‘Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019nce 2014 y\u0131l\u0131na ait, aralar\u0131nda Malezya\u2019n\u0131n da oldu\u011fu 160 \u00fclkeyi kapsayan insan haklar\u0131 raporu yay\u0131nland\u0131. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u2018organ\u2019 olarak \u00fclkeler d\u00fczeyinde insan haklar\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131 inceleyen, g\u00f6zlemleyen ve raporlar d\u00fczenleyen bu kurumun, ba\u015fta Birle\u015fmi\u015f Milletler olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli uluslararas\u0131 kurulu\u015flara ve de tikel \u00fclkelere bir t\u00fcr dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bir sivil inisiyatif olmakla birlikte, yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma kaydede\u011fer oldu\u011funa ku\u015fku olmamakla birlikte, i\u00e7inde s\u00fcbjektifli\u011fi de bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu kendi ba\u015f\u0131na ele al\u0131nacak bir konu oldu\u011fundan burada derinlemesine incelemeye gerek yok. Yaz\u0131n\u0131n as\u0131l konusu tabii ki, Malezya\u2019da ad\u0131na \u2018insan haklar\u0131\u2019 denilen olgunun neye tekab\u00fcl etti\u011fi noktas\u0131nda.<\/p>\n
Tabii T\u00fcrkiye\u2019de, kimilerinin k\u0131s\u0131r g\u00f6zlemlerine ve hi\u00e7 de sosyo-k\u00fclt\u00fcrel ve siyasi incelemeye dayanmayan epeyce yanl\u0131\u015f aktar\u0131m\u0131n\u0131n bir sonucu olarak, Malezya denilince \u00e7o\u011funlu\u011fun akl\u0131na \u2018kendi halinde, han\u0131mlar\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc ve reng\u00e2renk entarili, beyleri \u2018pe\u00e7ili\u2019 m\u00fclayim mi m\u00fclayim bir M\u00fcsl\u00fcman topluluk akla geldi\u011fi konusunda bir izlenimimiz var. Bu yanl\u0131\u015f g\u00f6zleme bir de sanki mevcutlar\u0131ndan \u00e7ok da farkl\u0131ym\u0131\u015f gibi, \u0130slamiyetin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir varl\u0131k s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir toplum yap\u0131s\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131 ekleniyor ki, yanl\u0131\u015f \u00fcst\u00fcne yanl\u0131\u015f dense yeridir. \u015eimdi bunlar\u0131n Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn Malezya raporuyla ne ilgisi var diye soranlar olabilir. \u015ea\u015f\u0131rmay\u0131n ve k\u0131zmay\u0131n \u00e7ok\u00e7a ili\u015fkisi var.\u00a0 Bu yaz\u0131da, s\u00f6z konusu rapor \u00e7er\u00e7evesinde alanlar\u0131nda \u00fclkenin \u00f6nde gelen be\u015f \u015fahsiyetiyle yapt\u0131\u011f\u0131m r\u00f6portajlardan yola \u00e7\u0131karak bir insan haklar\u0131 haritas\u0131 ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n
Malezya Birle\u015fmi\u015f Milletler\u00a0 nezdinde insan haklar\u0131 kurullar\u0131nda temsil edilmekle birlikte, \u00fclkede bu konuda baz\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n olmas\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u00e7eli\u015fki olarak duruyor. Bu noktada, G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n geli\u015fmekte olan \u00fclkelerinin ba\u015f\u0131nda gelen ve 2020 y\u0131l\u0131nda kalk\u0131nm\u0131\u015f \u00fclke olma hedefini ger\u00e7ekle\u015ftirme yolundaki Malezya\u2019da insan haklar\u0131 uygulamalar\u0131 konusunda baz\u0131 olumsuzluklar ya\u015fan\u0131yor. \u00d6rne\u011fin son iki y\u0131lda giderek artan bir \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenen 1948 y\u0131l\u0131nda d\u00f6nemin \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimince uygulamaya konulan ve halen uygulanan \u2018\u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131\u2019 (Sedition Act<\/em>) bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. \u00dclkede ifade, toplanma ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, az\u0131nl\u0131k dinlere mensup toplumsal gruplara kar\u015f\u0131 baz\u0131 engellemeler toplumsal huzursuzlu\u011fu art\u0131ran neden olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u201c\u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131\u201d aktivistler, sivil toplum \u00e7evreleri, milletvekilleri, \u00fcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri gibi \u00e7e\u015fitli toplum kesimlerini i\u00e7ine alacak \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olunuyor.