{"id":4493,"date":"2022-04-10T21:52:47","date_gmt":"2022-04-10T21:52:47","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=4493"},"modified":"2022-04-10T21:52:47","modified_gmt":"2022-04-10T21:52:47","slug":"kuresel-sistemde-yenilik-arayisi-ve-bir-asya-gorusu-a-new-approach-needed-in-global-rule-and-a-view-of-asia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/kuresel-sistemde-yenilik-arayisi-ve-bir-asya-gorusu-a-new-approach-needed-in-global-rule-and-a-view-of-asia\/","title":{"rendered":"K\u00fcresel sistemde yenilik aray\u0131\u015f\u0131 ve bir Asya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \/ A new approach needed in global rule and a view of Asia"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 10.04.2022<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00fcresel ekonomi-politik sisteminde yeni bir d\u00fczen aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, giderek kendini ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ortaya koyuyor. D\u00fcnya devleri aras\u0131nda ticaret ve ekonomi alan\u0131nda ya\u015fanan gerilimlerin bug\u00fcn geldi\u011fi nokta, kendini dolayl\u0131 olarak Rusya-ABD\/NATO \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda ortaya koyuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcn ya\u015fananlar, bir Bat\u0131-Do\u011fu ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan \u00f6te, Bat\u0131l\u0131 de\u011ferleri benimseyenler ile benimsemeyenler bir ba\u015fka deyi\u015fle, demokratik ve liberal yap\u0131 ile bunun d\u0131\u015f\u0131nda olanlar\u0131n neredeyse t\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u2018diktatoryal\u2019 olarak konumland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir geli\u015fmeye i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu durum, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 d\u00fcnyan\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi konusunda \u00f6nemli bir problemati\u011fin oldu\u011funu da ortaya koyuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>ABD-Rusya ve di\u011ferleri<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fu Avrupa krizinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, bu yap\u0131n\u0131n temsilcileri ABD\/NATO ile Rusya ve ard\u0131nda, \u00f6nemli bir destek\u00e7i konumuyla \u00c7in yer al\u0131yor. Ancak, d\u00fcnyan\u0131n bu iki yap\u0131dan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden, irili ufakl\u0131 ulus-devletlerin varl\u0131\u011f\u0131, ortaya yeni bir alternatif yap\u0131n\u0131n te\u015fkili d\u00fc\u015f\u00fcncesini getiriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu iki blok d\u0131\u015f\u0131ndaki ulus-devletlerin siyasal ve \u00f6zellikle de, ekonomik yap\u0131lar\u0131, s\u00f6z konusu iki yap\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 evreninden beslenmemesi, aksine i\u015fbirli\u011fi ve yak\u0131nla\u015fmaya ba\u011fl\u0131 olmas\u0131, baz\u0131 \u00e7abalar\u0131n ortaya konmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu \u00e7er\u00e7evede, Mart ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda ABD\u2019yi ziyaret eden Singapur ba\u015fbakan\u0131 Lee Hsien Loong\u2019un ABD\u2019de \u00e7e\u015fitli yay\u0131n organlar\u0131na verdi\u011fi m\u00fcl\u00e2katlardaki s\u00f6ylemi ve sonras\u0131nda ortaya koydu\u011fu a\u00e7\u0131klamalar, bunu gayet net bir \u015fekilde g\u00fcndeme getiriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00fc\u00e7\u00fck bir ada \u00fclkesinin ba\u015fbakan\u0131 olarak Loong\u2019un ABD\u2019de sekiz g\u00fcn s\u00fcren temaslar\u0131 bile Singapur\u2019u ABD\u2019nin Asya-Pasifik\u2019teki \u00f6nemli m\u00fcttefiki konumuna koymas\u0131 kadar, asl\u0131nda ba\u015fbakan Loong \u00f6zelinde, ABD\u2019nin uluslararas\u0131 ve b\u00f6lge siyasetine dair g\u00f6r\u00fc\u015flerini do\u011frudan ve a\u00e7\u0131k\u00e7a payla\u015fabilecek bir siyasi akla ve vizyona sahip oldu\u011funu da ortaya koyuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Sorun Do\u011fu Avrupa krizini a\u015f\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen s\u00f6ylemden hareket edildi\u011finde, Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna topraklar\u0131n\u0131 istil\u00e2s\u0131n\u0131n salt bir ulusal g\u00fcvenlik konusu ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rusya\u2019ya uygulanan ekonomik ambargo kar\u015f\u0131s\u0131nda bu \u00fclkeyi bir