{"id":6380,"date":"2026-03-26T14:14:02","date_gmt":"2026-03-26T14:14:02","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6380"},"modified":"2026-03-26T14:17:06","modified_gmt":"2026-03-26T14:17:06","slug":"acede-bir-tarihi-mekan-tengku-chik-awe-geutah-kompleksi-1-a-historical-site-in-aceh-tengku-chik-awe-geutah-complex-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/acede-bir-tarihi-mekan-tengku-chik-awe-geutah-kompleksi-1-a-historical-site-in-aceh-tengku-chik-awe-geutah-complex-1\/","title":{"rendered":"A\u00e7e\u2019de tarihi bir mek\u00e2n: Tengku Chik Awe Geutah kompleksi (1) \/ A historical site in Aceh: Tengku Chik Awe Geutah complex (1)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;26.03.2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ramazan ay\u0131n\u0131n son g\u00fcnlerinde, Kuzey A\u00e7e\u2019de daha \u00f6nce gidemedi\u011fim baz\u0131 b\u00f6lgeleri ziyaret etme imk\u00e2n\u0131 buldum. Bu ziyaretlerin \u00f6ne \u00e7\u0131kanlar\u0131ndan biri me\u015fhur Peusangan\u2019a ba\u011fl\u0131 birka\u00e7 k\u00f6yd\u00fc. A\u00e7e\u2019deki ilk y\u0131llar\u0131mda duydu\u011fum \u201cTengku Awe Geutah\u201d\u0131n mezar\u0131n\u0131n da bulundu\u011fu k\u00f6y <em>Lueng Daneun<\/em> ad\u0131yla biliniyor. Bununla birlikte, Tengku Awe Geutah ad\u0131n\u0131n \u00fcn\u00fc k\u00f6y\u00fcn de bu adla an\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Lhokseumawe\u2019den Bireun istikametine giden \u2018otoban\u2019dan, i\u00e7 da\u011fl\u0131k b\u00f6lgeye do\u011fru k\u0131vr\u0131lan yoldan yakla\u015f\u0131k 20 km mesafe sonunda ula\u015f\u0131lan Awe Geutah K\u00f6y\u00fc, ad\u0131 bug\u00fcne kadar an\u0131lan alimler aras\u0131nda yer alan Awe Geutah\u2019\u0131n mezar\u0131n\u0131n da bulundu\u011fu bir yer. Genel itibar\u0131yla, Malay d\u00fcnyas\u0131nda \u00f6nde gelen alimlerin mezarlar\u0131n\u0131n \u2018<em>Makam<\/em>\u2019 ad\u0131yla an\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, hemen burada ifade edeyim, daha do\u011frusu hat\u0131rlatay\u0131m&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6lgede bilindi\u011fi ve yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle dile getirmek gerekirse, \u201cTengku Chiek Awee Geutah\u2019\u0131n \u2018makam\u2019\u0131, Bireun \u015fehrinin \u00f6nemli il\u00e7elerinden Peusangan\u2019a ba\u011fl\u0131 ve ayn\u0131 adla an\u0131lan, yani Awe Geutah K\u00f6y\u00fc\u2019nde bulunuyor. Bu alimin ve k\u00f6y ad\u0131n\u0131n benzerli\u011fi bize, Awe Geutah\u2019\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde b\u00f6lgede, ne denli etkili oldu\u011funun ve bunun devaml\u0131l\u0131k arz etti\u011finin bir i\u015fareti olarak kabul edilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>20 km boyunca sa\u011fl\u0131 sollu yer alan di\u011fer k\u00f6ylerin ard\u0131ndan ula\u015f\u0131lan ve \u2018S\u0131blah Kreueng, Lueng Daneun\u2019da bulunan \u2018Awe Geutah kompleksi\u2019ne, anayoldan i\u00e7eriye y\u00f6nelen dar bir sokaktan ula\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kompleksi tan\u0131tmadan \u00f6nce, K\u00f6y\u00fcn merkezinde ayn\u0131 adla yani, <em>Lueng Daneun<\/em> ad\u0131yla tek kubbeli camiyle ilgili birka\u00e7 hususa de\u011finmekte yarar var.