{"id":5589,"date":"2024-12-14T12:48:57","date_gmt":"2024-12-14T12:48:57","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5589"},"modified":"2024-12-15T03:08:29","modified_gmt":"2024-12-15T03:08:29","slug":"suriyede-rejim-degisimi-bize-ne-soyluyor-what-does-regime-change-in-syria-tell-us","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/suriyede-rejim-degisimi-bize-ne-soyluyor-what-does-regime-change-in-syria-tell-us\/","title":{"rendered":"Suriye\u2019de rejim de\u011fi\u015fimi bize ne s\u00f6yl\u00fcyor? \/ What does regime change in Syria tell us?"},"content":{"rendered":"\n

Mehmet \u00d6zay                                                                                                            14.12.2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130slam d\u00fcnyas\u0131 kavram\u0131 i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilen \u00fclkelerde veya M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda, devrim \u00f6zleminin bitmedi\u011fine Suriye \u00f6rne\u011fiyle, bir kez daha tan\u0131k oluyoruz.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu bu devrim s\u00fcrecinin bitmemi\u015f olmas\u0131, tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n devam etti\u011fini ve de edece\u011fini g\u00f6steriyor…<\/p>\n\n\n\n

Suriye\u2019de ya\u015fanan geli\u015fme, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda sosyal, siyasal ve dini bilincin, ne denli kaygan oldu\u011funu bir kez daha ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu kayganl\u0131k istikrars\u0131zl\u0131k, belirsizlik, g\u00fcvensizlik gibi ilintili s\u00fcre\u00e7lerle beraber ortaya \u00e7\u0131karken, sorunun temelinde, t\u00fcm bunlar\u0131n \u00fczerinden gelinebilecek bir toplumsal, siyasal ve dini zeminin veya bunlar\u0131 da i\u00e7ine alacak \u015fekilde bir entellekt\u00fcel duru\u015fun ortaya konulamam\u0131\u015f olmas\u0131 bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada birileri \u00e7\u0131k\u0131p, \u201cSuriye toplumu devrim\u2019e haz\u0131rd\u0131\u201d diyebilir. <\/p>\n\n\n\n

Ancak, bu devrimin ni\u00e7in ortaya konulaca\u011f\u0131\/konuldu\u011fu ile devrim sonras\u0131nda nas\u0131l bir sistemin \u00f6nerilece\u011fine dair sorulara kapsaml\u0131, inand\u0131r\u0131c\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir cevaplar verilebilmi\u015f oldu\u011fununu s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7.<\/p>\n\n\n\n

