{"id":6303,"date":"2026-02-01T09:43:44","date_gmt":"2026-02-01T09:43:44","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6303"},"modified":"2026-02-01T09:43:45","modified_gmt":"2026-02-01T09:43:45","slug":"musluman-egitimcilerin-elestirel-dusunce-soylemi-the-discourse-of-critical-thinking-of-muslim-educators","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/musluman-egitimcilerin-elestirel-dusunce-soylemi-the-discourse-of-critical-thinking-of-muslim-educators\/","title":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcman e\u011fitimcilerin \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 s\u00f6ylemi \/ The discourse of \u2018critical thinking\u2019 of Muslim educators"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;01.02.2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kimliklerinde, \u2018M\u00fcsl\u00fcman\u2019 s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan e\u011fitimcilerin, e\u011fitim ve bilimsel faaliyetlerde, \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 (<em>critical thinking<\/em>) kavram\u0131 \u00fczerine olumlu vurgular\u0131na zaman zaman s\u0131kl\u0131kla rastlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cE\u011fitimde ve bilimsel faaliyetlerde, \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019yi prati\u011fe ge\u00e7irmeliyiz, geli\u015ftirmeliyiz\u201d vs. s\u00f6ylemi ile M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda e\u011fitim ve e\u011fitimin her kademesi, \u00f6zellikle de, y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde ve de bilimsel faaliyetlerde ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine dair bir vurgudur bu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu yakla\u015f\u0131ma yap\u0131lan s\u0131kl\u0131k, \u00f6zellikle, ilgili M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n e\u011fitim kurumsalla\u015fmalar\u0131na y\u00f6nelik olarak d\u0131\u015fardan ve i\u00e7erden gelen ele\u015ftirilerin boyutu ve yo\u011funlu\u011funa g\u00f6re azal\u0131r veya artar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0131\u015fardan ve i\u00e7erden ile kast\u0131m&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0131\u015fardan yani, M\u00fcsl\u00fcman olmayan \u00e7evrelerin ele\u015ftirel tutumlar\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7erden yani, M\u00fcsl\u00fcman toplumun kendi i\u00e7erisinde gelen ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Birinci durum bir yana, ikinci durum bize M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda e\u011fitimin ve bilimsel faaliyetlerin nas\u0131l olmas\u0131 konusunda birbirinden ayr\u0131\u015fan tutum ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131n var oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun yan\u0131 s\u0131ra, s\u00f6z konusu bu yakla\u015f\u0131m, ayn\u0131 zamanda i\u00e7inde M\u00fcsl\u00fcmanlar kadar, M\u00fcsl\u00fcman olmayan veya M\u00fcsl\u00fcman olup sek\u00fcler y\u00f6nelimlere sahip geni\u015f toplum kesimlerine verilen bir mesajd\u0131r, ayn\u0131 zamanda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir di\u011fer mesaj ise&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bat\u0131\u2019da modernle\u015fmenin, do\u011fal ve do\u011frudan bir nedeni ve sonucu olarak geli\u015fen d\u00fc\u015f\u00fcnce ve pratik yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda -\u00e7e\u015fitli i\u00e7 ve d\u0131\u015f nedenlerle- ilgili modernle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinde gayet geri kalmas\u0131ndan ne\u015fet eden zaafiyetin art\u0131k a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik gizli\/a\u00e7\u0131k bir at\u0131f s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Samimiyetsizlik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Temelde, \u2018ele\u015ftiri\u2019nin ve \u2018d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019nin birle\u015ftirilmi\u015f h\u00e2li yani, birle\u015fik kelime olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019nin, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n y\u00f6netimindeki e\u011fitim kurumlar\u0131nda ve bilimsel faaliyetlerinde de var oldu\u011fu konusu, inand\u0131r\u0131c\u0131 ve iknaya y\u00f6nelik bir \u00e7aba olarak zuhur ederken, ayn\u0131 zamanda bu yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya koyma iddias\u0131ndaki ki\u015filerin ve kurumlar\u0131n samimili\u011fi, sahihli\u011fi ve ciddiyeti konusunda \u00f6nemli handikaplar ve \u00e7eli\u015fkilerin