{"id":6258,"date":"2025-12-26T11:26:29","date_gmt":"2025-12-26T11:26:29","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6258"},"modified":"2025-12-26T11:26:31","modified_gmt":"2025-12-26T11:26:31","slug":"ace-tsunami-sonrasindan-sel-sonrasina-aceh-from-post-tsunami-to-post-flood","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/ace-tsunami-sonrasindan-sel-sonrasina-aceh-from-post-tsunami-to-post-flood\/","title":{"rendered":"A\u00e7e: Tsunami sonras\u0131ndan sel sonras\u0131na \/ Aceh: From \u2018Post-tsunami\u2019 to \u2018Post-flood\u2019"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;26.12.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0131ld\u00f6n\u00fcmleri bireylerin, toplumlar\u0131n, devletlerin ya\u015fam\u0131nda an\u0131lmaya, hat\u0131rlanmaya, \u00fczerinde durulmaya, ders al\u0131nmaya, sevinmeye, \u00fcz\u00fclmeye vesile olan g\u00fcnlerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kimi y\u0131ld\u00f6n\u00fcmleri, onulmaz ac\u0131larla zihinlerde, g\u00f6n\u00fcllerde yer eder.<\/p>\n\n\n\n<p>21 y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcn, Hint Okyanusu\u2019nu vuran deprem ve tsunami de, bu g\u00fcnlerden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda yine&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bir ba\u015fka ifadeyle s\u00f6ylemek gerekirse bug\u00fcn, Hint Okyanusu\u2019nu vuran deprem ve tsunaminin 21. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz anma<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00fcre zarf\u0131nda, her y\u0131l bu y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcne dair, A\u00e7e \u00f6zelinde baz\u0131 hususlara dikkat \u00e7eken yaz\u0131lar kaleme ald\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Her y\u0131l, yeni bir tsunami yaz\u0131s\u0131n\u0131 kaleme al\u0131rken, \u201cbaz\u0131lar\u0131, herhalde abartt\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordur\u2019 diye akl\u0131mdan ge\u00e7miyor de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, sadece aradan ge\u00e7en s\u00fcrenin g\u00f6rece uzunlu\u011funa de\u011fil, bu ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda A\u00e7e\u2019de ger\u00e7ekten de \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler oldu\u011funu ileri s\u00fcrerek art\u0131k, \u00f6ncesi ve sonras\u0131yla tsunamiyi ele almaya gerek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler olabilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, tsunaminin etkilerinin ortadan kalkmas\u0131 ile bu ve benzeri \u2018do\u011fal afetler\u2019le m\u00fccadele konusunda A\u00e7e\u2019nin aradan ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda, ne denli \u00f6nemli bir mesafe kat edip etmedi\u011fi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz Aral\u0131k ay\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan sel fel\u00e2ketiyle bir kez daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durumda, \u201c21 y\u0131l \u00f6nce meydana gelen \u2018do\u011fal afet\u2019 ile, bug\u00fcn ya\u015fanmakta olan s\u00fcre\u00e7 aras\u0131nda bir ba\u011f kurmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?\u201d sorusu akla geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, bu t\u00fcr \u2018do\u011fal afetlerde\u2019 farkl\u0131 parametreler \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin, insan kay\u0131plar\u0131, maddi kay\u0131plar, yerel y\u00f6netimlerin sadece maddi imk\u00e2nlar\u0131yla de\u011fil, insan ve teknoloji kapasiteleri vb. gibi ba\u011flamlarda bu t\u00fcr s\u00fcre\u00e7leri y\u00f6netip y\u00f6netemeyece\u011fi, siyasal y\u00f6netim, toplumsal bar\u0131\u015f, \u00e7at\u0131\u015fma ve sava\u015f ko\u015fullar\u0131 vb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ne olmu\u015ftu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>26 Aral\u0131k 2004 tarihinde Samudra