yandan, do\u011fal kaynaklar\u0131 ba\u011flam\u0131nda NATO \u00fcyesi Avrupa \u00fclkelerine yapt\u0131\u011f\u0131 enerji ihracat\u0131n\u0131n gelirlerini ulusal para birimiyle \u00f6denmesinitalep etmesi \u00f6te yandan, k\u00fcresel ekonominin ikinci g\u00fcc\u00fc \u00c7in\u2019in gayet \u00f6nemli deste\u011fini alm\u0131\u015f olmas\u0131, geli\u015fmelerin salt sava\u015f ortam\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 h\u00fckm\u00fcndedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Geli\u015fmelerin bu y\u00f6nde oldu\u011funa dair bir di\u011fer \u00f6nemli kan\u0131t ise bizzat, ABD ba\u015fkan\u0131 Joe Biden\u2019\u0131n son d\u00f6nemde s\u0131kl\u0131kla g\u00fcndeme getirdi\u011fi s\u00f6ylem tarz\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu s\u00f6ylem, temelde biz ve \u00f6teki olarak yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131rken, biz\u2019den kas\u0131t demokratik de\u011ferler ve liberal ekonomi merkezli yap\u0131 ile Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler; \u00f6teki\u2019nden kas\u0131t ise, s\u00f6z konusu bu yap\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na konulan ve \u2018diktatoryal rejimler\u2019 olarak yap\u0131lan genelle\u015ftirme olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ge\u00e7en y\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren giderek etkisini g\u00f6steren bu \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n, bu y\u0131l\u0131n 25 \u015eubat\u2019\u0131ndan ba\u015flayarak fiili sava\u015f durumuna yol a\u00e7mas\u0131, son birka\u00e7 on y\u0131l boyunca var olan bir durumla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ekonomi-politik ve ayr\u0131\u015fma<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, \u00f6zellikle de, ABD\u2019de sab\u0131k ba\u015fkan Donald Trump d\u00f6neminde g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan ABD-\u00c7in ticaret sava\u015flar\u0131yla k\u00fcresel etkisini g\u00f6stermeye ba\u015flayan ekonomi-politik temelli ayr\u0131\u015fma, bug\u00fcn Do\u011fu Avrupa krizi olarak tam da Bat\u0131 co\u011frafyas\u0131n\u0131n merkezine gelip dayanm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2016-2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan kriz, Trump-\u015einping \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde ve \u00fcst\u00fcnde, sistemik bir y\u00f6nelim sergileyen farkl\u0131 ekonomi-politik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n yans\u0131mas\u0131 oldu\u011fu gayet net bir \u015fekilde ortada.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bat\u0131 ekonomi-politi\u011fine hakim g\u00fc\u00e7ler, 2001 y\u0131l\u0131nda D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne (<em>World Trade Organization<\/em>-WTO) kabul edilen \u00c7in\u2019in, zamanla tabi olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen liberal ekonomik ve demokratik toplumsal ko\u015fullar\u0131n do\u011fal bir evrim i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi varsaym\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00f6ylece, \u00c7in\u2019de ortaya \u00e7\u0131kacak toplumsal ve siyasal de\u011fi\u015fim, yeni ekonomi modelinin uygulamas\u0131na zamanla e\u015flik edecek ve nihayetinde Bat\u0131 ile eklemlenmesi ger\u00e7ekle\u015fecekti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak aradan ge\u00e7en zaman zarf\u0131nda, s\u00f6z konusu bu evrimci yakla\u015f\u0131m ve\/ya beklenti ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00c7in\u2019in elde etti\u011fi ba\u015far\u0131ya paralel olarak, k\u00fcresel sistemde Bat\u0131 ekonomi-politi\u011fine alternatif bir yap\u0131n\u0131n olu\u015fabilece\u011fine dair gayet g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anlay\u0131\u015f\u0131n g\u00fcndeme gelmesine neden oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ABD ba\u015fkan\u0131 Biden\u2019in tam da, demokrasiyle y\u00f6netilen \u00fclkeler ile diktat\u00f6rl\u00fckle y\u00f6netilen \u00fclkeler s\u00f6ylemi bu geli\u015fmeyle birebir \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Alternatif bir dil ve bak\u0131\u015f <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gelinen bu noktada, Singapur ba\u015fbakan\u0131 Lee Hsien Loong, ABD\u2019nin biz ve \u00f6tekiler s\u00f6yleminin yersizli\u011fini ve de anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ele\u015ftiriyor. Ancak