{"id":5695,"date":"2025-02-12T16:16:41","date_gmt":"2025-02-12T16:16:41","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5695"},"modified":"2025-02-12T16:16:42","modified_gmt":"2025-02-12T16:16:42","slug":"hadim-suleyman-pasa-dogruyu-mu-soyledi-did-hadim-suleyman-pasha-tell-the-truth","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/hadim-suleyman-pasa-dogruyu-mu-soyledi-did-hadim-suleyman-pasha-tell-the-truth\/","title":{"rendered":"Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa do\u011fruyu mu s\u00f6yledi? \/ Did Had\u0131m S\u00fcleyman Pasha tell the truth?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;12.02.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Hint Okyanusu\u2019na y\u00f6nelik denizcilik ve askeri giri\u015fimlerinin hangi boyutlarda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi konusu \u00f6zellikle, Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve -az say\u0131da da olsa- T\u00fcrk akademisyen taraf\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemleniyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde merhum Cengiz Orhonlu ile \u00f6\u011frencisi Salih \u00d6zbaran\u2019\u0131 anmakta ve hat\u0131rlatmakta yarar var&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Had\u0131m S\u00fcleyman\u2019a dair<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fl\u0131kta dikkat \u00e7ekti\u011fimiz Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019yla ilgili olarak gayet k\u0131saca g\u00fcndeme getirmek istedi\u011fim husus, onun 1538 Diu seferi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, belki de, bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n do\u011furdu\u011fu bir h\u0131n\u00e7la giri\u015fti\u011fi Yemen sahillerini alma giri\u015fimindeki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 Edirne\u2019de 1. S\u00fcleyman\u2019a nas\u0131l sundu\u011funa dairdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sunumun \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz. Bunun temel nedeni, Osmanl\u0131 gelene\u011finde kendisine g\u00f6rev tevdi edilen ki\u015finin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n -en az\u0131ndan d\u00f6nemi itibar\u0131yla 16. y\u00fczy\u0131l ilk yar\u0131s\u0131nda- ba\u015fka bir \u015fekilde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmuyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun tipik \u00f6rne\u011fini, Piri Reis gibi d\u00f6nemi ve sonras\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 haritac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda simge bir ismin ayn\u0131 suyolunda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sonucu kellesini yitirmesinde tan\u0131k oluyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Peki, Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa, 1538 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, 1. S\u00fcleyman\u2019a neler sunmu\u015f olmal\u0131 ki, benzer bir cezaland\u0131rmadan kurtulmu\u015f olsun?<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hususa ge\u00e7meden \u00f6nce, 1538 \u00f6ncesine dair yine k\u0131sa olmak kayd\u0131yla baz\u0131 geli\u015fmeleri payla\u015fmakta yarar var.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1517 s\u00fcreci ve Hint Okyanusu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Hint Okynausu s\u00fcrecinin, 1517 ile ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131n do\u011fall\u0131\u011f\u0131 kadar, s\u00fcrecin nas\u0131l i\u015fledi\u011fine dair karma\u015fa ve hatta belirsizlikten bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Karma\u015fadan kas\u0131t, 1517\u2019de M\u0131s\u0131r\u2019\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla Hicaz\u2019\u0131 almas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi do\u011fall\u0131kla, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 Hint Okyanusu k\u0131y\u0131lar\u0131na dayand\u0131ran Osmanl\u0131\u2019n\u0131n bu devasa okyanus \u00fczerinde, ne t\u00fcr faaliyetler ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi konusunu denizcilerden ziyade, eyalet valili\u011fi \u00fczerinden Kapudan Pa\u015fa olarak atanan sivil-askeri liderlerce y\u00f6netilmesine terk edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu atamalarla gelenlerin yanlar\u0131nda denizcilikten anlayan ki\u015filerin ve gruplar\u0131n oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerek.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u00fcrpriz isimler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Haddi zat\u0131nda, ilgili kaynaklar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, adlar\u0131 ve sanlar\u0131 noktas\u0131nda bug\u00fcne sadece birka\u00e7 ki\u015finin kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenen denizci unsurlar\u0131n asl\u0131nda, Osmal\u0131 ba\u015fkenti ile M\u0131s\u0131r Valili\u011fi ile S\u00fcvey\u015f Donanmas\u0131 aras\u0131nda kayda de\u011fer bir rol oynayabilecek nitelikte ki\u015filer oldu\u011funu vurgulamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Selman Reis\u2019in geldi\u011fi, konuya \u015fu veya bu \u015fekilde vak\u0131f ki\u015filerce malumdur&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Selman Reis\u2019in, \u00f6nceki ya\u015fam\u0131na dair elimizde pek veri olmamakla birlikte, y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda yani, 1500\u2019lerde Akdeniz\u2019de yeti\u015fmi\u015f ve akabinde, M\u0131s\u0131r Meml\u00fckl\u00fcleri\u2019nin denizci Portekizlerin varl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, donanma ve insan g\u00fcc\u00fc noktas\u0131ndaki talebine, II. Bayez\u0131d d\u00f6neminde verilen kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 olarak, bir Osmanl\u0131 denizcisi olarak kabul etmek rasyonel g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Onunla birlikte, \u00f6rne\u011fin Portekiz kaynaklar\u0131nda dikkat \u00e7ekildi\u011fi \u00fczere, Murat Reis<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a>, H\u00fcseyin Reis gibi ba\u015fka Reisler\u2019in de b\u00f6lgede var oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bireyleri ve bunlara ba\u011fl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck denilebilecek gruplar\u0131 \u2018Rumiler\u2019 ad\u0131yla \u00f6zerk denizci yap\u0131lar\u0131 olarak adland\u0131rmak i\u00e7in elimizde gayet \u00f6nemli veriler var. Bunlar\u0131n yaz\u0131l\u0131 \u00e7izili hale getirildi\u011fi de biliniyor&#8230;<a href=\"#_ftn2\" id=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, Selman Reis\u2019i di\u011ferlerinden ay\u0131ran husus, onun salt denizci de\u011fil, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgedeki geli\u015fmeleri detayl\u0131 denilebilecek bir \u015fekilde anlama \u00e7abas\u0131 sergilemi\u015f bir ki\u015fi olmas\u0131nda yat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6zelli\u011finin i\u015faretini, ad\u0131na \u2018lahiya\u2019 denilebilecek \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nce 1. Selim\u2019e ve ard\u0131ndan, o\u011flu 1. S\u00fcleyman\u2019a ula\u015ft\u0131rmas\u0131 onun, -Hint Okyanusu\u2019nun tamam\u0131nda olmasa bile- en az\u0131ndan, Bat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde yani, Arab Denizi denilen suyolunda olan biten yak\u0131n tarihsel geli\u015fme ve bunun do\u011furdu\u011fu ve do\u011furabilece\u011fi geli\u015fmelere dair fikirlerini payla\u015fabilen, okur-yazar ve -bir \u00f6l\u00e7\u00fcde- d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olmas\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Selman Reis\u2019in bu yaz\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ne, 1. Selim ne de, 1. S\u00fcleyman taraf\u0131ndan hakk\u0131yla yerine getirilebilmi\u015f ve de\u011ferlendirilebilemi\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m\u0131, Selman Reis\u2019in 1517 ila 1525\u2019de sundu\u011fu lahiyalar ile bu d\u00f6nemlerde h\u00fck\u00fcmdar olan, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en iki sultan\u0131n icraatlar\u0131n\u0131n yap\u0131la\u015fma s\u00fcre\u00e7lerindeki farkl\u0131l\u0131k ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>1. Selim\u2019in