{"id":4369,"date":"2022-02-12T20:34:40","date_gmt":"2022-02-12T20:34:40","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=4369"},"modified":"2022-02-12T20:34:40","modified_gmt":"2022-02-12T20:34:40","slug":"vefatinin-104-yilinda-2-abdulhamit-donemini-dusunmek-thinking-about-the-era-of-abdul-hamit-2-on-the-104th-anniversary-of-his-demise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/vefatinin-104-yilinda-2-abdulhamit-donemini-dusunmek-thinking-about-the-era-of-abdul-hamit-2-on-the-104th-anniversary-of-his-demise\/","title":{"rendered":"Vefat\u0131n\u0131n 104. y\u0131l\u0131nda 2. Abd\u00fclhamit d\u00f6nemini d\u00fc\u015f\u00fcnmek \/ Thinking about the era of Abdul Hamit 2 on the 104th Anniversary of his demise"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a012.02.202<\/strong><\/p>\n

2.Abd\u00fclhamit\u2019in <\/strong>10 \u015eubat 1918’de vefat\u0131 sadece, 1876-1909 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni 33 y\u0131l y\u00f6netmi\u015f bir devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n bireysel tarihi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. 2. Abd\u00fclhamit\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem, birbirinden farkl\u0131 ve bir o kadar da, birbiriyle i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f ili\u015fkiler ve geli\u015fmeler noktas\u0131nda gayet kompleks s\u00fcre\u00e7leri ihtiva etmektedir.<\/p>\n

Siyasi y\u00f6netim ve darbeler<\/strong><\/p>\n

1876 y\u0131l\u0131nda tahta \u00e7\u0131kan, 27 Nisan 1909\u2019da tahttan indirilen ve 12 \u015eubat 1922\u2019de vefat eden 2. Abd\u00fclhamit d\u00f6nemine bug\u00fcnden y\u00fcz elli \u00f6ncesinden ba\u015flayan geli\u015fmeler akla geliyor.<\/p>\n

Modern d\u00f6nemde ismi \u00e7ok\u00e7a zikredilen \u2018darbeler\u2019 ve \u2018darbe s\u00fcre\u00e7lerinin\u2019 asl\u0131nda, yeni bir olgu olmad\u0131\u011f\u0131, daha \u00f6nceki d\u00f6nemler bir yana, 2. Abd\u00fclhamit d\u00f6nemi geli\u015fmelerinden bile anlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Bununla birlikte, 1876 y\u0131l\u0131nda, 2. Abd\u00fclhamit\u2019i tahtta ta\u015f\u0131yan s\u00fcre\u00e7 bir askeri darbe de\u011fil bir sivil-b\u00fcrokrasinin giriminin neticesi olurken; 1909\u2019da tahttan indirilmesi, p\u00fcr bir askeri giri\u015fimin sonucudur.<\/p>\n

De\u011fi\u015fim talebi ve me\u015fruiyet olgusu<\/strong><\/p>\n

2.Abd\u00fclhamit\u2019in s\u00f6z konusu bu tahtta \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve tahttan indirili\u015f s\u00fcre\u00e7leri temelde, bir i\u00e7 politika geli\u015fmesi olarak okunabilecek \u015fekilde, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde rejim de\u011fi\u015fikli\u011fini arzulayanlar\u0131n giri\u015fimi \u015feklinde de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n

Bu s\u00fcrecin ilkinde yani, 1876\u2019da, me\u015frutiyet isteyenler, Abd\u00fclmecid ve Abd\u00fclaziz d\u00f6neminin ayd\u0131n ve okur-yazar \u00e7evreleri ve devlet y\u00f6netiminde s\u00f6z sahibi b\u00fcrokratlar\u0131yken; 1909 s\u00fcrecinde darbe s\u00fcre\u00e7lerini y\u00f6netenlerin, bizzat 2. Abd\u00fclhamit\u2019in a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 okullarda \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f ordu k\u00f6kenlilerin olu\u015fturmas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n

Asl\u0131nda sivil ve\/ya ordu k\u00f6kenli olsun, bu darbe s\u00fcre\u00e7leri bile bizatihi Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde \u2018halifelik\u2019 kurumunun nas\u0131l bir otorite oldu\u011fu veya bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sivil b\u00fcrokrasinin ve ordu \u00e7evrelerinin s\u00f6z konusu bu kuruma, hangi g\u00f6zle bakt\u0131klar\u0131n\u0131n da incelenmesine dair \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Halifelik kurumu noktas\u0131nda dikkat \u00e7ekilmesi gereken bir di\u011fer husus, bu darbe s\u00fcre\u00e7leri olurken, ba\u015fta d\u00f6nemin ulema \u00e7evreleri olmak \u00fczere geni\u015f toplum kesimlerinin bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavr\u0131 da hususen ele al\u0131nmas\u0131 gereken konular aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Avrupa\u2019daki geli\u015fmeler olarak d\u0131\u015fsal s\u00fcre\u00e7ler<\/strong><\/p>\n