ayn\u0131 Singapur, Rusya\u2019ya do\u011frudan yapt\u0131r\u0131m uygulayan \u00fclkeler aras\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Singapur bu yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 ABD istedi\u011fi i\u00e7in de\u011fil, aksine Rusya uluslararas\u0131 kurallar\u0131 hi\u00e7e sayd\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ve de, mevcut ko\u015fullarda me\u015fru bir yerde duran Birle\u015fmi\u015f Milletler, uluslararas\u0131 hukuk ve antla\u015fmalar \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fcndeme getiriyor. Bir anlamda, Singapur\u2019un \u2018kat\u0131 bir hukuk\u2019 y\u00f6nelimi sergiledi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu iki farkl\u0131 tutumun elbette ki, bir \u00e7eli\u015fki olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k. Asl\u0131nda tam da bu nokta, Singapur gibi \u00fclkelerin Bat\u0131 ile \u00f6tekiler aras\u0131ndaki ayr\u0131\u015fmada kendilerini ne denli farkl\u0131 bir yere konu\u015fland\u0131rabildiklerini de g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Singapur\u2019un, -yukar\u0131da dikkat \u00e7ekildi\u011fi \u00fczere- ABD\u2019nin Asya-Pasifik b\u00f6lgesindeki -yaz\u0131l\u0131 antla\u015fmalarla teyit edilmemi\u015f olsa da,- en \u00f6nemli m\u00fcttefiklerinden bir oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kadar, en b\u00fcy\u00fck ticaret orta\u011f\u0131n\u0131n \u00c7in olmas\u0131, bu \u00fclkeyi bu iki k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda bir taraf olmaya de\u011fil aksine, farkl\u0131 bir ekonomi-politik s\u00f6ylemi g\u00fcndeme getirmesine imk\u00e2n tan\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, ABD ziyareti s\u0131ras\u0131nda ba\u015fkan Biden\u2019in ba\u015fbakan Loong\u2019a y\u00f6nelik olarak, \u201cUkrayna halk\u0131n\u0131 destekleyen ilkeli siyasetinden \u00f6t\u00fcr\u00fc te\u015fekk\u00fcr etmesi\u201dnin, Loong i\u00e7in pek fazla bir anlam ifade etti\u011fini s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc, ayn\u0131 Loong benzer bir ilkeli duru\u015fu gizli\/a\u00e7\u0131k ABD\u2019nin de g\u00fcndeme getirmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunuyor. Bu \u00e7er\u00e7evede, Biden\u2019\u0131n veya ABD y\u00f6netiminin te\u015fekk\u00fcr etmekten ziyade, ba\u015fbakan Loong\u2019un ele\u015ftirisini dikkate almalar\u0131nda fayda var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, diyelim ki, Singapur y\u00f6netimi g\u00f6z\u00fc kapal\u0131 ABD yanl\u0131s\u0131 bir siyaset izlese, ABD\u2019nin Rusya\u2019ya verdi\u011fi destekten \u00f6t\u00fcr\u00fc belki de, ABD y\u00f6netiminin \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 yak\u0131n bir gelecekte ba\u015flatabilece\u011fi olas\u0131 ambargolar s\u00fcrecinde \u00c7in gibi en b\u00fcy\u00fck ticaret orta\u011f\u0131yla aras\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7abilecek geli\u015fmeler ya\u015fanabilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Asl\u0131nda, Singapur\u2019un taraflar aras\u0131nda g\u00fcndeme getirdi\u011fi husus, So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeni bir k\u00fcresel ekonomi-politi\u011fin tesisi yolunda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">So\u011fuk Sava\u015f ortam\u0131n\u0131n bitmesiyle ya\u015fanan bir t\u00fcr \u015fok ortam\u0131nda, o d\u00f6nem muzaffer bir edayla \u00f6ne \u00e7\u0131kan ABD \u00f6ncelikli ve y\u00f6nelimli ekonomi-politi\u011finin yerini, bu y\u00fczy\u0131lla birlikte almaya ba\u015flayan yeni bir s\u00fcrecin varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba\u015fbakan Loong, i\u015fte bu s\u00fcre\u00e7te gelinen noktaya dikkat \u00e7ekerek, art\u0131k uluslararas\u0131 sistemi belirleyen ekonomi-politi\u011fin yenilenmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcncesine vurgu yap\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 10.04.2022 K\u00fcresel ekonomi-politik sisteminde yeni bir d\u00fczen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4494,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,6],"tags":[],"class_list":["post-4493","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-asya-pasifik","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4493"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4495,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4493\/revisions\/4495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}