Denizi\u2019nde, Endonezya\u2019n\u0131n A\u00e7e eyaleti\u2019nin bat\u0131 sahili a\u00e7\u0131klar\u0131nda meydana gelen deprem ve onun tetikledi\u011fi tsunami ba\u015fta, A\u00e7e olmak \u00fczere, Malaka Bo\u011faz\u0131\u2019ndan Do\u011fu Afrika\u2019ya de\u011fin Hint Okyanusu\u2019na kom\u015fu b\u00f6lgelerdeki, yakla\u015f\u0131k 11 \u00fclkesinde \u015fu veya bu \u015fekilde tesirli oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u2018do\u011fal afet\u2019in tesirinin hissedildi\u011fi \u00fclkeler ve b\u00f6lgeler kadar, o g\u00fcne de\u011fin ya\u015fanan en \u00f6nemli do\u011fal afetler aras\u0131nda yerini almas\u0131 ile k\u00fcresel geli\u015fmelere de damgas\u0131n\u0131 vurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin, A\u00e7e Eyaleti, sadece Endonezya\u2019n\u0131n de\u011fil, k\u00fcresel acil yard\u0131m tarihinin o d\u00f6neme kadar ki en \u00e7ok say\u0131da yard\u0131m kurulu\u015funun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve -yedi milyar dolar gibi- en y\u00fcksek mebla\u011fda yard\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lge olarak tarihe ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u00e7e\u2019de ulusal h\u00fck\u00fcmet, kendi \u00e7abalar\u0131yla bu fel\u00e2ketin alt\u0131ndan kalkamayaca\u011f\u0131 anlamas\u0131yla, kap\u0131lar\u0131n\u0131, -neredeyse her t\u00fcr\u00fcnden- uluslararas\u0131 kurulu\u015flara a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun yan\u0131 s\u0131ra, o d\u00f6nem A\u00e7e valilik ve ilgili beledilerin bu \u00f6nemli y\u00fck\u00fcn alt\u0131ndan kalkamayaca\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131yla, A\u00e7e\u2019de d\u00f6rt y\u0131l s\u00fcreyle (2005-2009) \u2018bakanl\u0131k\u2019 d\u00fczeyinde hizmet vermek amac\u0131yla, Yeniden Yap\u0131land\u0131rma ve \u0130n\u015fa (<em>Badan Rehabilitasi dan Rekonstruksi<\/em>-BRR) ad\u0131yla kapsaml\u0131 \u00f6zel bir y\u00f6netim yap\u0131lanmas\u0131 hayata ge\u00e7irildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tsunamiden yakla\u015f\u0131k sekiz ay sonra yani, 2005 y\u0131l\u0131 15 A\u011fustos\u2019unda imzalanan bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131yla, A\u00e7e\u2019de 1998\u2019de yeniden y\u00fckselen sava\u015f ortam\u0131 yerini bar\u0131\u015fa terk etti&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ordu ve polis birliklerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc A\u00e7e Eyaleti\u2019nden \u00e7ekilirken, \u2018do\u011fal afet\u2019in de\u011fi\u015fik alanlardaki etkilerini anlamak, onarmak, gidermek, yeniden yap\u0131land\u0131rmak i\u00e7in yerli ve yabanc\u0131 profesyonel ekipler sahada \u00e7al\u0131\u015fmalar ger\u00e7ekle\u015ftirdiler.<\/p>\n\n\n\n<p>Hatta bu alanlar\u0131n neredeyse, her biriyle ilgili kayda de\u011fer akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131, raporlar yaz\u0131ld\u0131, tezler tamamland\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlar i\u00e7erisinde tar\u0131m arazileri, bal\u0131k \u00e7iftlikleri, liman, k\u00f6pr\u00fc, kanal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gibi b\u00f6lgenin hem alt yap\u0131s\u0131 ile, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, psikolojik destek vb. gibi do\u011frudan bireyleri ilgilendiren \u00e7abalar, \u00e7al\u0131\u015fmalar A\u00e7e\u2019nin yeniden aya\u011fa kalkmas\u0131nda \u00f6nemli rol oynad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bug\u00fcn ne oluyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn ya\u015fananlar\u0131n boyular\u0131na bakmak gerekti\u011finde, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, akla \u00f6ncelikle, ne t\u00fcrden bir dersin al\u0131n\u0131p al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131yla ilgili bir yakla\u015f\u0131m akla geliyor ya da gelmesi gerekir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin, bu