{"id":6228,"date":"2025-12-04T18:02:51","date_gmt":"2025-12-04T18:02:51","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6228"},"modified":"2025-12-04T18:02:53","modified_gmt":"2025-12-04T18:02:53","slug":"hasan-di-tiro-ve-bir-ideal-hasan-di-tiro-and-an-ideal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/hasan-di-tiro-ve-bir-ideal-hasan-di-tiro-and-an-ideal\/","title":{"rendered":"Hasan di Tiro ve bir ideal \/ Hasan di Tiro and an ideal"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;04.12.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Her toplumun idealleri vard\u0131r ve bu idealler, tarihsel olarak devaml\u0131l\u0131k g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kimi toplumlar\u0131n ideallerini olu\u015fturan, tarihsel k\u00f6kenleridir. Kimilerinin ki ise, tarih olacak ileriki zamanlara konu\u015flayan ve gelecekcilik olarak adland\u0131r\u0131lan bir duruma tekab\u00fcl eder.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u00e7e toplumunun, bu y\u00f6nde dikkate al\u0131nmay\u0131, anla\u015f\u0131lmay\u0131, tart\u0131\u015f\u0131lmay\u0131 bekleyen ideallerinin oldu\u011funu \u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yukar\u0131daki ayr\u0131\u015ft\u0131rma \u00e7er\u00e7evesinde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, s\u00f6z konusu A\u00e7e ideali ilkine yani, tarihsel k\u00f6kenlerle g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flant\u0131s\u0131na tekab\u00fcl eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarihi kay\u0131tlar\u0131yla, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl veya d\u00f6nemleri itibar\u0131yla, k\u00fcresel tarih veya d\u00fcnya tarihi ba\u011flamlar\u0131nda anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan akademi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmalarda, A\u00e7e topraklar\u0131n\u0131n son bin y\u0131lda \u00fcretti\u011fi \u00f6nemli bir de\u011ferin oldu\u011funa tan\u0131kl\u0131k edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu uzun tarihi d\u00f6nemin katmanlar\u0131n\u0131 ve ara katmanlar\u0131n\u0131 olu\u015fturan kurulu\u015flar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri, yeniden y\u00fckseli\u015fleri, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine halel getiren geli\u015fmeleri, ayaklar\u0131 \u00fczerinde durma \u00e7abas\u0131n\u0131 yeniden sergileme vb. gibi t\u00fcm s\u00fcre\u00e7leriyle dinamik bir \u00f6zellik sergiler.<\/p>\n\n\n\n<p>Hasan di Tiro\u2019nun, A\u00e7e topraklar\u0131nda 4 Aral\u0131k 1976\u2019da ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 siyasal hareket de, bu s\u00fcre\u00e7lerle ili\u015fkisi ba\u011flam\u0131nda \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durum, bize, s\u00f6z konusu hareketin isolazyonist bir durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aksine, yap\u0131sal olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tarihi zemine oturdu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018A\u00e7e \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u2019 (<em>Gerakan Aceh Merdeka<\/em>-GAM), kimi a\u00e7\u0131lardan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, A\u00e7e\u2019yi d\u00f6neminin siyasal ba\u011flam\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131rmay\u0131 hedefleyen hareketin M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n modernle\u015fmeyi alabildi\u011fine anlamaya, ya\u015famaya, kavramaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, Bat\u0131\u2019da ise post-modern d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131 olan bir tarihsel d\u00f6neme tekab\u00fcl eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu anlamda, 1970\u2019ler bir yandan, A\u00e7e ve i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 ulus-devlet s\u00fcre\u00e7lerinde i\u00e7sel sorgulamay\u0131 getirdi\u011fi gibi, \u00f6te yandan \u00f6zellikle de, uluslararas\u0131 camia olarak siyasal, toplumsal, ve hatta -tam z\u0131dd\u0131 iddialara ra\u011fmen-, k\u00fclt\u00fcrel me\u015fruiyetinin gayet a\u00e7\u0131k\u00e7a sorgulanabildi\u011fi bir zaman dilimiyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Her iki durumda a\u00e7\u0131kcas\u0131, bir idealin, bizim \u00f6rne\u011fimizde oldu\u011fu \u00fczere, \u2018A\u00e7e ideali\u2019nin ortaya konmas\u0131ndaki zorlu\u011fa i\u015faret eder.