Suriye toplumu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Suriye \u00f6zelinde kar\u015f\u0131m\u0131zda ne t\u00fcr bir Arap milli d\u00fc\u015f\u00fcncesi, ne t\u00fcr bir Suriye d\u00fc\u015f\u00fcncesi, ne t\u00fcr bir dini d\u00fc\u015f\u00fcnce olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorular\u0131na cevap verilmedik\u00e7e, Suriye ve de benzeri \u00fclkelerdeki benzeri geli\u015fmeleri, pop\u00fcler olarak \u2018devrim yapt\u0131k\u2019, \u2018devrimci olduk\u2019 sloganlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda anlamland\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir ve de olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, Suriye toplumunun yeksen\u00e2k bir \u015fekilde, bir dini grubun \u00e7o\u011funlu\u011funda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hat\u0131rda tutmakta yarar var.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, Suriye\u2019de s\u00f6zde devrim denilen s\u00fcreci y\u00f6neten, liderlik yapan gruplar ile bu s\u00fcrecin bir yerlerine zorunlu veya g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak eklemlenmi\u015f olanlar ve b\u00f6ylesi bir s\u00fcrecin ger\u00e7ekle\u015fmesini beklemekle birlikte, s\u00fcrecin d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar aras\u0131nda gayet \u00f6nemli ideolojik ayr\u0131\u015fmalar\u0131n olmas\u0131, bu s\u00fcrecin en \u00f6nemli ar\u0131zalar\u0131ndan birini te\u015fkil ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, Suriye gibi toplumsal b\u00fcnyesinde, M\u00fcsl\u00fcman olmayan, etnik ve dini az\u0131nl\u0131klar\u0131 b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran bir \u00fclkede, toplumsal ve siyasal ili\u015fkilerin nas\u0131l yerli yerine konulaca\u011f\u0131 konusunda ak\u0131llar\u0131n daha da karma\u015f\u0131k olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ki temel husus<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u0131saca tarif edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan Suriye\u2019deki bu toplumsal ve siyasal \u00e7o\u011fulcu yap\u0131n\u0131n, -kimileri bunu karma\u015fa olarak da adland\u0131rabilir-, rejim de\u011fi\u015fimine konu olmas\u0131n\u0131, s\u00f6zde eri\u015filen bir \u2018askeri\u2019 \u00e7\u00f6z\u00fcm oldu\u011funu sananlar\u0131n, \u00f6ncelikle iki temel hususa dikkatle e\u011filmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lki, son yar\u0131m y\u00fczy\u0131lda, Suriye\u2019de siyasal ve toplumsal olarak neler olup bitti\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r…<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, en az\u0131ndan, son yar\u0131m y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnyada, \u00f6zellikle de, M\u00fcsl\u00fcman co\u011frafyas\u0131nda benzeri olarak geli\u015fme g\u00f6steren, siyasal ve toplumsal de\u011fi\u015fimlerin nas\u0131l olu\u015ftu\u011fu ve ne t\u00fcr sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131yla ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu iki temel hususun anla\u015f\u0131lmas\u0131 hem, Suriye \u00f6zelinde tekil hem de, M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnya \u00f6zelinde genel olarak M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda toplumsalla\u015fma ve siyasalla\u015fma e\u011filimleri ve bunlar\u0131 nelerin belirledi\u011fi ve s\u00f6zde, ad\u0131na \u2018devrim\u2019 denilen s\u00fcre\u00e7lerin, ilgili toplumlar\u0131 nereden nereye getirdi\u011fine dair bir fikir verecektir.<\/p>\n\n\n\n

Buna il\u00e2ve olarak, bu k\u0131sa d\u00f6nemli tarihsel-sosyolojik yakla\u015f\u0131m, kronolojik olarak sondan ba\u015flanarak ve tedrici olarak geriye do\u011fru gidilerek, Suriye ve benzeri toplumlarda ne t\u00fcr toplumsal, siyasal ve dini sistemlerin oldu\u011funu ve bunlar\u0131n birbirleriyle etkile\u015fimine dair bir d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015ftirmemize olanak tan\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Devrim \u00f6zlemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Suriye\u2019de, merkezi siyasi otoritenin ve g\u00fcc\u00fcn ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n devrimci olma \u00f6zelli\u011fiyle, bu devrimin Suriye toplumuna getirece\u011fi varsay\u0131lan \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin belli ba\u015fl\u0131 siyasal ve toplumsal olgular, kriterler, yap\u0131lar \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini sanmak g\u00fc\u00e7.<\/p>\n\n\n\n

Ak\u0131llarda, bir Frans\u0131z Devrimi \u00f6zlemi oldu\u011funa ku\u015fku yok…<\/p>\n\n\n\n

