Myanmar\u2019da 8 Kas\u0131m\u2019da yap\u0131lan se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131yla birlikte, ba\u015fta \u00fclke i\u00e7erisinde olmak \u00fczere, ASEAN\u2019da ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerde gelece\u011fe dair iyimserlik havas\u0131 iyice kendini hissettiriyor. \u00dclkenin modern tarihinde ya\u015fanan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u2018demokratik\u2019 se\u00e7im \u2018Ulusal Demokrasi Birli\u011fi\u2019nin (NLD) ba\u015far\u0131 ile sonu\u00e7lan\u0131rken, ordu ve ordunun sivil uzant\u0131s\u0131 Birle\u015fik Dayan\u0131\u015fma ve Kalk\u0131nma Parti\u2019si (USDP) s\u00f6zc\u00fclerince, muhalefetin g\u00f6sterdi\u011fi ba\u015far\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilginin kabul edildi\u011fi a\u00e7\u0131klamalar\u0131 yap\u0131ld\u0131. NLD, hen\u00fcz kesinle\u015fmemi\u015f sonu\u00e7lara g\u00f6re, 664 \u00fcyeli iki meclisli temsili yap\u0131da 329 sandalye kazanarak tek ba\u015f\u0131na ba\u015fkan aday\u0131 \u00e7\u0131karma \u015fans\u0131 elde etti. Bu sonuca ra\u011fmen, halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan bir yasa gere\u011fi Suu Kyi, ba\u015fkan aday\u0131 olamayacak. Ancak NLD i\u00e7inden \u00e7\u0131kacak bir ba\u015fkan\u0131n Suu Kyi\u2019nin \u201ckontrol\u00fcnde\u201d olaca\u011f\u0131n\u0131 se\u00e7im \u00f6ncesi yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalardan biliyoruz.<\/p>\n
NLD\u2019nin bu ba\u015far\u0131s\u0131na ra\u011fmen, mecliste ordunun %25\u2019lik kontenjan\u0131, \u201ci\u015fte bu da Asya tarz\u0131 bir demokrasi\u201d dedirtiyor. Bir t\u00fcr handikap olmakla birlikte, Suu Kyi\u2019nin ba\u015fkan olmas\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7acak s\u00fcre\u00e7te de asl\u0131nda burada ba\u015fl\u0131yor. Mecliste NLD ve ordu kontenjan\u0131ndan milletvekilleri aras\u0131nda yap\u0131lacak ittifaklar \u00f6ncelikle mevcut yasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesini ve b\u00f6ylece Suu Kyi\u2019nin ba\u015fkan olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda, -en az\u0131ndan \u015fu ana kadar- kabullenmi\u015f bir tav\u0131r i\u00e7erisindeki ordunun, yeni y\u0131lla birlikte a\u00e7\u0131lacak meclisteki tavr\u0131n\u0131n da uzla\u015f\u0131c\u0131 bir y\u00f6nelim sergileyebilir. Bu geli\u015fme, ku\u015fkusuz ki, \u00fclkede toplumsal bar\u0131\u015f\u0131n tesisi noktas\u0131nda olumlu bir geli\u015fme kabul edilecektir.<\/p>\n
Bu se\u00e7im ve NLD\u2019nin elde etti\u011fi ba\u015far\u0131 Myanmar\u2019\u0131n uzun 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n\u0131n bitmesi anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. 1948 y\u0131l\u0131nda gelen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ard\u0131ndan d\u00f6nem d\u00f6nem sivillerin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki siyasi y\u00f6netim, bir t\u00fcrl\u00fc kendine olumlu mecra bulamad\u0131. \u00dclkeyi \u00f6nce \u0130ngiliz ve ard\u0131ndan Japon i\u015fgalinden kurtarmada oynad\u0131\u011f\u0131 rol ile ordu, di\u011fer b\u00f6lge \u00fclkeleri gibi siyasi ve toplumsal ya\u015fam\u0131n belirleyici unsuru oldu. 8 Kas\u0131m\u2019daki se\u00e7imin ard\u0131ndan ordunun rol\u00fcn\u00fcn ne kadar geriledi\u011fini ise \u015fimdilik s\u00f6ylemek zor.<\/p>\n