<\/p>\n S\u00f6z konusu yasa 1948 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi d\u00f6neminde ingilizlere isyanla ilgili olarak \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ancak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda da y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte devam ediyor… 2012 y\u0131l\u0131nda ba\u015fbakan Necib Bin Razak, \u2018\u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131\u2019n\u0131n kald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesine ra\u011fmen, giderek artan bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 da toplumda tepkiyle kar\u015f\u0131lan\u0131yor.<\/p>\n Halk\u0131n Adaleti Partisi kurucular\u0131ndan ve Selangor Eyaleti milletvekili Dr. Wan Azizan Wan \u0130smail, \u00fclkede ya\u015fanan sorunlar\u0131 \u201cifade ve toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d \u00e7er\u00e7evesinde dile getiriyor. Dr. Wan Azizah bu konuda \u015funlar\u0131 dile getirdi: \u201c\u2018\u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131\u2019 \u00f6ncesinde \u2018Ulusal \u0130\u00e7 G\u00fcvenlik Yasas\u0131\u2019 (ISA) ad\u0131yla bilinen yasa uzun y\u0131llar muhalefeti sindirmek amac\u0131yla kullan\u0131ld\u0131. ISA kald\u0131r\u0131lmakla birlikte, yerine \u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131 ihdas edilmesi \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler konusunda k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 g\u00fcndeme getirdi. Bu noktada, h\u00fck\u00fcmete y\u00f6nelik herhangi bir ele\u015ftiri kar\u015f\u0131s\u0131nda bu yasa kullan\u0131l\u0131yor. Bu yasa, temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 oldu\u011fu gibi Malezya toplumunu tehdit eden bir y\u00f6n\u00fc de i\u00e7eriyor.\u201d<\/p>\n Akademisyen ve ayn\u0131 zamanda roman yazar\u0131 Dr. Faisal Tehrani \u00fclkede az\u0131nl\u0131k dini gruplar\u0131na y\u00f6nelik ayr\u0131mc\u0131 yakla\u015f\u0131ma de\u011finerek, bu konuda ge\u00e7en y\u0131l \u201cBirle\u015fmi\u015f Milletler Evrensel Periyodik \u0130zleme Raporu\u201dnda (UPR) Malezya ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flere yer veriyor. Dr. Faisal, bu raporda, \u00fclkedeki kimi dini az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131na y\u00f6nelik hi\u00e7 de i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 olmayan ifadelerin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlar aras\u0131nda Katolik Cemaatin yay\u0131n organlar\u0131nda \u2018Allah\u2019 ad\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 ve \u015eia toplumuyla ilgili \u00e7ekinceler geldi\u011fine dikkat \u00e7ekiyor. Dr. Faisal, 2014 y\u0131l\u0131nda BM konseylerinde yap\u0131lan toplant\u0131lara at\u0131fta bulunarak, \u00f6rne\u011fin Filistin, Sierre Leon gibi \u00fclkelerin Malezya\u2019dan, 1969 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren \u201cUluslararas\u0131 Irk Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6nleme S\u00f6zle\u015fmesi\u201dni (ICERD) imzalamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde talepte bulundu. Ancak BM\u2019nin di\u011fer baz\u0131 \u00f6nemli s\u00f6zle\u015fmeleri gibi Malezya bu s\u00f6zle\u015fmeyi de imzalama konusunda isteksiz.