m\u00fcdahalesizli\u011fi, belki de, beklenmedik \u015fekilde vefat\u0131, gayet maddi bir neden olarak ileri s\u00fcr\u00fclebilirken, 1. S\u00fcleyman\u2019\u0131n ilgili lahiya\u2019ya yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n gayet gecikmeli olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda, di\u011fer siyasal ve askeri nedenleri yani, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n klasik d\u0131\u015f politika unsuru diyebilece\u011fimiz, \u2018Balkanlar ve Orta Avrupa\u2019 \u00fczerine y\u00f6nelik askeri politikalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 geldi\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. &nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Okyanus denizcili\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131\u2019y\u0131, okyanuslarda bir denizci devlet yapma iddias\u0131 ile Osmanl\u0131\u2019n\u0131n k\u00fcresel hakimiyet sergilemesi aras\u0131nda ko\u015futluk kurma \u00e7abas\u0131n\u0131n var olan bilgileri yanl\u0131\u015f yorumlaman\u0131n ve ilgili b\u00f6lgelerdeki Osmanl\u0131\u2019ya dair olan bilgilerde, neler olup bitti\u011fini yeterince ele almaman\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir karma\u015fadan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131 \u00f6ncesinde, Hint Okyanusu\u2019na y\u00f6nelik denizcilik y\u00f6neliminin Memlukl\u00fcler Devleti\u2019nde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n sorgulanmas\u0131 bile bize, bir devaml\u0131l\u0131k olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekiyor. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Benzer bir karma\u015fan\u0131n, &nbsp;1525 y\u0131l\u0131ndan itibaren Sultan 1. S\u00fcleyman\u2019a lahiyan\u0131n sunulmas\u0131 sonras\u0131nda da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Karma\u015fay\u0131 belki \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcn: \u201cOsmanl\u0131 pek de bilmedi\u011fi Okyanus sular\u0131na, \u2018\u00d6teki\u2019 M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n talepleri ve \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek \u015fekilde\u2019 a\u00e7\u0131lma niyetinde olmakla birlikte, bir t\u00fcrl\u00fc bu a\u00e7\u0131lma s\u00fcrecini arzu edilen nitelikte ve ba\u011flamda ortaya koyamam\u0131\u015ft\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu karma\u015fan\u0131n, tarih\u00e7i denilebilecek baz\u0131 ki\u015filerin zihinlerinde yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ise Osmanl\u0131\u2019n\u0131n kapal\u0131 denizcilikteki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, -yukar\u0131da dikkat \u00e7ekti\u011fim \u00fczere-Okyanus denizcili\u011fi boyutuna ta\u015f\u0131ma arzusuna kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek bir yap\u0131n\u0131n olu\u015fturulamam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r&#8230; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00fcrece k\u0131saca de\u011finemce\u011fimi yukar\u0131da ifade etmi\u015ftim&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00f6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, -diyelim ki, 1980\u2019lerden sonra g\u00fcndeme gelen yaz\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ortaya koyan tarih\u00e7ilerde de\u011fil-, bizatihi, 16. y\u00fczy\u0131l ilk yar\u0131s\u0131ndaki geli\u015fmelere konu olan ve bu geli\u015fmelerin akt\u00f6r\u00fc h\u00fckm\u00fcndeki Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019da &nbsp;tezah\u00fcr etmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa, kendisine tevdi edilen g\u00f6revi yani, G\u00fccerat Sultan\u2019\u0131 Bahad\u0131r \u015eah\u2019\u0131n<a href=\"#_ftn3\" id=\"_ftnref3\">[3]<\/a> -bir yandan, karadan Timurlar \u00f6te yandan, denizden Portekiz tehdidi kar\u015f\u0131s\u0131nda Osmanl\u0131 ile girdi\u011fi haberle\u015fme sonras\u0131nda en az\u0131ndan denizden gelen tehdidi savurma ad\u0131na yard\u0131m talebini ortaya koymak amac\u0131yla sefere \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa, d\u00f6nemi itibar\u0131yla gayet \u00f6nemli say\u0131da