{"id":5668,"date":"2025-01-30T12:03:33","date_gmt":"2025-01-30T12:03:33","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5668"},"modified":"2025-01-30T12:04:04","modified_gmt":"2025-01-30T12:04:04","slug":"musluman-toplumlar-ile-dogu-ve-bati-iliskisi-relationship-between-muslim-societies-and-east-and-west","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/musluman-toplumlar-ile-dogu-ve-bati-iliskisi-relationship-between-muslim-societies-and-east-and-west\/","title":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcman toplumlar ile Do\u011fu ve Bat\u0131 ili\u015fkisi \/ Relationship between Muslim societies and East and West"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 30.01.2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcman toplumlar konusunda \u2018\u00f6teki\u2019 toplumlarca \u00fcretilen akademik ve entellekt\u00fcel eserlerin bir din olarak \u0130slam\u2019\u0131 ve bu dinin mensuplar\u0131 olarak M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 tan\u0131mlamaya, tasvir etmeye, yap\u0131la\u015ft\u0131rmaya ve belirli bir formda alg\u0131lamaya neden oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, akademi d\u00fcnyas\u0131nda mevcut \u00e7al\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n Do\u011fu ve Bat\u0131 toplumlar\u0131yla ser\u00fcvenleri ba\u011flam\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan unsurun, Do\u011fu\u2019dan ziyade, Bat\u0131 yani, Avrupa ile ili\u015fkilerin egemenli\u011finde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi konusunda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011fu g\u00f6zlemlenir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bat\u0131\u2019n\u0131n tan\u0131mlamac\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bat\u0131\u2019da yani, Avrupa\u2019daki veya Avrupa\u2019y\u0131 temsil makam\u0131ndaki toplumlar ile M\u00fcsl\u00fcman toplumlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin tan\u0131mlanmas\u0131, a\u00e7\u0131klanmas\u0131, yorumlanmas\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinde, ilkinin ikincisi \u00fczerindeki egemenli\u011fi uzun d\u00f6nemli tarihsel s\u00fcre\u00e7te ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcsl\u00fcman toplumlar ve Bat\u0131 yani, Avrupa toplumlar\u0131 aras\u0131nda bu \u015fekilde geli\u015fme g\u00f6steren ili\u015fkinin, neden bu \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 sorgulanmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yakla\u015f\u0131mda, tarihin \u00e7e\u015fitli s\u00fcre\u00e7lerinde ortaya \u00e7\u0131kan, maddi etkile\u015fimlerin kendinde ve do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na at\u0131f yap\u0131larak, bunda bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla birlikte, k\u00fclt\u00fcrel ve entellekt\u00fcel boyutlarda tarihi ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde, Bat\u0131\u2019n\u0131n veya daha do\u011frusu Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemini olu\u015fturan kurumlar\u0131n ve bu kurumlar\u0131n temsilcilerinin, \u0130slam\u2019\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131 tan\u0131mlama \u00e7abas\u0131n\u0131n -ki, genel \u015fekilde ifade edildi\u011fi \u00fczere 19. y\u00fczy\u0131l de\u011fil, aksine, en az\u0131ndan 16. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flat\u0131labilecek bir s\u00fcre\u00e7tir bu-, akademi ve entellekt\u00fcel \u00e7evrelerde belirleyici bir yap\u0131 olarak egemenlik tesis etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Do\u011fu nerede?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Do\u011fu toplumlar\u0131n\u0131n diyelim ki, Hindistan, Malay D\u00fcnyas\u0131 ve \u00c7in gibi iki \u00f6nemli k\u00fclt\u00fcr evreninin \u0130slam\u2019\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 tasvir, tan\u0131mlama, inceleme, analiz ve yorumsama s\u00fcre\u00e7lerinde nas\u0131l bir yerde durduklar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bat\u0131 yani, Avrupa taraf\u0131ndan \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131 anlamland\u0131rma \u00e7abas\u0131, tedrici olarak belirleyici bir nitelik kazan\u0131rken, bir din olarak \u0130slam\u2019\u0131n ve M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n Do\u011fu toplumlar\u0131 ile -\u00f6rne\u011fin Hindistan, Malay D\u00fcnyas\u0131 ve \u00c7in gibi b\u00f6lgelerle- ili\u015fkilerinin g\u00f6zard\u0131 edilmi\u015f oldu\u011fu ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Veya bunun tersi bir ifadeyle, Hindistan, Malay D\u00fcnyas\u0131 ve \u00c7in\u2019in erken y\u00fczy\u0131llarda \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcman toplumlara y\u00f6nelik ilgilerinin nerede durdu\u011fu ve bu ilginin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak ne t\u00fcr \u00fcr\u00fcnlerin ortaya kondu\u011fu meselesi de gayet \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n Do\u011fu ile kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131n, en az Bat\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 kadar anlaml\u0131 olmas\u0131 beklenir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bug\u00fcne etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen hususun, salt tarihsel ili\u015fkilere ait bir alan olmas\u0131 aksine, bug\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcrel ve siyasal yap\u0131la\u015fmalar ve bunlara dair alg\u0131lar\u0131 gayet \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde besledi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nedenle, tarihin de\u011fi\u015fik evrelerinde Do\u011fu ve Bat\u0131 ile g\u00fcndeme gelen etkile\u015fimlerin, \u0130slam\u2019\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 nas\u0131l bir tan\u0131mlamaya sevk etti\u011finin \u00f6nemi burada ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcman alg\u0131s\u0131n\u0131 vb. alanlarda Do\u011fu\u2019da g\u00f6r\u00fclen bu eksikli\u011fin veya bu alanlarda, Bat\u0131\u2019n\u0131n egemen bir tutum ve belirleyici\u011fine neden olan bu \u2018k\u00fclt\u00fcrel ve siyasal\u2019 yap\u0131la\u015fman\u0131n ve geli\u015fmenin, bug\u00fcn \u00e7ok\u00e7a hissedilen sorunlu ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturdu\u011funu ifade etmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sorunlu yap\u0131dan maksat, bizatihi Bat\u0131\u2019n\u0131n akt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcyle ger\u00e7ekle\u015fen, \u0130slam\u2019\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 tan\u0131mlama ve bu tan\u0131mlama s\u00fcrecinin kan\u0131ksanan, kemikle\u015fen, yap\u0131la\u015fan unsurlar haline gelmesi, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131\u2019n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel, dini, siyasal vb. s\u00fcre\u00e7lerde nas\u0131l alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 ve ne t\u00fcr bir m\u00fcdahaleye ve yakla\u015f\u0131ma konu olduklar\u0131yla yak\u0131ndan ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bizans: Bat\u0131 temsili<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bat\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131, bir din olarak \u0130slam\u2019\u0131n ve Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan ba\u015flayan siyasal, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimlerin \u00f6znesi olarak M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n, yan\u0131 ba\u015flar\u0131nda Bizans \u0130mparatorlu\u011fu gibi Avrupa medeniyetini temsil eden bir siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131yla etkile\u015fimden ba\u015flatmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu etkile\u015fimin aral\u0131k verilmeksizin gerek bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, gerek m\u00fccadelesi ve sava\u015f\u00e7\u0131 boyutlar\u0131yla devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, Bat\u0131\u2019n\u0131n yani, Avrupa\u2019n\u0131n \u0130slam\u2019\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 anlama \u00e7abas\u0131n\u0131 tetikledi\u011fi verilen eserlerle kendini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda, s\u00f6z konusu bu b\u00f6lge ili\u015fkilerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, daha \u0130slam \u00f6ncesi s\u00fcre\u00e7ten ba\u015flayan bir etkile\u015fimin varl\u0131\u011f\u0131na ku\u015fku yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6yle ki, Hz. Peygamber\u2019in gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda dahil oldu\u011fu b\u00f6lgesel ticaret s\u00fcre\u00e7lerinde Suriye topraklar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuklar, O\u2019nun peygamberlik \u00f6ncesinde Bizans gibi \u00f6nemli