var oldu\u011funa tan\u0131k oluruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6zellikle, \u2018kelli felli\u2019 diyebilece\u011fimiz -ya da \u00f6yle olduklar\u0131 varsay\u0131lan- \u2018hocalar\u0131n\u2019, e\u011fitim ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u011flam\u0131ndaki s\u00f6ylemlerinde yer alan \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 ile neyi kast ettikleri konusundaki belirsizlik ve hatta \u015f\u00fcphe, bu ki\u015filerin ve gruplar\u0131n s\u00f6ylem ve eylem s\u00fcre\u00e7lerinde var olan derin yar\u0131kla kendini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ba\u015fka ifadeyle s\u00f6ylemek gerekirse ortada, \u2018teori\u2019 ve \u2018pratik\u2019 alanlar\u0131n\u0131n birbirinden gayet uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bizde de var(d\u0131!)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2018Ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019nin temelde, Bat\u0131 Avrupa\u2019da ayd\u0131nlanma ve modernle\u015fme ile birlikte g\u00fcndeme gelen ve temelde, insan tekinin kendisini, toplumu, do\u011fay\u0131, evreni alg\u0131lama y\u00f6ntemlerinde temel bir yakla\u015f\u0131m olarak belirlenen bir tutum oldu\u011fu hat\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n b\u00fcnyelerinde yer alan, -en az\u0131ndan, baz\u0131 hocalar\u0131n ve kurumlar\u0131n, \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 vurgusuna y\u00f6nelik s\u00f6ylem ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n-, savunmac\u0131 (<em>defensive<\/em>) ve a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksi (<em>inferiority complex<\/em>) refleksi oldu\u011fu hissini ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6te yandan bu durum, Bat\u0131 e\u011fitim sistemi, politikalar\u0131, felsefesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcman e\u011fitimci ve bilim \u00e7evrelerinin, kendilerini konumland\u0131rma veya yeniden konumland\u0131rma gere\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu hocalar ve kurumlar, bunun b\u00f6yle oldu\u011funun bilincinde olmal\u0131lar ki, \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 s\u00f6ylem ve vurgular\u0131na paralel olarak d\u00f6n\u00fcp, \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019nin Bat\u0131\u2019dan \u00f6nce, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda var oldu\u011funu ifadeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu ikinci tutumun, bir t\u00fcr \u00f6zg\u00fcven olu\u015fturma ve tabiri caizze, \u00f6zg\u00fcven pompalama ba\u011flam\u0131nda tezah\u00fcr etti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ve herhangi bir \u00f6n yarg\u0131 g\u00fctmeden, yukar\u0131da dile getirilen \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019nin, bizde de oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki yakla\u015f\u0131ma hak vermemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, zamanla ortaya konulan s\u00f6ylem ve pratik ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n veya yukar\u0131da dile getirdi\u011fim \u00fczere, s\u00f6ylem ve pratik yar\u0131\u011f\u0131n\u0131n geni\u015flemesi, s\u00f6z konusu s\u00f6ylemi dile getiren \u00e7evrelerin bu s\u00f6ylemlerinde samimiyetsiz olduklar\u0131n g\u00f6nderme yap\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0130ki temel durum<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada iki temel durumdan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunlardan&nbsp; ilki, Bat\u0131\u2019da veya Bat\u0131 modernle\u015fmesinde olan biteni ve \u00f6zellikle de, sadece felsefe alan\u0131nda de\u011fil, bilgi \u00fcretiminin neredeyse, her safhas\u0131nda kabul edilen ve genel ge\u00e7er bir konsensuse tabi olan \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 kavram\u0131 ve olgusunun anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131yla ya da hakk\u0131yla anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131yla ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kincisi, \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 kavram\u0131n\u0131 s\u00f6ylemlerinde dile getiren ilgili hocalar\u0131n, e\u011fitimcilerin vs. bu kavram\u0131n neye tekab\u00fcl etti\u011fini bilmekle birlikte, kas\u0131tl\u0131 ve bilin\u00e7li olarak bu kavram\u0131n prati\u011fe ge\u00e7irilmemesi konusundaki gayet monopolist ve diktac\u0131 bir tutumu sergilemeleridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu nokta, pratikte