Myanmar\u2019da se\u00e7im tarihi 8 Kas\u0131m olarak belirlendi. Sadece ASEAN\u2019\u0131n de\u011fil, d\u00fcnyan\u0131n d\u0131\u015fa kapal\u0131 \u00fclkelerinden biri olan Myanmar\u2019da 30 milyona yak\u0131n se\u00e7men \u00fclke parlamentosunun yeni \u00fcyelerini belirlemeye haz\u0131rlan\u0131yor. Se\u00e7imin ard\u0131ndan, yeni y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda parlamento \u00fclkenin yeni devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131 atayacak. Bu anlamda, genel se\u00e7imlere birka\u00e7 ay kala siyasi atmosfer k\u0131z\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bunun en a\u00e7\u0131k belirtilerinden biri, muhalefet lideri Suu Kyi\u2019nin olas\u0131 bir devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcreci i\u00e7in anayasal kriz hen\u00fcz a\u015f\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131. Bununla birlikte, Suu Kyi\u2019nin ge\u00e7enlerde \u00c7in\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret dikkat \u00e7ekiciydi. Bir di\u011fer \u00f6nemli geli\u015fme ise, Thein Sein h\u00fck\u00fcmetini perde gerisinden y\u00f6neten askeri rejimin, reformcu kanad\u0131n \u00f6nde gelen ismi ve Parlamento s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Shwe Mann\u2019\u0131 h\u00fck\u00fcmeti olu\u015fturan \u201cBirle\u015fik Dayan\u0131\u015fma ve Kalk\u0131nma Partisi\u201d (USDP)\u2019deki g\u00f6revinden almas\u0131 oldu.<\/p>\n
Yukar\u0131da ifade etti\u011fim \u00fczere Suu Kyi\u2019nin ba\u015fkan olma ihtimali hen\u00fcz mevcut olmasa da, se\u00e7imlere kat\u0131lma karar\u0131 almas\u0131 dikkat \u00e7ekiyor. Bununla birlikte, Thein Sein h\u00fck\u00fcmeti, 2011\u2019den bu yana d\u00fcnyaya lanse etti\u011fi reform s\u00fcrecini \u2018ta\u00e7land\u0131rma\u2019 ad\u0131na, Suu Kyi\u2019nin ba\u015fkanl\u0131k yar\u0131\u015f\u0131na kat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir giri\u015fimde bulunma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmemek laz\u0131m. Bu noktada, \u00c7in ziyaretine de\u011finmekte fayda var.<\/p>\n
Suu Kyi\u2019nin \u00c7in\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret, bug\u00fcne kadar Avrupa Birli\u011fi ve ABD nezdindeki yo\u011fun giri\u015fimlerle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda asl\u0131nda bir tezat i\u00e7ermiyor de\u011fil. Bu noktada, Suu Kyi\u2019nin, \u2018belirlenmi\u015f\u2019 demokratik de\u011ferlere mesafeli duru\u015fuyla bilinen \u00c7in\u2019den ne t\u00fcr bir beklentisi olabilir sorusu akla geliyor ister istemez. Bu hususa k\u0131saca de\u011finelim. 1990\u2019lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren g\u00fcndeme gelen demokrasi hareketinin lideri s\u0131fat\u0131yla Suu Kyi\u2019nin, ad\u0131m ad\u0131m ba\u015fkanl\u0131k olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lenen bir imaj\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011funa ku\u015fku yok. Ancak Myanmar\u2019\u0131n uluslararas\u0131 ili\u015fkiler ve kurdu\u011fu dengeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Suu Kyi\u2019nin salt Bat\u0131l\u0131 \u00e7evrelerle i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131yla \u00fclke siyasetinde kayda de\u011fer bir rol al\u0131p almayaca\u011f\u0131 da bir ku\u015fku do\u011furuyor. \u0130\u015fte Suu Kyi\u2019nin \u00c7in ziyareti bu ku\u015fkuyu izale etmeye y\u00f6nelik bir a\u00e7\u0131l\u0131m olarak okunmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n
2010\u2019da yap\u0131lan genel se\u00e7imleri boykot eden Suu Kyi\u2019nin ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu \u201cUlusal Demokrasi Hareketi\u201d (NLD), \u015fimdi se\u00e7imlerde yer alma yolunda. Parti y\u00f6netimi, \u00fclke siyasetinde pasif bir akt\u00f6r konumunda olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, aktif rol alaca\u011f\u0131n\u0131n i\u015faretini de, 2012 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan ara se\u00e7imde vermi\u015fti. O d\u00f6nem yap\u0131lan se\u00e7imde Suu Kyi\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra, NLD\u2019nin 44 aday\u0131 Parlamentoya girmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Fakat \u00c7in, Myanmar i\u00e7in yeni bir \u2018imk\u00e2n\u2019 de\u011fil. Ge\u00e7en on y\u0131llar