{"id":5571,"date":"2024-12-03T10:51:14","date_gmt":"2024-12-03T10:51:14","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5571"},"modified":"2024-12-03T10:51:14","modified_gmt":"2024-12-03T10:51:14","slug":"cin-tayvan-arasinda-bolunmusluk-ve-tarihsel-hafiza-ii-disunion-between-china-taiwan-division-and-historical-memory-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/cin-tayvan-arasinda-bolunmusluk-ve-tarihsel-hafiza-ii-disunion-between-china-taiwan-division-and-historical-memory-ii\/","title":{"rendered":"\u00c7in-Tayvan aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck ve tarihsel haf\u0131za (II) \/ Disunion between China-Taiwan division and historical memory (II)"},"content":{"rendered":"\n

Mehmet \u00d6zay                                                                                                            03.12.2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti ile Tayvan aras\u0131ndaki teritoryal ve siyasi ayr\u0131\u015fmaya dair g\u00f6r\u00fc\u015flere, bu ikinci yaz\u0131da da devam ediyorum.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu bu iki siyasal yap\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan ayr\u0131\u015fman\u0131n, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz k\u00fcresel ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde jeo-politik \u00f6nemine ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, her iki siyasal yap\u0131n\u0131n, \u2018siyasi ve teritoryal birlik\u2019 konusunda gizli\/a\u00e7\u0131k ortaya koyduklar\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131, tarihsel ve ontolojik yani, var olu\u015fsal temelleri \u00fczerinden ele almak ve yorumlamak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, ilk etapta, tarihsel ba\u011flamda de\u011ferlendirildi\u011finde, \u00c7in\u2019de g\u00fcndeme gelen ve Orta Krall\u0131k (Middle Kingdom<\/em>) olarak yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir s\u00fcre\u00e7le ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Bu yakla\u015f\u0131m, kan\u0131mca, \u00c7in Halk Cumhuriyeti ve Tayvan\u2019\u0131, \u2018birbirinden ay\u0131rmaya elvermeyen\u2019 bir durumun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na imk\u0101n tan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bununla kast\u0131m, \u00c7in Halk Cumhuriyeti siyasal elitinin, bug\u00fcn gayet a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, \u2018Tek \u00c7in\u2019 ifadesiyle kavramsalla\u015ft\u0131rarak ortaya koydu\u011fu, Tayvan \u00fczerindeki hakimiyet iddias\u0131 kadar, Tayvan\u2019\u0131n da, teorik ba\u011flamda, en az bunun kadar, \u00c7in\u2019lilik olgusu \u00fczerinde bir temsil ve hakimiyet hakk\u0131 bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130deolojik ayr\u0131\u015fma ve temsil<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir \u00f6nceki yaz\u0131da dile getirdi\u011fim \u00fczere, bug\u00fcn ya\u015fanmakta olan \u00c7in ve Tayvan ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n temelinde, kom\u00fcnist ve milliyet\u00e7i \u00c7in ak\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda, 1949 y\u0131l\u0131nda sona eren i\u00e7 sava\u015f\u0131n neden oldu\u011fu, teritoryal ayr\u0131\u015fma ve \u00e7at\u0131\u015fma bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Sivil sava\u015f\u0131 kaybeden Milliyet\u00e7ilerin (Kuomintang<\/em>), Ana K\u0131ta \u00c7in\u2019i terk ederek Tayvan\u2019a yerle\u015fmelerine ra\u011fmen, bu durum, ontolojik olarak Kom\u00fcnist \u00c7in ve Milliyet\u00e7i \u00c7in aras\u0131nda birbirinden kopu\u015fa yol a\u00e7an bir yap\u0131y\u0131 do\u011furmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Aksine, her iki siyasi yap\u0131n\u0131n yani, \u00c7in ve Tayvan\u2019\u0131n ayn\u0131 ontolojik \u00fczerine in\u015fa ettikleri, biri gayet a\u00e7\u0131k ve net di\u011feri, -ya da mevcut uluslararas\u0131 jeo-politik geli\u015fmeler nedeniyle gizli kalm\u0131\u015f veya a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131l\/a\/mam\u0131\u015f birlik olgusu bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, bir tekrar olmak \u00fczere, \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin \u2018\u00c7inlili\u011fi temsili iddias\u0131 kadar, Tayvan\u2019\u0131n da \u00c7inlili\u011fi temsil iddias\u0131 oldu\u011funu, olabilece\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

1992 konsens\u00fcs\u00fc ve yorum fark\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, \u00f6zellikle, \u00c7in Halk Cumhuriyeti taraf\u0131ndan s\u0131kl\u0131kla g\u00f6nderme yap\u0131lan, 1992 y\u0131l\u0131 konsens\u00fcs\u00fc\u2019ne dair yorumlara bir kez daha dikkatlice g\u00f6z atmak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Pekin y\u00f6netimi, bu konsens\u00fcs ad\u0131 verilen belgeyi \u00c7in birli\u011finin, i\u00e7inde Tayvan\u2019\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ancak ve ancak, \u00c7in Halk Cumhuriyeti teritoryal ve siyasal egemenli\u011finde olabilece\u011fine vurgu yap\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, Tayvan siyasi eliti ise, \u2018Tek \u00c7in\u2019 kavram\u0131na getirdikleri farkl\u0131 yorumla dikkat \u00e7ekiyor ve g\u00fcndemi olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, sadece son \u00fc\u00e7 d\u00f6nemdir yani, 2016 y\u0131l\u0131ndan bu yana Tayvan\u2019\u0131 y\u00f6neten Demokratik Geli\u015fim Partisi (Democratic Progressive Party<\/em>-DPP) de\u011fil, Kuomintang (KMT) y\u00f6netimi bile -zaman zaman, siyasal olarak \u2018gev\u015feyen\u2019 veya \u2018flula\u015fan\u2019 yakla\u015f\u0131mlar\u0131na ra\u011fmen, \u2018Tek \u00c7in\u2019 kavram\u0131n\u0131 Tayvan eksenli olarak yorumluyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, s\u00f6z konusu konsens\u00fcs belgesi hakk\u0131nda \u00c7in Halk Cumhuriyeti ve Tayvan aras\u0131nda, gayet a\u00e7\u0131k ve net bir \u2018yorum\u2019 fark\u0131 bulunuyor…<\/p>\n\n\n\n

