Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n iki g\u00fcn s\u00fcrecek Cakarta ziyareti bug\u00fcn resmen ba\u015fl\u0131yor. Bundan yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce, 2011 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda, d\u00f6nemin Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn ziyaretine tan\u0131k olmu\u015ftuk. Aradan ge\u00e7en d\u00f6rt y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan Cakarta\u2019n\u0131n bir kez daha T\u00fcrkiye Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131 a\u011f\u0131rlayacak olmas\u0131 \u00f6nemli. Bununla birlikte, aradan ge\u00e7en s\u00fcrede neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 kadar, bu yeni ziyaret ile \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te neler ya\u015fanabilece\u011fi \u00fczerinde durulmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n
Bu ziyaret vesilesiyle kimi \u00e7evreler Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 ile Endonezya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Joko Widodo\u2019nun yerel y\u00f6netimlere dayanan siyasi ge\u00e7mi\u015flerinin benzerli\u011finden hareketle ho\u015f manzaralar \u00e7izebilirler. Ancak bu benzerli\u011fin, her iki \u00fclke ili\u015fkilerinde bug\u00fcne kadar arzu edilebilir d\u00fczeye \u00e7\u0131kamam\u0131\u015f\/\u00e7\u0131kart\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, yeni bir vizyon olu\u015fturulmas\u0131na katk\u0131s\u0131 olur mu sorusu da g\u00fcndeme getirilebilir elbette. Tabii ziyareti bu ve benzeri bir minvale oturtarak yaz\u0131ya devam etmek yerine, burada s\u0131n\u0131rlar\u0131 geni\u015fleterek bu ziyaretin anlam\u0131n\u0131 ortaya koymak da m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
\u00d6ncelikle Say\u0131n Erdo\u011fan\u2019\u0131n nas\u0131l bir Endonezya\u2019yla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131na dair birka\u00e7 hususa de\u011finelim. Bug\u00fcn Ba\u015fkan Jokowi\u2019nin selefi Susilo Bambang Yudhoyono\u2019dan (SBY) devr ald\u0131\u011f\u0131 Endonezya d\u00fcnk\u00fc Endonezya de\u011fil. Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fcp bakacak olursak, Susilo Bambang Yudhoyono y\u00f6netminin g\u00f6rece parlak bir geli\u015fme kaydetmesine ra\u011fmen, \u00fclkede hak edilen ve geni\u015f kesimleri i\u00e7ine alacak reformlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilebildi\u011fini s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7. Bu nedenledir ki, kimi kesimlerin bir t\u00fcr y\u0131lg\u0131nl\u0131kla \u2018Ke\u015fke Suharto d\u00f6neminde olsak\u2019 yollu temennileri g\u00fcndeme ta\u015f\u0131n\u0131yor(du). Bu temennileri prati\u011fe ge\u00e7irme kosunuda istekli olan halen etkin odaklar\u0131n bu y\u00f6nde bir inisiyatif geli\u015ftirme temrinleri de a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 insan\u0131 \u00fcrk\u00fctm\u00fcyor de\u011fil. Endonezya\u2019n\u0131n gerek \u00e7o\u011ful etnik yap\u0131lar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran bir \u00fclke olmas\u0131, gerekse Malaka Bo\u011faz\u0131 ve G\u00fcney \u00c7in Denizi\u2019ne s\u0131n\u0131rlar\u0131 nedeniyle k\u00fcresel bir probleme d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan b\u00f6lgesel a\u00e7maz\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131yor olu\u015fu, stratejik \u00f6nemini art\u0131r\u0131rken, ayn\u0131 zamanda son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r giderek y\u00fcksek sesle dile getirilen tarihi \u2018Deniz \u0130pek Yolu\u2019 projesine taraf olabilme y\u00f6nelimi bu \u00fclkeyi bir an \u00f6nce kendine \u00e7eki d\u00fczen vermeye zorluyor. Bu hususlarda T\u00fcrkiye\u2019nin Endonezya\u2019ya bir \u2018el uzatmas\u0131\u2019n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 da tart\u0131\u015f\u0131lmay\u0131 hak eden bir husus.<\/p>\n
Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n ziyaretinin \u00c7in\u2019den ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, sadece Endonezya ile ikili ili\u015fkiler \u00e7er\u00e7evesinde de\u011fil, b\u00f6lgesel yani Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya ba\u011flam\u0131yla ele al\u0131nmal\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede, ASEAN genel sekreterli\u011finin Cakarta\u2019da bulunmas\u0131 kadar, Endonezya\u2019n\u0131n birlik i\u00e7inde \u00f6ne \u00e7\u0131kabilecek bir lider \u00fclke konumunda olmas\u0131 en az\u0131ndan b\u00f6ylesi bir potansiyele sahip olu\u015fu, \u00c7in ile Endonezya aras\u0131ndaki siyasi ve ekonomik ili\u015fkiler vb. \u00f6zellikler \u00e7er\u00e7evesinde, T\u00fcrkiye\u2019nin