ve g\u00fc\u00e7te oldu\u011fu belirtilen donanmas\u0131na ra\u011fmen,<a href=\"#_ftn4\" id=\"_ftnref4\">[4]<\/a> Portekizlilerin hakimiyetindeki ve de b\u00f6lgeyi kontrol etme konusunda son derece stratejik olan Diu Adas\u0131\u2019n\u0131 alamamas\u0131na ve b\u00f6lgedeki Portekiz donammas\u0131yla kar\u015f\u0131lay\u0131p \u2018\u00fcstesinden gelememesine\u2019 ra\u011fmen, bu seferi \u2018zaferle ta\u00e7land\u0131rmay\u0131\u2019 ba\u015farabilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 kaynaklara g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n, \u201ctantanay\u0131 seven\u201d bir ki\u015filikte y\u00f6netici oldu\u011fu, Kahire\u2019ye vali olarak atand\u0131\u011f\u0131nda yan\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 bin yeni\u00e7erinin tamam\u0131n\u0131n, \u201calt\u0131n kemerlerle donand\u0131\u011f\u0131 ve \u00fczerlerine k\u0131ymetli m\u00fccevherler ili\u015ftirilmi\u015f han\u00e7erler bulundu\u011fu\u201d<a href=\"#_ftn5\" id=\"_ftnref5\">[5]<\/a> belirtilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Pa\u015fa\u2019n\u0131n tantanayla ilgili yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n sadece yeni\u00e7erilerine giydirdi\u011fi k\u0131ymetli e\u015fyalarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmasa gerek&#8230; Pa\u015fa\u2019n\u0131n, yine Hammer\u2019den al\u0131nt\u0131yla s\u00f6yleyecek olursak, \u201ctek kusurunun, \u2018Emir Can\u0131m Hamravi\u2019 ve o\u011flu Emir\u00fc\u2019l Hacc Yusuf\u2019u \u00f6ld\u00fcrmesi\u201dnin g\u00f6sterilmesinin d\u0131\u015f\u0131nda hususiyetleri olsa gerek&#8230;<a href=\"#_ftn6\" id=\"_ftnref6\">[6]<\/a> B\u00f6lge ile ilgili g\u00f6revlendirilmesinin en \u00f6nemli s\u00fcre\u00e7lerinden biridir asl\u0131nda Aden\u2019e u\u011framas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve burada ad\u0131 ge\u00e7en emiri amiral gemisine ast\u0131rmas\u0131n\u0131n sadece Aden\u2019de kalan bir \u2018hik\u00e2ye\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aksine, G\u00fccerat\u2019a kadar bu \u2018infaz\u0131n\u2019 duyuldu\u011funu ifade etmekte yarar var&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Pa\u015fa\u2019n\u0131n tantana ile ilgili y\u00f6n\u00fcnde, Diu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc Yemen sahillerini Osmanl\u0131 topraklar\u0131na katm\u0131\u015f olmas\u0131nda da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Pa\u015fa\u2019n\u0131n, Cidde\u2019de mola verip hac farizas\u0131n\u0131 yerine getirmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, \u201c\u00f6nemli ancak, o d\u00f6nemde gerekli miydi?\u201d soru g\u00fcndeme getirilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Belki de, bunun en basit cevab\u0131 ya\u015f\u0131n\u0131n gayet ilerlemi\u015f olmas\u0131ndan m\u00fctevellik bir daha belki o co\u011frafyaya gelemeyecek olmas\u0131yla \u015feklinde verilebilir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eayet Hammer\u2019a kulak kesilecek olunursa,<a href=\"#_ftn7\" id=\"_ftnref7\">[7]<\/a> Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n, Edirne\u2019de 1. S\u00fcleyman\u2019\u0131 ziyaretine \u00f6yle elini kolunu sallayarak gitmedi\u011fi, yan\u0131nda y\u00fckl\u00fc hediyelerle huzura \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hediyelerin yan\u0131 s\u0131ra Diu\u2019da ba\u015far\u0131s\u0131z olsa da, Aden Adas\u0131\u2019n\u0131 ve Yemen sahillerini Osmanl\u0131 topraklar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesini de eklemesi gayet do\u011fal olsa gerek.<\/p>\n\n\n\n<p>Kahire\u2019ye vali olarak atanacak k\u0131ymette bir devlet adam\u0131 olan Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n, yukar\u0131da dile getirildi\u011fi \u00fczere, di\u011fer baz\u0131 hasletleri de mevcut g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hasletlerinin 1. S\u00fcleyman \u00f6n\u00fcnde onu hakl\u0131 \u00e7\u0131karmaya yeter kuvvette oldu\u011fu, \u00f6rne\u011fin 1555\u2019de idam edilen Piri Reis gibi, benzeri ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n bedellerini hayatlar\u0131yla \u00f6deyenlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">[1]<\/a> J. G. Lorimer. (1986). <em>Gazetteer of the Persian Gulf, Oman and Central Arabia<\/em>, Volume 1, Part 1, Archive Editions, Reprinted, Buckinghamshire: Gerrards Cross, s. 7.