kar\u015f\u0131m\u0131za, ilgili hocalar\u0131n ve e\u011fitimcilerin kendi bilim alanlar\u0131nda \u00fcrettikleri g\u00f6r\u00fc\u015fleri ele\u015ftiriye a\u00e7mama konusundaki tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ya da bunun \u00f6tesinde, daha b\u00fct\u00fcnc\u00fcl yap\u0131sal sorun olarak, e\u011fitim olgusuyla do\u011frudan ilintili t\u00fcm s\u00fcre\u00e7lere dair teorik ve pratik yakla\u015f\u0131mlara kendilerini kapatmalar\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6yle ki, bu s\u00fcre\u00e7lerin ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceye yol a\u00e7mamas\u0131, ilgili hocalar\u0131n ve e\u011fitimcilerin beden dillerinden ba\u015flayarak, y\u00f6netiminde yer ald\u0131klar\u0131 kurumlar\u0131n idari yap\u0131la\u015fmas\u0131ndan, m\u00fcfredata, ders kitaplar\u0131ndan, ders i\u015fleni\u015f teori ve meodolojilerine, ara\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinin yap\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve y\u00f6netimine, akademi d\u0131\u015f\u0131 memurin kadrosunun olu\u015fturulmas\u0131ndan ve y\u00f6netiminden, \u00f6\u011frenci al\u0131m\u0131 ve \u00f6\u011frenci tezlerinin y\u00f6netimine de\u011fin, e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerinin pek \u00e7ok alan\u0131nda sergiledikleri k\u0131s\u0131rl\u0131klar\u0131yla kendini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0130nan\u00e7 temellilik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun \u00f6tesinde, bu yakla\u015f\u0131mla verilmek istenen temel mesaj, \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 olgusunun, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n inan\u00e7 temelleriyle do\u011frudan ili\u015fkilili\u011fidir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ba\u015fka ifadeyle s\u00f6ylemek gerekirse, \u0130slam\u2019\u0131n bir din olarak ve bu dini, insan toplumlar\u0131na tan\u0131tan vas\u0131ta olarak, vahyi temellerin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in ve bu vahyi mesaja do\u011frudan muhatap olan Hz. Peygamber\u2019in, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda bizatihi \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019nin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu yakla\u015f\u0131ma -bunun z\u0131dd\u0131 iddialara ra\u011fmen- temelde, itiraz edilebilecek bir durum bulunmuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6rne\u011fin, burada hat\u0131rlanmas\u0131nda yarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir husus, yukar\u0131da ne s\u00f6ylenmek istedi\u011fini anlamam\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Naquib al Attas, Malay -Malezya de\u011fil!- toplumlar\u0131n\u0131n, \u0130slamla\u015fma ile birlikte \u2018rasyonelle\u015ftikleri\u2019 y\u00f6n\u00fcndeki yakla\u015f\u0131m\u0131 dikkat \u00e7ekici bir \u00f6neme sahiptir. Kan\u0131mca, salt bu olgudan hareketle bir yaz\u0131 yazmakta yarar var&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sosyolojik zaafiyet<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yukar\u0131daki hususa d\u00f6necek olursam&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada g\u00f6z ard\u0131 edilen gayet temel bir husus var ki, o da \u015fudur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6ncelikle, din ile toplum ili\u015fkisinde ve ard\u0131ndan, M\u00fcsl\u00fcman toplum ile \u00f6teki toplumlararas\u0131 ili\u015fkilerdeki sosyolojik yap\u0131la\u015fman\u0131n, ciddi anlamda g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dini, dini mesaj\u0131, dini mesaja muhatap olan toplumlar\u0131 ve nihayetinde, bu mesaj\u0131 kabul edip ilgili toplumun, \u2018M\u00fcsl\u00fcman\u2019 s\u0131fat\u0131yla an\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7an s\u00fcrecin ve il\u00e2 nihaye M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n kendi i\u00e7 devinimleri ile yine, bu M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n di\u011fer yani, M\u00fcsl\u00fcman olmayan toplumlarla devam eden t\u00fcm toplumsal s\u00fcre\u00e7lerin dinamik yap\u0131s\u0131n\u0131n, kayda de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcde paranteze al\u0131nm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Evet, bu durumda, yukar\u0131daki tart\u0131\u015fmada geldi\u011fimiz bu noktada, \u2018sorun nedir?