boyunca, insan haklar\u0131 ihl\u00e2lleri nedeniyle Bat\u0131\u2019n\u0131n ambargosuna maruz kalan Myanmar cuntas\u0131 solu\u011fu \u00c7in\u2019le i\u015fbirli\u011finde al\u0131yordu. Ancak So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fen ko\u015fullar\u0131nda, \u00f6zellikle de \u00c7in\u2019in Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019ya do\u011fru geni\u015fleyen \u2018siyasi hakimiyet\u2019 projesinde Myanmar\u2019\u0131n jeo-stratejik konumu \u2018tek y\u00f6nl\u00fc\u2019 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi do\u011furmu\u015ftu. Bu s\u00fcre\u00e7, t\u0131pk\u0131 di\u011fer cunta rejimleri gibi, de\u011fi\u015fen k\u00fcresel ili\u015fkileri kendi egemenlikleri lehine kullanma y\u00f6neliminin bir \u00f6rne\u011fini Myanmar\u2019da ortaya koydu\u011fu g\u00f6zlemleniyor. \u00d6yle ki, t\u00fcm \u00e7eli\u015fkilerine ra\u011fmen, ad\u0131na \u2018reform s\u00fcreci\u2019 denilen de\u011fi\u015fim i\u015fareti de bunun g\u00f6stergelerinden biri. Asl\u0131nda s\u00f6z konusu bu \u2018\u00e7eli\u015fkilerin\u2019, cuntac\u0131 rejimlerin k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndan \u2018taraf se\u00e7me\u2019 s\u00fcre\u00e7lerinin do\u011fal bir uzant\u0131s\u0131 oldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n
Buradan ikinci hususa, yani Shwe Mann\u2019\u0131n g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131na ge\u00e7elim. Perde arkas\u0131nda \u00fclkenin temel politikalar\u0131n\u0131 y\u00f6neten cuntan\u0131n bu giri\u015fimi, 8 Kas\u0131m\u2019da yap\u0131lmas\u0131 pl\u00e2nlanan genel se\u00e7imler \u00f6ncesindeki \u00fclke i\u00e7inde oldu\u011fu kadar uluslararas\u0131 \u00e7evrelerce de, yak\u0131n gelecekte Myanmar\u2019da beklenen olas\u0131 bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00fcmitlerinin zay\u0131flamas\u0131na neden oluyor. Bu noktada dikkat \u00e7eken husus, Mann\u2019\u0131n, bir s\u00fcredir muhalefet lideri Suu Kyi\u2019nin ba\u015fkan olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki beklentilerin ger\u00e7ekle\u015fmemesi durumunda, alternatif bir ba\u015fkan olarak g\u00fcndeme gelmesiydi. Bu ba\u011flamda, Suu Kyi\u2019ye ba\u015fkan olma \u015fans\u0131 tan\u0131nmasa da, ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu NLD\u2019nin ba\u015fkan adaylar\u0131ndan \u00f6rne\u011fin Shwe Mann\u2019\u0131 destekleyebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Bu pl\u00e2n\u0131n bir sonraki a\u015famas\u0131nda ise, Parlamento marifetiyle Suu Kyi\u2019nin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engelin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 olacakt\u0131.<\/p>\n
Rejimin devam\u0131 mahiyetinde de olsa, USDP i\u00e7inden reform konusunda \u00e7ok daha etkin bir isim kabul edilen Shwe Mann\u2019\u0131n g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131, cuntan\u0131n ipleri hi\u00e7 de \u00f6yle kolay kolay elden b\u0131rakmayaca\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi. \u0130\u015fte bu nedenle, Mann\u2019\u0131n 12 A\u011fustos\u2019da, parti binas\u0131n\u0131 saran askerlerin g\u00f6zetiminde apar topar g\u00f6revinden al\u0131nmas\u0131 kayg\u0131lar\u0131n artmas\u0131na neden oldu. Bu geli\u015fme, USDP\u2019nin h\u00e2l\u00e2 ordunun g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlendirmesi alt\u0131nda oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor. Karamsarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131ran bir ba\u015fka husus ise, 2011\u2019den bu yana ba\u015fkanl\u0131k g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten, \u00fclke i\u00e7i ve d\u0131\u015f\u0131 \u00e7evrelere \u2018reform\u2019 yolunda verdi\u011fi s\u00f6zlerle ve bu y\u00f6nde att\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 ciddi icraatlar\u0131yla g\u00fcndeme gelen Thein Sein\u2019in, parti i\u00e7inde kendine yak\u0131n say\u0131labilecek reformcu isimleri korumaktan aciz oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n
