{"id":5112,"date":"2024-02-27T09:07:05","date_gmt":"2024-02-27T09:07:05","guid":{"rendered":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=5112"},"modified":"2024-02-27T09:07:06","modified_gmt":"2024-02-27T09:07:06","slug":"bilim-adamligi-ve-ahlak-sahibi-olmak-iliskisi-the-relationship-between-being-a-scientist-and-being-a-moral-person","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/bilim-adamligi-ve-ahlak-sahibi-olmak-iliskisi-the-relationship-between-being-a-scientist-and-being-a-moral-person\/","title":{"rendered":"Bilim adaml\u0131\u011f\u0131 ve ahl\u00e2k sahibi olmak ili\u015fkisi \/ The relationship between being a scientist and being a moral person"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 27.02.2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Bilim adam\u0131\u2019 ve \u2018ahl\u00e2k sahibi olmak\u2019 gibi iki kavram\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmek, hem tehlikeli hem de \u00f6nemli&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Tehlikeli, \u00e7\u00fcnk\u00fc gayet ciddi bir sorgulamay\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. \u00d6nemli, \u00e7\u00fcnk\u00fc ahl\u00e2kla nitelendirilmemi\u015f bilim adaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ne \u2018bilim\u2019 ne de \u2018adaml\u0131k\u2019la bir ba\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bilim adam\u0131 olman\u0131n, temel itibar\u0131yla pozitif bir \u00f6nyarg\u0131dan kaynaklanan sorgulanamaz bir vecheyi b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmas\u0131ndan ve genel ge\u00e7er bir kabul olarak kar\u015f\u0131m\u0131za konmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, \u2018Acaba, bilim adam\u0131n\u0131n, ahl\u00e2k sahibi olmakl\u0131\u011f\u0131nda bir eksiklik olabilir mi?\u201d sorusu irkiltici bir nitelik arz ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Evet, bunda hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 yok de\u011fil&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak, bu hususu ciddi anlamda g\u00fcndemimize almak ve tart\u0131\u015fmak, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, \u00f6nceliklerimiz aras\u0131nda yer almal\u0131d\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Temel yap\u0131sal sorun<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Genel yakla\u015f\u0131m itibar\u0131yla, bilim adam\u0131 ve ahl\u00e2k sahib olmak durumuyla ilgili olarak, sadece bir ka\u00e7 ki\u015fi, birka\u00e7 bilim adam\u0131 ve bunlar\u0131n ahl\u00e2kl\u0131 olmamalar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olup, sanki g\u00f6z ard\u0131 edilebilecek bir durummu\u015f gibi bir intibaya yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda, bilim adaml\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekli\u011fini t\u00fcm boyutlar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, ortada vazge\u00e7ilmez bir \u00f6neme sahip kurumsal ve yap\u0131sal bir zaafiyetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilim adaml\u0131\u011f\u0131 ve ahl\u00e2k sahibi olmak ili\u015fkisinin, al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fumuz \u00fczere g\u00fcndelik, sek\u00fcler hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde ad\u0131na, bilimsel denilen ve i\u00e7inde bilimsel etkinliklerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kurumlarda yer alan bireylerin en basitinden eksik, kad\u00fck, yapmac\u0131k, s\u0131radan vb. s\u0131fatlarla an\u0131lmay\u0131 hak eden eylemler dizisiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7er\u00e7evede, sadece s\u0131n\u0131rl\u0131 bir kitle ve kurum ba\u011flam\u0131nda, akademi d\u00fcnyas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan aksine, \u0130slam toplumlar\u0131n\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 a\u00e7mazlar\u0131n, sorunlar\u0131n, tehlikeli geli\u015fmelerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn temelinde, bilim adam\u0131 ve ahl\u00e2k ili\u015fkisindeki z\u0131t kutupla\u015fmadan kaynakland\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmekle, gayet \u00f6nemli bir toplumsal, siyasal, ekonomik ve nihayetinde insani bir sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu hat\u0131rlatmak istiyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Adanm\u0131\u015fl\u0131k ve ahl\u00e2k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bilim adaml\u0131\u011f\u0131 i\u015finin, temel itibar\u0131yla, kendini belirli bir bilim alan\u0131na adam\u0131\u015fl\u0131kla, bu alan\u0131n kendi \u00f6z dinamikleriyle i\u015ftigalle ve s\u00fcre\u00e7te, bu alana \u00f6zg\u00fc bilgi \u00fcretimi olarak ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar\u0131yla anlaml\u0131 bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylesine bilimsel bir alan\u0131n t\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerinin ve bunlardan has\u0131l olacak sonu\u00e7lar\u0131n, bilim adam\u0131n\u0131n ahl\u00e2kili\u011fiyle do\u011frudan ilintili olmas\u0131, toplumun geni\u015f \u00e7evreleri nezdinde, bilim adam\u0131 kadar, onun yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin kabul edilebilirlik ve sayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada, bilim u\u011fra\u015f\u0131n\u0131n salt bir mesleki kategoriye indirgenemeyecek boyutta bir \u00f6nemi b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmas\u0131, ne denli \u00f6nemli bir ger\u00e7eklikle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fumuzu bize g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Temelde, ad\u0131na meslek denilen ve modern d\u00f6nemde pop\u00fcler baz\u0131 