Sokollu Mehmed Pa\u015fa ve ekibi taraf\u0131ndan yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan belgeler, A\u00e7e Sultan\u0131 Alaaddin el-Kahhar\u2019\u0131n iki veya \u00fc\u00e7 defa g\u00f6nderdi\u011fi el\u00e7i ve\/ya mektuplar kar\u015f\u0131s\u0131nda tekrarland\u0131\u011f\u0131 intiba\u0131n\u0131 veren, yine iki \u00fc\u00e7 temel metne dayan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Saffet Bey ne diyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu noktada, Saffet Bey makalesinin ilgili yerinde, \u201c<em>elli civar\u0131nda belge oldu\u011funu<\/em>\u201d<a href=\"#_ftn5\" id=\"_ftnref5\">[5]<\/a> s\u00f6ylese de, sadece, M\u00fchimme Defterleri\u2019nde yer alan <em>name-i humayun<\/em>lardan -yani, d\u00f6nemin padi\u015fah\u0131 2. Selim\u2019in elinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden iki belgeye yer vererek konuyu ele al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ve \u00f6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, bunlardan hareketle genel bir sonuca var\u0131yor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daha \u00f6nce de belirtti\u011fim \u00fczere, Saffet Bey\u2019in 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00f6nemli devlet adamlar\u0131ndan Feridun Ahmed Bey\u2019in (\u00f6. 1583) kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve Kuzey Sumatra\u2019da A\u00e7e ile ilgili iki mekbutun yer ald\u0131\u011f\u0131 <em>M\u00fcn\u015feat<\/em>, isimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na at\u0131fta bulunmuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey\u2019in iki makalesinde dikkatle ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi oldu\u011fu izlenimi uyand\u0131ran baz\u0131 hususlar bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6rne\u011fin, Kuzey Sumatra\u2019dan geldi\u011fi belirtilen el\u00e7ilerin, Saffet Bey\u2019in ifadesiyle \u201c&#8230; <em>\u0130\u015fte b\u00f6ylece, \u0130stanbul\u2019da bir veya iki y\u0131l kadar kald\u0131lar<\/em>&#8230;\u201d ifadesine kar\u015f\u0131n, bu el\u00e7ilerin nas\u0131l olup da ellerini kollar\u0131n\u0131 sallayarak \u0130stanbul\u2019a girdikleri ve bu s\u00fcre zarf\u0131nda yine kimsenin dikkatini \u00e7ekmeden bir veya iki y\u0131l kadar \u0130stanbul\u2019da yanlar\u0131nda getirdikleri epeyce bir miktarda baharat\u0131 (<em>pepper<\/em>) satarak ya\u015fam s\u00fcrd\u00fckleri ve nihayetinde, aradan ge\u00e7en onca s\u00fcre sonras\u0131nda, bir kaza eseri (!) Cuma namas\u0131 sonras\u0131, Sultan 2. Selim\u2019in dikkatini \u00e7ektikleri muammal\u0131 bir duruma i\u015farete diyor.<a href=\"#_ftn6\" id=\"_ftnref6\">[6]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baz\u0131 metinlerde Osmanl\u0131 gerilemesinin ba\u015flang\u0131c\u0131 ve at\u0131l sultanlar\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak at\u0131fta bulunulan 2. Selim\u2019in bu geli\u015fmenin d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6yle ki, bir Cuma namaz\u0131 sonras\u0131 giysilerinin dikkatini \u00e7ekmesiyle ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7 ve ard\u0131ndan, Saffet Bey\u2019in ifadesiyle, 2. Selim\u2019in \u201c&#8230; <em>bu kadar uzun zaman geri b\u0131rakan memurlar\u0131 budalaca kibir ve gururlar\u0131ndan dolay\u0131 sert azardan sonra yabanc\u0131lar\u0131 hemen o g\u00fcn saraya getirilmesini emretmesi<\/em>\u201d,<a href=\"#_ftn7\" id=\"_ftnref7\">[7]<\/a> &nbsp;bizde, 2. Selim\u2019in \u2018detaylar\u0131 pek de ka\u00e7\u0131rmayan\u2019 gayet akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir h\u00fck\u00fcmdar oldu\u011funu intiba\u0131 uyand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buraya kadar ele ald\u0131\u011f\u0131m b\u00f6l\u00fcmleri Saffet Bey, Christiaan Snouck Hurgronje\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan edindi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor&#8230; Kan\u0131mca bunun yan\u0131 s\u0131ra, Batavya\u2019da konsolosluk yapan Er\u015fad Bey\u2019i ziyaret eden \u2018A\u00e7eli bir ki\u015finin\u2019 anlat\u0131s\u0131n\u0131n da burada yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc makaledeki anlat\u0131, bize, Saffet Bey\u2019in Er\u015fad Bey\u2019le y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mahir Sumatral\u0131lar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey\u2019in makalesinin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde dile getirdi\u011fi ve Kuzey Sumatra\u2019dan A\u00e7e\u2019den gelen el\u00e7ilerin \u0130stanbul ser\u00fcveni bize bir ba\u015fka ger\u00e7e\u011fi hat\u0131rlatsa gerek&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey, bunu yapm\u0131yor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saffet Bey\u2019in makalesinde dikkat hususlar Osmanl\u0131 denizcili\u011fi, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Hint Okyanusu politikas\u0131 ve \u00f6zelde Sumatra\u2019da A\u00e7e ile olan ili\u015fkilerin 16. y\u00fczy\u0131l ikinci yar\u0131s\u0131ndaki boyutu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir sonraki yaz\u0131da de\u011finece\u011fim \u00fczere, Osmanl\u0131 denizcili\u011fine de\u011finen Saffet Bey, Sumatra\u2019dan bu el\u00e7ilerin nas\u0131l bir denizcilik bilgisine ve tecr\u00fcbesine sahip olduklar\u0131 ve ne t\u00fcr bir siyasi bilin\u00e7le hareket ettiklerine de\u011finmiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun yan\u0131 s\u0131ra, Saffet Bey, \u0130stanbul\u2019un \u00f6zellikle de, Kanuni d\u00f6neminin sonlar\u0131nda, -b\u0131rak\u0131n yabanc\u0131lar\u0131-, Anadolu, Balkanlar ve Arap co\u011frafyas\u0131ndan geleceklerin bile pek de, \u00f6yle kolay kolay \u201cho\u015f geldin\u201d diyerek kar\u015f\u0131lanmayacaklar\u0131 aksine, sorgu sual vb. s\u00fcre\u00e7lerin ard\u0131ndan, dertlerinin anla\u015f\u0131l\u0131p h\u00e2l yoluna konulaca\u011f\u0131 ya da s\u0131n\u0131rlardan \u00e7\u0131kart\u0131lacaklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Sumatra gibi \u2018uzak\u2019 bir diyardan ve de yanlar\u0131nda \u2018ticaret meat\u0131\u2019 ile gelenlerin, b\u00f6ylesi hi\u00e7bir s\u00fcrece tak\u0131lmadan, \u0130stanbul\u2019un metropolit ortam\u0131nda kendilerine nas\u0131l yer bulduklar\u0131na da de\u011finmiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anthony Reid\u2019in makalesinde arg\u00fcman\u0131n\u0131 temellendirdi\u011fi Saffet Bey\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmeye devam edece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">[1]<\/a> Anthony Reid. (1969) \u201cSixteenth Century Turkish Influence in Western Indonesia\u201d, <em>Journal of Southeast Asian History<\/em> 10 (3), 395-414.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref2\" id=\"_ftn2\">[2]<\/a> Bkz.: Mehmet \u00d6zay. (2026). <em>Kesultanan Aceh dan Turki: Narasi Sejarah dan Ingatan Lokal<\/em>, Banda Aceh: Bandar Publishing.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref3\" id=\"_ftn3\">[3]<\/a> Ayhan Nalbanto\u011flu. (1951). \u201cSumatra ve Cava\u2019da T\u00fcrk Toplar\u0131\u201d (Turkish Cannons in Sumatra and Java), <em>Tarih Hazinesi<\/em>, No. 10, Y\u0131l 1, (May\u0131s), \u0130stanbul. (502-503, 518).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref4\" id=\"_ftn4\">[4]<\/a> \u00c7al\u0131\u015fma Paris\u2019te, Ecole Fran\u00e7aise D\u2019Extreme Orient taraf\u0131ndan yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Lombard\u2019\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, daha sonra Endonezyaca diline (Bahasa Indonesia) \u00e7evrilmi\u015ftir. (1986). <em>Kerajaan Aceh: jaman Sultan Iskandar Muda, 1607-1636<\/em>, (Tr.: Winarsih Arifin), Jakarta: Balai Pustaka. <a href=\"https:\/\/archive.org\/details\/kerajaan-aceh-iskandar-muda\">https:\/\/archive.org\/details\/kerajaan-aceh-iskandar-muda<\/a>; https:\/\/dn720006.ca.archive.org\/0\/items\/kerajaan-aceh-iskandar-muda\/Kerajaan%20Aceh%20Zaman%20Sultan%20Iskandar%20Muda%20%281607-1636%29.pdf<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref5\" id=\"_ftn5\">[5]<\/a> Saffet Bey. (1327\/1911). \u201cBir Osmanl\u0131 Filosu\u2019nun Sumatra Seferi\u201d, <em>Terc\u00fcme-i Osmani Enc\u00fcmeni Mecmuas\u0131,<\/em> 1 Te\u015frin-i Evvel 1327\/14 October 1911, C\u00fcz 10, Bab-\u0131 \u00c2li Tarih-i Osmani Enc\u00fcmeni, \u0130stanbul. Ahmet \u0130hsan \u015e\u00fcrekas\u0131, Matbaa-i Milliye Osmani \u015eirketi, s. 604. (604-614).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref6\" id=\"_ftn6\">[6]<\/a> Saffet Bey. (1327\/1911). A.g.e., s. 604.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref7\" id=\"_ftn7\">[7]<\/a> Saffet Bey. (1327\/1911). A.g.e, s. 605.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 13.09.2026 Saffet Bey\u2019in, 1911\/1912 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131, \u201cOsmanl\u0131 donanmas\u0131n\u0131n Sumatra seferi\u201d konulu iki makalesiyle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerime, bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yaz\u0131da devam ediyorum. Bir hat\u0131rlatma olarak, kronolojik de\u011fil, konu temelli bir metot izledi\u011fim bu yaz\u0131 dizisini kaleme almam\u0131n iki nedeni var. \u0130lki, Malay D\u00fcnyas\u0131 ile Osmanl\u0131 ili\u015fkilerinde temel bir referans noktas\u0131 olan 1560\u2019l\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6708,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[104,94,103,102],"class_list":["post-6707","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih","tag-anthony-reid","tag-north-sumatra","tag-ottoman-historiography","tag-saffet-bey"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6707","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6707"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6707\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6709,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6707\/revisions\/6709"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6708"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6707"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6707"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}