{"id":5402,"date":"2024-09-01T14:04:42","date_gmt":"2024-09-01T14:04:42","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5402"},"modified":"2024-09-04T03:00:34","modified_gmt":"2024-09-04T03:00:34","slug":"musluman-toplumlarda-siyasal-ve-toplum-sorunlar-ve-degisim-olgusu-political-and-social-problems-and-the-phenomenon-of-change-in-muslim-societies","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/musluman-toplumlarda-siyasal-ve-toplum-sorunlar-ve-degisim-olgusu-political-and-social-problems-and-the-phenomenon-of-change-in-muslim-societies\/","title":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda siyasal ve toplumsal sorunlar ve de\u011fi\u015fim olgusu \/ Political and social problems and the phenomenon of change in Muslim societies"},"content":{"rendered":"\n

Mehmet \u00d6zay                                                                                                            01.09.2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda, bug\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nan siyasal ve toplumsal sorunlar\u0131n, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc temelleri oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n

Bu sorunlar\u0131, tekil bir insan olman\u0131n ve bu tekil yap\u0131lar\u0131n \u00e7e\u015fitli ba\u011flamlarda birlikteli\u011finden ne\u015fet eden toplum olman\u0131n getirdi\u011fi bir t\u00fcr do\u011fall\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcp, \u2018normal\u2019 kabul edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, sorunlar\u0131 normal kabul etmekte herhangi bir sak\u0131nca yok…<\/p>\n\n\n\n

Ancak sorun, \u00f6zellikle, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n tarihsel yap\u0131la\u015fmalar\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 olan ve aradan ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7 zarf\u0131nda, -ve de bug\u00fcne gelinirken, bir \u015fekilde yenilenerek, eklemlenerek ve yeni boyutlar kazanarak bug\u00fcnk\u00fc siyasal ve toplumsal sorunlar\u0131 \u00fcretmi\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, ne t\u00fcrden bir yakla\u015f\u0131m sergilendi\u011fiyle al\u00e2kal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fanan ve ya\u015fanmakta olan sorunlar\u0131, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n sahip oldu\u011fu belirtilen inan\u00e7 ve gelenek alanlar\u0131 kadar, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n, M\u00fcsl\u00fcman olmayan \u2018\u00f6tekiyle\u2019 kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131ndan tevar\u00fcs eden geli\u015fmeler ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, toplumsal sorunlar denildi\u011finde, vahiy ile ak\u0131l ili\u015fkisinden ba\u015flayarak, ahl\u00e2k ve vicdan ili\u015fkisine; oradan, k\u00fclt\u00fcr ve medeniyete; ard\u0131ndan, devlet ve toplum\u2019un ne\u2019li\u011fi meselesine; toplum ve birey dikotomisine ve dahi, e\u011fitime ve b\u00fcrokrasiye de\u011fin uzanan pek \u00e7ok alanlar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

De\u011fi\u015fimi anlama<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda temel sorunlar olarak, yaz\u0131n\u0131n giri\u015finde dile getirdi\u011fim alanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ve \u00f6tesinde, toplumsal de\u011fi\u015fimi anlama, anlamland\u0131rma, bu de\u011fi\u015fime kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek cevaplar \u00fcretme, de\u011fi\u015fimi y\u00f6nlendirme vb. gibi s\u00fcre\u00e7lerde ya\u015fanan s\u0131\u011fl\u0131k ve k\u0131s\u0131rl\u0131k gayet \u00f6nemli bir hususu te\u015fkil ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Haddi zat\u0131nda sorunlar\u0131n \u00f6tesinde bizatihi, bu s\u0131\u011fl\u0131k ve k\u0131s\u0131rl\u0131k kendi ba\u015f\u0131na \u00e7ok daha \u00f6nemli bir problemle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunuldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bunun, antropolojik ve sosyolojik olarak izah edilebilir yan\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za, \u2018kendine -kendi siyasal ve toplumsal yap\u0131s\u0131na- fazlaca \u00f6z g\u00fcven\u2019 besleme ile \u2018\u00f6tekini tan\u0131mama\u2019 ve \u00f6tekiyle ili\u015fkiler s\u00fcrecinde \u2018de\u011fi\u015fimi anlamland\u0131ramama\u2019 olgular\u0131n\u0131n birinin di\u011ferinin yerine ge\u00e7ecek veya birbirine eklemlenerek ayn\u0131 zaman ve zeminde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, birileri \u00e7\u0131k\u0131p var olan siyasal ve toplumsal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn, bireyleri e\u011fitmekten ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yleyebilir…<\/p>\n\n\n\n