Se\u00e7imin galibi NLD olmas\u0131 ku\u015fkusuz ki, 1990 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan se\u00e7imlerin bir r\u00f6van\u015f\u0131 olarak nitelenmeyi hak ediyor. Yirmi be\u015f y\u0131l sonra gelen bu ba\u015far\u0131n\u0131n, asl\u0131nda Myanmar halk\u0131n\u0131n cunta rejimi kar\u015f\u0131s\u0131nda sergiledi\u011fi sabr\u0131n bir sonucu oldu\u011funu da s\u00f6yleyebiliriz. Bu geli\u015fmelere ra\u011fmen, se\u00e7imin ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan tablonun k\u0131sa bir s\u00fcre sonra nereye evrilebilece\u011fini de \u015fimdiden d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk ediyor. Bu ba\u011flamda, baz\u0131 hususlar\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131makta fayda var. Ancak bu geli\u015fme bile, giri\u015fte belirtti\u011fim \u00fczere, \u00f6rne\u011fin Kambo\u00e7ya gibi b\u00f6lge \u00fclkesinde muhalefet taraf\u0131ndan demokratik se\u00e7imlere bar\u0131\u015fc\u0131l\u00a0 ge\u00e7i\u015fin i\u015fareti ve ilham\u0131 olarak alg\u0131lan\u0131yor.<\/p>\n
Art\u0131k sorulan soru \u2018Myanmar nereye gidecek?\u2019 olacak. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, NLD ad\u0131, Suu Kyi ile birlikte an\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu siyasi hareketin gelece\u011fi i\u00e7in bir s\u0131k\u0131nt\u0131 kayna\u011f\u0131d\u0131r. 1987 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan siyasi ya\u015fam\u0131 boyunca uzun y\u0131llar ev hapsinde tutulan Suu Kyi, bug\u00fcn yetmi\u015f ya\u015f\u0131nda. Yani normal \u015fartlarda biyolojik \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sona yakla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi bir \u2018s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131l\u0131k\u2019\u00a0 var. Bu s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015facak \u015fekilde gen\u00e7 nesil politikac\u0131lar\u0131n ne \u015fekilde yeni politik arenada yer bulaca\u011f\u0131 ise muamma. Bu noktada \u201cNi\u00e7in Suu Kyi?\u201d sorusuna verilebilecek yan\u0131tlar\u0131n biri belki de, onun giderek ilgi oda\u011f\u0131 olmas\u0131nda ge\u00e7mi\u015fte sergiledi\u011fi sivil itaatsizlik kadar, Bat\u0131 h\u00fck\u00fcmetlerinden ve medyas\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 deste\u011fin \u00f6nemli bir rol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Bu liderin, babas\u0131ndan tevar\u00fcs etti\u011fi politik zek\u00e2 ve eylem tarz\u0131 ku\u015fkusuz ki, kayda de\u011fer. Ancak Myanmar gibi \u00e7ok etnikli bir toplum yap\u0131s\u0131na sahip bir \u00fclkede Suu Kyi ile ba\u015flayan siyasi muhalefetin geldi\u011fi noktay\u0131 da g\u00f6zlerden uzak tutmamak gerekir. Nedir geldi\u011fi nokta? Bug\u00fcn Suu Kyi ve partisi NLD\u2019yi siyasi zafere ta\u015f\u0131yan, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Barma Budist etnik yap\u0131s\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 oylard\u0131r. Oysa, y\u0131llar \u00f6nce, \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki etnik unsurlar i\u00e7in de bir \u2018umut kayna\u011f\u0131\u2019yd\u0131.<\/p>\n
\u00d6zellikle 2012 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00fclkede M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik bask\u0131 ve sald\u0131r\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda sesini \u00e7\u0131kartamayan Suu Kyi, di\u011fer etnik az\u0131nl\u0131klar\u0131n haklar\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131k, sarih ve de istikrarl\u0131 bir \u015fekilde g\u00fcndeme getirdi\u011fi s\u00f6ylenemez. Bunun sonucu olarak, ne Arakanl\u0131 M\u00fcsl\u00fcman kitleler ne de sava\u015f ortam\u0131n\u0131n \u015fu veya bu \u015fekilde devam etti\u011fi Ka\u00e7in ve \u015ehan gibi eyaletlerdeki etnik unsurlar bu se\u00e7imde oy kullanabildi. S\u00f6z konusu temsiliyet yoksunlu\u011funun \u00fclkenin yak\u0131n gelece\u011finde ne gibi yans\u0131malar\u0131 olaca\u011f\u0131 birlikte g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n
