Endonezya Devlet Ba\u015fan\u0131 Joko Widodo\u2019nun (Jokowi) g\u00f6revinin birinci y\u0131l\u0131 tamamland\u0131. 20 Ekim 2014 tarihinde g\u00f6reve gelen Jokowi, aradan ge\u00e7en bir y\u0131ll\u0131k s\u00fcre zarf\u0131nda ba\u015fkent politikas\u0131n\u0131n zorlu g\u00fcndemini ve ili\u015fkilerini \u00f6\u011frenerek ge\u00e7irdi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Zorlu diyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc, yar\u0131m kalm\u0131\u015f reform s\u00fcrecini tamamlamak \u00fczere g\u00f6reve geldi\u011fine ku\u015fku olmayan Jokowi\u2019nin, bug\u00fcne kadarki icraatlar\u0131 veya daha do\u011frusu kendisine imk\u00e2n tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla icraat giri\u015fimlerinin \u00f6nemli bir diren\u00e7le kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zleniyor.<\/p>\n
Jokowi, reform program\u0131nda yaln\u0131z de\u011fil. Benzer bir s\u00fcreci daha 2004 y\u0131l\u0131 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde Susilo Bambang Yudhoyono (SBY) liderli\u011findeki Demokrat Parti ba\u011flam\u0131nda g\u00f6rmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Ve 2004-2014 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda iki d\u00f6nem \u00fclkeyi y\u00f6neten Demokrat Parti kurucusu ve ba\u015fkan\u0131 Susilo Bambang Yudhoyono\u2019nun reform s\u00f6ylemiyle ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 siyasi hareketin nas\u0131l akamete u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda tan\u0131k olmu\u015ftuk. \u00d6yle ki, Demokrat Parti\u2019den b\u00fcy\u00fck beklentilere ra\u011fmen, Ba\u015fkan SBY\u2019\u0131n gerekli ad\u0131mlar\u0131 atmakta zorland\u0131\u011f\u0131, kimilerini geciktirdi\u011fi yollu epeyce ele\u015ftiri g\u00fcndeme gelmi\u015fti. Bu s\u00fcre\u00e7te, talepleri ve beklentileri kar\u015f\u0131lanmayan geni\u015f kitleler \u2018Suharto d\u00f6nemi \u00f6zlemini dile getirme\u2019 ba\u011flam\u0131nda bir t\u00fcr toplumsal umutsuzluk \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n da bile bulunmu\u015ftu.<\/p>\n
Peki ge\u00e7en bir y\u0131l zarf\u0131nda Jokowi hangi s\u00fcre\u00e7lere dair, en az\u0131ndan ne t\u00fcr ad\u0131mlar att\u0131\u011f\u0131 yolundaki soruya, \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131 Joko Widodo-Yusuf Kalla ikilisinin yolsuzluklarla m\u00fccadele ve ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan insan haklar\u0131 davalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi iki ana konuda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir liderlik profili \u00e7izemediklerini g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yor. Hen\u00fcz daha bir y\u0131l denilip, ge\u00e7i\u015ftirilecek bir ele\u015ftiri de\u011fil bu. Burada dile getirilen sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc kadar, se\u00e7im \u00f6ncesinin siyasi atmosferinde Jokowi ve Kalla\u2019n\u0131n nerede durdu\u011fuyla da al\u00e2kal\u0131. Bu noktada, \u00fclkede siyasetinde \u2018reform\u2019, bir sihirli kelime olarak \u00f6zellikle se\u00e7im d\u00f6nemlerinin g\u00f6zdesi oldu\u011funa ku\u015fku yok. Ancak sorun bu s\u00f6ylemle ortaya \u00e7\u0131kan lider ve partilerin siyasi iktidarlar\u0131n\u0131n tam da pratiklerinin g\u00f6r\u00fclmesinin beklendi\u011fi aktif y\u00f6netimleri s\u00fcrecinde neden i\u015flerin bir t\u00fcrl\u00fc yolunda gitmedi\u011fi \u00fczerinde de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesini gerektiriyor.<\/p>\n
Asl\u0131nda ortada ke\u015ffedilecek yeni bir durum yok. B\u00f6lgedeki di\u011fer benzeri \u00fclkelerdekine benzer sorunlara \u015fahit olunuyor Endonezya\u2019da da. Hemen ilk elden temiz ve \u015feffaf y\u00f6netim; yerelden b\u00f6lgesele, b\u00f6lgeselden ulusala yay\u0131lan y\u00f6netim katmanlar\u0131nda halka hizmetin \u00f6ncellenmesi; siyasetin ve ordunun ili\u015fkilerinin net ve kesin \u00e7izgilerle belirlenmesi; \u00fclkenin d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011finden sorumlu ordunun siyasetle ve siyaset\u00e7ilerle ili\u015fkilerinin bir bask\u0131 ve manip\u00fclasyon arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi; b\u00fcrokrasiyi ve siyaset\u00e7ileri i\u00e7 ve d\u0131\u015f i\u015f \u00e7evreleriyle \u2018ortak \u00e7\u0131karlar\u2019 u\u011fruna ortak hareketlerinin \u00f6nlenmesi vb. sayabiliriz. \u015eimdi bu alanlar\u0131n geni\u015fli\u011fine bak\u0131p, \u201cBir ba\u015fkan m\u0131 bunlar\u0131n alt\u0131ndan kalkacak?\u201d sorusu g\u00fcndeme getirilebilir elbette.<\/p>\n