Bununla birlikte, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin siyasal rejiminin de\u011fi\u015ftirilip de\u011fi\u015ftirilmemesi gibi temel bir siyasi karar\u0131n \u00f6tesinde, bu devletin sahip oldu\u011fu gayet temel nitelikleriyle Bat\u0131 Avrupa devletlerinin bir yandan, kendi tekil \u00e7\u0131karlar\u0131 ve \u00f6te yandan, Avrupa medeniyeti olarak adland\u0131r\u0131labilecek genel ve b\u00fct\u00fcnc\u00fcl yap\u0131n\u0131n d\u00f6nemsel \u00e7\u0131kar ve y\u00f6nelimleriyle \u00e7eli\u015fmesinden kaynaklanan belirleyici temeller bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu noktada, kan\u0131mca pek \u00fczerinde durulmayan bir olgu olarak Bat\u0131 Avrupa devletlerinin siyasi sistem ve kilise aras\u0131nda ya\u015fayan ayr\u0131\u015fma, kopu\u015f yani bir ba\u015fka deyi\u015fle sek\u00fclerle\u015fme ve laikle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin Osmanl\u0131 Devleti gibi t\u00fcm de\u011fi\u015fim arzusu ve yap\u0131lanmalar\u0131na kar\u015f\u0131n dinle-siyaset, dinle-toplum ili\u015fkilerinin mevcudiyeti bir engel ve a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir durum olarak g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/p>\n

Bu noktada, halifelik kurumu; Dar\u2019\u00fcl \u0130slam olgusunun i\u00e7erdi\u011fi t\u00fcm siyasal, hukuki ve toplumsal \u015fartlar\u0131n ve bunlar\u0131n teorik ve pratikteki yans\u0131malar\u0131; yani, bir ba\u015fka deyi\u015fle, \u0130slami h\u00fck\u00fcmlerin ge\u00e7erlili\u011fi; M\u00fcsl\u00fcman toplum ve M\u00fcsl\u00fcman olmayan toplumlar aras\u0131nda hukuki ve yasal d\u00fczenlemelerin belirleyicili\u011fi gibi ilk akla gelen hususlar bize, Bat\u0131 Avrupa devletlerinin Balkanlar\u2019dan ba\u015flayarak Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin di\u011fer co\u011frafyalar\u0131na kadar, farkl\u0131 gerek\u00e7e ve nedenlerle sirayet eden de\u011fi\u015fim arzular\u0131n\u0131n ve bu y\u00f6nde fiili bir gayretlerinin nedenini ortaya koyar.<\/p>\n

Bu geli\u015fmeyi, -bir ba\u015fka \u015fekilde ifade etmek gerekirse, Avrupa\u2019da ya\u015fanan siyasal ve toplumsal de\u011fi\u015fimleri ba\u011flam\u0131nda hat\u0131rlamak gerekir. Avrupa\u2019da 18. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131ndan itibaren bir yandan, ulus-devletlerin ortaya \u00e7\u0131kma konusundaki g\u00fc\u00e7l\u00fc e\u011filimlerin \u00f6te yandan, s\u00f6m\u00fcrgecilik s\u00fcre\u00e7lerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 gibi bir d\u00f6nemin varl\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde rejim de\u011fi\u015fikli\u011finin i\u00e7 politika ve de\u011fi\u015fim taleplerinin \u00f6tesinde ve d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u011flam\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

S\u00f6z konusu bu i\u00e7 ve d\u0131\u015f geli\u015fmelere yap\u0131lan bu vurgu, Osmanl\u0131 toplumsal yap\u0131s\u0131nda i\u00e7erden gelen ve do\u011fal bir de\u011fi\u015fimi arzulayan taleplerini yads\u0131mak anlam\u0131na gelmiyor. Ancak bu taleplerde belirleyici ve y\u00f6nlendiri olan unsurlar\u0131n nitelikleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, i\u00e7 politika unsurlar\u0131n\u0131n ve akt\u00f6rlerinin d\u0131\u015f\u0131nda, Bat\u0131 Avrupa devletlerinin veya i\u00e7indeki \u00e7e\u015fitli olu\u015fumlar\u0131n karar s\u00fcre\u00e7lerine etkilili\u011fi g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

Asl\u0131nda tam da bu nokta, 2. Abd\u00fclhamit d\u00f6neminin ve onun politikalar\u0131n\u0131n daha bir \u00f6nemsenmesi ve \u00fczerinde durulmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n

2.Abd\u00fclhamit\u2019in bir yandan, 1876\u2019da bir darbenin sonunda tahtta \u00e7\u0131kmas\u0131 ile 1909\u2019da yine bir ba\u015fka darbenin sonunda tahttan inmesinin do\u011furdu\u011fu dramatik durum, onun bu iki d\u00f6nem aras\u0131ndaki siyasi tutum ve e\u011filimlerini belirlemesiyle ve bunun neticeleriyle yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hem s\u00f6z konusu bu darbelerin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 niyet ve kas\u0131t hem de, 2. Abd\u00fclhamit\u2019in uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalarla bunlara y\u00f6nelik verdi\u011fi cevaplar ve kar\u015f\u0131l\u0131klar asl\u0131nda onun, baz\u0131 kesimler taraf\u0131ndan kahraman, di\u011fer baz\u0131 kesimler taraf\u0131nda da otokrat olarak nitelendirilmesine zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a012.02.202 2.Abd\u00fclhamit\u2019in 10 \u015eubat 1918’de vefat\u0131 sadece, 1876-1909 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni 33 y\u0131l y\u00f6netmi\u015f bir devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n bireysel tarihi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. 2. Abd\u00fclhamit\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem, birbirinden farkl\u0131 ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4370,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-4369","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4369"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4369\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4371,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4369\/revisions\/4371"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}