{"id":4296,"date":"2022-01-13T21:19:04","date_gmt":"2022-01-13T21:19:04","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=4296"},"modified":"2022-01-13T21:19:04","modified_gmt":"2022-01-13T21:19:04","slug":"siyasi-iktidar-ve-muhalefet-olgusu-tarihsel-kok-ve-devamlilik-the-phenomenon-of-political-power-and-opposition-historical-roots-and-continuity","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/siyasi-iktidar-ve-muhalefet-olgusu-tarihsel-kok-ve-devamlilik-the-phenomenon-of-political-power-and-opposition-historical-roots-and-continuity\/","title":{"rendered":"Siyasi iktidar ve muhalefet olgusu: Tarihsel k\u00f6k ve devaml\u0131l\u0131k \/ The phenomenon of political power and opposition: Historical roots and continuity"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 13.01.2022<\/strong><\/p>\n

\u0130ktidar \u00fczerinden modern T\u00fcrkiye tarihi incelemesi yapmak, yayg\u0131n medya \u00e7evrelerinde, siyasi arenada gayet do\u011fal bir e\u011filim olarak ortaya \u00e7\u0131ksa da, akademik anlamda hen\u00fcz bitmemi\u015f, devam etmekte olan mevcut \u015fartlar dolay\u0131s\u0131yla, b\u00f6ylesi bir \u00e7abay\u0131 \u00f6zellikle de, kapsaml\u0131 bir \u015fekilde g\u00fcndeme getirmeye pek imk\u00e2n tan\u0131m\u0131yor.<\/p>\n

Bununla birlikte, son yirmi y\u0131l\u0131n az\u0131msanmayacak bir s\u00fcre\u00e7 olmas\u0131, s\u00f6z konusu bu s\u00fcre zarf\u0131nda ortaya konulan i\u00e7 politika ve d\u0131\u015f politika unsurlar\u0131 ile bu politikalar \u00fczerinden g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nan s\u00f6ylemler, modern T\u00fcrkiye tarihinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin uzun d\u00f6nemselli\u011fi i\u00e7erisinde ele al\u0131nmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131yan, epeyce bir alan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n

Bu durum, merkez\/iktidar\u0131n topluma sundu\u011fu maddi ve maddi olmayan imk\u00e2nlar, kazan\u0131mlar ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan, bunun \u00f6tesinde bug\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alan ve ad\u0131na muhalefet denilen b\u00fct\u00fcn ile ve bu b\u00fct\u00fcn\u00fcn ge\u00e7mi\u015fteki, tarihin farkl\u0131 d\u00f6nemlerinde olu\u015fan k\u00f6klerine\/yap\u0131lar\u0131na d\u00f6n\u00fck gizli\/a\u00e7\u0131k ele\u015ftirel tutumlar\u0131, yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ve s\u00f6ylemleri de i\u00e7eriyor.<\/p>\n

\u00d6te yandan, t\u00fcm \u00e7e\u015fitlili\u011fiyle muhalefet yap\u0131s\u0131n\u0131n belki de merkez\/iktidara g\u00f6re daha da\u011f\u0131n\u0131k, daha geli\u015fig\u00fczel bir \u015fekilde merkezin\/iktidar\u0131n icraatlar silsilesine y\u00f6nelik ele\u015ftirilerine tan\u0131k olunuyor.<\/p>\n

Merkez\/iktidar ile bu merkeze eklemlenen gayri-resmi olu\u015fumlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 ve yorumlar\u0131 ile ideolojik ba\u011flamda t\u00fcm \u00e7e\u015fitlili\u011fiyle kendini muhalefet olarak adland\u0131ran yap\u0131n\u0131n merkez\/iktidara y\u00f6nelik ele\u015ftirilerini bir zenginlik olarak anlamak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n

Ancak \u00fclkenin d\u00fcn\u00fcyle bug\u00fcn\u00fc aras\u0131nda irtibat\u0131n hen\u00fcz bitmemi\u015flik, sindirilememi\u015flik boyutlar\u0131na sahip olmas\u0131, -her iki ve\u00e7heden- \u00f6tekine y\u00f6nelik var olan ele\u015ftirellikleri rasyonel belirlenimciliklere ula\u015ft\u0131rmak yerine, bir \u015fekilde g\u00fc\u00e7 temerk\u00fcz etmeye arac\u0131 k\u0131l\u0131n\u0131yor.<\/p>\n