<\/p>\n \u201cLiberty of Lawyers\u201d adl\u0131 kurumun ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten \u0130nsan Haklar\u0131 Avukat\u0131 Eric Paulsen, \u00fclkede \u0130nsan Haklar\u0131 konusunda ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7 madde halinde g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yor: \u00a0\u201cMalezya\u2019da birka\u00e7 \u00f6nemli sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. \u0130lki, 1957 y\u0131l\u0131ndan bu yana iktidar\u0131n tek partinin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde olmas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu anlamda, olgun bir demokrasimiz oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Her \u015feyi bildi\u011fini s\u00f6yleyen bir h\u00fck\u00fcmet, her d\u00f6rt veya be\u015f y\u0131lda bir yap\u0131lan se\u00e7imler var. Ancak se\u00e7im sistemi, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve insan haklar\u0131 konusunda sorunlar var. \u0130kinci konu, polisin eylemlerinden sorumlu tutulup yarg\u0131lama s\u00fcrecine konu olmamas\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc emniyet kurumu olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc. G\u00f6z alt\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybeden insanlar var ancak bu kurumun hesap verilebilirlik noktas\u0131nda bug\u00fcne kadar ciddi bir ad\u0131m at\u0131labilmi\u015f de\u011fil. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise, muhalefetin bir t\u00fcr bask\u0131yla sindirilmesi. \u00d6rne\u011fin en son geli\u015fme muhalefet lideri Enver \u0130brahim\u2019in uydurma bir yarg\u0131lama sonucu be\u015f y\u0131l hapis cezas\u0131 almas\u0131 oldu. Bu yarg\u0131lama ne Malezya\u2019da ne de d\u00fcnyada inand\u0131r\u0131c\u0131 olmad\u0131. H\u00fck\u00fcmete ve yarg\u0131 sistemine y\u00f6nelik ele\u015ftiriler nedeniyle yirmiyi a\u015fk\u0131n ki\u015fi, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz konu\u015flar\u0131yla hi\u00e7 de ba\u011fda\u015fmayan \u2018\u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131\u2019 ba\u011flam\u0131nda g\u00f6z alt\u0131 ve yarg\u0131lamalara konu oldu ve olmaya devam ediyor.\u201d<\/p>\n Lateefah Koya adl\u0131 avukat ise, Malezya\u2019da insan haklar\u0131 konusunun her ge\u00e7en g\u00fcn daha da olumsuz bir y\u00f6ne gitti\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor. \u201c\u00d6zellikle son bir y\u0131lda, mevcut h\u00fck\u00fcmete y\u00f6nelik neredeyse t\u00fcm ele\u015ftiriler \u2018\u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131\u2019 ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirilerek bu ele\u015ftirileri yapanlar g\u00f6z alt\u0131 ve yarg\u0131 s\u00fcrecine konu olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla insan haklari ihl\u00e2linde ani bir art\u0131\u015f g\u00f6zleniyor. \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminden (1948) kalma \u2018\u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131\u2019 ileri s\u00fcr\u00fclerek, herhangi bir ki\u015finin verdi\u011fi deme\u00e7 yetkililerce \u2018isyan\u2019 niteli\u011finde alg\u0131land\u0131\u011f\u0131nda, g\u00f6z alt\u0131na al\u0131n\u0131p yarg\u0131lanmas\u0131 ve be\u015f y\u0131l hapis cezas\u0131 verilebiliyor. Bu nedenle bu yasay\u0131 son derece zalimce bir uygulama olarak de\u011ferlendiriyoruz.\u201d<\/p>\n Malaya \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Dr. Azmi Sharom \u0130nsan Haklar\u0131 konusunda Malezya\u2019y\u0131 ne ileri d\u00fczeyde ne de \u00e7ok gerilerde kalm\u0131\u015f bir \u00fclke olarak g\u00f6r\u00fcyor. Bununla birlikte, uluslararas\u0131 \u00e7evrelerde 1940\u2019lardan itibaren benimsenmi\u015f olan temel insan haklar\u0131 konusunda al\u0131nacak daha \u00e7ok yol var. Bir \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak hukuk fak\u00fcltelerininin \u00fclkede insan haklar\u0131 kavram\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi konusunda \u00f6nemli rol oynayabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ancak \u00fcniversitelerin h\u00fck\u00fcmetin s\u0131k\u0131 kontrol\u00fc alt\u0131nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bunun