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref2\" id=\"_ftn2\">[2]<\/a> Selman Reis, (Selman er-Rumi), II. Bayez\u0131d zaman\u0131nda S\u00fcvey\u015f\u2019e g\u00f6nderilen donanman\u0131n ba\u015f\u0131nda bulunuyordu. 1515 y\u0131l\u0131nda, H\u00fcseyin Reis\u2019le birlikte, yirmi gemiden ibaret donanma ile Hint Okyanusu\u2019nda Portekizlilere kar\u015f\u0131 sefere \u00e7\u0131kt\u0131. 1516 y\u0131l\u0131nda ise Aden\u2019i ku\u015fatmas\u0131na ra\u011fmen alma ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steremedi. (\u015eehabeddin Tekinda\u011f. (1969). &nbsp;\u201cS\u00fcvey\u015f\u2019de T\u00fcrkler ve Selman Reis\u2019in Ar\u0131zas\u0131\u201d, \u201cS\u00fcvey\u015f\u2019de T\u00fcrkler ve Selman Reis\u2019in Ar\u0131zas\u0131\u201d, <em>Belgelerle T\u00fcrk Tarihi Dergisi<\/em>, Cilt 2, Say\u0131 9, (Haziran), s. 78. (Not: Metnin orijinali i\u00e7in <em>bkz.<\/em>: Topkap\u0131 Saray M\u00fczesi Ar\u015fivi No. 8337); Turgut I\u015f\u0131ksal. (1969). \u201cAr\u015fivlerimizde Osmanl\u0131lar\u0131n S\u00fcvey\u015f Tersanesi ve G\u00fcney Denizleri Politikas\u0131na \u0130li\u015fkin En Eski Belgeler\u201d, <em>Belgelerle T\u00fcrk Tarihi Dergisi<\/em>, Cilt 3, S. 18, (Mart), s. 54).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref3\" id=\"_ftn3\">[3]<\/a> Detaylar i\u00e7in <em>bkz.<\/em>: Hayati Tezel. (1973). <em>Anadolu T\u00fcrklerinin Deniz Tarihi<\/em>, Cilt I., T. C. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Deniz Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131, T.C. Deniz Bas\u0131mevi, \u0130stanbul, s. 159.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref4\" id=\"_ftn4\">[4]<\/a> Harold Lam. (1951). <em>Suleiman the Magnificient: Sultan of the East<\/em>, New York: Garden City, s. 237.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref5\" id=\"_ftn5\">[5]<\/a> Baron Joseph von Hammer Purgstall. (1984). <em>Osmanl\u0131 Devleti Tarihi<\/em>, Cilt V, \u0130stanbul: \u00dc\u00e7dal Ne\u015friyat, p. 1456-7.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref6\" id=\"_ftn6\">[6]<\/a> Danvers, bu isimleri \u015eeyh Davud\u2019un o\u011flu \u015eeyh Amir olarak zikreder. <em>Bkz<\/em>.: Frederick Charles Danvers, <em>The Portuguese in India: Being a History of the Rise and Decline of Their Eastern Empire<\/em>, Frank Cass, II. Bask\u0131, Vol. II, London, 1966, s. 32.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref7\" id=\"_ftn7\">[7]<\/a> <a>Frederick Charles Danvers, <em>The Portuguese in India: Being a History of the Rise and Decline of Their Eastern Empire<\/em>, Frank Cass, II. Bask\u0131, Vol. II, London, 1966, s. 32.<\/a>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;12.02.2025 Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Hint Okyanusu\u2019na y\u00f6nelik denizcilik ve askeri giri\u015fimlerinin hangi boyutlarda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi konusu \u00f6zellikle, Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve -az say\u0131da da olsa- T\u00fcrk akademisyen taraf\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemleniyor. Bu noktada, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde merhum Cengiz Orhonlu ile \u00f6\u011frencisi Salih \u00d6zbaran\u2019\u0131 anmakta ve hat\u0131rlatmakta yarar var&#8230; Had\u0131m S\u00fcleyman\u2019a dair Ba\u015fl\u0131kta dikkat \u00e7ekti\u011fimiz Had\u0131m S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019yla [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5696,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-5695","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5695"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5697,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5695\/revisions\/5697"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}