noktada s\u0131radan vatanda\u015flar\u0131n, belediyelerin, A\u00e7e valili\u011finin, Endonezya merkezi h\u00fck\u00fcmetinin ve b\u00f6lgedeki bakanl\u0131k ad\u0131na hizmet veren kurumlar\u0131n vb. olan bitenden ders al\u0131p almad\u0131klar\u0131 sorgulanmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6lgesel yap\u0131lar\u0131n \u00f6rne\u011fin, ASEAN ile k\u00fcresel kurumlar\u0131n \u00f6rne\u011fin, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019e ba\u011fl\u0131 ilgili birimlerin, bu t\u00fcr geli\u015fmeler noktas\u0131nda ne t\u00fcr hareket kabiliyetine sahip olup olmad\u0131klar\u0131 da yak\u0131ndan incelenmeyi gerektiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir di\u011fer husus, uluslararas\u0131 faaliyet g\u00f6steren sivil toplum ve yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, b\u00f6ylesine beklenir geli\u015fmelere ne denli duyarl\u0131 ve haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131klar\u0131 da g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken bir konu.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada durup, son bir ayda Sumatra Adas\u0131\u2019nda olan biteni, \u2018do\u011fal afet\u2019 ba\u011flam\u0131nda \u2018istisnai\u2019 bir durum kabul ederek, hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi davranman\u0131n, tarihsel bir hataya e\u015fde\u011fer oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekiyor&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>2004 y\u0131l\u0131ndaki tsunamiden bu yana, A\u00e7e\u2019de neler olup bitti\u011fini dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, herhalde yazd\u0131klar\u0131m\u0131n abart\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilecek kaanate sahip oldu\u011fumu ileri s\u00fcrebilirim.<\/p>\n\n\n\n<p>Belki, \u015fu maddi ger\u00e7e\u011fi hat\u0131rlamakta yarar var&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>26 Aral\u0131k 2004\u2019de ya\u015fanan deprem ve tsunaminin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 maddi hasar ve y\u0131k\u0131m, bu ay i\u00e7erisinde Sumatra Adas\u0131\u2019n\u0131n Kuzey Eyaleti ile Bat\u0131 Eyaleti\u2019ni de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde vuran yo\u011fun ya\u011f\u0131\u015f ve siklon etkile\u015fimiyle ortaya \u00e7\u0131kan sel bask\u0131nlar\u0131n\u0131n A\u00e7e\u2019de meydana getirdi\u011fi hasar aras\u0131nda do\u011frudan bir benzerlik ve k\u0131yaslama yap\u0131lmas\u0131na elverecek geli\u015fmeler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;26.12.2025 Y\u0131ld\u00f6n\u00fcmleri bireylerin, toplumlar\u0131n, devletlerin ya\u015fam\u0131nda an\u0131lmaya, hat\u0131rlanmaya, \u00fczerinde durulmaya, ders al\u0131nmaya, sevinmeye, \u00fcz\u00fclmeye vesile olan g\u00fcnlerdir. Kimi y\u0131ld\u00f6n\u00fcmleri, onulmaz ac\u0131larla zihinlerde, g\u00f6n\u00fcllerde yer eder. 21 y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcn, Hint Okyanusu\u2019nu vuran deprem ve tsunami de, bu g\u00fcnlerden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda yine&#8230; Bir ba\u015fka ifadeyle s\u00f6ylemek gerekirse bug\u00fcn, Hint Okyanusu\u2019nu vuran deprem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6259,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,6],"tags":[],"class_list":["post-6258","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ace","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6258","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6258"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6258\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6260,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6258\/revisions\/6260"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6259"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6258"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}