{"id":5877,"date":"2025-05-29T12:33:10","date_gmt":"2025-05-29T12:33:10","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5877"},"modified":"2025-05-29T12:33:10","modified_gmt":"2025-05-29T12:33:10","slug":"timor-lestenin-aseana-tam-uyeliginde-onemli-adim-a-signifant-step-for-the-full-aseam-membership-of-timor-leste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/timor-lestenin-aseana-tam-uyeliginde-onemli-adim-a-signifant-step-for-the-full-aseam-membership-of-timor-leste\/","title":{"rendered":"Timor Leste\u2019nin ASEAN\u2019a tam \u00fcyeli\u011finde \u00f6nemli ad\u0131m! \/ A signifant step for the full ASEAM membership of Timor Leste!"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;29.05.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n, co\u011frafi b\u00fcy\u00fckl\u00fck olarak k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkelerinden Timor Leste\u2019nin ASEAN \u00fcyeli\u011finde son safhaya gelindi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">26-27 May\u0131s g\u00fcnlerinde yap\u0131lan 46. ASEAN Zirvesi \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lan toplant\u0131larda Timor Leste\u2019nin, Ekim ay\u0131nda yap\u0131lacak zirvede tam \u00fcyelik stat\u00fcs\u00fc kazanaca\u011f\u0131 konusunda \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131ld\u0131. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zirve \u00e7er\u00e7evesinde ASEAN d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131 toplant\u0131s\u0131nda, Timor Leste\u2019nin tam \u00fcye kabul\u00fc i\u00e7in \u00fcye \u00fclkelerin kendi yasal d\u00fczenlemeleri tamamlamakta olduklar\u0131 ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu a\u00e7\u0131klama, Timor Leste\u2019nin \u00fcyeli\u011finin kesinle\u015fmek \u00fczere oldu\u011funa g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kan\u0131t olarak de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2022 y\u0131l\u0131nda Endonezya\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan Timor Leste, 2011 y\u0131l\u0131nda ASEAN\u2019a \u00fcyelik i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Avustralya, Papua ve Endonezya\u2019ya kom\u015fu olmas\u0131yla jeo-stratejik \u00f6neme sahip Timor Leste, b\u00f6lgesel birli\u011fin 11. \u00fclkesi olmaya hak kazanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu geli\u015fme, ayn\u0131 zamanda d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten Malezya i\u00e7in de tarihi bir \u00f6neme sahip oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Zirve<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">46. ASEAN Zirvesi, b\u00f6lgesel birlik yap\u0131s\u0131n\u0131n son d\u00f6nemde ya\u015fanan k\u00fcresel geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlara konu oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6zellikle, 2016 y\u0131l\u0131ndan itibaren ABD\u2019nin b\u00f6lgeden uzakla\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 20 Ocak 2025\u2019den itibaren k\u00fcresel g\u00fcndemi i\u015fgal eden Trump y\u00f6netiminin farkl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131mlarla uygulamaya getirdi\u011fi g\u00fcmr\u00fck vergileri ASEAN\u2019\u0131 acil \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecine getirdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuala Lumpur\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen 46.&nbsp; Zirve bu anlamda, \u00c7in ve K\u00f6rfez \u00dclkeleri\u2019nin ticaret ve ekonomi ili\u015fkilerinde yeni bir evreye ge\u00e7meleri konusunda \u00f6nemli bir geli\u015fmeydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ASEAN\u2019\u0131n b\u00f6lgesel birlik ve entegrasyon konusunda bir s\u00fcredir g\u00fcndemde olan Timor Leste\u2019nin birli\u011fe \u00fcyeli\u011fi kesinlik kazand\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Timor Leste, Ekim ay\u0131nda yap\u0131lacak zirvesine, ASEAN\u2019\u0131n 11. \u00fcyesi olarak kat\u0131lacak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2022 y\u0131l\u0131nda Kambo\u00e7ya\u2019n\u0131n d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan bu yana g\u00f6zlemci \u00fclke olarak ASEAN zirvelerine i\u015ftirak eden Timor Leste b\u00f6ylece, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemden itibaren tam \u00fcye olarak birlik b\u00fcnyesinde yer alacak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Farkl\u0131 nedenler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir s\u00fcredir, tam \u00fcyelik i\u00e7in bekleyen Timor Leste\u2019nin, \u201cni\u00e7in bug\u00fcn ASEAN\u2019a kabul edildi\u011fi?\u201d sorusunun yerinde oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u00e7er\u00e7evede, \u00c7in\u2019e yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda bilinen Timor Leste\u2019nin \u00fcyeli\u011finin ger\u00e7ekle\u015fmesi konusunda, Pekin y\u00f6netiminin bir etkisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7in\u2019in son d\u00f6nemde Mikronezya b\u00f6lgesindeki \u00fclkelerle artan ili\u015fkilerinden Timor Leste\u2019nin de pay al\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, 2023 y\u0131l\u0131nda \u00c7in ve Timor Leste aras\u0131nda, \u201ckapsaml\u0131 stratejik i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131\u201d imzalanmas\u0131 dikkat \u00e7ekici.