alanlar\u0131yla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan i\u015f-\u00e7al\u0131\u015fma sekt\u00f6rlerinin herbirinde, b\u00f6ylesi bir ahl\u00e2kili\u011fin oldu\u011funu s\u00f6ylemek abart\u0131 olmak yerine, tastamam insan-meslek, insan-insan ve insan-toplum ili\u015fkisi i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmeyi hak ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada, di\u011ferleri bir yana, bilim adaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 tercih etmemiz, bilim olgusu ve u\u011fra\u015f\u0131n\u0131n insan toplumlar\u0131n\u0131n yap\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki, geli\u015fmesindeki, anlaml\u0131l\u0131k kazanmas\u0131ndaki rol\u00fcne, \u00f6nemine, y\u00f6nlendirmesine vb. dair \u00f6nemden kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Anlam \u00e7er\u00e7evesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7er\u00e7evede, bilim i\u015fini bir t\u00fcr e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerinde edinilen ve ard\u0131ndan, akademi d\u00fcnyas\u0131nda akt\u00f6r olarak i\u00e7erisinde yer al\u0131nan, s\u0131radan bir alan olarak g\u00f6rmek yerine, topluma uzun erimli ba\u011flamlarda katk\u0131y\u0131, s\u00fcre\u00e7leri y\u00f6netebilmeyi ve de anlaml\u0131 bir evren olu\u015fturabilmeyi ans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan, bilim adaml\u0131\u011f\u0131 i\u015fini nihayetinde, ki\u015fiye maddi kazan\u0131mlar getirecek bir meslek edinimine indirgemek, bilim olgusu ile \u00e7at\u0131\u015fan \u00f6nemli bir anlam k\u0131r\u0131lmas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 da muhakkak.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihayetinde, bilim adaml\u0131\u011f\u0131ndan beklenti kendini, bilime adam\u0131\u015fl\u0131kla ve bu \u00e7er\u00e7evede, insan ve toplum iyili\u011fini \u00f6ncellemede ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada dikkat \u00e7ekilen k\u0131r\u0131lma, acaba bilim adaml\u0131\u011f\u0131 s\u0131fatlar\u0131yla yani asistan, doktor, do\u00e7ent, profes\u00f6r vb.- donan\u0131rken, bu ara s\u00fcre\u00e7lerin ve sonras\u0131nda olu\u015facak durumun, \u2018bilim adam\u0131\u2019n\u0131n kendine bir mevki, makam \u00fcretmesi ve\/ya bilim adam\u0131 s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ki\u015finin tastamam, b\u00f6ylesi mevki ve makamlar\u0131 hedef tutmas\u0131 ve hatta mevki &nbsp;ve makamlar\u0131n pe\u015finde ko\u015fmay\u0131 birincil hedef haline getirmesi sorunlu bir duruma tekab\u00fcl ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada, yanl\u0131\u015f anlamaya yol a\u00e7mamak ad\u0131na, gayet kendinde bilim adaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n nihayetinde, bilime, insana ve topluma hizmetle konu\u015flanman\u0131n gere\u011fi olarak, \u00e7e\u015fitli makam ve mevkilere ula\u015f\u0131lmas\u0131na arac\u0131 olmas\u0131nda -ilkesel olarak- herhangi bir sak\u0131nca bulunmuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada, bahse konu edilen husus, bilim adaml\u0131\u011f\u0131 i\u015fine ba\u015flan\u0131lmas\u0131ndan itibaren, ki\u015finin y\u00f6neliminin bilimi, bilimsel ara\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerini, bilimsel \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini -tabiri caizse- birer kuma gibi kullanmas\u0131yla ilintilidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilimin ve bu bilimi olu\u015fturan t\u00fcm ara tabakalar\u0131n ve s\u00fcre\u00e7lerin ikincille\u015ftirilmesi anlam\u0131na gelen bu durumun, bizatihi bilim ve bilimsel faaliyet ile \u00e7eli\u015fti\u011fi ortadad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir ba\u015fka yanl\u0131\u015f anlamaya f\u0131rsat vermeme ad\u0131na, burada bir bilim kutsamas\u0131 yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmekte yarar var&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Burada s\u00f6ylenmek istenen, bilim ad\u0131 verilen alan\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc karakteristiklerini ve dinamiklerini hi\u00e7e saymaya do\u011fru e\u011filim sergileyen ve bunun bizatihi ad\u0131na, \u2018bilim adam\u0131\u2019 denilen bireylerce ortaya konmas\u0131n\u0131n gizli bir tehdit ve tehlike olu\u015fturdu\u011funun hat\u0131rlat\u0131lmas\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 27.02.2024 \u2018Bilim adam\u0131\u2019 ve \u2018ahl\u00e2k sahibi olmak\u2019 gibi iki kavram\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmek, hem tehlikeli hem de \u00f6nemli&#8230; Tehlikeli, \u00e7\u00fcnk\u00fc gayet ciddi bir sorgulamay\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. \u00d6nemli, \u00e7\u00fcnk\u00fc ahl\u00e2kla nitelendirilmemi\u015f bilim adaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ne \u2018bilim\u2019 ne de \u2018adaml\u0131k\u2019la bir ba\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir&#8230; Bilim adam\u0131 olman\u0131n, temel itibar\u0131yla pozitif bir \u00f6nyarg\u0131dan kaynaklanan sorgulanamaz bir vecheyi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5113,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-5112","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5112","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5112"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5112\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5114,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5112\/revisions\/5114"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5113"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5112"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5112"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}