{"id":5956,"date":"2025-07-16T10:40:23","date_gmt":"2025-07-16T10:40:23","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5956"},"modified":"2025-07-16T10:40:25","modified_gmt":"2025-07-16T10:40:25","slug":"musluman-toplumlar-iluzyon-ve-ulus-devletle-hesaplasma-muslim-societies-illusion-and-reckoning-with-the-nation-state","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/musluman-toplumlar-iluzyon-ve-ulus-devletle-hesaplasma-muslim-societies-illusion-and-reckoning-with-the-nation-state\/","title":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcman toplumlar: il\u00fczyon ve ulus-devletle hesapla\u015fma \/ Muslim societies: illusion and reckoning with the nation-state"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;16.07.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ulus-devletlerin in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinin, Bat\u0131 Avrupa ile \u2018\u00f6tekiler\u2019 denilebilecek boyutu bulunuyor. Ve bu durum, d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcnde can al\u0131c\u0131 ger\u00e7ekli\u011fi ile kar\u015f\u0131m\u0131zda yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6tekiler i\u00e7erisinde, halk\u0131n\u0131n kahir ekseriyeti M\u00fcsl\u00fcman olan toplumlar\u0131n, bu siyasal sistem \u00fczerindeki tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ne, \u00f6ncesinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir geli\u015fme vaki olmu\u015f ne de, sonras\u0131nda bu sistemi -belki de, temelleri yenilenebilecek \u015fekilde- revize edip g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f haliyle uygulama koymalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, tarihsel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn veya haf\u0131zan\u0131n eseri olarak diyelim, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n alternatif olarak geli\u015ftirdikleri veya geli\u015ftirmek istedikleri devlet nizam\u0131n\u0131n, ulus-devlete kar\u015f\u0131 ve muhalif olmakla do\u011frudan bir ilintisi bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, Do\u011fu\u2019sundan Bat\u0131s\u0131\u2019na, farkl\u0131 co\u011frafyalarda ger\u00e7ekle\u015fen ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, elli ile y\u00fcz y\u0131la ula\u015fan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu ba\u011f\u0131ms\u0131z ulus-devletlerden bahsedebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla birlikte, bu elli il\u00e2 y\u00fcz sene \u00f6ncesinde bu toplumlar\u0131n, nas\u0131l bir siyasal nizama sahip olup, ne t\u00fcr bir toplum yap\u0131s\u0131 olu\u015fturduklar\u0131 ve bu olu\u015fumlardan hangi birinin \u00f6tekine \u00f6rneklik te\u015fkil etti\u011fi \u00fczerinde pek durulmuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Belki bir istisna&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Kendi aralar\u0131nda, b\u00f6ylesi bir siyasal \u00f6rneklik dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n belki de tek yeg\u00e2ne \u00f6rne\u011fi, Osmanl\u0131 Devleti oldu\u011fu s\u00f6ylenebilse de, \u00f6teki M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n bu durum i\u00e7erisinde dahi, bir t\u00fcr siyasal ill\u00fczyon i\u00e7erisinde bir fikir geli\u015ftirme sadedinde bulunduklar\u0131na dair elde epeyce veri bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z konusu bu M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n kendilerine bir siyasal ill\u00fczyon geli\u015ftirmekte \u00f6zg\u00fcr olduklar\u0131 ve bunu \u00f6zellikle de, ad\u0131na \u2018s\u00f6m\u00fcrgecilik\u2019 denilen s\u00fcre\u00e7 ba\u011flamlar\u0131nda yapm\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131 hakl\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durum bile, i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmak istenen ko\u015fullara alternatif oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen sistemin neye tekab\u00fcl etti\u011fine dair bilgiden yoksunlu\u011fun getirdi\u011fi yoksulluk, siyasal il\u00fczyonun ne\u015fet edip var olmas\u0131ndaki temel amil olarak kabul edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, siyasal il\u00fczyonun nesnesi olan yap\u0131ya k\u0131saca bakmakta yapar var.