\u2019 diye bir soru y\u00f6neltti\u011fimizde, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, tarihsel s\u00fcre\u00e7leri tek tek ve detayl\u0131 bir \u015fekilde ele almam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elbette, bu k\u0131sa yaz\u0131da, bunu ortaya koyacak de\u011filim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, bu yaz\u0131da ne demek istedi\u011fimi biraz daha netle\u015ftirme ad\u0131na, bu soruyu y\u00f6neltmek gerekti\u011fi kanaatindeyim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla kast\u0131m, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda -diyelim ki, 8. y\u00fczy\u0131ldan itibaren geli\u015fme kaydetmeye ba\u015flayan ve \u00f6ncesinde, her nev\u2019inden \u0130slami bilimler ve ard\u0131ndan, b\u00fcnyesine edebiyat, tarih, co\u011frafya, mimari ile nihayetinde, pozitif olarak tan\u0131mlanan, do\u011fay\u0131, do\u011fal olgular ve s\u00fcre\u00e7lerle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilim alanlar\u0131nda faaliyetlerin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sadede gelecek olursam&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n erken d\u00f6nemlerinde, ad\u0131na bilimsel denilen faaliyetlerin ba\u015flat\u0131lmas\u0131, geli\u015ftirilmesi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinde M\u00fcsl\u00fcman toplum bireylerinin, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinin, bilim adamlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131yla ili\u015fkiye kapal\u0131 bir tutum ve davran\u0131\u015f i\u00e7erisinde olmad\u0131klar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nihayetinde, insan toplumlar\u0131n\u0131n kendinde ve hatta -do\u011fal olarak-, \u00f6nceki vahyi s\u00fcre\u00e7lerin eseri ve sonucu olarak, bu yaz\u0131n\u0131n oda\u011f\u0131nda yer alan \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 anlama, uygulama konusunda \u015fu veya bu \u015fekilde bir \u00e7aba i\u00e7erisinde olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n uzun denilebilecek tarihsel s\u00fcre\u00e7lerinin ard\u0131ndan, \u2018y\u00fcksek modernlik\u2019 s\u00fcrecine konu olan bug\u00fcn\u00fcn M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131ndaki, her ba\u011flam\u0131 ile e\u011fitim ve bilimsel faaliyetler s\u00fcre\u00e7lerinin i\u00e7inde debelenip durdu\u011fu a\u00e7mazdan kurtulmak i\u00e7in tutunulmak istenen \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 olgusunun neye tekab\u00fcl etti\u011fini netle\u015ftirmek i\u00e7in, tarihsel s\u00fcre\u00e7te biraz geriye do\u011fru uzan\u0131p, inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yapmak gerekiyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n e\u011fitim ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 vard\u0131. Ancak, belirli sebepler nedeniyle, kayda de\u011fer gerileme ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve\/ya ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131n ciddi olarak tan\u0131mlanmas\u0131 ve belirlenmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eayet bu yakla\u015f\u0131mda hem fikir isek, bu durumun, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n e\u011fitim ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ger\u00e7ekli\u011finde, gayet derin bir tarihsel yar\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu bize hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;01.02.2026 Kimliklerinde, \u2018M\u00fcsl\u00fcman\u2019 s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan e\u011fitimcilerin, e\u011fitim ve bilimsel faaliyetlerde, \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 (critical thinking) kavram\u0131 \u00fczerine olumlu vurgular\u0131na zaman zaman s\u0131kl\u0131kla rastlan\u0131r. \u201cE\u011fitimde ve bilimsel faaliyetlerde, \u2018ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019yi prati\u011fe ge\u00e7irmeliyiz, geli\u015ftirmeliyiz\u201d vs. s\u00f6ylemi ile M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda e\u011fitim ve e\u011fitimin her kademesi, \u00f6zellikle de, y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde ve de bilimsel faaliyetlerde ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6304,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-6303","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6303","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6303"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6303\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6305,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6303\/revisions\/6305"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}