Ba\u015fkan Jokowi, bir siyasi parti \u00fcyeli\u011finden ba\u015fka siyaset d\u00fcnyas\u0131nda kayda de\u011fer bir ideolojik hareketin merkezinde bulunmuyor; b\u00f6yle bir merkeze ba\u015fkanl\u0131k yapmad\u0131\u011f\u0131 gibi, herhangi bir yeti\u015fmi\u015f kadro varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmekte m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bir d\u00f6nem devlet ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 tecr\u00fcbesi olan Yusuf Kalla ile de yollar\u0131n\u0131n bulu\u015fmas\u0131, se\u00e7imlerin akabinde kurulan ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 arama s\u00fcrecinde kurulan koalisyonlar\u0131n sonucu. Bu ba\u011flamda, her ne kadar bireysel duru\u015flar\u0131yla reforma istekli siyaset\u00e7iler olsa da, Jokowi ve Kalla ikilisinin a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u201cs\u00f6z\u00fcn\u00fc dinleyecek\u201d kadrolar\u0131, b\u00fcrokraside bu niyetlerini hayata ge\u00e7irecek g\u00fc\u00e7l\u00fc memurlar\u0131 bulunmuyor.<\/p>\n
Bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc atama s\u00fcreci, \u00f6zellikle Jokowi\u2019nin s\u0131nanmas\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131yordu. Jokowi ve Kalla\u2019dan ziyade bu s\u00fcrece m\u00fcdahala edenler, Jokowi\u2019yi ba\u015fkanl\u0131\u011fa ta\u015f\u0131yan Endonezya M\u00fccadeleci Demokrasi Partisi (PDI-P)\u2019nin manevi lideri Megawati ve siyasetteki yak\u0131n \u00e7evresiydi. Ayr\u0131ca, Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc se\u00e7imi s\u00fcrecinde \u00fclkenin en g\u00f6zde kurumlar\u0131ndan biri olarak dikkat \u00e7eken Yolsuzlukla M\u00fccadele Kurumu (KPK)\u2019ya y\u00f6nelik \u2018yumu\u015fak darbe\u2019 giri\u015fimleri de Jokowi\u2019den beklentileri olan geni\u015f \u00e7evrelerin ilk hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 oldu.<\/p>\n
Bu duru\u015fu, \u00f6rne\u011fin Papua\u2019ya ve A\u00e7e\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaretlerle ge\u00e7en bir y\u0131l zarf\u0131nda da ortaya koyma \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisindeydi. Bu iki eyaleti \u00f6yle laf olsun diye \u00f6rnek veriyor de\u011filim. Asl\u0131nda bu benim \u00f6rne\u011fim de de\u011fil. Aksine, Ba\u015fkan Jokowi\u2019nin Endonezya siyasal yap\u0131la\u015fmas\u0131 i\u00e7erisinde -farkl\u0131 gerek\u00e7elerle de olsa- yeri ve konumu s\u00fcrekli problemli olmu\u015f Papua ve A\u00e7e\u2019yi \u201cbizim par\u00e7am\u0131z\u201d diyerek sahiplenmesinden kaynaklan\u0131yor. Ancak ziyaretlerin bir umut kadar, bu umudu pratikte g\u00f6sterecek \u015fekilde y\u0131llard\u0131r s\u00fcren insan haklar\u0131 ihlallerinin halen s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ve bu noktada Jokowi\u2019nin gerekli mekanizmalar\u0131 hayata ge\u00e7irmede ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bu eyaletlerdeki insanlar nezdinde de so\u011fuk du\u015f etkisi yapm\u0131\u015f durumda. A\u00e7e gibi bir yandan on y\u0131ld\u0131r s\u00fcren bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin arzu edilen de\u011fi\u015fimi getirmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu \u00fcmitsizli\u011fin yan\u0131 s\u0131ra, merkezi h\u00fck\u00fcmetin Papua\u2019da bar\u0131\u015f\u0131 arayan yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n nas\u0131l olumlu bir evreye d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi de belirsizli\u011fini koruyor. \u00dclkenin di\u011fer b\u00f6lgelerinde \u00f6zellikle dev boyutlu yolsuzluklarla m\u00fccadelede KPK\u2019ya neredeyse sava\u015f a\u00e7an di\u011fer baz\u0131 devlet kurumlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Ba\u015fkanl\u0131k m\u00fcessesesinin ve de Parlamentonun s\u00fcre\u00e7lere m\u00fcdahalesi ve y\u00f6nlendiricili\u011fi sorunlar yuma\u011f\u0131n\u0131n bir di\u011fer par\u00e7as\u0131n\u0131 te\u015fkil ediyor. Bu s\u00fcre\u00e7te, KPK yasas\u0131nda kimi de\u011fi\u015fikliklerin yap\u0131laca\u011f\u0131 haberi ise s\u00fcrecin hi\u00e7 de iyi y\u00f6nlendirilemedi\u011fi \u015feklinde yorumlan\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc KPK, dev yolsuzluklarla m\u00fccadele verirken, Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcnyesinde de bir birimin benzeri bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmesi \u201cotorite \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131\u201dn\u0131 g\u00fcndeme getiriyor. KPK, Polis \u015feflerini ara\u015ft\u0131r\u0131rken, Emniyet de kendi i\u00e7indeki kimi zaman \u2018uykuya yatm\u0131\u015f\u2019 olan birimi harekete ge\u00e7irerek KPK ba\u015fkan ve \u00fcyeleri \u00fczerinde kullanmaya yelteniyor.