{"id":512,"date":"2015-08-28T03:08:29","date_gmt":"2015-08-28T03:08:29","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=512"},"modified":"2016-10-03T03:09:11","modified_gmt":"2016-10-03T03:09:11","slug":"malezyada-kriz-derinlesiyor-crisis-in-malaysia-deepens","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/malezyada-kriz-derinlesiyor-crisis-in-malaysia-deepens\/","title":{"rendered":"Malezya\u2019da Kriz Derinle\u015fiyor \/ Crisis in Malaysia Deepens"},"content":{"rendered":"<h1><span lang=\"TR\">Malezya skandal \u00fcst\u00fcne skandalla sars\u0131l\u0131yor&#8230; Son d\u00f6nemde ya\u015fanan siyasi ve buna eklemlenen ekonomik -veya hangisinin di\u011ferinin \u00f6n\u00fcnde yer ald\u0131\u011f\u0131 pek de belli olmayan- kriz(ler), 30 A\u011fustos\u2019daki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k g\u00fcn\u00fc kutlamalar\u0131n\u0131n buruk ge\u00e7ece\u011fini ortaya koyuyor. \u00c7in\u2019de ba\u015flayan ve neredeyse t\u00fcm Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya borsalar\u0131n\u0131 etkileyen d\u00fc\u015f\u00fc\u015f en \u00e7ok Kuala Lumpur Borsas\u0131\u2019nda kendini g\u00f6steriyor. Zaten bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir Dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00fcrekli de\u011fer yitiren Ringgit de %24\u2019l\u00fck kay\u0131pla son on yedi y\u0131l\u0131n en d\u00fc\u015f\u00fck seviyesinde. \u00d6zellikle Merkez Bankas\u0131 ba\u015fkan\u0131 Zeti Akhtar\u2019\u0131n 1997-98 G\u00fcneydo\u011fu Asya mali krizi sonras\u0131nda kayda de\u011fer yap\u0131c\u0131 rol\u00fcne g\u00fcvenenler, \u015fu ana kadar umduklar\u0131n\u0131 bulabilmi\u015f de\u011filler. Kald\u0131 ki, Zeti Akhtar\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131n \u20181 Malezya Kalk\u0131nma Fonu\u2019yla (1MDB) ilgili geli\u015fmelerde ge\u00e7mesi de, bir ba\u015fka mucizevi ekonomik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ortaya koyup koymayaca\u011f\u0131 konusunda \u015f\u00fcphe do\u011furuyor.<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00d6nce i\u00e7 piyasalar, ard\u0131ndan da d\u0131\u015f piyasalar\u0131n \u00fclke ekonomisine y\u00f6nelik g\u00fcveni yitirmesinde ku\u015fkusuz ki, 1MDB\u2019de bir t\u00fcrl\u00fc sonu\u00e7land\u0131r\u0131lamayan yolsuzluk iddialar\u0131n\u0131n pay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemeli. Hele hele bu fonun Ba\u015fbakan Necib bin Razak\u2019\u0131n ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu bir kurulca, genel anlamda \u015feffafl\u0131ktan uzak y\u00f6netimi, buna il\u00e2ve olarak para ak\u0131\u015flar\u0131ndaki gizlilik ve bu mebla\u011f\u0131n en az\u0131ndan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Ba\u015fbakan\u2019\u0131n banka hesaplar\u0131na aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 haberi son d\u00f6nemde ya\u015fanan ekonomik skandallar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. S\u00f6z konusu fon \u00e7er\u00e7evesinde bunca g\u00fcr\u00fclt\u00fc pat\u0131rt\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131nda, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n ayn\u0131 zamanda Maliye Bakan\u0131 olmas\u0131n\u0131n da bir rol\u00fc olsa gerek&#8230;<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">Ba\u015fbakan\u2019\u0131n hesab\u0131na aktar\u0131lan mebla\u011f konusunda a\u00e7\u0131lan soru\u015fturmalar ve kamuoyu bask\u0131s\u0131 \u201cPara halk\u0131n paras\u0131 de\u011fil, Arap \u00fclkelerinin \u2018yard\u0131m\u0131\u2019\u201d veya \u201cHalk\u0131m i\u00e7in kendi hesab\u0131ma aktard\u0131m\u201d t\u00fcr\u00fc s\u00f6ylemlerin ne\u015fet etmesine neden oldu. Ancak \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n temel de\u011ferlerden biri kabul edildi\u011fi demokratik y\u00f6netimlerde b\u00f6ylesi deme\u00e7lerin bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmuyor. \u2018Arap