Ontolojik zemin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bunun temel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen, Orta Krall\u0131k olgusunda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de, siyasal birli\u011fi ve ayn\u0131 zamanda metafizik, do\u011fa\u00fcst\u00fc varl\u0131kla ili\u015fkilendirilmi\u015f ve ilgili d\u00f6nemin imparatorunun temsilci rol\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131 bir ontolojik bir durum s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, kendini Kara K\u0131ta \u00c7in\u2019de kuzey ve g\u00fcney ayr\u0131m\u0131n\u0131n a\u015f\u0131larak, b\u00fct\u00fcn bir \u00c7in b\u00f6lgesinde teritoryal birli\u011fin ve bununla paralel giden, siyasi birlik ve te\u015fkilat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, tarihin bir d\u00f6neminde, diyelim ki, Mil\u00e2t\u2019tan \u00d6nce 1600\u2019l\u00fc y\u0131llara  kadar geri giden- \u00c7in\u2019de ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve uzunca bir s\u00fcre yani, 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131na kadar birbiri ard\u0131na kurulmu\u015f ve bu anlamda bir t\u00fcr devaml\u0131l\u0131k g\u00f6stermi\u015f olan olan \u2018devlet akl\u0131\u2019, \u2018ontolojisi\u2019 gibi kavramlarla a\u00e7\u0131klanabilir oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n

Temelde, bu ak\u0131l ve ontoloji kendini, \u2018birlik\u2019 ve \u2018b\u00fct\u00fcnl\u00fck\u2019 kavramlar\u0131yla ortaya koyarken a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, bunu salt d\u00fcnyevi ve maddi ba\u011flam\u0131yla s\u0131n\u0131rlam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bunun \u00f6tesinde, bu ak\u0131l ve ontoloji bizatihi, \u2018Y\u00fcce Varl\u0131k\u2019 olgusu diyebilece\u011fimiz metafizik bir ba\u011flamla ili\u015fkilendirmek suretiyle, maddi-maddi olmayan aras\u0131nda bir ba\u011f te\u015fkil ediyor.  <\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen uzun tarihi s\u00fcre\u00e7 boyunca, hanedanl\u0131klar\u0131n kurulu\u015flar\u0131 ve -en az\u0131ndan-, belirli imparatorlar vas\u0131tas\u0131yla devletin varl\u0131\u011f\u0131, imparatorun devlet i\u00e7in \u00f6nemi kadar, \u00c7in\u2019in kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki co\u011frafyalar, \u00fclkeler i\u00e7in bir \u2018hami\u2019 (protectorate<\/em>) konumunda olmas\u0131n\u0131 bu ba\u011flamda de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, kimilerine \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 gelebilir…<\/p>\n\n\n\n

Evet, bug\u00fcn \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nde var olan siyasi ideoloji yani, kom\u00fcnizmin b\u00f6ylesi bir metafizikle ba\u011f\u0131 ne olabilir sorusu kendi ba\u015f\u0131na gayet anlaml\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Belki, bu gizli\/a\u00e7\u0131k tenakuzu, \u00e7eli\u015fkiyi \u00c7in\u2019in, 1949\u2019dan bu yana ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, tarihsel akl\u0131n ve haf\u0131zan\u0131n buna temel te\u015fkil eden ontolojinin ise, bu ideolojik s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015fmaya elverdi\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcbeliriz.<\/p>\n\n\n\n

Nihayetinde, \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin \u00f6zellikle, \u015ei Chingping\u2019le birlikte ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7 yani, 2013\u2019den bu yana geli\u015fen ve ortaya konulan Pekin siyasi y\u00f6netiminin \u2018Tek \u00c7in\u2019 politikas\u0131n\u0131 bu ba\u011flamda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, bunun yan\u0131 s\u0131ra, Tayvan\u2019\u0131n gizli kalm\u0131\u015f veya pek dikkat \u00e7ekilmeyen benzer bir ontolojik iddias\u0131 oldu\u011funu da unutmamak gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay                                                                                                            03.12.2024 \u00c7in Halk Cumhuriyeti ile Tayvan aras\u0131ndaki teritoryal ve siyasi ayr\u0131\u015fmaya dair g\u00f6r\u00fc\u015flere, bu ikinci yaz\u0131da da devam ediyorum. S\u00f6z konusu bu iki siyasal yap\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan ayr\u0131\u015fman\u0131n, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz k\u00fcresel ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde jeo-politik \u00f6nemine ku\u015fku yok. Bununla birlikte, her iki siyasal yap\u0131n\u0131n, \u2018siyasi ve teritoryal birlik\u2019 konusunda gizli\/a\u00e7\u0131k ortaya koyduklar\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5572,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,6],"tags":[],"class_list":["post-5571","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cin","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5571"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5573,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5571\/revisions\/5573"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}