<\/p>\n\n\n\n<p>Caminin caddeye bakan giri\u015fi, \u00fczeri i\u015flemeli ve Kur\u2019an ayetlerinin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu olduk\u00e7a g\u00f6steri\u015fli bir \u2018ta\u00e7 kap\u0131\u2019 \u00f6rne\u011fini olu\u015fturuyor. Bu kap\u0131 ile cami ana binas\u0131 aras\u0131nda, yakla\u015f\u0131k on be\u015f metrelik alan ara\u00e7 park\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda caminin do\u011fal bir uzant\u0131s\u0131 i\u015fleviyle, &nbsp;&nbsp;kalabal\u0131k olmas\u0131 halinde cemaatin ibadetine olanak tan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Caminin ana binas\u0131n\u0131n \u00f6n cephesinin tavan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, bir t\u00fcr \u2018sur\u2019 intiba\u0131 uyand\u0131ran ve daha \u00f6nce pek rastlamad\u0131\u011f\u0131m bir mimari \u00f6zellik dikkat \u00e7ekiyor. &nbsp;K\u00fc\u00e7\u00fck s\u00fctunlar \u00fczerine yerle\u015ftirilmi\u015f demir platformlarda Allah, Muhammed vb. laf\u0131zlar yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer baz\u0131 \u00f6rneklerinin aksine, kubbe sadece caminin tavan\u0131nda bir \u2018d\u0131\u015f s\u00fcs\u2019 \u00f6gesi olarak yer alm\u0131yor. Aksine, caminin i\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcne a\u00e7\u0131l\u0131rken, \u00fczerinde yer alan toplam sekiz adet k\u00fc\u00e7\u00fck pencerelerle i\u00e7eriye g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131zmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Tahmin edilece\u011fi \u00fczere, g\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 zamanlar\u0131nda g\u00fcne\u015fin y\u00f6n de\u011fi\u015ftirmesi caminin i\u00e7ine farkl\u0131 atmosferlerin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Caminin ortas\u0131nda, kubbeyi destekleyecek d\u00f6rt adet mermer s\u00fctun bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Camiyi benzerlerinden ay\u0131ran bir di\u011fer \u00f6zellik, tavan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ah\u015fap olmas\u0131. Bu husus, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgede orman kayna\u011f\u0131 ve a\u011fa\u00e7 i\u015f\u00e7ili\u011finin varl\u0131\u011f\u0131na bir delil olarak kabul edilebilir. Benzer bir i\u015f\u00e7ilik b\u00f6lgede yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan minber\u2019de de kendini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Mihrap\u2019\u0131n \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u00f6n i\u00e7 cepheyi, incelikli hat ile yaz\u0131lm\u0131\u015f Kur\u2019an ayetleri s\u00fcsl\u00fcyor. Camiyi yandaki binalardan ay\u0131ran demir \u00e7it aralar\u0131nda yer alan ta\u015f s\u00fctunlar\u0131n ba\u015flar\u0131nda, genelde mezarl\u0131klarda tan\u0131k olunan incelikli ta\u015f i\u015flemeler bulunuyor. Bir k\u00f6y\u2019de b\u00f6ylesi \u00f6zelliklere sahip bir camiyle kar\u015f\u0131la\u015fmak ger\u00e7ekten \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131. Bu durumu, Peusandan\u2019a ba\u011fl\u0131 bu b\u00f6lgenin uzun denilebilecek tarihinin bir yans\u0131mas\u0131 olarak kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Camiden k\u0131sa mesafede ula\u015f\u0131lan ve yakla\u015f\u0131k 25 metre uzunlu\u011fundaki ara sokak, ilk etapta terk edilmi\u015f izlenimi uyand\u0131ran bir pesantrene \u00e7\u0131k\u0131yor. Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde tahta bir platform \u00fczerinde, \u201cPendidikan Islam Desa Awe Geutah\u201d yaz\u0131l\u0131. \u0130\u00e7inde yer alan \u2018\u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an kitap ve y\u0131ld\u0131z\u2019 fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn etraf\u0131nda ise, \u201cDayah Tgk. Chik Awe Geutah, Dewa Awe Geutah Kec. Pesuangan Sbl. Krueng Kab. Bireun\u2019 yaz\u0131l\u0131. Yani, buran\u0131n tam ad\u0131, \u201cDayah Tengku \u015eeyh Awe Geutah K\u00f6y\u00fc \u0130slami