yard\u0131m\u0131n\u0131n\u2019 \u0130\u015fid\u2019le m\u00fccadele i\u00e7in Malezya\u2019ya aktar\u0131lmas\u0131 kadar, 2013 se\u00e7imlerinde \u2018uygun \u015fekilde kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n hesab\u0131ndaki mebla\u011f\u0131n bir s\u00fcre sonra Singapur\u2019da bir ba\u015fka hesaba devri ile \u0130svi\u00e7re\u00a0 ve Singapur bankalar\u0131n\u0131n para transferindeki rol\u00fcne dair ilgili \u00fclkelerce yap\u0131lan soru\u015fturmalar polisiye vakalar\u0131 aratmayacak bir heyecan d\u00fczeyinde seyrediyor. Bu iddialar\u0131n tam da ortas\u0131nda \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131 ve Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na atanan Ahmed Zahid Hamidi\u2019nin, bu paran\u0131n bir Arap ailenin UMNO\u2019nun 2013 se\u00e7imlerini kazanmas\u0131 ve s\u00fcnni inanc\u0131n savunucusu olmas\u0131 nedeniyle verildi\u011fine tan\u0131k oldu\u011funu s\u00f6ylemesiyse, sadece h\u00fck\u00fcmeti de\u011fil, devlet egemenli\u011fiyle ilgili ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na problemli bir durum ortaya koyuyor.<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">Kald\u0131 ki, bu fonla ilgili Ba\u015fbakan ve Merkez Bankas\u0131 ba\u015fkan\u0131n\u0131n da i\u00e7inde oldu\u011fu yetkililer hakk\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturmalar\u0131n kilit isimlerinin \u201ci\u015flerine son verilmesi de\u201d siyasi istikrars\u0131zl\u0131\u011fa ancak \u201ck\u00f6r\u00fck olma\u201d i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc ve g\u00f6rmeye devam ediyor. \u00d6yle ki, tam bir ay \u00f6nce Ba\u015fbakan Necib bin Razak, \u201c1 Malezya Kalk\u0131nma Fonu\u2019yla ilgili ger\u00e7eklerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 y\u00fcksek sesle dile getiren yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Milli E\u011fitim Bakan\u0131 Muhyiddin Yasin\u2019i g\u00f6revden ald\u0131. B\u00f6ylece 1998 y\u0131l\u0131nda Enver \u0130brahim\u2019den sonra g\u00f6revden al\u0131nan ikinci Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak tarihe ge\u00e7ti.<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">Sadece h\u00fck\u00fcmet i\u00e7inde de\u011fil, s\u00f6z konusu fonu ara\u015ft\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc kurumlardaki \u00fcst d\u00fczey b\u00fcrokratlar\u0131n da yerlerinden olmas\u0131 ekonomi y\u00f6netiminden \u00f6te anlamlar ifade ediyor. Bu s\u00fcrecin gelip dayand\u0131\u011f\u0131 nokta ise, muhalefet kadar iktidar ve UMNO \u00e7evrelerinden ki\u015fi ve gruplar\u0131n da, parlamentoda Ba\u015fbakan\u2019a g\u00fcven oyu oturumunun yap\u0131lmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda birle\u015fiyor olmas\u0131d\u0131r. Nisan\/May\u0131s aylar\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 pl\u00e2nlanan UMNO genel kurulunun Sonbahar\u2019a ertelenmesi, UMNO i\u00e7erisinde ho\u015fnutsuzlar\u0131n ikna seanslar\u0131na al\u0131nmas\u0131 olarak yorumlan\u0131yor. Bu s\u00fcre\u00e7te ba\u015f\u0131 \u00e7eken ise kurt politikac\u0131 Dr. Mahathir Muhammed. Devlette i\u015flerin nas\u0131l y\u00fcr\u00fc\/t\u00fcl\/d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc herkesden daha iyi bilen Dr. Mahathir, s\u00fcrekli yeni iddialarla ve sorularla Ba\u015fbakan\u0131 k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaya ve dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcndemi belirlemeye devam ederken, Ba\u015fbakan\u2019la aras\u0131nda a\u00e7\u0131lan \u2018makas\u2019, onu giderek daha \u00e7ok muhalefet \u00e7evreleriyle ortak hareket etmeye sevkediyor.