Bug\u00fcnlerde baz\u0131 k\u00f6\u015fe yazar\u0131\/sosyal bilimciler taraf\u0131ndan g\u00fcndeme getirilen husus yani, bug\u00fcnk\u00fc siyasal ger\u00e7ekli\u011fin ve bunun \u00fcretti\u011fi ele\u015ftirelli\u011fin, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n diyelim ki, son k\u0131rk y\u0131l\u0131na tekab\u00fcl eden d\u00f6nemle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak incelenme e\u011filimleri dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n

Bu durum, tarihin kuru ve kronolojik bir bilgi y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, s\u0131kl\u0131kla d\u00f6n\u00fcp yak\u0131ndan incelenmesi, de\u011ferlendirilmesi, anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve yorumlanmas\u0131 gereken olaylar b\u00fct\u00fcn\u00fc oldu\u011funun a\u00e7\u0131k bir kan\u0131t\u0131 asl\u0131nda.<\/p>\n

Tarihsel kar\u015f\u0131la\u015fmalar<\/strong><\/p>\n

Bununla birlikte, gerek modern T\u00fcrkiye tarihi gerekse, onun \u00f6ncesinde Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin son k\u0131rk y\u0131l\u0131na tekab\u00fcl eden kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 yapan, sadece iktidar \u00e7evresi de\u011fil.<\/p>\n

Aksine, muhalefet olarak adland\u0131r\u0131lan ve i\u00e7erisinde pek \u00e7ok farkl\u0131 siyasal, toplumsal yap\u0131la\u015fmalar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran b\u00fct\u00fcn\u00fcn de, mevcut iktidara kar\u015f\u0131tl\u0131k, noktas\u0131nda kendilerini tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 ideolojik ve\u00e7heden tarihe referanslar\u0131, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak iktidar\u0131 olumsuzlama ba\u011flam\u0131nda g\u00fcndeme geliyor.<\/p>\n

Her iki toplumsal \u00e7evre yani merkez\/iktidar ile muhalefet aras\u0131nda ele\u015ftirellik boyutunun k\u0131r\u0131lmaya yol a\u00e7abilme tehlikesinin temelinde k\u00f6klerin dayand\u0131\u011f\u0131 tarihsel geli\u015fmeleri alg\u0131lama tarz\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n

Bu noktada, Osmanl\u0131\u2019da iktidar s\u00fcre\u00e7lerinin hanedanl\u0131k \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ve bunun uzun s\u00fcreye yay\u0131lmas\u0131 devaml\u0131l\u0131k g\u00f6sterirken, sanki hi\u00e7 bozulma\/de\u011fi\u015fim olmam\u0131\u015f\u00e7as\u0131na bir alg\u0131 kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor\/\u00e7\u0131kart\u0131l\u0131yor. Ya da, bu uzun tarihsel s\u00fcre\u00e7 kendini, hanedanl\u0131k \u00fczerinden, monolitik bir yap\u0131 olarak de\u011ferlendirilmeye davet ediyor.<\/p>\n

Benzer bir durumu, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n yakla\u015f\u0131k son k\u0131rk y\u0131l\u0131n\u0131 kapsayan d\u00f6nemde iktidar g\u00fcc\u00fc\/merkezi olan y\u00f6neticinin benzeri bir monolitik ba\u011flama oturtulmas\u0131nda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fe\/tarihe referans yapmada -ki bunda temelde bir sak\u0131nca yok-, bu monolitiklik tehlikesine d\u00fc\u015f\u00fclebilece\u011fi kendini gayet a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koyuyor.<\/p>\n

\u00d6yle ki, mevcut yirmi y\u0131ll\u0131k iktidar, bir modern ulus devlet y\u00f6netiminde istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda, olduk\u00e7a uzun say\u0131labilecek bir parti y\u00f6netimi olarak anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kar\u015f\u0131m\u0131za lider eksenli bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu bir monolitiklik yan\u0131lsamas\u0131 \u00e7\u0131kabilmektedir.<\/p>\n