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin, Bat\u0131\u2019l\u0131 devletlerin \u00f6zellikle de, bizatihi Osmanl\u0131\u2019n\u0131n tan\u0131mlamas\u0131yla \u201cd\u00fcvel-i muazzama\u201dya ve bunlar\u0131 olu\u015fturan unsurlar\u0131n de\u011ferlendirmelerinin \u00f6tesinde, kendi i\u00e7erisinde ortaya \u00e7\u0131kan siyasal, toplumsal ak\u0131mlar, hareketler ya da tek tek entellekt\u00fcel bireylerin bilimsel ve siyasal de\u011ferlendirmelerinin bize, Osmanl\u0131 toplumu ve siyasetine dair ne denli \u00f6rneklik te\u015fkil edebilece\u011fini ve bu anlamda, ne denli donan\u0131ml\u0131, istikrarl\u0131, g\u00fcvenilir olabilece\u011fine dair kafi oranda fikir veriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6teki M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nden \u00f6rnek al\u0131nabilecekli\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri ve buna dair e\u011filimler kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00f6rne\u011fin kendilerini ba\u011f\u0131ms\u0131z addeden irili olmasa da, ufakl\u0131 site devletlerinin ni\u00e7in ve neden kendilerini \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6rneklik zeminine ta\u015f\u0131mad\u0131klar\u0131 g\u00fcndeme getirilmeye de\u011ferdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durumda, bir yandan ilgili d\u00f6nem i\u00e7in, diyelim ki, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131 ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u00f6te yandan, ilgili ufak site devletlerinin ulus-devletler \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda erimi\u015f\/eklemlenmi\u015f olmalar\u0131na ve -pratikte olmasa da- zihinsel ve hissedi\u015f olarak, siyasal ak\u0131l olarak varl\u0131k s\u00fcrmelerine kar\u015f\u0131n, bir zihni egzersiz yapmaktan uzak kalmalar\u0131n\u0131 nas\u0131l anlamland\u0131rmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu egzersizli\u011fin, bir t\u00fcr donma haline tekab\u00fcl etti\u011fini ve ak\u0131llar\u0131n ve hissedi\u015flerin h\u00e2l\u00e2, 19. y\u00fczy\u0131l ikinci yar\u0131s\u0131 ile 20. y\u00fczy\u0131l ilk yar\u0131s\u0131na tak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z konusu bu durumun, yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan toplumlar\u0131n kendilerini i\u00e7inde bulduklar\u0131, dini yap\u0131 yani, \u0130slam\u2019\u0131n neye tekab\u00fcl etti\u011fi, bu dini yap\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylem yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 kendi bulunduklar\u0131 alanla nas\u0131l ili\u015fkilendirebildiklerine dair \u00f6nemli bir soruna tekab\u00fcl etti\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sorunu, ulus-devlet nosyonuna ili\u015fkilendirerek, \u00f6teleyerek, d\u0131\u015flayarak kendine bir bahane zemini \u00fcreten M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n i\u00e7inde bulunduklar\u0131 sorunlar\u0131 a\u015fma konusunda anlaml\u0131, b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretebilmelerinin zorlu\u011fu ortadad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;16.07.2025 Ulus-devletlerin in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinin, Bat\u0131 Avrupa ile \u2018\u00f6tekiler\u2019 denilebilecek boyutu bulunuyor. Ve bu durum, d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcnde can al\u0131c\u0131 ger\u00e7ekli\u011fi ile kar\u015f\u0131m\u0131zda yer al\u0131yor. \u00d6tekiler i\u00e7erisinde, halk\u0131n\u0131n kahir ekseriyeti M\u00fcsl\u00fcman olan toplumlar\u0131n, bu siyasal sistem \u00fczerindeki tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ne, \u00f6ncesinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir geli\u015fme vaki olmu\u015f ne de, sonras\u0131nda bu sistemi -belki de, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5957,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-5956","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5956"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5956\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5958,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5956\/revisions\/5958"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5957"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}