E\u011fitim Merkezi\u201d&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu pesantren\u2019i veya A\u00e7elilerin ifadesiyle Dayah\u2019\u0131 \u2018terk edilmi\u015f\u2019 olarak tan\u0131mlamama sebep, Ramazan ay\u0131 \u00f6ncesinden itibaren bu geleneksel e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n faaliyetlerine ara vermesi. Yetkin \u00f6\u011frenciler \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelere giderek, Ramazan boyunca camilerde imaml\u0131k, vaizlik gibi vazifeler \u00fcstleniyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6\u011frencilerin ders g\u00f6rd\u00fckleri d\u00f6rt taraf\u0131 a\u00e7\u0131k ah\u015fap malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f \u2018s\u0131n\u0131f\u2019 i\u015flevi g\u00f6ren ve b\u00f6lgede, \u2018<em>balee<\/em>\u2019 ad\u0131yla an\u0131lan yap\u0131lar bulunuyor. \u2018Eski\u2019 geleneksel pesantrenlerde bir tek \u00f6\u011frencinin kalabilece\u011fi geni\u015flikteki \u2018<em>pondok<\/em>\u2019lar bulunmuyor. Bunun yerine, bir s\u0131ra \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f ve yakla\u015f\u0131k on odadan olu\u015fan bina alm\u0131\u015f. Odalar\u0131n, birka\u00e7 \u00f6\u011frencinin kalabilece\u011fi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Balelerin bulundu\u011fu b\u00f6l\u00fcmden az \u00f6tedeki, Tengku Awe Geutah\u2019\u0131n kabrinin oldu\u011fu mekan rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebiliyor. Bayram s\u00fcrecinde bu t\u00fcr mek\u00e2nlara ziyaret\u00e7iler geldi\u011fini biliyoruz. Bunun i\u00e7in komplekten sorumlu oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan ya\u015fl\u0131ca bir amca etraf\u0131 temizlemek amac\u0131yla ot kesme makinesini haz\u0131rl\u0131yor. Selam veriyoruz&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fine mani olmamak i\u00e7in onunla sohbet etmek yerine, az ilerde elinde \u00e7al\u0131 s\u00fcp\u00fcrgeyle yerleri temizleyen teyzenin yan\u0131na gidiyoruz. Y\u0131l\u0131n sair zamanlar\u0131nda, kendi halinde, sakin, g\u00fcnl\u00fck i\u015fleriyle me\u015fgul bu insanlar\u0131n bug\u00fcnlerde yani, Ramazan son g\u00fcnleri ve bayram \u00f6ncesinde \u00f6zel bir haz\u0131rl\u0131k i\u00e7erisinde olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Tengku Awe Geutah kompleksiyle ilgili izlenimlerime bir sonraki yaz\u0131da devam edece\u011fim&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;26.03.2026 Ramazan ay\u0131n\u0131n son g\u00fcnlerinde, Kuzey A\u00e7e\u2019de daha \u00f6nce gidemedi\u011fim baz\u0131 b\u00f6lgeleri ziyaret etme imk\u00e2n\u0131 buldum. Bu ziyaretlerin \u00f6ne \u00e7\u0131kanlar\u0131ndan biri me\u015fhur Peusangan\u2019a ba\u011fl\u0131 birka\u00e7 k\u00f6yd\u00fc. A\u00e7e\u2019deki ilk y\u0131llar\u0131mda duydu\u011fum \u201cTengku Awe Geutah\u201d\u0131n mezar\u0131n\u0131n da bulundu\u011fu k\u00f6y Lueng Daneun ad\u0131yla biliniyor. Bununla birlikte, Tengku Awe Geutah ad\u0131n\u0131n \u00fcn\u00fc k\u00f6y\u00fcn de bu adla [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6381,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,6],"tags":[],"class_list":["post-6380","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ace","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6380"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6380\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6383,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6380\/revisions\/6383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6381"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}