<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">Ekonomi ve siyasi \u00e7evrelerde bunlar olup biterken, acaba \u00fclkenin \u2018sultanlar\u0131\u2019 ne kar\u015f\u0131l\u0131k veriyor bu geli\u015fmelere diye soras\u0131 geliyor insan\u0131n. Bu noktada da, gene Cohor Sultan\u0131\u2019ndan ba\u015fkas\u0131n\u0131n sesi g\u00fcr \u00e7\u0131km\u0131yor. Daha ge\u00e7en g\u00fcn, Sultan \u0130brahim, \u201cyasalara g\u00f6re bu gibi konularda s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131 biliyorum, ancak halk\u0131m\u0131n (gene burada vurgunun \u2018Cohor halk\u0131\u2019 oldu\u011fu hat\u0131rlanmal\u0131) s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na da \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak vazifem\u201d minvalinde bir a\u00e7\u0131klamayla Putrajaya\u2019daki geli\u015fmelerden hi\u00e7 de memnun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha dile getirdi. Sultanlar demi\u015fken&#8230; Anayasaya g\u00f6re, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n g\u00f6revine son verecek giri\u015fim, ancak \u201culusal sultan\u201d\u0131n elinde. Ancak bug\u00fcne kadar Sultan Abd\u00fclhalim \u015eah\u2019dan bir deme\u00e7 sad\u0131r olmu\u015f de\u011fil.<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">Bug\u00fcn ya\u015fanan siyasi ve ekonomik \u00e7alkant\u0131n\u0131n ku\u015fkusuz ki, yak\u0131n ve g\u00f6rece uzak ge\u00e7mi\u015fle ba\u011flant\u0131l\u0131 sebepleri var. \u0130lki, 2013 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan 13. Genel se\u00e7imleri sonras\u0131nda UMNO\u2019nun parlamentoda \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funluk sa\u011flayamamas\u0131 oldu. 2008 se\u00e7imlerinin de UMNO i\u00e7in bir hezimet oldu\u011fu hat\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda, asl\u0131nda bunun yeni bir durum olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ancak yeni olan, 2009 y\u0131l\u0131nda Ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funa oturan Necib bin Razak\u2019\u0131n d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k iktidar\u0131 boyunca \u00fclkede \u2018ulusal birli\u011fi\u2019 tesis noktas\u0131nda \u00c7inli ve Hintli az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131 kadar, \u015fehirli\/orta s\u0131n\u0131f Malay se\u00e7meni kucaklayacak bir \u00e7aba ortaya koymas\u0131na ra\u011fmen, se\u00e7imin UMNO hanesine ba\u015far\u0131 olarak yans\u0131mamas\u0131yd\u0131. \u00d6te yandan, bu se\u00e7imde muhalefet blo\u011funun genel oylar\u0131n \u00e7o\u011funu almas\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmet \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 ortam\u0131 art\u0131racak denli muhalefeti temsil eden sivil kesimleri etkileyecek \u015fekilde geri d\u00f6nd\u00fc. H\u00fck\u00fcmet\/UMNO \u00e7evrelerinin bu y\u00f6ndeki siyasi stratejilerini herhalde en nazik ifadeyle \u2018siyasi k\u0131skan\u00e7l\u0131k\u2019 veya \u2018siyasi b\u00f6b\u00fcrlenme\u2019 olarak yorumlamak m\u00fcmk\u00fcnse de, geni\u015f toplum kesimleri nezdinde kaybedilen g\u00fcvenin UMNO\u2019nun siyasi varolu\u015f sorununa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemek bile m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc UMNO\u2019nun salt s\u0131radan bir siyasi hareket de\u011fil, aksine \u2018Malay \u0131rk\u0131n\u0131n-sultan\u0131n ve Malay dilinin\u2019 hamisi olmak gibi y\u00fcce bir ideal etraf\u0131nda \u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi ger\u00e7e\u011fini her an ak\u0131lda tutmak gerekir.