{"id":6404,"date":"2026-04-11T07:25:22","date_gmt":"2026-04-11T07:25:22","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6404"},"modified":"2026-04-11T07:25:24","modified_gmt":"2026-04-11T07:25:24","slug":"musluman-toplumlar-ve-karakter-egitimi-muslim-societies-and-character-education","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/musluman-toplumlar-ve-karakter-egitimi-muslim-societies-and-character-education\/","title":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcman toplumlar ve \u2018karakter e\u011fitimi\u2019 \/ Muslim societies and \u2018character education\u2019"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;11.04.2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2018Karakter e\u011fitimi\u2019, e\u011fitim bilimcilerin \u00f6nemli u\u011fra\u015f alanlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla birlikte, bu alan\u0131n sadece e\u011fitim bilimcilerle de s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan boyutuyla \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu anlamda, dini ve\/ya sek\u00fcler \u00e7er\u00e7evede, ilgili bilim alanlar\u0131na mensup akademisyen ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n da bu alana dair s\u00f6ylemleri, kavramsalla\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve hatta sistemik yap\u0131lar ortaya koyduklar\u0131na tan\u0131k olunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2018Karakter e\u011fitimi\u2019ne dair ortaya konulan teorilere ve yakla\u015f\u0131mlara ra\u011fmen, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u00f6zellikle de, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n bu alana dair yakla\u015f\u0131mlar\u0131 yak\u0131ndan incelenmeyi hak ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2018M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u2019 demek suretiyle, \u2018biz ve \u00f6tekiler\u2019 gibi, kat\u0131 bir ayr\u0131\u015ft\u0131rma ortaya koyma niyetinde de\u011filim. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aksine, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz toplumsall\u0131k yani, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar i\u00e7inde var olup geli\u015fme, ya\u015fama ve de e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerimiz bizi, bu alanla kendimizi s\u0131n\u0131rland\u0131rmam\u0131za olanak tan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Karakter e\u011fitimi ve bilimsellik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Modern bir terminoloji ve yakla\u015f\u0131m olarak alg\u0131lansa da, temelde \u2018karakter\u2019in ve \u2018karakterin e\u011fitim i\u015fine konu olmas\u0131\u2019, tarihinin gayet eski oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nihayetinde, kar\u015f\u0131m\u0131zda, \u00e7ok temel bir insani olgu bulunuyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ve bu durumun, t\u00fcm insan toplumlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu bir duruma tekab\u00fcl etti\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayackat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0131pk\u0131, modern d\u00f6nemdeki di\u011fer benzeri e\u011fitim teorileri, yakla\u015f\u0131mlar\u0131nda ve \u00e7abalar\u0131nda oldu\u011fu gibi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, aradaki temel fark, s\u00f6z konusu yakla\u015f\u0131m\u0131n \u2018bilimsel\u2019 kriterlerle ortaya konulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada, \u2018bilimsel\u2019i niteleyenin, e\u011fitim alan\u0131nda ve bunun i\u00e7inde yer alan karakter geli\u015ftirmeye matuf s\u00fcrecin, \u2018bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara\u2019 konu olmas\u0131 ve verilerin, bu \u00e7er\u00e7evede g\u00fcndeme getirilmesidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ba\u015fka ifadeyle s\u00f6ylemek gerekirse, bilimsel olan ve olmayan k\u0131staslar ayr\u0131m\u0131na ra\u011fmen, kar\u015f\u0131m\u0131zda sadece bireyi ve \u00f6\u011freneni de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bu bireyin ve \u00f6\u011frenenin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 ve\/ya alac\u0131\u011f\u0131 toplumu da yak\u0131ndan ilgilendiren bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu nedenledir ki, karakter e\u011fitiminin \u00f6nemi bireyin d\u0131\u015f\u0131nda ve \u00f6tesinde toplumsal olanda do\u011frudan ve vazge\u00e7ilmez bir \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>A\u011fa\u00e7 