Veya bir ba\u015fka birey, Vahiy temelli dini \u00f6\u011fretilerin siyasal ve toplumsal yap\u0131lara tekab\u00fcl edecek \u015fekilde, t\u00fcm\u00fcyle uygulanmas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc getirece\u011fini iddia edebilir…<\/p>\n\n\n\n

Ve bu iki alan\u0131 iki u\u00e7 kabul edecek olursak, ikisi aras\u0131nda daha farkl\u0131 ve birbiriyle bir \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu kabul edilebilecek ara alanlar oldu\u011funu ve toplumsal de\u011fi\u015fim olgusuna, bu alanlardaki yakla\u015f\u0131mlarla kar\u015f\u0131l\u0131k verilebilece\u011fi de ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, bireylerin e\u011fitimi gibi tekil alanlardan, Vahiy \u00f6\u011fretisi ve uygulamas\u0131 gibi b\u00fct\u00fcnc\u00fcl alanlara do\u011fru bir geni\u015flemeci bir y\u00f6nelim s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal kurumlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olunan sorunlara sosyolojik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yine yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen alanlar\u0131n her birinin, aile ve e\u011fitimden ba\u015flayarak, devlet\u2019e kadar uzanan toplumsal kurumlar ile bunlar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u00e7ekip \u00e7evreleyen ve temellendiren d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc (weltanschauung<\/em>) ve epistemolojiyi i\u00e7ine alan  devasa bir yap\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z asl\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n

Bu noktada, birbirinden ay\u0131rt edilmesi zor kurumlararas\u0131 ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131 anlamland\u0131rmak ve sorunlar\u0131, b\u00f6ylesi bir perspektiften yakla\u015farak \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturma \u00e7abas\u0131 sergilemek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda, siyasal ve toplumsal sorunlar olarak zuhur eden t\u00fcm bu alanlar\u0131n, tarihte ya\u015fanm\u0131\u015f geli\u015fmelerin uzant\u0131s\u0131 oldu\u011fu ve bir anlamda, gizli\/a\u00e7\u0131k  uzun bir gelene\u011fin temsili ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131  ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fumuza ku\u015fku yok.<\/p>\n\n\n\n

\u201cTarihte ya\u015fanm\u0131\u015f geli\u015fmeler\u201d derken, yine bunu, salt M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n kendi i\u00e7 dinamizmi ile geli\u015fme g\u00f6steren olgularla s\u0131n\u0131rland\u0131rmak ile \u0130slam toplumunun kendinde bir yap\u0131 olarak olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Miladi 7. y\u00fczy\u0131ldan itiraben, tarihin de\u011fi\u015fik evrelerinde \u2018\u00f6teki\u2019 toplumlarla etkile\u015fiminden do\u011fan ve geli\u015fen olgular olarak g\u00f6rmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu iki kritik temel tarihsel geli\u015fme alan\u0131nda, ortaya \u00e7\u0131kan, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yan sorulara ve sorunlara cevap verebilme yetene\u011fi ve yeterlili\u011fi, -teolojik tart\u0131\u015fmalara girmeden, sosyolojik olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u0130slam\u2019\u0131n i\u00e7inden ve \u0130slam\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndan olmak \u00fczere, iki belirleyici parametreye tekab\u00fcl ediyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da, siyasal ve toplumsal demek suretiyle g\u00fcndeme getirdi\u011fimiz alanlara i\u00e7kin olan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in fikir \u00fcretmeye s\u0131ra geldi\u011finde, -ki, bu \u00fcretim \u00e7abas\u0131n\u0131n gayet s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki, bireyler ve toplumsal gruplarla ili\u015fkili oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunun d\u00fcn oldu\u011fu gibi, bug\u00fcn de ge\u00e7erli oldu\u011funu iddia edebiliriz…<\/p>\n\n\n\n