ne kadar yap\u0131l\u0131p yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ise bir ba\u015fka sorun. \u015eayet h\u00fck\u00fcmet \u00e7evreleri akademisyenlerin kendilerine y\u00f6nelik ele\u015ftirel bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinde mevcut baz\u0131 yasalar uygulamaya konuluyor. Bu nedenle, akademik ba\u011flamda insan haklar\u0131 savunucusu olmak hayli g\u00fc\u00e7. \u00d6rne\u011fin, akademisyen olarak insan haklar\u0131 konusunda bilimsel makaleler yaz\u0131yor ve yay\u0131nl\u0131yorsan\u0131z kimse size kar\u0131\u015fm\u0131yor. Ancak bir ad\u0131m \u00f6tesine ge\u00e7ip, uzmanl\u0131k alan\u0131n\u0131z\u0131 toplumsal sahaya ta\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda i\u015fte o zaman h\u00fck\u00fcmetin \u00f6fkesini \u00fczerinize \u00e7ekebilirsiniz. Bu durumda h\u00fck\u00fcmet \u00e7evrelerinin elbette size kar\u015f\u0131 kullanabilecekleri yasalar\u0131 da mevcut.<\/p>\n Peki \u00fclkede once ISA ard\u0131ndan \u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131 ile s\u00fcrgit devam eden ve demokratikle\u015fme, sivil toplum gibi de\u011ferlere zarar verdi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen yap\u0131n\u0131n olumlu y\u00f6nde de\u011fi\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Bu soruyu y\u00f6neltti\u011fimizde pek de iyimser olmamakla birlikte, gelece\u011fe dair neler yap\u0131labilece\u011fi konusunda baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 bulmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n Bu konuda Dr. Wan Azizah \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cParlamentoda muhalefet g\u00fcc\u00fcyle bu konuda bir \u015feyler yapmak m\u00fcmk\u00fcn. Ancak h\u00fck\u00fcmeti olu\u015fturan \u201cUlusal Koalisyon\u201d parlamentoda \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu kaybetse de, hala g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yap olu\u015fturuyo. Muhalefet olarak mevcut sistemi de\u011fi\u015ftirilmesi noktas\u0131nda almam\u0131z gereken daha \u00e7ok yol var. Asl\u0131nda muhalefete kar\u015f\u0131 pek \u00e7ok kez kullan\u0131lm\u0131\u015f olan \u2018Ulusal \u0130\u00e7 G\u00fcvenlik Yasas\u0131\u2019n\u0131n (ISA) kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda muhalefet partileri ciddi bir rol oynad\u0131. Ancak bunun yerine \u00e7ok daha a\u011f\u0131r bir yasa olan \u2018\u0130syana Te\u015fvik Yasas\u0131\u2019 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe kondu.<\/p>\n Dr. Faisal Tehrani, \u00fclkede ya\u015fanan ihlallerin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi konusunda \u00e7e\u015fitli kesimler aras\u0131nda diyalog olgusunu \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131yor. Buna il\u00e2ve olarak Malezya Anayasas\u0131\u2019ndaki temellerin yeniden dikkatle incelenmesini \u00f6neriyor. \u2018Ulusal \u0130lkeler\u2019 diyebilece\u011fimi \u2018Rukun Negara\u2019 ad\u0131yla bilinen sek\u00fcler ideoloji, a\u00e7\u0131k\u00e7a insan haklar\u0131 kavram\u0131na at\u0131fta bulunmasa da i\u00e7erik olarak ilintili oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130nsan Haklar\u0131 Bat\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fc bir kavramlar b\u00fct\u00fcn\u00fc de\u011fil.\u201d<\/p>\n \u00d6te yandan, \u00e7\u00f6z\u00fcm konusunda Eric Paulsen hi\u00e7 de umutlu g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Paulsen, \u201cSivil toplum kesimleriyle h\u00fck\u00fcmet \u00e7evrelerinin biraraya gelmesi ve soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmalar\u0131 konusunda bir \u00e7aban\u0131n sergilenmesi son derece g\u00fc\u00e7. H\u00fck\u00fcmet, sivil toplum olu\u015fumlar\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir tav\u0131r i\u00e7erisinde. Bu olu\u015fumlar\u0131 h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 olu\u015fumlar olarak g\u00f6r\u00fcyor. Bu yanl\u0131\u015f bir yakla\u015f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc pek \u00e7ok sivil toplum kurulu\u015fu daha iyi se\u00e7im sistemi, insan haklar\u0131 konusunda geli\u015fmi\u015f uygulamalar ve yoksullu\u011fun ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi pek \u00e7ok konuda Malezya i\u00e7in yararl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. H\u00fck\u00fcmetin bu konuda STK\u2019lar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve \u00f6nemini fark etmesini temenni ediyorum.