bir \u2018Bat\u0131\u2019 k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetinin -en az\u0131ndan baz\u0131 unsurlar\u0131yla temasa ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6ylememize yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Do\u011fu ile etkile\u015fim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan, \u0130slam\u2019\u0131n bir din olarak ve M\u00fcsl\u00fcman toplumun Arab Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla ba\u015flayan tarihsel ser\u00fcveninde, Do\u011fu toplumlar\u0131n\u0131n diyelim ki, Hindistan, Malay D\u00fcnyas\u0131 ve \u00c7in\u2019in \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcmanlar ile kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 ve bu kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 tasvir eden, anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan, yorumlayan vb. s\u00fcre\u00e7lere dair verilerin ya yoklu\u011fu veya azl\u0131\u011f\u0131, bir t\u00fcr eksiklik olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, \u0130slam\u2019\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede yani, Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019nda ayn\u0131 Arap toplumunun benzer \u015fekilde -do\u011frudan olmasa da, kara\u2019dan yani, Orta Asya \u00fczerinden ve suyollar\u0131 \u00fczerinden yani, Hint Okyanusu vas\u0131tas\u0131yla, bir yandan, Hindistan ve Malay D\u00fcnyas\u0131yla \u00f6te yandan, \u00c7in\u2019le de irtibatl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu erken evrelerdeki irtibat\u0131n, m\u00fccadeleci ve\/ya sava\u015f\u00e7\u0131 olmayan, en az\u0131ndan a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak b\u00f6ylesi bir seyir takip etmeyen bir yap\u0131la\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylesi bir alternatif etkile\u015fime ra\u011fmen, Hind, Malay D\u00fcnyas\u0131 ve \u00c7in toplumlar\u0131n\u0131n, \u0130slamiyeti temsil \u00f6zelli\u011fine sahip oldu\u011fu s\u00f6ylenebilecek Arap, Pers ve T\u00fcrk M\u00fcsl\u00fcman unsurlar\u0131yla etkile\u015fiminde, \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcman toplumlar hakk\u0131nda tan\u0131mlay\u0131c\u0131, izahc\u0131, yorumlay\u0131c\u0131 \u00fcr\u00fcnler ortaya koyup koymad\u0131klar\u0131 \u00fczerinde durmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>En az\u0131ndan, Bat\u0131\u2019da yani, Avrupa\u2019da ortaya konulan \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcmanlar hakk\u0131ndaki yaz\u0131l\u0131 \u00e7izili malzemeye ve \u00fcr\u00fcnlere kar\u015f\u0131l\u0131k, Hindistan, Malay D\u00fcnyas\u0131 ve \u00c7in\u2019de bu alanda belirleyici olabilecek d\u00fczeyde bir \u00fcretkenli\u011fin olup olmad\u0131\u011f\u0131 gayet \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, bir din olarak \u0130slam\u2019\u0131n ve bu dinin mensubu olan M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n, Do\u011fu ve Bat\u0131 ile ili\u015fkilerinde yeksen\u00e2k bir yap\u0131la\u015fman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 aksine, her iki co\u011frafyaya yani hem, Bat\u0131 ve hem de, Do\u011fu\u2019ya do\u011fru bir y\u00f6nelimin ve a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n tarihsel olarak yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve dikkate almak gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 30.01.2025 \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcman toplumlar konusunda \u2018\u00f6teki\u2019 toplumlarca \u00fcretilen akademik ve entellekt\u00fcel eserlerin bir din olarak \u0130slam\u2019\u0131 ve bu dinin mensuplar\u0131 olarak M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 tan\u0131mlamaya, tasvir etmeye, yap\u0131la\u015ft\u0131rmaya ve belirli bir formda alg\u0131lamaya neden oldu\u011funa ku\u015fku yok. Bu noktada, akademi d\u00fcnyas\u0131nda mevcut \u00e7al\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n Do\u011fu ve Bat\u0131 toplumlar\u0131yla ser\u00fcvenleri ba\u011flam\u0131nda \u00f6ne [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5669,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-5668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5668"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5670,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5668\/revisions\/5670"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}