{"id":6089,"date":"2025-09-07T12:20:18","date_gmt":"2025-09-07T12:20:18","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=6089"},"modified":"2025-09-07T12:20:19","modified_gmt":"2025-09-07T12:20:19","slug":"musluman-toplumlar-degisim-ve-guc-muslim-societies-change-and-power","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/musluman-toplumlar-degisim-ve-guc-muslim-societies-change-and-power\/","title":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcman toplumlar, de\u011fi\u015fim ve g\u00fc\u00e7 \/ Muslim societies, change and power"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;07.09.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n \u2018kendilerini de\u011fi\u015ftirmesi\u2019 meselesini \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak, bug\u00fcn -belki de, son iki y\u00fczy\u0131l ya da iki y\u00fcz elli y\u0131lda ya\u015fanan tecr\u00fcbelerin \u00f6tesinde-, gayet \u00f6nemli bir aciliyet ve zorunluluk arz ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu c\u00fcmlenin bize s\u00f6yledi\u011fi iki durum var&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lki, son iki y\u00fcz ya da iki y\u00fcz elli y\u0131ld\u0131r M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendilerini de\u011fi\u015ftirme konusunda bir \u00e7aba i\u00e7erisinde olduklar\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kincisi ise, aradan ge\u00e7en bunca zamana ra\u011fmen, arzu edildi\u011fi \u015fekilde bir sonucun has\u0131l olmamas\u0131d\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De\u011fi\u015fim konusundaki \u00e7abalar\u0131n, bug\u00fcne de\u011fin \u2018arzu edilen sonu\u00e7lar\u0131\u2019 ortaya \u00e7\u0131karmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek, herhalde yeni bir \u015fey olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla birlikte, bu de\u011fi\u015fimin ni\u00e7in, nas\u0131l, ne y\u00f6nde, kiminle veya kimlerle oldu\u011fu ve olaca\u011f\u0131 gibi bir dizi sorunun g\u00fcndeme gelmesi de, en az konunun kendisi kadar dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>De\u011fi\u015fim talebi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n, sosyolojik olarak devlet gibi siyasi yap\u0131lar ile sosyo-dini gruplar yani, cemaatler gibi toplumsal unsurlar i\u00e7erisinde ve b\u00fcnyesinde var olmalar\u0131, onlar\u0131n de\u011fi\u015fim konusunda bir t\u00fcr \u00e7aba i\u00e7erisinde olduklar\u0131n\u0131 ve bunun yap\u0131sal niteliklere matuf y\u00f6nleri oldu\u011funu da ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yaz\u0131ya konu olan sorunu, bir kez daha ortaya koymak gerekirse, \u201cbug\u00fcne de\u011fin arzu edilen ve b\u00fcnyesinde siyasal ve toplumsal unsurlar\u0131 da bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 beklenen de\u011fi\u015fimin ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n nedenleri\u201d \u00fczerinde durulmaya de\u011ferdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buradan bir ad\u0131m \u00f6teye ge\u00e7ip, k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla, yak\u0131n ve orta vade ge\u00e7mi\u015fte olan bitenlere g\u00f6z at\u0131p, bizatihi \u2018de\u011fi\u015fim\u2019in tan\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayan bir yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011funu ileri s\u00fcrmek de &nbsp;m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durumda, \u2018yanl\u0131\u015fla\u2019 ba\u015flanan bir de\u011fi\u015fim durumun bizi, arzu edilen ba\u015far\u0131l\u0131, mutlu, olumlu vs. bir tak\u0131m sistemik yap\u0131lara getirmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n, gayet mant\u0131kl\u0131 oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u00fc\u00e7 yap\u0131la\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu birka\u00e7 sorunun d\u0131\u015f\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda talep edilen de\u011fi\u015fim olgusunun ger\u00e7ekle\u015fmeme halini, \u2018g\u00fc\u00e7\u2019 ili\u015fkisi ile izah\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada dikkat \u00e7ekilmek istenen \u2018g\u00fc\u00e7\u2019 veya \u2018g\u00fc\u00e7 ili\u015fkisi\u2019, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n \u00f6tekilerle ili\u015fkisinden ne\u015fet eden bir g\u00fc\u00e7 de\u011fil&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcne kadar yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bu&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun \u00fcretti\u011fi savunmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n, de\u011fi\u015fimin y\u00f6n\u00fc, niteli\u011fi \u00fczerinde belirleyicili\u011fini ve de arzu edilen de\u011fi\u015fimin ger\u00e7ekle\u015fmemesindeki rol\u00fcn\u00fc g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu noktada, de\u011fi\u015fim talebiyle ula\u015f\u0131lmak istenilen ancak, ula\u015f\u0131lamayan durumun nedenlerinden birinin, \u2018g\u00fc\u00e7\u2019 ili\u015fkisini d\u0131\u015far\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131larak a\u00e7\u0131klaman\u0131n bug\u00fcn i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemde, ne denli yanl\u0131\u015flara tekab\u00fcl etti\u011fini bir kez daha dikkatlice ele almakta yarar var.