{"id":4672,"date":"2022-07-07T16:09:51","date_gmt":"2022-07-07T16:09:51","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=4672"},"modified":"2022-07-07T16:09:51","modified_gmt":"2022-07-07T16:09:51","slug":"malezya-sehir-doga-ve-anlam-malaysia-city-nature-and-meaning","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/malezya-sehir-doga-ve-anlam-malaysia-city-nature-and-meaning\/","title":{"rendered":"Malezya: \u015fehir, do\u011fa ve anlam \/ Malaysia: city, nature and meaning"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a007.07.2022<\/strong><\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n modernle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinde kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131kan en \u00f6nemli a\u00e7mazlardan biri, \u015fehir merkezlerinin kurulu\u015fu ve geli\u015ftirilmesiyle ilgili olan\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u015eehirler, kamusal alan\u0131n tam anlam\u0131yla kendisi olmalar\u0131 hasebiyle, bir anlamda do\u011frudan ilgili toplumun kimli\u011fini temsil ederken, modern d\u00f6nemin kendine \u00f6zg\u00fc yap\u0131sal niteliklerini, zorlay\u0131c\u0131 bir mahiyette dayatmas\u0131 nedeniyle de a\u00e7\u0131k bir ikilemin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur.<\/p>\n

Bu ikilemin, Bat\u0131l\u0131 toplumlarda olmas\u0131 kadar, belki de Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 toplumlarda \u00e7ok daha belirgin oldu\u011funa ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Do\u011fu ve \u015fehirle\u015fme<\/strong><\/p>\n

Bununla, Bat\u0131 ve Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 toplumlar\u0131n birbirine e\u015fle\u015ftirilemeyecek mahiyetleri oldu\u011funu s\u00f6ylemekte yarar var.<\/p>\n

Bu noktada, Do\u011fu toplumlar\u0131nda ve bu topluma bir \u00f6rnek olarak Malezya toplumunda, p\u00fcr bir Bat\u0131l\u0131la\u015fmac\u0131 \u015fehirle\u015fme yerine, kendinde bir k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet temsiline sahip yerle\u015fimlerin hayata ge\u00e7irildi\u011fini vurgulamakta yarar var.<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, M\u00fcsl\u00fcman toplumun a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu Malezya, ayn\u0131 zamanda \u00e7ok etnikli ve \u00e7ok dinli nitelikleriyle, gayet kozmopolit \u00f6zellikleri b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

S\u00f6z konusu b\u00f6ylesi bir toplumsal yap\u0131da farkl\u0131l\u0131klar\u0131n biraradal\u0131\u011f\u0131 ve bunlar\u0131n kendilerini temsil kabiliyeti, \u015fehirle\u015fmenin nas\u0131l olabilece\u011fine dair bize gayet a\u00e7\u0131k ve anlaml\u0131 mesajlar vermektedir.<\/p>\n

Norm tekeli<\/strong><\/p>\n

\u015eehirle\u015fme, insan toplumlar\u0131n\u0131n tarihsel geli\u015fim s\u00fcre\u00e7lerinde bir norm kabul edilebilece\u011fi gibi \u015fehirlerin, ayn\u0131 zamanda \u00e7oklu sorunlar\u0131n merkezinde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da unutmamak gerekir.<\/p>\n

Burada iki durumun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130lki, bir norm olarak \u015fehirle\u015fme; ikincisi ise, sorunlar\u0131n merkezi olarak \u015fehir olgusudur. Burada uzun uzad\u0131ya, bu iki olgu \u00fczerinde durmak yerine, k\u0131saca \u015funu belirtmekte yarar var.<\/p>\n

S\u00f6z konusu bu durum, bizi yine ilgili toplumlarda, \u015fehirle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin ne \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131na ya da ger\u00e7ekte, Bat\u0131 toplumlar\u0131ndakinin t\u0131pk\u0131 ve ayn\u0131s\u0131 \u015feklinde bir \u015fehirle\u015fmenin olup olmamas\u0131 gerekti\u011fi konusunda bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye ve haliyle bir sorgulamaya iter.<\/p>\n

Bat\u0131\u2019da modernle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin -t\u0131pk\u0131 di\u011fer kurumsal yap\u0131lar gibi, \u015fehirle\u015fme konusunda da bir t\u00fcr norm olu\u015fturma hedefinde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ancak bu norm, bizatihi Bat\u0131l\u0131 modernle\u015fmenin dayatmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ba\u011flam\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Do\u011fac\u0131 \u015fehirle\u015fme normu<\/strong><\/p>\n