bu iki \u00fclke ile yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine g\u00f6nderme yapabiliriz. Bu ifadeleri kullan\u0131rken, pembe bir tablo \u00e7izme gayesi de ta\u015f\u0131m\u0131yorum. Ortada bir inisiyatif geli\u015ftirilmesi konusunda irade oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmek i\u00e7in sarf etti\u011fim bu c\u00fcmlelerin ard\u0131ndan, bug\u00fcne kadar yukar\u0131da zikredilen ba\u011flama oturacak siyasi-ekonomik-e\u011fitim-sosyo\/k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 yapacak gerek devlet gerek \u00f6zel sekt\u00f6r\/STK yap\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; \u015fayet varsa bunlar\u0131n bug\u00fcne kadar nas\u0131l bir s\u00fcre\u00e7te ne gibi komplike ili\u015fkilerle \u00e7er\u00e7evelendi\u011fini dikkatle incelenmesine de gerek oldu\u011funu s\u00f6ylemek isterim.<\/p>\n
\u00c7in ve Endonezya \u00f6zelinde pratikte kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan sorunlar\/ili\u015fkiler nedir k\u0131saca bir bakal\u0131m. Ku\u015fkusuz ki, \u00c7in dedi\u011fimizde T\u00fcrk kamuoyunda ilk akla gelen Uygur sorunu oluyor. D\u00fcnyan\u0131n ikinci \u201cs\u00fcper g\u00fcc\u00fc\u201d olan bir \u00fclkeye kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin bir bask\u0131 unsur geli\u015ftirebilece\u011fini s\u00f6ylenemez elbette. Ancak T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u015fta Uygurlar olmak \u00fczere \u00c7in \u00f6zelinde veya b\u00f6lgede \u015fayet bir inisiyatif geli\u015ftirme arzusu ta\u015f\u0131yorsa, bunu b\u00f6lge \u00fclkeleri ile kurulan birliktelikler ba\u011flam\u0131nda yapmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00d6rne\u011fin Malezya ve Endonezya gibi n\u00fcfusunun kahir ekseriyetinin M\u00fcsl\u00fcman olan \u00fclkelerindeki y\u00f6netimlerin dahi bu konuda bir inisiyatif geli\u015ftermekten uzak siyasi duru\u015flar\u0131 \u00fczerinde epeyce \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n
Bu ziyaretin Endonezya a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi kadar, b\u00f6lge \u00fclkelerine de verece\u011fi mesaj\/lar var. Bunun ba\u015f\u0131nda, Suriye\u2019de kaynayan kazanda \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u2018akt\u00f6r\u2019 konusunda b\u00f6lge \u00fclkelerindeki hassasiyetine dair T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nemli bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermesi gerekiyor. Bu \u00e7er\u00e7evede, bir s\u00fcredir Endonezya\u2019da yakalanan baz\u0131 Uygurlar\u0131n s\u00f6z konusu ter\u00f6r yap\u0131s\u0131yla ili\u015fkileri oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki resmi a\u00e7\u0131klamalardan hareket ederek, T\u00fcrkiye\u2019nin bir yandan Uygur, \u00f6te yandan Suriye \u00f6zelindeki geli\u015fmelere dair bir yakla\u015f\u0131m sergilemesi beklenebilir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin bu ziyaretten beklentilerin ba\u015f\u0131nda ku\u015fkusuz ki, ikili ili\u015fkiler kadar, ASEAN \u2018b\u00fcnyesine\u2019 giderek daha \u00e7ok n\u00fcfuz etme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olmak geliyor. Say\u0131n G\u00fcl\u2019\u00fcn 2011\u2019deki ziyareti s\u0131ras\u0131nda \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin ASEAN\u2019la ili\u015fkileri geli\u015ftirmek istemesi\u201d y\u00f6n\u00fcndeki demeci halen g\u00fcndemde ve geli\u015ftirilmeye matuf oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. T\u00fcrkiye\u2019nin bir yandan ASEAN\u2019a akredite olu\u015fu, b\u00f6lgede say\u0131s\u0131 artan B\u00fcy\u00fckel\u00e7ilikler ile t\u00fcm at\u0131ll\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, D-8 gibi geli\u015ftirilmeye a\u00e7\u0131k \u00f6nemli bir potansiyel yap\u0131la\u015fmay\u0131 i\u015flevsel k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131n aciliyeti ortadad\u0131r. \u00d6zellikle D-8\u2019i ekonomik i\u015fbirli\u011finin \u00f6tesine ta\u015f\u0131yacak ve geni\u015f kesimleri b\u00fcnyesine dahil etmesine olanak tan\u0131yacak bir geni\u015f i\u015flevsellik kimli\u011fine b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclmesi gerekiyor. Ancak bu yollad\u0131r ki, b\u00f6lge \u00fclke y\u00f6netimlerinin kimi \u2018at\u0131l karakteristiklerinin\u2019 \u00f6tesine ge\u00e7erek sivil toplumun de\u011fi\u015fik kesimlerinin i\u015fbirli\u011fiyle ortak sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretilmesi beklenebilir. ASEAN i\u00e7indeki i\u015fbirli\u011fi kadar, D-8 ba\u011flam\u0131nda geli\u015ftirilebilecek olanaklar ile aralar\u0131nda Arakan meselesi de dahil b\u00f6lgenin \u00f6zellikle az\u0131nl\u0131klar, do\u011fal afetler vb. konular\u0131nda inisiyatif geli\u015ftirilmesi imk\u00e2n\u0131 do\u011facakt\u0131r.<\/p>\n