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M\u00fcsl\u00fcmanlar ve g\u00fc\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cM\u00fcsl\u00fcmanlar ve g\u00fc\u00e7\u201d ili\u015fkisi bizatihi de\u011fi\u015fimi \u00f6ng\u00f6r\u00fcr, alg\u0131lat\u0131r, talep eder bir yakla\u015f\u0131mm\u0131\u015f gibi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa da, asl\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n de\u011fi\u015f\/e\/memesi \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engeli olu\u015fturmas\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maddi ve manevi ba\u011flamlar\u0131yla \u2018g\u00fc\u00e7\u2019 olgusunun, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n diyelim ki, 18. y\u00fczy\u0131l ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren, yap\u0131sal ve kurumsal anlamda, kayda de\u011fer bir \u015fekilde n\u00fcfuzu alt\u0131na girmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 &nbsp;Bat\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131ndan ne\u015fet eden, onlar\u0131 taklitle veya \u00e7ok az bir b\u00f6l\u00fcmle de olsa anlamayla sergilenen de\u011fi\u015fim \u00e7abalar\u0131 s\u00fcrecinde edinilmi\u015f oldu\u011funu ileri s\u00fcrebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum, bize M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n -Bat\u0131\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak- sosyal ili\u015fkilerinde -nihayetinde elimizde buna dair kapsaml\u0131, tutarl\u0131, tarihi veriler ne kadar var oldu\u011fu sorgulanabilir- ve de bundan daha \u00e7ok, siyasal ili\u015fkilerinde \u2018g\u00fc\u00e7\u2019 eksenli yakla\u015f\u0131mlar sergilemedikleri, g\u00fc\u00e7 olgusundan haberdar olmad\u0131klar\u0131, g\u00fc\u00e7\u2019\u00fc yeri ve zaman\u0131 geldi\u011finde -veya gelmedi\u011finde uygulamaktan ka\u00e7\u0131nmad\u0131klar\u0131- anlam\u0131na gelmiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0130\u00e7-g\u00fc\u00e7 olgusu sorunu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aksine, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda, tarihsel olarak son iki y\u00fcz ya da iki y\u00fcz elli y\u0131l \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan de\u011fi\u015fim talebinden \u00f6nce bizatihi, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n kendi b\u00fcnyelerinde var olan ve gayet problematik bir nitelik arz eden \u2018g\u00fc\u00e7 yap\u0131la\u015fmas\u0131\u2019 sorununu dikkatlere sunmak bir zorunluluk arz ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sorunun, talep edilen de\u011fi\u015fimin gerekliliklerini ortaya koymada, bir engel te\u015fkil etmesi y\u00f6n\u00fcndeki arg\u00fcman\u0131 yabana atmamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ba\u015fka ifadeyle s\u00f6ylemek gerekirse, s\u00f6z konusu \u2018g\u00fc\u00e7 yap\u0131la\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n, \u015fu veya bu \u015fekilde, tekil veya kurumsal ba\u011flamda, bug\u00fcne kadar ortaya \u00e7\u0131kan ve kimilerince, \u2018ba\u015far\u0131l\u0131\u2019 kabul edilebilecek de\u011fi\u015fim s\u00fcre\u00e7lerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda ve geli\u015fiminde belirleyici oldu\u011funu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2018G\u00fc\u00e7\u2019\u00fc merkeze alan b\u00f6ylesi bir de\u011fi\u015fimin, -ki, M\u00fcsl\u00fcman co\u011frafyas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ya da devaml\u0131l\u0131k arz eden siyasal sistemlerden, M\u00fcsl\u00fcman toplumlara y\u00f6n verme kabiliyetine sahip sosyo-dini kurumlar olan cemaatlere de\u011fin, t\u00fcm yap\u0131lara sirayet etmesinin do\u011furdu\u011fu bir yan\u0131lg\u0131 ve yanl\u0131\u015fl\u0131k oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya koymam\u0131z m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu noktada, son iki y\u00fcz ya da iki y\u00fcz elli y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n ve bunlar\u0131n i\u00e7inde geli\u015fip ye\u015ferdi\u011fi siyasi yap\u0131lar yani, devletler ile kimi \u00f6l\u00e7\u00fclerde siyasi b\u00fct\u00fcnl\u00fckler olan devletler kadar belirleyici niteliklere sahip toplumsal unsurlar\u0131 te\u015fkil eden cemaatlerin, \u2018g\u00fc\u00e7 olgusuyla\u2019 ili\u015fkilerinden kaynaklanan temel bir sorun bulundu\u011fu gayet a\u015fik\u00e2rd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu olgu, yani \u2018g\u00fc\u00e7\u2019, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n son iki y\u00fczy\u0131ld\u0131r -y\u00fczeysel, anlams\u0131z, palyatif s\u0131fatlar\u0131yla an\u0131lmay\u0131 hak eden de\u011fi\u015fimle y\u00fczle\u015fmelerini ya da ni\u00e7in hakk\u0131yla de\u011fi\u015femediklerini ve bug\u00fcn de\u011fi\u015fme konusunda istekli ve arzulu olsalar dahi -ki, bu konuda gayet \u00f6nemli bir belirsizlik ve i\u015ftiyaksizlik oldu\u011funa ku\u015fku yok- bu konuda ni\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131, mant\u0131kl\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ad\u0131mlar atamad\u0131klar\u0131n\u0131 izah ediyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;07.09.2025 M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n \u2018kendilerini de\u011fi\u015ftirmesi\u2019 meselesini \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak, bug\u00fcn -belki de, son iki y\u00fczy\u0131l ya da iki y\u00fcz elli y\u0131lda ya\u015fanan tecr\u00fcbelerin \u00f6tesinde-, gayet \u00f6nemli bir aciliyet ve zorunluluk arz ediyor. Bu c\u00fcmlenin bize s\u00f6yledi\u011fi iki durum var&#8230; \u0130lki, son iki y\u00fcz ya da iki y\u00fcz elli y\u0131ld\u0131r M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6090,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-6089","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6089","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6089"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6091,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6089\/revisions\/6091"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6090"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}