Oysa Do\u011fu\u2019da, \u00f6zellikle Do\u011fu dinlerinin ve k\u00fclt\u00fcrlerinin -ki, buna ekonomik \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinin sundu\u011fu veya s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2nlar\u0131 da eklemek m\u00fcmk\u00fcn- do\u011fa ile bar\u0131\u015f\u0131k, do\u011fay\u0131 \u00f6nemseyen ve g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n tam da i\u00e7erisinde ona yer veren ve ondan anlam kazanan ve b\u00f6ylece s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir nitelikte bir ili\u015fkiye zemin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Tarihsel perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, toplum ve do\u011fa ili\u015fkisi ve bu ili\u015fkide belirleyicilik unsuru olarak g\u00fcndeme gelen din-i\/k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar, k\u0131rsalda oldu\u011fu gibi \u015fehir yerle\u015fimlerinde de etkin bir nitelik arz ederler.<\/p>\n

\u015eehir, \u00e7oklu toplumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle kozmopolit; farkl\u0131 i\u015f kollar\u0131\/\u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri ve ya\u015fam alanlar\u0131 ile karma\u015f\u0131k olsa da, t\u00fcm bu ve benzeri s\u00fcre\u00e7lerin \u015fehri do\u011fa\u2019dan ay\u0131ran bir zorlay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

S\u00f6z konusu bu yakla\u015f\u0131m, Do\u011fu toplumlar\u0131 ve bu toplumlar i\u00e7erisinde kayda de\u011fer bir yeri olan \u00f6rne\u011fin, geni\u015f anlam\u0131yla Malay toplumu ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ak\u0131llar\u0131 Bat\u0131c\u0131l\u0131k ve Bat\u0131l\u0131la\u015fma ile gayet me\u015fgul Ortado\u011fu\u2019daki kimi toplumlardaki yerle\u015fik alg\u0131n\u0131n gayet d\u0131\u015f\u0131nda ve \u00f6tesinde bir yakla\u015f\u0131m\u0131n ortaya konmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n

Bu noktada, \u015fehirlerin varl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden ticaret, e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr, ekonomi, mimari, sanat vb. kurumlar\u0131n geli\u015fmi\u015fli\u011fine vurgu yap\u0131lmakla birlikte, bu unsurlar\u0131n Bat\u0131l\u0131 anlamda \u015fehir kavram\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelmeyen yerle\u015fimlerde de, kendine gayet \u00f6nemli bir yer bulabildi\u011fini ve ilgili toplumlara anlam kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n

Modernle\u015fmeci il\u00fczyonu a\u015fmak <\/strong><\/p>\n

Asl\u0131nda, insan toplumlar\u0131n\u0131n dini, k\u00fclt\u00fcrel, teknolojik ve entellekt\u00fcel geli\u015fimleri, \u00e7e\u015fitli ara\u00e7lar vas\u0131tas\u0131yla \u00e7e\u015fitli \u00fcr\u00fcnler olarak toplum ya\u015fam\u0131na aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize g\u00f6sterirken, bu aktar\u0131m\u0131n sadece, Bat\u0131l\u0131 anlamda \u015fehir yap\u0131la\u015fmalar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki yakla\u015f\u0131m olsa olsa, salt bir ill\u00fczyondan ibarettir.<\/p>\n

Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 gayet genellemeci olsa da, Do\u011fu toplumlar\u0131nda ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Malay toplumlar\u0131nda g\u00f6zlemlemek ve tan\u0131k olmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Bu yakla\u015f\u0131mla s\u00f6ylemek istedi\u011fimiz, Malay k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n Bat\u0131l\u0131 anlamda \u00f6zellikle de, modernle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerindeki \u015fehirle\u015fmenin temel unsurlar\u0131yla birebir \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen aksine, kendine \u00f6zg\u00fc karakteristikleri b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran bir yap\u0131s\u0131 oldu\u011funu ifade etmek gerekir.<\/p>\n