ya\u015fken&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu gayet temel a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 g\u00fcndeme getirmemin nedeni, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda ana okulundan y\u00fcksek \u00f6\u011fretime de\u011fin e\u011fitim i\u015finin, do\u011frudan ve\/ya dolayl\u0131 olarak -di\u011fer alanlar bir yana-, zaman zaman ortaya konulan \u2018karakter\u2019 \u00fczerine temellendirme \u00e7abalar\u0131 ve bu \u00e7abalar\u0131n, neye tekab\u00fcl etti\u011fine dair bir g\u00f6r\u00fc\u015f teatisinde bulunmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karakter olgusunun geli\u015fiminin formel e\u011fitim yani, okullu e\u011fitimle ilgili bir y\u00f6n\u00fc oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Modern toplumlar\u0131n \u00f6zelli\u011fi de, her toplumsal kurumu oldu\u011fu gibi e\u011fitim kurumunu da, belli ba\u015fl\u0131 formel yap\u0131larla geli\u015ftirmek ve s\u00fcrd\u00fcrmektir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla birlikte, modern denilen d\u00f6nemin M\u00fcsl\u00fcman toplumlara d\u00fc\u015fen pay\u0131nda ve de geldi\u011fimiz noktada, e\u011fitim alan\u0131ndaki y\u00f6netici makam\u0131nda yer alan profesyonellerden duydu\u011fumuz \u00fczere, \u201cHocam, i\u015f ailede biter!\u201d ifadesi, gayet can al\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu k\u0131sa ancak, can al\u0131c\u0131 cevab\u0131n temelde, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar ile modernle\u015fme aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n neye tekab\u00fcl etti\u011fini ve e\u011fitim ba\u015fta olmak \u00fczere, ilgili toplumsal alanlar\u0131n nas\u0131l yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda, ne t\u00fcr bir alg\u0131n\u0131n oldu\u011funa dair, bir t\u00fcr ipucu verdi\u011fini de s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015f, yani \u00e7ocu\u011fun, \u00f6\u011frencinin geli\u015fim s\u00fcre\u00e7lerine katk\u0131s\u0131n\u0131 koymas\u0131 beklenen formel e\u011fitim kurumu yani, okulun, \u00f6yle san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6\u011frenciye \u015fekil-\u015fema verme, yap\u0131land\u0131rma, karakter olu\u015fturma ve \u015fahsiyet kazand\u0131rma vb. gibi s\u00fcre\u00e7lerdeki rol\u00fc sorgulanmaya de\u011fer bir duruma indirgenmi\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Aile ger\u00e7ekli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015f\u2019in ailede bitece\u011fini g\u00f6zlem, tecr\u00fcbe ve bilgi s\u00fcre\u00e7leriyle edindi\u011fini varsayabilece\u011fimiz e\u011fitim alan\u0131ndaki profesyonellerin belki de, g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 temel bir alan ise referans yapt\u0131klar\u0131 \u2018aile kurumunu\u2019 ne halde oldu\u011funa dairdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu boyutu yani, aile kurumunu dikkate almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu kurum i\u00e7erisinde e\u011fitim kurumuna \u2018\u00f6\u011frenci\u2019 s\u0131fat\u0131yla g\u00f6nderilen \u00e7ocu\u011fun okulla ili\u015fkisinin, sa\u011fl\u0131k ve nitelik derecesinin, aile ortam\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 \u2018enformel\u2019 \u2018karakter\u2019 e\u011fitimi ve y\u00f6nelimiyle do\u011frudan ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ba\u011f\u0131 ve vurgusu, s\u00f6z konusu aile ortam\u0131nda bireylerin yani, ebeveynlerin, di\u011fer aile b\u00fcy\u00fcklerinin, abi abla gibi aile fertlerinin ne t\u00fcr bilin\u00e7li, kendinde, \u00f6\u011frenmeye, \u00f6\u011fretmeye, payla\u015fmaya, denemeye, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye vb ba\u011fl\u0131 bir yap\u0131lanma sergileyip sergilemedikleri gibi pek \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnceyi akla geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Y\u00fcksek \u00f6\u011fretim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karakter e\u011fitiminin sadece, daha alt kategorilerdeki okul t\u00fcrlerinde, e\u011fitim safhalar\u0131nda de\u011fil, bunun \u00f6tesinde, \u00fcst kategorilerdeki e\u011fitim kurumlar\u0131 \u00f6rne\u011fin, \u00fcniversiteler gibi yap\u0131larda da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na, \u00e7\u0131kabilece\u011fine yakinen \u015fahit oluyor ve biliyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada durum, ya\u015f\u0131 onyedi, onsekiz\u2019e gelmi\u015f ve \u00fcniversite ad\u0131 verilen her haliyle, \u2018bilimsel\u2019 kurum niteli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan ve e\u011fitim faaliyetinin \u2018\u00fcst d\u00fczey\u2019de ortaya konmas\u0131yla kalmay\u0131p bizatihi ad\u0131na, \u2018ara\u015ft\u0131rma\u2019 denilen s\u00fcre\u00e7lerle ba\u015fta, e\u011fitim kurumunun kendisini olmak \u00fczere, toplumsal yap\u0131lar\u0131n her birine m\u00fcdahale edebilecek faaliyetlerin merkezi olma h\u00fcviyetine sahip kurumda bulunan bir ki\u015finin art\u0131k, ne t\u00fcr \u2018karakter\u2019 e\u011fitime konu olabilece\u011fi sorgulanabilir elbette.