{"id":6551,"date":"2026-07-13T15:52:27","date_gmt":"2026-07-13T15:52:27","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6551"},"modified":"2026-07-13T15:52:27","modified_gmt":"2026-07-13T15:52:27","slug":"yuksek-ogretim-kurumlari-ve-stratejik-planlama-higher-education-institutions-and-strategic-planning","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/yuksek-ogretim-kurumlari-ve-stratejik-planlama-higher-education-institutions-and-strategic-planning\/","title":{"rendered":"Y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 ve stratejik pl\u00e2nlama \/ Higher education institutions and strategic planning"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 13.07.2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n t\u0131pk\u0131, ulus-devletlerin be\u015f y\u0131ll\u0131k kalk\u0131nma pl\u00e2nlar\u0131na benzer \u015fekilde ad\u0131na, \u2018stratejik pl\u00e2nlama\u2019 denilen ve belirli zaman aral\u0131klar\u0131yla g\u00fcndeme gelen s\u00fcre\u00e7leri bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yaz\u0131da, periodik olarak y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n kendilerini ve de hedeflerini yenilemeleri anlam\u0131na gelen \u2018stratejik pl\u00e2nlama\u2019 kavram\u0131na ve de i\u00e7eri\u011fine k\u0131saca de\u011finece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu de\u011finmenin, bir s\u00fcredir y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131na dair ele ald\u0131\u011f\u0131m &nbsp;d\u00fc\u015f\u00fcnceler ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirilmesinin do\u011fal oldu\u011fu ortadad\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcd\u00fcml\u00fcl\u00fck<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Stratejik pl\u00e2nlama, t\u00fcm unsurlar\u0131yla var olan akademik yap\u0131n\u0131n t\u00fcmden yenilenmesi anlam\u0131na gelmedi\u011fi gibi, var olan \u00f6nceki yap\u0131n\u0131n tekrar\u0131 anlam\u0131na da gelmiyor. Bu durum, bize y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda, gayet dinamik bir ortam\u0131n oldu\u011funu veya olmas\u0131 gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130htiyaca binaen oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek stratejik pl\u00e2nlama\u2019n\u0131n bizzat, ilgili y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan m\u0131 yoksa, ad\u0131na y\u00fcksek \u00f6\u011fretim bakanl\u0131klar\u0131 veya benzeri \u00fcst kurumsal yap\u0131n\u0131n bir t\u00fcr dayatmas\u0131 \u015feklinde mi g\u00fcndeme geldi\u011fi sorgulanmaya de\u011fer bir konudur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir ba\u015fka \u015fekilde ifade edecek olursak, burada temel sorun, s\u00f6z konusu pl\u00e2nlama i\u015finin ilgili kurumlarda kimin, nas\u0131l ve hangi hedeflerle yapt\u0131\u011f\u0131yla ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin, \u2018stratejik pl\u00e2nlama\u2019 n\u0131n ger\u00e7ekte ilgili y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 ve i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmler, fak\u00fclteler, merkezler, enstit\u00fcler ve bu birimlere ba\u011fl\u0131 ilgili akedemisyen \u00e7evrelerince mi yap\u0131lmaktad\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>Yoksa, y\u00fcksek \u00f6\u011fretim y\u00f6netimini elinde ve tekelinde tutan, y\u00fcksek \u00f6\u011fretim bakanl\u0131klar\u0131 m\u0131 yapmaktad\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sorular \u00f6nemlidir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ve bu \u00f6nem, ad\u0131na \u00fcniversite denilen kurumlar\u0131n varl\u0131k nedeni olan \u00f6zerklik ve\/ya ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar olma \u00f6zelliklerinin ne denli hayata ge\u00e7irilip ge\u00e7irilmedi\u011fiyle yak\u0131ndan ilintilidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Akademisyenlerin, b\u00f6l\u00fcm ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n, fak\u00fclte dekanlar\u0131n\u0131n, merkez m\u00fcd\u00fcrlerinin, enstit\u00fc dekanlar\u0131n\u0131n, rekt\u00f6rlerin, merkeziyet\u00e7i yakla\u015f\u0131m\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak, d\u0131\u015fardan g\u00fcd\u00fcml\u00fc ve merkeziyet\u00e7i yap\u0131y\u0131 dayatan bir \u2018stratejik pl\u00e2nlama\u2019 s\u00fcrecine dahil olmalar\u0131 