\u2018Okumu\u015f yazm\u0131\u015flar\u2019 denilerek yap\u0131lan genelleme i\u00e7ine girenler bir yana, okumu\u015f yazm\u0131\u015flar\u0131n \u00fcst kademelerini olu\u015fturan akademi ve entellekt\u00fcel denilebilecek \u00e7evreler de dahi, sorunlar\u0131 g\u00f6rmek ve bu sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmak konusunda kas\u0131tl\u0131 ve bilin\u00e7li olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 ad\u0131mlar atanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n gayet az oldu\u011fu gayet a\u015fik\u00e2r.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6nemin \u015fartlar\u0131 gere\u011fi, kendinde bir toplumsal s\u0131n\u0131f olarak g\u00fcndeme gelen akademi ve entell\u00fckt\u00fcel kesimin d\u0131\u015f\u0131nda, geleneksel bilginin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 hocalar\u0131n ve aralar\u0131nda, alim\/ulema olarak an\u0131lmaya lay\u0131k olan az\u0131nl\u0131k kesim i\u00e7erisinde de, ya\u015fanan sorunlar \u00fczerine kafa yorma \u00e7abas\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lim\/bilim \u00e7evrelerine mensup bu kesimlerin, hi\u00e7bir \u015fey yapmad\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelmiyor bu elbette…<\/p>\n\n\n\n

Ancak, \u015f\u00f6ylesi bir genel belirleyicilik var kan\u0131mca…<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn\u00fc dikkate alarak s\u00f6ylemek gerekti\u011finde, modern d\u00f6nemle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015f ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131 anlamland\u0131r\u0131rken -\u015fayet, b\u00f6yle bir \u00e7abadan bahsedilebilirse, ge\u00e7mi\u015fte olu\u015fmu\u015f ve bug\u00fcne intikal etmi\u015f toplumsal yap\u0131lar \u00fczerinde de\u011ferlendirmeci, devam ettirici tutumlarla bug\u00fcne bak\u0131lmas\u0131n\u0131n kendi i\u00e7inde bir dikotomiyi bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

Temelde, bizatihi birey ve toplum ya\u015fam\u0131n\u0131n temelini te\u015fkil eden \u2018de\u011fi\u015fim olgusu\u2019na ve \u2018de\u011fi\u015fim s\u00fcre\u00e7leri\u2019ne y\u00f6nelik olarak, yeni fikir alanlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na, var olanlar\u0131n geli\u015fmesine, evrilmesine, hatta yenilenmesine yol a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n \u2018do\u011fall\u0131\u011f\u0131\u2019 \u00fczerinde durmak gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay                                                                                                            01.09.2024 M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda, bug\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nan siyasal ve toplumsal sorunlar\u0131n, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc temelleri oldu\u011funa ku\u015fku yok. Bu sorunlar\u0131, tekil bir insan olman\u0131n ve bu tekil yap\u0131lar\u0131n \u00e7e\u015fitli ba\u011flamlarda birlikteli\u011finden ne\u015fet eden toplum olman\u0131n getirdi\u011fi bir t\u00fcr do\u011fall\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcp, \u2018normal\u2019 kabul edilebilir. Bu \u00e7er\u00e7evede, sorunlar\u0131 normal kabul etmekte herhangi bir sak\u0131nca […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5403,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-5402","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5402","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5402"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5402\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5417,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5402\/revisions\/5417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}