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcm bu olas\u0131 \u00e7eli\u015fkili duruma ra\u011fmen, me\u015fruiyet aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 tarihisel s\u00fcre\u00e7lerle ili\u015fkilendirme noktas\u0131nda \u2018A\u00e7e \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Harekete\u2019ni, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir entellekt\u00fcel yap\u0131n\u0131n siyasal ve toplumsal alana yans\u0131mas\u0131 olarak de\u011ferlendirmek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hasan di Tiro, giri\u015fte dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ve ad\u0131na, \u2018A\u00e7e ideali\u2019 dedi\u011fimi olgunun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndaki temel kurucu ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fc akt\u00f6r olarak \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ideal, onun \u015fahsi varl\u0131\u011f\u0131 ile veya A\u00e7e tarihinin son evrelerinde yap\u0131c\u0131 eylemleriyle ayn\u0131 topluma, gerekti\u011fi varsay\u0131lan de\u011ferleri vermeye \u00e7al\u0131\u015fan ailesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun ve de ondan birka\u00e7 nesil \u00f6ncesindeki aile fertlerinin ortaya koydu\u011fu eylemlerin birbiri ard\u0131na geli\u015fini bir anlamda, tarihsel bir tesad\u00fcf olarak de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yoksa, bu aile fertlerince ortaya her ne koyulduysa, bunlar\u0131n bir \u2018aile m\u00fclkiyeti\u2019 s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda anla\u015f\u0131lmas\u0131 hem, bu fertlere ve hem de, eylemlerine konu olan topluma ihanet anlam\u0131 ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir ba\u015fka \u015fekilde s\u00f6ylemek gerekirse, b\u00f6ylesi bir yakla\u015f\u0131m, onu ve onun ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011fini kad\u00fckle\u015ftirmekle ayn\u0131 anlam ifade eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Aksine, di Tiro\u2019nun d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011fi kendisinden ve de mensubu bulundu\u011fu aileden ba\u011f\u0131ms\u0131z ve bundan \u00f6te bir boyutu ta\u015f\u0131r ki, bu da temelleri itibar\u0131yla b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir A\u00e7e tarih anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hasan di Tiro\u2019nun ortaya koydu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011fini, kendi bireysel varl\u0131\u011f\u0131 ve ailesiyle s\u0131n\u0131rlamak yerine, t\u0131pk\u0131 kendisinden \u00f6nceki aile fertlerinin siyasal ve toplumsal akt\u00f6rler olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na benzer, d\u00f6nemin siyasal ko\u015fullar\u0131yla anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak rasyonel bir tutum olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarihi burada kuru bir ge\u00e7mi\u015f ve ili\u015fkiler a\u011f\u0131 ve kronolojisi olarak anlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131 genel itirab\u0131yla \u2018tarih\u2019 konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerimi az \u00e7ok bilenler fark edecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada bahse konu edilen tarih yani, A\u00e7e tarihi, b\u00fct\u00fcn dinamik unsurlar\u0131yla, capcanl\u0131 bir varl\u0131\u011fa tekab\u00fcl eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Hasan di Tiro\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yukar\u0131da zikredilen hareketin siyasal varl\u0131\u011f\u0131 ve d\u00f6nemi ile s\u0131n\u0131rland\u0131rmamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Aksine, onun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na vesile oldu\u011fu bu siyasal hareketin \u00f6tesinde bizatihi, sahip oldu\u011fu entellekt\u00fcel tutumun sonu\u00e7lar\u0131ndan biri olarak de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, onun s\u00f6z konusu harekete g\u00fcndeme ta\u015f\u0131mas\u0131nda gayet g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tarihi arka plan ve bu tarihi arka pl\u00e2n\u2019\u0131n bir anlamda zorlad\u0131\u011f\u0131 bir ideal oldu\u011funu hat\u0131rlamakta yarar var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;04.12.2025 Her toplumun idealleri vard\u0131r ve bu idealler, tarihsel olarak devaml\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Kimi toplumlar\u0131n ideallerini olu\u015fturan, tarihsel k\u00f6kenleridir. Kimilerinin ki ise, tarih olacak ileriki zamanlara konu\u015flayan ve gelecekcilik olarak adland\u0131r\u0131lan bir duruma tekab\u00fcl eder. A\u00e7e toplumunun, bu y\u00f6nde dikkate al\u0131nmay\u0131, anla\u015f\u0131lmay\u0131, tart\u0131\u015f\u0131lmay\u0131 bekleyen ideallerinin oldu\u011funu \u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Yukar\u0131daki ayr\u0131\u015ft\u0131rma \u00e7er\u00e7evesinde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6229,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,6],"tags":[],"class_list":["post-6228","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ace","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6228"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6230,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6228\/revisions\/6230"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}