Burada M\u00fcsl\u00fcman Arakanl\u0131lar\u0131n konumuna yeniden de\u011finelim. Her hal\u00fck\u00e2rda se\u00e7im \u00f6ncesindeki t\u00fcm propaganda s\u00fcrecinde, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kurduklar\u0131 partilerin ve milletvekili adaylar\u0131n\u0131n se\u00e7ime kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n engellenmesi de dikkat \u00e7ekici. Asl\u0131nda burada genel anlam\u0131yla Myanmar M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ortak bir kader birli\u011fi i\u00e7inde olup olmad\u0131klar\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczeki s\u00fcre\u00e7te \u00fclkedeki varl\u0131klar\u0131n\u0131n neye tekab\u00fcl edece\u011fi de \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyi hak ediyor. Bug\u00fcne kadar, Arakanl\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik \u2018ilginin\u2019, asl\u0131nda Myanmar\u2019daki t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcman gruplar\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilmesi gerekiyor. Bug\u00fcne kadar g\u00fcndeme getirilen konular bize, Myanmar\u2019da M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n geni\u015f toplum i\u00e7erisindeki yerlerinin pek de bilinmedi\u011fini g\u00f6steriyor. Bu noktada s\u00f6z konusu bu kitlenin kendi i\u00e7inde ne gibi siyasi, entellekt\u00fcel, k\u00fclt\u00fcrel i\u015fbirlikleri veya par\u00e7alanmalar\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n ortaya konmas\u0131nda fayda var.<\/p>\n
Dikkat \u00e7ekilmesi gereken bir di\u011fer husus Rakidal Budist gruplar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131. 1987-98 ve 2007 y\u0131llar\u0131nda yap\u0131lan dev kitlesel g\u00f6sterilerde sivil kesimlere deste\u011fiyle dikkat \u00e7eken Budist rahipler, 2011 y\u0131l\u0131ndan itibaren giderek \u2018radikalle\u015fme\u2019 e\u011filimi sergiliyor. Grubun radikalle\u015fmesinde ise, Arakan Eyaleti\u2019nde ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcman Arakanl\u0131lara y\u00f6nelik olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n
Bu Budist grubunun \u00fclke genelinde yayg\u0131n olan rahiplerin ka\u00e7ta ka\u00e7\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu noktas\u0131nda kesin bir tahmin y\u00fcr\u00fct\u00fclmemekle birlikte, kendini sosyal medya ve sokak g\u00f6sterilerinde ortaya koyan bu grubun cunta rejimi ve uzant\u0131lar\u0131yla olan yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi. Se\u00e7im \u00f6ncesi propaganda d\u00f6neminde de \u00f6nemli bir bask\u0131 unsuru olan bu radikal Budist grup, ba\u015fta NLD olmak \u00fczere, M\u00fcsl\u00fcman milletvekili adaylar\u0131n \u00e7e\u015fitli partileren aday olmalar\u0131n\u0131 engellemede ba\u015far\u0131l\u0131 oldu. Bu gruba y\u00f6nelik olarak \u00fclkede ne kadar sorunlu olsa da, mevcut yasalar\u0131n bile uygulanam\u0131yor olu\u015fu, Rahiplerin tek ba\u015flar\u0131na hareket etmediklerini ve devlet i\u00e7erisindeki yap\u0131lanmalarla dirsek temas\u0131na i\u015faret ediyor. Tabii bu noktada, Tayland gibi Budizm\u2019in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel etkisi oldu\u011funu ve sosyal yap\u0131n\u0131n her noktas\u0131na n\u00fcfuz kabiliyeti bu kitleye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcnde manevi bir \u2018baraj\u2019 olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Uzun s\u00fcredir de\u011fi\u015fimi arzulayan Myanmar toplumu bunun sembolik ifadesini se\u00e7imsonu\u00e7lar\u0131yla alm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u015eimdi s\u0131ra icraatta. \u00dclkenin devasa sorunlar\u0131n\u0131n nas\u0131l ve hangi y\u00f6ntemlerle a\u015f\u0131laca\u011f\u0131 konusu \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde tart\u0131\u015fmalar\u0131n oda\u011f\u0131nda yer alacak.<\/p>\n
<\/p>\n