Bir tekrar olmakla birlikte, bunun temelinde, gizli\/a\u00e7\u0131k referans yap\u0131lma e\u011filimlerinin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n yakla\u015f\u0131k son k\u0131rk y\u0131l\u0131n\u0131 kapsayan d\u00f6nemle ili\u015fkilendirmeden kaynaklanan bir durum s\u00f6z konusu oldu\u011funu vurgulamak gerekir.<\/p>\n

Dinamik tarih ve toplumsal akt\u00f6rl\u00fck<\/strong><\/p>\n

Tarihe bu \u015fekilde yakla\u015fman\u0131n, bizatihi kendinde bir yan\u0131lsama oldu\u011funu a\u00e7\u0131k se\u00e7ik ifade etmek gerekir. Tarihi vakalar\u0131 duygusall\u0131klar\/nostaljiler veya donuk bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olarak de\u011fil, t\u0131pk\u0131 bug\u00fcn ya\u015fanmakta olan -en az\u0131ndan \u00f6yle oldu\u011funu varsay\u0131yoruz!- rasyonel ili\u015fkiler gibi ini\u015fli\/\u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131, de\u011fi\u015fmeye -ilerlemeye\/gerilemeye matuf y\u00f6nelimler olarak de\u011ferlendirmek ve bu \u015fekilde anlamland\u0131rmak gerekir.<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fte olan biten siyasal ve toplumsal ili\u015fkiler a\u011f\u0131na bak\u0131\u015fta ve de\u011ferlendirmede uygulanacak metodoloji, yorumsama kabiliyeti asl\u0131nda, bir ba\u015fka tart\u0131\u015fma evrenine kap\u0131 aral\u0131yor. Bununla birlikte, yukar\u0131da k\u0131saca ortaya konulan iki kutuplulu\u011fun neye tekab\u00fcl etti\u011fini biraz daha a\u00e7\u0131klamada i\u015flevsel olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek \u015fu hususa de\u011finmekte yarar var.<\/p>\n

Mevcut iktidar yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle s\u00f6ylemden ziyade, icraatlar\u0131yla kendini konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yer, zamanla hem i\u00e7erden gelen talepler ve istekler hem d\u0131\u015fardan gelen ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131mlar noktas\u0131nda bir t\u00fcr hedef se\u00e7imine konu olacak \u015fekilde, modern T\u00fcrkiye tarihi\u2019nin resmi yaz\u0131m\u0131 ve bu resmi yaz\u0131ma \u00e7e\u015fitli ba\u011flamlarda eklemlenen unsurlara y\u00f6nelik ele\u015ftiriyi ortaya koyuyor, hatta tarihsel sebeplerle bunu zorunlu k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fte kal\u0131nan, inkitaya u\u011frayan\/u\u011frat\u0131lan s\u00fcre\u00e7lerin yeniden hareketlendirilmesi \u00e7abas\u0131 bu icraatlarda ortaya konulurken, ard\u0131ndan gelen s\u00f6ylemlerle buna rasyonel bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7iziliyor.<\/p>\n

\u00d6te yandan, temelde modern T\u00fcrkiye tarihi\u2019nin resmi yaz\u0131m\u0131, bu s\u00fcre\u00e7te aktif olarak rol alan, bunu destekleyen ve yeniden \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7evreler ile -ideolojik ve pop\u00fcler olmak \u00fczere-, t\u00fcm farkl\u0131 toplumsal sekt\u00f6rlerdeki destek\u00e7ilerinin mevcut iktidar\u0131n icraatlar\u0131na ve s\u00f6ylemlerine y\u00f6nelik olarak ele\u015ftirilerine tan\u0131k olunuyor.<\/p>\n