Bir g\u00f6sterge olarak Kuala Lumpur <\/strong><\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, bir \u00f6rnek \u00fczerinden -diyelim ki, Malezya\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Kuala Lumpur ba\u011flam\u0131nda- konuyu daha da a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 hale getirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Kuala Lumpur, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren (1880) geli\u015fme kaydeden bir \u015fehir olmu\u015ftur. Bu durum, Malay M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u015fehirle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerine dair bir fikir verdi\u011fine ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte, asl\u0131nda b\u00f6lgenin zengin yer alt\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131n ke\u015ffiyle kurulan ve geli\u015fme g\u00f6steren Kuala Lumpur, tedrici olarak geli\u015fen g\u00f6\u00e7 s\u00fcre\u00e7lerinin bir sonucu oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Bug\u00fcn, halen ayn\u0131 adla an\u0131lan ve kayda de\u011fer \u2018modernle\u015fme\u2019ye konu olan Klang Vadisi (Klang Valley<\/em>), 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda d\u0131\u015fardan gelen g\u00f6\u00e7men gruplar\u0131n\u0131n inisiyatifi ve \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle kalay madenlerinin bulunmas\u0131yla bir geli\u015fim s\u00fcrecine konu olmu\u015ftur.<\/p>\n

Bu vadiden ge\u00e7en ve \u015fehre ad\u0131n\u0131 veren nehir, yani Kuala Lumpur (\u00c7amurlu Nehir), b\u00f6lgede ula\u015f\u0131m\u0131n temel arac\u0131 oldu\u011funun da s\u00f6ylemek gerekir. \u015eehir asl\u0131nda tam da, Bat\u0131l\u0131 \u015fehirle\u015fme normuna temel te\u015fkil eden madencilik sekt\u00f6r\u00fcyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ancak, \u015fehir geli\u015firken, hem var olan toplumsal grup hem de zamanla farkl\u0131 b\u00f6lgelerden gelip yerle\u015fenler do\u011fayla b\u00fct\u00fcnle\u015fik bir durum ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n

Bununla birlikte, \u015fehir uzun s\u00fcre\u00e7te geli\u015firken, kalk\u0131nmac\u0131 modernle\u015fme \u00e7abalar\u0131na konu olmas\u0131 nedeniyle, Bat\u0131l\u0131 unsurlar b\u00fcnyesine aktar\u0131lm\u0131\u015f veya bizatihi kendisi bu unsurlar\u0131 adapte etmi\u015ftir.<\/p>\n

Ancak uzun d\u00f6nem sonunda bug\u00fcn \u015fehre bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u015fehrin metropolit \u00f6zelli\u011fi kadar, do\u011fa ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmecili\u011fin devam etti\u011fi mek\u00e2nlar kendini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu alanlar\u0131n, insan tekine ve topluma yak\u0131n, s\u0131cak, samimi gelen kendinde varl\u0131\u011f\u0131 asl\u0131nda otantik unsurlar olarak dini-k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131larda kendini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

\u015eehrin \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerindeki modern bah\u00e7e\/park peyzaj d\u00fczenlemeleri, dev binalar\u0131\/konutlar\u0131 g\u00f6z al\u0131c\u0131ym\u0131\u015f gibi olsa da, sahtecili\u011fi i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131nda veya biraz \u00f6tesinde, dini-k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131 etraf\u0131nda\/i\u00e7inde do\u011fa ile varl\u0131\u011f\u0131yla kendini ele vermektedir.<\/p>\n

Bu yap\u0131lar\u0131 \u00e7ok daha anlaml\u0131 k\u0131lan ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan ise, devlet eliyle yap\u0131lan unsurlar olmamalar\u0131, aksine bizatihi belirli dini-k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lara mensup topluluklar\u0131n \u00f6nderli\u011finde, rehberli\u011finde ve g\u00f6zetiminde ortaya konuluyor olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu durum, bize yapmac\u0131kl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6steri\u015f\u00e7ili\u011fi ve ge\u00e7icili\u011fi de\u011fil, aksine kendinde olu\u015fu, samimiyeti ve de anlam\u0131 hat\u0131rlatmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a007.07.2022 M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n modernle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinde kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131kan en \u00f6nemli a\u00e7mazlardan biri, \u015fehir merkezlerinin kurulu\u015fu ve geli\u015ftirilmesiyle ilgili olan\u0131d\u0131r. \u015eehirler, kamusal alan\u0131n tam anlam\u0131yla kendisi olmalar\u0131 hasebiyle, bir anlamda do\u011frudan ilgili toplumun […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,27],"tags":[],"class_list":["post-4672","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-malezya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4674,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4672\/revisions\/4674"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}