<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u0130kincisi ise, 1997-98 G\u00fcneydo\u011fu Asya ekonomi krizinin kataliz\u00f6r i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc toplumsal dalgalanman\u0131n siyasi yap\u0131da, \u00f6rne\u011fin Endonezya\u2019da Suharto rejiminin sona ermesi gibi, g\u00f6rece yumu\u015fak bir rejim de\u011fi\u015fimine kap\u0131 aralayamam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Ancak bu, \u00fclkede hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131 anlam\u0131na da gelmiyor. Bu noktada, \u00f6rne\u011fin UMNO i\u00e7erisinde Enver \u0130brahim\u2019in Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, partiden de ihrac\u0131 ve hapsedilmesine konu olan k\u0131r\u0131lmalar, akabinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u2018reform hareketinin\u2019 do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. De\u011fi\u015fen siyasi iklim nedeniyle, \u2018temiz y\u00f6netim-temiz toplum\u2019 slogan\u0131, \u00f6zellikle 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana siyasal ve toplumsal ya\u015fam\u0131n\u0131n oda\u011f\u0131ndaki yer almaya devam ediyor.<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">58 y\u0131l gibi g\u00f6rece k\u0131sa modern siyasi tarihinde \u00f6nemli bir kalk\u0131nma hamlesi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f bir \u00fclke olan Malezya, bu s\u00fcre\u00e7te ba\u015fat g\u00fcc\u00fcn\u00fc omurgas\u0131n\u0131 Birle\u015fik Malay Ulusal Birli\u011fi\u2019nin (UMNO) olu\u015fturdu\u011fu bir siyasi yap\u0131n\u0131n hakimiyetine konu olmas\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor. Bununla birlikte, kalk\u0131nma olgusunun, geni\u015f toplum kesimlerinin siyasi ve ekonomik haklar\u0131na ne denli katk\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanan t\u00fcm bu geli\u015fmelerden anla\u015f\u0131labiliyor. <\/span>Michael Liefer\u2019\u0131n 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda Malezya Federasyonu\u2019nun kurulmas\u0131 s\u00fcrecinde kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u201c<i>Anglo American Differences Over Malaysia<\/i><span lang=\"TR\">\u201c ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalede dile getirdi\u011fi \u00fczere, b\u00f6lgede istikrar\u0131n ba\u015fat akt\u00f6rlerinden biri olmas\u0131 arzu edilen Malezya epeyce bir s\u00fcredir istikrars\u0131zl\u0131kla y\u00fcz y\u00fcze.<\/span><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<h1><\/h1>\n<h1><span lang=\"TR\">Bu \u00e7er\u00e7evede, genel se\u00e7imlerin adil bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi talebiyle 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda g\u00fcndeme gelen BERSIH (Temiz) ad\u0131 verilen dev g\u00f6sterilerin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc kap\u0131da. Hafta sonundaki g\u00f6sterilerin Kuala Lumpur \u2018un yan\u0131 s\u0131ra, Borneo Adas\u0131\u2019ndaki Sabah ve Saravak Eyalet ba\u015fkentleri Kuching ve Kota Kinabalu\u2019da da g\u00fcndeme gelmesi genel bir memnuniyetsizli\u011fin somut g\u00f6stergeleri. Bakal\u0131m \u00e7ok farkl\u0131 siyasi kesimlerin ve geni\u015f halk\u0131n kitlelerinin ortak bir hedefte bulu\u015ftuklar\u0131 bu g\u00f6sterilerde ortaya konacak talepler h\u00fck\u00fcmette nas\u0131l bir kar\u015f\u0131l\u0131k bulacak&#8230;\u00a0<\/span><\/h1>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Malezya skandal \u00fcst\u00fcne skandalla sars\u0131l\u0131yor&#8230; Son d\u00f6nemde ya\u015fanan siyasi ve buna eklemlenen ekonomik -veya hangisinin di\u011ferinin \u00f6n\u00fcnde yer ald\u0131\u011f\u0131 pek de belli olmayan- kriz(ler), 30 A\u011fustos\u2019daki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k g\u00fcn\u00fc kutlamalar\u0131n\u0131n buruk ge\u00e7ece\u011fini ortaya koyuyor. \u00c7in\u2019de ba\u015flayan ve neredeyse t\u00fcm Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya borsalar\u0131n\u0131 etkileyen d\u00fc\u015f\u00fc\u015f en \u00e7ok Kuala Lumpur Borsas\u0131\u2019nda kendini g\u00f6steriyor. Zaten bir y\u0131l\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-512","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malezya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=512"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":513,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/512\/revisions\/513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}