Kimileri, T\u00fcrkiye ve Endonezya\u2019n\u0131n (burada Malezya\u2019y\u0131 da zikretmekte fayda var) \u2018\u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131\u2019 ba\u011flam\u0131ndaki \u2018birlikteli\u011fi\u2019ni g\u00fcndeme getirebilir. Ancak \u0130\u0130T \u00e7er\u00e7evesinde, Malezya ve Endonezya\u2019n\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019nin inisiyatifiyle bir \u015feyler geli\u015ftirmesine y\u00f6nelik tepkileri bir yana, kendi \u00f6zel ba\u011flamlar\u0131nda dahi \u0130\u0130T politikas\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan m\u00fctevellik, \u00f6zellikle de geni\u015f kamuoyu nezdinde suk\u00fct-u hayale yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k oluyoruz. \u015eayet T\u00fcrkiye bu kurum \u00fczerinden ortak bir strateji geli\u015ftirme niyetinde ise, \u00f6ncelikle 2003\u2019den bu yana bu kurumun samimi-kal\u0131c\u0131 ve istikrarl\u0131 politika\u00a0 ve icraatlara imza att\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya konmas\u0131 laz\u0131m. Bunun da ilk etapta tescile muhta\u00e7 yeri ku\u015fkusuz ki A\u00e7e\u2019den ba\u015flayarak Mindanao\u2019ya kadar uzanan boyutudur elbette.<\/p>\n
Son olarak \u015fu hususa de\u011finmekte yarar var. T\u00fcrkiye\u2019nin, \u00f6zellikle G\u00fcneydo\u011fu Asya ile ili\u015fkilerinin aks\u0131n\u0131 olu\u015fturan tarihsel k\u00f6klere inilmedik\u00e7e bu b\u00f6lge ve b\u00f6lgenin ana odaklar\u0131yla temas\u0131n arzu edilebilir bir seviyeye \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. T\u00fcrkiye\u2019ye yak\u0131nl\u0131k hisseden ve bu anlamda psikolojik rahatl\u0131k ve haz\u0131rl\u0131k i\u00e7inde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclen b\u00f6lgesel \u2018yap\u0131larla\u2019 kurulacak temas\u0131n ve buralardan ba\u015flat\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc \u2018atraksiyonlar\u0131n\u2019 b\u00f6lge \u00fczerinde T\u00fcrkiye\u2019nin nisbi etkisini ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkilemede kataliz\u00f6r i\u015flevi g\u00f6rece\u011fine ku\u015fku yok. Bunun en bariz \u00f6rne\u011fini, daha 2004 y\u0131l\u0131 sonunda meydana gelen deprem ve tsunamiden sonra -t\u00fcm manip\u00fclatif \u00e7abalara ra\u011fmen-, T\u00fcrkiye\u2019nin A\u00e7e merkezli ba\u015flayan ve \u00e7evreye yani b\u00f6lgenin di\u011fer b\u00f6lge ve \u00fclkelerine yay\u0131lan etkisi olu\u015fturuyor. Bununla birlikte, b\u00f6lge halk\u0131 \u00fczerinde \u2018do\u011fan\u2019 bu\u2019 etkinin rasyonel ve uzun erimli sosyo-ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel politikalara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi konusunda bug\u00fcne kadar ne kadar ciddi ad\u0131mlar\u0131n at\u0131l\u0131p at\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bizzat m\u00fc\u015fahade etmekteyiz.<\/p>\n
<\/p>\n
Not:<\/strong> 1985-1988 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Cakarta B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olan, merhum Metin \u0130neg\u00f6ll\u00fco\u011flu\u2019nu \u00e7al\u0131\u015fma d\u00f6neminin otuzuncu y\u0131l\u0131 vesilesiyle, o d\u00f6nemin zor ko\u015fullar\u0131nda sergiledi\u011fi \u00e7abalardan \u00f6t\u00fcr\u00fc kendisini rahmetle an\u0131yorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n iki g\u00fcn s\u00fcrecek Cakarta ziyareti bug\u00fcn resmen ba\u015fl\u0131yor. Bundan yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce, 2011 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda, d\u00f6nemin Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn ziyaretine tan\u0131k olmu\u015ftuk. Aradan ge\u00e7en d\u00f6rt y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan Cakarta\u2019n\u0131n bir kez daha T\u00fcrkiye Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131 a\u011f\u0131rlayacak olmas\u0131 \u00f6nemli. Bununla birlikte, aradan ge\u00e7en s\u00fcrede neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 kadar, bu yeni ziyaret ile \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te neler […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":527,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,6],"tags":[],"class_list":["post-526","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-endonezya","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=526"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":528,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/526\/revisions\/528"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}