Ortaya konulan bu s\u00f6ylem bi\u00e7imlerinin, zamanla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n b\u00f6ylesine y\u00fcksek d\u00fczeyde sertle\u015ferek devam etmesinde, bug\u00fcn\u00fcn sorunlar\u0131, bunlara y\u00f6nelik \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri, bunlar\u0131n rasyonel olup olmamas\u0131 de\u011fil -veya bundan \u00f6te-, her iki kesimin de varl\u0131klar\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015fte, tarihin bir taraf\u0131nda olu\u015fmu\u015f bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na, kendilerine k\u00f6k olarak belirledikleri, konumland\u0131rd\u0131klar\u0131 siyasal ger\u00e7ekli\u011fe dayand\u0131rma arzular\u0131 belirleyici olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu durum, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fi anlamada, \u00fclke olarak -Do\u011fu\u2019da ve Bat\u0131\u2019da, muhtemelen benzer k\u0131r\u0131lmalar\u0131, de\u011fi\u015fimleri ya\u015fam\u0131\u015f, tecr\u00fcbe etmi\u015f di\u011fer modern ulus-devletler i\u00e7in de ge\u00e7erlidir-, ne denli b\u00fcy\u00fck a\u00e7\u0131klar\/zaafiyetlere sahip oldu\u011fumuzu ortaya koydu\u011fu gibi, ayn\u0131 zamanda entelekt\u00fcel yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa, siyasal alternatiflere zemin haz\u0131rlayabilecek, gayet m\u00fcnbit bir tart\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n da halen s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesine imk\u00e2n tan\u0131mas\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n

\u0130\u00e7\/\u00f6z-ele\u015ftirellik<\/strong><\/p>\n

Her iki durumun da zaafiyeti olarak dikkat \u00e7eken husus ise, i\u00e7\/\u00f6z-ele\u015ftirellikten uzak durmalar\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda, b\u00f6ylesi bir i\u00e7\/\u00f6z-ele\u015ftirelli\u011fin olmamas\u0131n\u0131n, varolu\u015fsal bir neden oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Ve bu varolu\u015fsall\u0131\u011f\u0131n pop\u00fcler anlamda, ideolojik kazan\u0131mlara endekslendi\u011finden hareket edildi\u011finde, b\u00f6ylesi bir yol izlemenin yani, kendine d\u00f6n\u00fck ele\u015ftirelli\u011fi g\u00fcndeme ta\u015f\u0131mamada bir hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n

\u0130ktidar ve muhalefet gibi kabataslak iki genel toplumsal yap\u0131 aras\u0131nda, bir s\u00fcredir ya\u015fanmakta olan ele\u015ftirel tutumun ya da kimlerinin dikkat \u00e7ekti\u011fi \u00fczere, \u00e7at\u0131\u015fma dilinin temelinde bunun yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n

Nihayetinde ortada var olan bir imk\u00e2nlar\/\u00e7\u0131karlar silsilesi ve bu imk\u00e2nlar\/\u00e7\u0131karlar silsilesinin pop\u00fcler yani, halka d\u00f6n\u00fck y\u00fcz\u00fcn\u00fcn s\u00fcrekli kazan\u0131m\u0131 arzulamas\u0131 ve bunun politik b\u00fcnye i\u00e7in bir zorunluluk arz etmesinin, bunu arzulamas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi zorunluluk, i\u00e7\/\u00f6z-ele\u015ftirelli\u011fe imk\u00e2n tan\u0131m\u0131yor.<\/p>\n

Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen her iki siyasal\/toplumsal yakla\u015f\u0131m\u0131n rasyonel bir zeminde var olmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulamakta yarar var. \u00d6yle ki, sosyal olan\u0131n de\u011fi\u015fmeci y\u00f6n\u00fcn\u00fcn her daim var oldu\u011fu, de\u011fi\u015fmeyi y\u00f6neten i\u00e7\/d\u0131\u015f ve hatta, ayn\u0131 akt\u00f6rlerin d\u00f6nemler i\u00e7inde birbirinden ayr\u0131\u015fan eylemleriyle\/akt\u00f6rl\u00fckleriyle farkl\u0131 y\u00f6nelimlerin sergilenebildi\u011fini unutmamak gerekir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 13.01.2022 \u0130ktidar \u00fczerinden modern T\u00fcrkiye tarihi incelemesi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4297,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-4296","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4296"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4296\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4298,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4296\/revisions\/4298"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}