\u201d<\/p>\n Hukuk Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi Dr. Azmi Sharom ise, insan haklar\u0131 konusunda Bat\u0131l\u0131 standartlara ula\u015fman\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131na de\u011finirken, bunun hi\u00e7bir \u015fey yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in mevcut yap\u0131 i\u00e7erisinde hareket edilmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekiyor: \u201c\u0130lk yapmam\u0131z gereken \u015fey, Malezya Anayasas\u0131\u2019nda neler oldu\u011funa bir bakmak ve Anayasa\u2019n\u0131n ruhunu yakalamak. Anayasa\u2019da \u2018insan haklar\u0131\u2019 kavram\u0131 ge\u00e7miyor ancak hukuki sorumluluk Anayasa\u2019da garanti alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, bu h\u00fck\u00fcmler her ge\u00e7en y\u0131l giderek artan \u015fekilde g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011fine tan\u0131k oluyoruz. Kimi zaman yarg\u0131 da buna dahil. Bu ba\u011flamda, uluslararas\u0131 standartlara ula\u015fmak zor tabii ki. Bu nedenle at\u0131lacak ilk ad\u0131m elimizde neler var buna bir bakmak ve bunu uygulamaya koymak.\u201d<\/p>\n <\/p>\n Malezya\u2019da insan haklar\u0131 konusunda h\u00fck\u00fcmet ile aralar\u0131nda milletvekili, akademisyen, aktivistlerin bulundu\u011fu \u00e7evrelerin yakla\u015f\u0131m\u0131 aras\u0131nda fark var. Malezya gibi \u00e7ok dinli, \u00e7ok etnikli bir toplumsal yap\u0131da insan haklar\u0131 konusu da olduk\u00e7a dinamik bir konu olarak dikkat \u00e7ekiyor. Bir yanda ekonomik geli\u015fmi\u015fli\u011fi ile \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya \u00fclkelerine modellikle \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131lan, \u00f6te yandan, resmi \u00e7evrelerden \u2018\u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131\u2019 dillendiren bir \u00fclkede, insan haklar\u0131 konusu bir t\u00fcr s\u0131nama alan\u0131 olu\u015fturuyor. Ancak konuya taraf olan t\u00fcm \u00e7evrelerin biraraya gelip konuyu enine boyuna ele almadan bir sonuca ula\u015f\u0131lmas\u0131 da zor g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ‘Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019nce 2014 y\u0131l\u0131na ait, aralar\u0131nda Malezya\u2019n\u0131n da oldu\u011fu 160 \u00fclkeyi kapsayan insan haklar\u0131 raporu yay\u0131nland\u0131. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u2018organ\u2019 olarak \u00fclkeler d\u00fczeyinde insan haklar\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131 inceleyen, g\u00f6zlemleyen ve raporlar d\u00fczenleyen bu kurumun, ba\u015fta Birle\u015fmi\u015f Milletler olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli uluslararas\u0131 kurulu\u015flara ve de tikel \u00fclkelere bir t\u00fcr dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bir sivil inisiyatif olmakla birlikte, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":604,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,27],"tags":[],"class_list":["post-603","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-malezya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=603"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":606,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/603\/revisions\/606"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/604"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}