Bunun, di\u011fer g\u00fc\u00e7lerin yan\u0131 s\u0131ra, Suriye\u2019nin tarihsel olarak Fransa\u2019n\u0131n etkisi ve n\u00fcfuzu alt\u0131nda kalm\u0131\u015f olmas\u0131yla bir ba\u011f\u0131 olabilece\u011fi gibi, bundan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir y\u00f6n\u00fc de bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011f\u0131ms\u0131z y\u00f6n, Frans\u0131z Devrimi\u2019nin i\u00e7kin olan ilkelerin, Suriye\u2019de devrimi yapt\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan \u00e7evrelerin, -en az\u0131ndan i\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcnme, d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015ftirme ve \u00fcretme olan \u00e7evrelerin yani, entellekt\u00fcellerin- bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn zihinlerinde veya en az\u0131ndan s\u00f6ylemlerinde ortaya konulma arzusunda kar\u015f\u0131l\u0131k buluyor.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, b\u00f6ylesi bir arzunun prati\u011fe ge\u00e7irilebilmesi i\u00e7in ortada bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011finin, bir siyasal ve toplumsal mekanizman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark edilemememi\u015f olmas\u0131, yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan devrimin pop\u00fclerlik kazanmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir anlam\u0131 bulunmuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, bize s\u00f6zde devrimin ard\u0131nda kayda de\u011fer bir entellekt\u00fcel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aksine, s\u00fcrecin belirli i\u00e7 ve d\u0131\u015f siyasal liderler, akt\u00f6rler, gruplar ile baz\u0131 \u00fclkeler g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc intiba\u0131n\u0131 uyand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Benzerlikler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda, siyasal de\u011fi\u015fim ve bunun en u\u00e7 uzant\u0131s\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilecek \u2018devrimci\u2019 yakla\u015f\u0131mlara dair, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemin en yak\u0131n \u00f6rne\u011fini, ge\u00e7ti\u011fimiz Haziran-A\u011fustos aylar\u0131 aras\u0131nda Banglade\u015f\u2019teki geli\u015fmeler olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n

Birka\u00e7 ay \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fen Banglade\u015f \u00f6rne\u011finden hareketle, benzeri tecr\u00fcbeleri geriye do\u011fru giderek on y\u0131llar i\u00e7erisinde, Ortado\u011fu, Kuzey Afrika, Afrika\u2019n\u0131n ilgili \u00fclkeleri ile, G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019daki baz\u0131 geli\u015fmeleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak ele almak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, toplumsal ve siyasal de\u011fi\u015fim olgusu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za, ne t\u00fcr bir genel g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na bakmak gerekiyor…<\/p>\n\n\n\n

Suriye ve benzeri \u00fclkelerde ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi s\u00f6ylenen, s\u00f6zde devrimlerin hemen ba\u015f\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan tablo, da\u011f\u0131n\u0131k eli silahl\u0131 gruplar\u0131n kahramanvari bir edayla \u015fehir merkezlerinde geli\u015fig\u00fczel dola\u015fmalar\u0131, onlar\u0131n etraf\u0131n\u0131 saran d\u00fczensiz, istikrars\u0131z \u00e7ocuklar ve ya\u015fl\u0131lar dahil toplumun farkl\u0131 kesimlerinin bir karma\u015fa ve kaos atmosferini \u015fenlendirme y\u00f6n\u00fcndeki e\u011filimleri oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, geni\u015f kitleler nezdinde geli\u015fmelerden bir t\u00fcr habersizlik ve bilgisizlik olgusunu gayet a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koyarken, sanki s\u0131f\u0131rdan yeni bir g\u00fcne ba\u015flanm\u0131\u015fcas\u0131na bir heyecan\u0131n ortaya konulmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin sadece k\u00fcresel medyaya malzeme olmaktan \u00f6te bir anlam\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcncek g\u00fc\u00e7. <\/p>\n\n\n\n

Kendine devrim<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da, Fransa ba\u011flant\u0131s\u0131na ve Frans\u0131z Devrimi olgusuna de\u011finmi\u015ftim…<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda ortaya konulan ve\/ya konulmak istenen devrim \u00f6zlemlerinin, gizli\/a\u00e7\u0131k kendini Bat\u0131 Avrupa toplumlar\u0131nda, 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fanan de\u011fi\u015fimlere, devrimlere y\u00f6nelik \u00f6zlemi i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek i\u00e7in elimizde gayet \u00f6nemli veriler var.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum bile, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n siyasal ve entellekt\u00fcel \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131n\u0131n nas\u0131l \u2018\u00f6teki\u2019 taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f oldu\u011funu ve bu anlamda, kendi \u00f6z duru\u015flar\u0131ndan ne denli yoksun olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan gayet manidard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemde ve\/ya son yar\u0131m y\u00fczy\u0131ll\u0131k s\u00fcrece bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ortaya konulmak istenen, bir tak\u0131m de\u011fi\u015fim y\u00f6nelimlerine dair \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, \u201ci\u00e7 devrimsel nitelikler\u201d olarak tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n