Muhalefet ve Bat\u0131l\u0131 \u00e7evreler nezdinde, Kas\u0131m ay\u0131ndaki se\u00e7imler neredeyse NLD\u2019nin \u2018mutlak\u2019 ba\u015far\u0131s\u0131na odaklanm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fckse de, yukar\u0131da dile getirilen hususlar \u00e7er\u00e7evesinde acaba cuntan\u0131n bir sonraki hamlesi ne olacak sorusu da akla gelmiyor de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc, 1987-1988\u2019de ya\u015fanan dev g\u00f6sterilere kar\u015f\u0131 cuntan\u0131n sert tepkisinin ard\u0131ndan, 1990\u2019da yap\u0131lan se\u00e7imlerde a\u00e7\u0131k ara \u00f6nde bitiren NLD, cunta \u2018duvar\u0131na\u2019 \u00e7arpmas\u0131 daha d\u00fcn gibi haf\u0131zalarda tazeli\u011fini koruyor.<\/p>\n
Bu noktada, Suu Kyi \u00e7ok iyi biliyor ki, gerek kom\u015fu \u00c7in ve gerekse ba\u015fta ABD olmak \u00fczere Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin deste\u011fi olmadan yap\u0131lacak se\u00e7imlerde ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu nedenle, zaten \u2018\u00e7ok iyi\u2019 ili\u015fkilere sahip oldu\u011fu ABD\u2019li yetkililerin yan\u0131 s\u0131ra, b\u00f6lgede s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en \u00c7in\u2019in de yan\u0131na almay\u0131 hedefleyen bir \u00e7izgiye geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Asl\u0131nda ortada bir \u00e7eli\u015fkiden de s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn. Kar\u015f\u0131m\u0131zda \u2018demokrasi g\u00fcl\u00fc\u2019 Suu Kyi\u2019nin \u00c7in gibi demokratikle\u015fme y\u00f6n\u00fcnde en az\u0131ndan Bat\u0131l\u0131 standartlar\u0131 yakalama gibi bir i\u015ftiyak i\u00e7inde olmayan bir g\u00fc\u00e7ten, yani \u00c7in y\u00f6netiminden destek talebi, Myanmar halk\u0131na ve de d\u00fcnya kamuoyuna verdi\u011fi demokratikle\u015fme mesajlar\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fcyor. Tabii, \u00c7in\u2019le ili\u015fkilerin \u2018demokrasi\u2019 d\u0131\u015f\u0131nda ekonomik ili\u015fkiler gibi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir y\u00f6n\u00fc de bulunuyor. \u00d6zellikle Arakan Eyaleti\u2019ndeki zengin yer alt\u0131 kaynaklar\u0131, Hint Okyanusu\u2019na a\u00e7\u0131lma projesi gibi olduk\u00e7a kapsaml\u0131 jeo-ekonomik ve stratejik politikalar \u00c7in i\u00e7in vazge\u00e7ilmez \u00f6nemde. Bu ba\u011flamda, Suu Kyi\u2019nin olas\u0131 bir ba\u015fkanl\u0131k ser\u00fcveninde \u00fclkenin t\u0131pk\u0131 benzeri \u00fclkelerde oldu\u011fu gibi \u2018insan haklar\u0131 ve demokratikle\u015fme\u2019 de\u011ferlerinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi veya k\u0131s\u0131tlanabilirli\u011fi kadar, ekonomik de\u011ferlerin ne \u015fekilde bir payla\u015f\u0131ma konu olaca\u011f\u0131 da \u00f6nde gelen konular aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n
Tam da bu noktada, Myanmar\u2019da se\u00e7imlerin bir di\u011fer \u00f6nemli alan\u0131 ku\u015fkusuz ki, Arakanl\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ahvali olu\u015fturuyor. Vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131ndan yoksun, yabanc\u0131 \u00e7evreleri teskin etme anlam\u0131nda kendilerine \u2018bah\u015fedilen\u2019 bir t\u00fcr tan\u0131n\u0131rl\u0131k belgesi ile se\u00e7imlerde oy kullan\u0131p kullanmayacaklar\u0131 bir kez daha g\u00fcndeme gelecek. Tabii burada unutulmamas\u0131 gereken bir husus var. Daha i\u015fin ba\u015f\u0131ndan beri, \u00f6rne\u011fin 2012 y\u0131l\u0131 Haziran ay\u0131ndan bu yana, g\u00fcndemimize giren Arakan konusunda, Arakan halk\u0131n\u0131 toptan bir alg\u0131ya muhatap k\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Myanmar y\u00f6netimi, Arakan halk\u0131 i\u00e7erisinden de kendine \u2018yak\u0131n\u2019 buldu\u011fu kesimlere baz\u0131 haklar verirken, k\u00f6kl\u00fc bir Arakan politikas\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irme y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131m at\/a\/m\u0131yor. Arakanl\u0131lara verilen vatanda\u015fl\u0131k, \u2018ya\u015fad\u0131klar\u0131\u2019 daha do\u011frusu ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 eyaletin y\u00f6netimde s\u00f6z sahibi olma gibi hususlar a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 geli\u015fmeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u2018l\u00fcks\u2019 ka\u00e7\u0131yor. Arakan halk\u0131n\u0131n haklar\u0131 ve m\u00fccadelesi kadar, Arakan b\u00f6lgesinin yer alt\u0131 zenginlikleri \u00e7er\u00e7evesinde de uluslararas\u0131 politikaya konu oldu\u011funu unutmamak gerekiyor.<\/p>\n
<\/p>\n