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7, Dolay\u0131s\u0131yla Ba\u015fkan\u2019\u0131n \u2018reform\u2019 kavram\u0131n\u0131 salt bir retorik olarak kullanageldi\u011fi yolunda bir kan\u0131n\u0131n hakim olmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Ancak burada hakk\u0131n\u0131 yemeyelim. Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, valilik gibi icrac\u0131 bir makamda olmakla ve o d\u00f6nemlerdeki gerek bireysel duru\u015fu, gerekse \u00fcretme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde oldu\u011fu politikalar nedeniyle bir reform adam\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Ancak Jokowi\u2019nin bu yerel y\u00f6neticilik s\u00fcrecindeki g\u00f6rece ba\u015far\u0131l\u0131 performans devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeyine hen\u00fcz prati\u011fe d\u00f6k\u00fclemedi. Bu farkl\u0131la\u015fma ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131nca Jokowi\u2019nin altyap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 ancak \u00fclke y\u00f6netiminde -en az\u0131ndan \u015fimdilik- ba\u015far\u0131s\u0131z olarak yorumlanmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n
Yukar\u0131da dile getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u2018reform s\u00fcrecinin\u2019 Susilo Bambang Yudhoyono\u2019dan bu yana ni\u00e7in pratikte kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmakta zorland\u0131\u011f\u0131 tam da\u00a0 burada ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. O da, \u201cPapua ve A\u00e7e\u201dyi bizim par\u00e7am\u0131z k\u0131lacak anlay\u0131\u015f\u0131n \u2018tikel\u2019de kalmas\u0131d\u0131r. Bu noktada, tikel\u2019in kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Ba\u015fkan Jokowi\u2019dir. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n genele yay\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131, en az\u0131ndan bu iki eyalet ba\u011flam\u0131ndaki reformun ger\u00e7ekle\u015fmemesinin de nedenini olu\u015fturuyor. Bununla birlikte, bu tecr\u00fcbelerin Endonezya merkez siyasetinde neye kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini de iyi hesap etmek gerekir. Bu noktada geni\u015f halk kesimlerinin ve merkez siyasetin oda\u011f\u0131ndaki y\u00f6nlendirici konumundaki akt\u00f6rlerinin duru\u015fu kesinlikle farkl\u0131l\u0131k arz ediyor.<\/p>\n
Bu devasa sorunlar ve bu sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki duru\u015flar\u0131n \u00f6tesinde Jokowi\u2019nin \u00fclkeyi d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlara a\u00e7ma konusunda agresif bir y\u00f6nelim sergiledi\u011fine tan\u0131k olduk. \u00c7in-Japonya-Malezya-Singapur gibi b\u00f6lge \u00fclkeleri i\u015f \u00e7evrelerini yat\u0131r\u0131m i\u00e7in davet ederken, asl\u0131nda \u00fclkede yat\u0131r\u0131m s\u00fcre\u00e7lerini belirleyen kurumsal yap\u0131la\u015fman\u0131n da bununla e\u015f g\u00fcd\u00fcml\u00fc de\u011fi\u015fime tabi tutulup tutulmad\u0131\u011f\u0131 da \u015f\u00fcpheli bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lan\u0131yor. En son \u201cTrans-Pasific \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131\u201dn\u0131n imzalanmas\u0131 ard\u0131ndan daha \u00f6nce ekonomi koordinasyonundan sorumlu ancak y\u0131l ortas\u0131nda yap\u0131lan kabine de\u011fi\u015fikli\u011fi ile \u2018Ulusal Kalk\u0131nma\u2019dan sorumlu bakan olan Sofyan Jalil, TPPA i\u00e7inde yer almak istediklerini a\u00e7\u0131klasa da, yukar\u0131da dile getirilen nedenlerle \u00f6nemli yap\u0131sal eksikliklere sahip bir \u00fclkenin bu uluslararas\u0131 grup i\u00e7inde yer almas\u0131 \u015fimdilik m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor.<\/p>\n
Ancak Jokowi, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 davet s\u00fcrecine devam ediyor. Ba\u015fkanl\u0131kta birinci y\u0131l\u0131n\u0131n doldu\u011fu bu g\u00fcnlerde (25 Ekim) Jokowi Amerika yolcusu. Bakal\u0131m bu ziyaret ticaretin, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00fclkenin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu reform s\u00fcrecine bir katk\u0131 sa\u011flayacakm\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n