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum, k\u00fcresel geli\u015fmeler do\u011frultusunda ASEAN-\u00c7in yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n, Timor Leste\u2019nin \u00fcyeli\u011fini h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 akla getiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>ASEAN dinamikleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla birlikte, b\u00f6lgesel birlik ASEAN\u2019da kendi i\u00e7 dinamiklerinin ve bu anlamda \u00fcyelik \u015fartlar\u0131n\u0131n yerine getirilmesi konusunda ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011funu unutmamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6nemli \u015fartlardan biri, aday \u00fclkelerin sosyal ve ekonomik geli\u015fmi\u015flikleri&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2010 y\u0131l\u0131ndan itibaren baz\u0131 alanlarda \u00f6nemli ad\u0131mlar atmas\u0131na ra\u011fmen, Timor Leste\u2019de endemik sorunlaran birini i\u015fsizlik ve de dolay\u0131s\u0131yla yoksulluk olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekti\u011fim \u00fczere, \u00c7in\u2019in Timor Leste ile yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n, ASEAN kadar Avustralya ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde Yeni Zelanda taraf\u0131ndan yak\u0131ndan takip edildi\u011fine ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu noktada, Timor Leste\u2019nin ASEAN \u00fcyeli\u011fine kabul\u00fcn\u00fcn, \u00c7in\u2019le daha da geli\u015ftirilme emarelerinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, \u2018bir tehdit olu\u015fumundan\u2019 ziyade, ekonomik ve ticari i\u015fbirliklerinden Timor Leste\u2019nin de pay almas\u0131n\u0131 sa\u011flamak oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir di\u011fer neden olarak, \u201ckapsay\u0131c\u0131l\u0131k ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik\u201d (<em>inclusivity and sustainability<\/em>) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Zirve\u2019nin temelde, ASEAN i\u00e7inde ve ASEAN+ form\u00fclasyonunda yer alan tek tek \u00fclkelerle i\u015fbirli\u011finin geli\u015ftirilmesi \u00e7abas\u0131nda, Timor Leste\u2019ye yer verilmi\u015f olmas\u0131n\u0131, yerinde bir karar olarak de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00fcresel belirsizlikle konusunda ya\u015fanan \u00e7ekinceler tek tek \u00fclkeler kadar, b\u00f6lgsele birlikleri de yeni \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na iterken, teritoryal olarak k\u00fc\u00e7\u00fck ancak, jeo-politik olarak \u00f6nemli bir yeri bulunan Timor Leste\u2019nin \u00fcyeli\u011finin netle\u015fmesini, ASEAN mekanizmas\u0131n\u0131n i\u015flerli\u011fi ba\u011flam\u0131nda yerinde g\u00f6rmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Geli\u015fmeler Timor Leste lehine<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekonomik anlamda geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, kurumsal yap\u0131lar\u0131n\u0131n oturmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131yla bilinen Timor Leste\u2019nin ASEAN \u00fcyeli\u011fiyle birlikte, \u00f6nemli bir kalk\u0131nma s\u00fcrecine girmesi bekleniyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ba\u015fka ifadeyle s\u00f6ylemek gerekirse, Timor Leste ekonomik modernle\u015fme s\u00fcrecini ASEAN ile ger\u00e7ekle\u015ftirmeye haz\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, bu maddi nedenlerden \u00f6nce, Timor Leste halk\u0131n\u0131n b\u00f6lgesel birli\u011fe \u00fcyelikle psikolojik bir yenilenme ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6zellikle, 1960\u2019l\u0131 1970\u2019li y\u0131llarda b\u00f6lgede ya\u015fanan \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131n izlerinin Timor Leste\u2019de s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hat\u0131rlanacak olursa, bir birlik olarak ASEAN, Timor Leste\u2019nin yaralar\u0131n\u0131n sar\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir i\u015flev g\u00f6recektir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1967 y\u0131l\u0131nda kurulu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirilen ASEAN\u2019a, So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminin sona ermesiyle Vietnam, Kambo\u00e7ya, Laos ve Myanmar\u2019\u0131n 1990\u2019larda birbiri ard\u0131na b\u00f6lgesel birli\u011fe kat\u0131lmalar\u0131 hem birli\u011fi hem de -Myanmar hari\u00e7 tutulacak olursa- yeni \u00fcyelerin ekonomik modernle\u015fmesinde \u00f6nemli geli\u015fmelere konu olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Benzer bir durumu, bug\u00fcn Timor Leste i\u00e7in ya\u015fanmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ASEAN, Timor Leste\u2019nin \u00fcyeli\u011fi ile b\u00f6lgesinde daha etkin bir nitelik kazanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;29.05.2025 G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n, co\u011frafi b\u00fcy\u00fckl\u00fck olarak k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkelerinden Timor Leste\u2019nin ASEAN \u00fcyeli\u011finde son safhaya gelindi. 26-27 May\u0131s g\u00fcnlerinde yap\u0131lan 46. ASEAN Zirvesi \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lan toplant\u0131larda Timor Leste\u2019nin, Ekim ay\u0131nda yap\u0131lacak zirvede tam \u00fcyelik stat\u00fcs\u00fc kazanaca\u011f\u0131 konusunda \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131ld\u0131. &nbsp; Zirve \u00e7er\u00e7evesinde ASEAN d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131 toplant\u0131s\u0131nda, Timor Leste\u2019nin tam \u00fcye kabul\u00fc i\u00e7in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5878,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,6],"tags":[],"class_list":["post-5877","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-asean","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5877"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5879,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5877\/revisions\/5879"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}