bizatihi, y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumunun kendinde aidiyeti kadar, akademik unvanlar\u0131 ta\u015f\u0131yan bu bireylerin akademik ve bilimsel karakterleri ve onurlar\u0131yla da do\u011frudan ilintilidir<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynaklar sorunu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bir di\u011fer husus, stratejik pl\u00e2nlaman\u0131n sadece, akademisyenlerin ilgili akademik \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131nda nas\u0131l \u00fcretken olabileceklerinin ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 teorik bir \u00e7er\u00e7eve ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00fcrecin, pl\u00e2nlamalar\u0131n &nbsp;somut dayanaklar\u0131, verileri, yap\u0131lar\u0131 olmas\u0131 gerekir ki, akademik hedefler noktas\u0131nda uygulanabilecek rasyonel bir s\u00fcrece tabi olunabilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla kastedilen, akademik gelece\u011fe matuf pl\u00e2nlamay\u0131 yaparken, bunun maddi \u00e7er\u00e7evesinin ve temellerinin ortaya konulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eayet yap\u0131lacak pl\u00e2nlar\u0131 hayata ge\u00e7irmesi konusunda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan mali kaynaklar\u0131n\u0131z yoksa, pl\u00e2nlama \u00e7abalar\u0131n\u0131n da irrasyonal bir \u00e7aba olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mesini beklemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p>Giri\u015fte verdi\u011fim \u00f6rnek yani, ulus devletlerin be\u015f y\u0131ll\u0131k kalk\u0131nma pl\u00e2nlar\u0131n\u0131 sadece, teorik zeminde de\u011fil, belki de en ba\u015fta, \u201celimizde ne kadar b\u00fct\u00e7e var?\u201d diyerek ba\u015flanan ve belirleyici olan bir mali safhas\u0131 te\u015fkil ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n, \u2018\u015fark kurnazl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n en ilgin\u00e7 \u00f6rneklerinden birini sergileyerek bir yandan, akademisyenlere stratejik pl\u00e2n\u0131 dayat\u0131rken \u00f6te yandan, kaynak sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc de, yine akademisyenlere \u201ckayna\u011f\u0131n\u0131 kendin bul!\u201d diyerek \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6zerklik nosyonu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcniversitelerin kendinde \u00f6zerk ve\/ya ba\u011f\u0131ms\u0131z yap\u0131lanmas\u0131ndan s\u00f6z edilemedi\u011finde, ad\u0131na \u2018stratejik pl\u00e2nlama\u2019 denilen olgunun neye tekab\u00fcl etti\u011fi, ne t\u00fcr taleplerde bulundu\u011fu, bu talepleri kimlerin ve de teorik ve pratik olarak ne \u015fekilde ortaya koyacaklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir dizi soru g\u00fcndeme geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, \u00fcniversitelerin \u00f6zerk ve\/ya ba\u011f\u0131ms\u0131z olmamalar\u0131 aksine, ilgili ulus-devletlerin y\u00fcksek \u00f6\u011fretim bakanl\u0131klar\u0131 gibi do\u011frudan ve kat\u0131 kurumsal yap\u0131lanmalar alt\u0131nda faaliyet g\u00f6stermeleri, ad\u0131na \u201cstratejik pl\u00e2nlama\u201d denilen s\u00fcre\u00e7lerin \u00fcniversite b\u00fcnyesinde yer alan akademisyenlerin katk\u0131lar\u0131na gizli\/a\u00e7\u0131k kapal\u0131 oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pratikte olanlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0131llar \u00f6nce b\u00fcnyesinde yer ald\u0131\u011f\u0131m bir y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumunda yap\u0131lan birka\u00e7 straetjik kalk\u0131nma s\u00fcre\u00e7lerine dahil ve tan\u0131k olmu\u015ftum.<\/p>\n\n\n\n<p>O s\u00fcre\u00e7te, bir stratejik plandan \u00f6tekine ge\u00e7ilirken, bu alandan sorumlu rekt\u00f6r yard\u0131mc\u0131s\u0131na bir \u00f6nceki stratejik pl\u00e2nda dile getirilen ve kan\u0131mca can al\u0131c\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm baz\u0131 alanlarda geli\u015fme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131mda, \u201cHay\u0131r, oldu&#8230;\u201d diyerek ileti\u015fimi sonland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Say\u0131n dekan yard\u0131mc\u0131s\u0131 ilgili kurumda b\u00fcy\u00fck i\u015fler ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kendisine bilahare bir ba\u015fka y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumunun rekt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc tevdi edilmesinin ard\u0131ndan herhalde, daha b\u00fcy\u00fck stratejik pl\u00e2nlar yapma imk\u00e2n\u0131 bulmu\u015ftur&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn benzer \u015fekilde, bir yak\u0131n\u0131m\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir kurumu yak\u0131ndan izleme f\u0131rsat\u0131 buluyorum. \u00d6yle ki, iki y\u0131l \u00f6nce yap\u0131lan stratejik pl\u00e2n\u0131n hesab\u0131 kitab\u0131 verilmeden, yeni bir stratejik pl\u00e2n yap\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinin oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor yak\u0131n\u0131m&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Durum, pek iyi de\u011fil anla\u015f\u0131lan. \u00d6yle ki, elinizde olmayan bir mali yap\u0131 ve ge\u00e7en d\u00f6nemin de\u011ferlendirilmemi\u015f bir stratejik pl\u00e2n\u0131 sonras\u0131nda, akademik kurumunuzun yar\u0131n\u0131n\u0131 \u015fekillendirece\u011fini varsayd\u0131\u011f\u0131n\u0131z yeni bir stratejik pl\u00e2n yapman\u0131n pek bir anlam\u0131 yok.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu t\u00fcr toplant\u0131larda cesurane \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapan bir iki akademisyenin d\u0131\u015f\u0131nda da kimsenin sesinin \u00e7\u0131kmamas\u0131, \u2018akademik kadercili\u011fin\u2019 ne denli yerle\u015fik ve yap\u0131sal bir h\u00e2l ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0131llar i\u00e7erisinde o \u00fclkeden bu \u00fclkeye, o kurumdan bu kuruma benzer irrasnoyalitelerle kar\u015f\u0131la\u015fmak herhalde, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda var olan akademi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir kaderi kabul etmek gerek.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcd\u00fcml\u00fc bir stratejik pl\u00e2nlaman\u0131n, \u00f6zerk ve\/ya ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 beklenen y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131na, bu kurumlar\u0131n akademisyen \u00e7evrelerine bir yenilik katmas\u0131n\u0131 beklemek, b\u00fcy\u00fck bir hayal olsa gerek.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda stratejik pl\u00e2nlama olgusu t\u0131pk\u0131, di\u011fer alanlarda oldu\u011fu gibi bu kurumlar\u0131n, \u00f6zerkli\u011fi ve\/ya ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile do\u011frudan ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kurumlarda karar mekanizmalar\u0131n\u0131n yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya de\u011fil, a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya; kat\u0131 hiyerar\u015fik normda de\u011fil, yatay ve geni\u015flemeci bir ba\u011flamda olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve bu s\u00fcre\u00e7lerde, ilgili \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin, i\u00e7inde yer ald\u0131klar\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerin, fak\u00fcltelerin, enstit\u00fclerin, merkezlerin kendi i\u00e7 maddi dinamiklerinden, bilimsel anlamda paradigma y\u00f6nelimlerine kadar sorumluluk, icraat, hedefler gibi s\u00fcre\u00e7leri kendilerinin belirlemeleri gayet rasyonel bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 13.07.2026 Y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n t\u0131pk\u0131, ulus-devletlerin be\u015f y\u0131ll\u0131k kalk\u0131nma pl\u00e2nlar\u0131na benzer \u015fekilde ad\u0131na, \u2018stratejik pl\u00e2nlama\u2019 denilen ve belirli zaman aral\u0131klar\u0131yla g\u00fcndeme gelen s\u00fcre\u00e7leri bulunuyor. Bu yaz\u0131da, periodik olarak y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n kendilerini ve de hedeflerini yenilemeleri anlam\u0131na gelen \u2018stratejik pl\u00e2nlama\u2019 kavram\u0131na ve de i\u00e7eri\u011fine k\u0131saca de\u011finece\u011fim. Bu de\u011finmenin, bir s\u00fcredir y\u00fcksek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6552,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-6551","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6551","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6551"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6551\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6553,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6551\/revisions\/6553"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}