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bundan kast\u0131n, bu ya\u015fa de\u011fin ilgili \u00f6\u011frencinin, bireyin \u00e7oktan karakter y\u00f6nelimini tamamlad\u0131\u011f\u0131, kendinde bir \u015fahsiyete muhatap bir birey olarak, ba\u015fta \u00fcniversite gibi y\u00fcksek \u00f6\u011fretim ba\u015fta olmak \u00fczere, geni\u015f toplum sahas\u0131nda yerini ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin egemen oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oysa, toplumsal ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011finde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ile sanki, <em>a-priori<\/em> olarak kabul etti\u011fimiz olgu aras\u0131nda, derin bir u\u00e7urum s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yani, y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumunda karakterini tamamlam\u0131\u015f bireyler yerine, karakteri yerle\u015fmemi\u015f, kad\u00fck kalm\u0131\u015f, hatta geli\u015fmeye m\u00fcsait olmayacak denli kat\u0131la\u015fm\u0131\u015f bireylerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu kat\u0131l\u0131k, -t\u00fcm aksakl\u0131klara ra\u011fmen- ilgili kurumda \u00f6\u011frencilere y\u00f6nelik karakter geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerinin var oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini sorgulamam\u0131za yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 gibi, ayn\u0131 zamanda bizatihi ad\u0131na \u2018bilimsel\u2019 denilen y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumunun do\u011fas\u0131 gere\u011fi \u00f6\u011frencilerin kendilerini geli\u015ftirmelerine ve yenilemelerine y\u00f6nelik potansiyel imk\u00e2nlar\u0131n da hayata ge\u00e7irilebilmesine mani olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum, g\u00f6rece erken denilebilecek bu ya\u015f grubunda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan, s\u00f6z konusu \u2018karakter dengesizli\u011fi\u2019nin tamire muhta\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ile bu tamirin art\u0131k, ne kadar ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fi konusunda da, gayet tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k \u00e7etin bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fumuzu g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asl\u0131nda, tam da bu durum, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nan sorunun niteli\u011fini ortaya koymas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan gayet dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu konuyla ilgili di\u011fer baz\u0131 alanlara ilerleyen g\u00fcnlerdeki yaz\u0131larda devam edece\u011fim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;11.04.2026 \u2018Karakter e\u011fitimi\u2019, e\u011fitim bilimcilerin \u00f6nemli u\u011fra\u015f alanlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. Bununla birlikte, bu alan\u0131n sadece e\u011fitim bilimcilerle de s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan boyutuyla \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Bu anlamda, dini ve\/ya sek\u00fcler \u00e7er\u00e7evede, ilgili bilim alanlar\u0131na mensup akademisyen ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n da bu alana dair s\u00f6ylemleri, kavramsalla\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve hatta sistemik yap\u0131lar ortaya koyduklar\u0131na [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6406,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75,1],"tags":[],"class_list":["post-6404","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6404","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6404"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6405,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6404\/revisions\/6405"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6406"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}