Tunus\u2019dan M\u0131s\u0131r\u2019a, Suriye\u2019den \u0130ran\u2019a, Pakistan\u2019dan Endonezya\u2019ya kadar tan\u0131k olunan s\u00fcre\u00e7lerde bir devrimcilik ruhunun varl\u0131\u011f\u0131, bizatihi \u2018kendilerine y\u00f6nelik\u2019 yani, bizatihi bu toplumlar\u0131n kendi siyasal ger\u00e7ekliklerinin \u00fcretti\u011fi ideolojik yap\u0131lara, siyasi hareketlere, partilere ve h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen devrimler olarak tezah\u00fcr etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Ancak bu geli\u015fmelerin, ad\u0131 ge\u00e7en ve benzeri \u00fclkelerde toplumsal ve siyasal istikrar getirmek yerine, ba\u015fka bir t\u00fcr toplumsal ve siyasal istikrars\u0131zl\u0131klara yol a\u00e7mas\u0131, ortada kayda de\u011fer bir hatan\u0131n oldu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Son olarak Suriye \u00f6rne\u011finin g\u00f6sterdi\u011fi gibi, bu t\u00fcr s\u00f6zde devrim i\u00e7erikli geli\u015fmeler, M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda sosyal, siyasal ve dini bilincin belirsizli\u011fi, istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve de ne denli kaygan oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n\n\n\n

Sorun tespiti<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Elbette, bug\u00fcn ya\u015fanmakta olan sorunun k\u00f6keninde\/temelinde, Bat\u0131 Avrupa s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7lerle hesapla\u015fma bulunmuyor…<\/p>\n\n\n\n

Bunun a\u00e7\u0131k ve se\u00e7ik olarak g\u00f6r\u00fclmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Uzun tarihsel s\u00fcre\u00e7lerin birbirine eklemlenebilirli\u011fini dikkate alarak, b\u00f6ylesine bir siyasal ger\u00e7ekli\u011fi yani, Bat\u0131\u2019ya tepkicili\u011fi yads\u0131mamakla birlikte, b\u00f6ylesi bir tepkicili\u011fe saplan\u0131p kalman\u0131n bug\u00fcne kadar etkisini nas\u0131l ortaya koydu\u011funu do\u011fru de\u011ferlendirmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Suriye\u2019de ya\u015fanan son geli\u015fme bunun tastamam kan\u0131t\u0131 h\u00fckm\u00fcndedir…<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n, \u00f6nceki d\u00f6nemler bir yana, 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llarda kendi i\u00e7lerindeki de\u011fi\u015fmeye y\u00f6nelik gizli\/a\u00e7\u0131k devinimsizlikleri ile var olan siyasal ve toplumsal yap\u0131y\u0131 yeniden d\u00fczenleme konusundaki isteksizlikleri, bu y\u00f6nde at\u0131lmak istenen kimi edimlerin, daha do\u011fmadan \u00f6l\u00fcme mahkum edilmi\u015flik hali, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, bu toplumlar\u0131n kendi i\u00e7 at\u0131lla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesidir.<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren, tedrici olarak ba\u015flayan ve Bat\u0131l\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeci devletlerden kurtulman\u0131n ad\u0131 olan \u2018ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u2019 m\u00fccadelelerinin ne kadar suni oldu\u011funun yeni bir g\u00f6stergesidir bu ya\u015fananlar.<\/p>\n\n\n\n

\n
Suriye\u2019de rejim de\u011fi\u015fimi bize ne s\u00f6yl\u00fcyor? \/ What does regime change in Syria tell us?<\/a><\/blockquote>