{"id":4097,"date":"2021-10-03T05:18:05","date_gmt":"2021-10-03T05:18:05","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=4097"},"modified":"2021-10-03T05:18:05","modified_gmt":"2021-10-03T05:18:05","slug":"afganistana-dair-bilgi-eksikligi-var-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/afganistana-dair-bilgi-eksikligi-var-mi\/","title":{"rendered":"Afganistan\u2019a dair bilgi eksikli\u011fi var (m\u0131?)"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 03.10.2021<\/strong><\/p>\n

Afganistan\u2019daki beklenmedik siyasal de\u011fi\u015fim, sadece bu \u00fclkeyi ve halk\u0131n\u0131 ilgilendiren siyasal ve toplumsal ya\u015famla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan bir s\u00fcreci ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n

Aksine, Afganistan\u2019\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki kom\u015fular\u0131ndan ba\u015flayarak, giderek geni\u015fleyen bir evrende hem \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 ve hem de Bat\u0131\u2019daki ve Do\u011fu\u2019daki di\u011fer \u00fclke ve toplumlar\u0131 yak\u0131ndan ilgilendirecek bir durum s\u00f6z konusu.<\/p>\n

Bununla birlikte, ortada gayet \u00f6nemli bir bo\u015fluk, belirsizlik, bilinmezlik hakim oldu\u011fu da bir ba\u015fka ger\u00e7ek. Temelde bilgiyle al\u00e2kal\u0131 bu durumun \u00fcstesinden gelmenin yolu da, bilgiye ula\u015fmak ve olan biteni her y\u00f6n\u00fcyle ortaya koyabilmek.<\/p>\n

Bilgi a\u00e7l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte bu nedenle, bug\u00fcnlerde uluslararas\u0131 arenada Afganistan\u2019da neler olup bitti\u011fi ve yak\u0131n ve orta vadede neler olup bitece\u011fiyle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerin ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 etkinlikler yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Farkl\u0131 \u00fclkelerden ve farkl\u0131 me\u015freplerden akademisyen, siyaset\u00e7i, sivil toplum kesimleri gibi yap\u0131lar\u0131n temsilcilerini biraraya getiren faaliyetlerin, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 aydan itibaren giderek artaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Bu ve benzeri etkinliklerden ama\u00e7,\u00a0 hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, salt Afganistan\u2019daki siyasal ve toplumsal soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmakla ba\u011flant\u0131l\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ve \u00f6tesinde geli\u015fmeler m\u00fcnbit bir \u00e7al\u0131\u015fma\/ara\u015ft\u0131rma sahas\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f durumda. Bu durum, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki \u00f6zellikle Bat\u0131\u2019da, Bat\u0131l\u0131 akademisyen ve ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131n\u0131n bilgiye ilgisi, merak\u0131 ve\/ya a\u00e7l\u0131\u011f\u0131na denk gelen bir durumla anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

Afganistan\u2019da var olan sorunun sadece ABD i\u015fgali, Taliban y\u00f6netimi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek b\u00fcy\u00fck bir yan\u0131lg\u0131 olur.<\/p>\n

Var olan siyasal ve toplumsal sorunu, bu co\u011frafyan\u0131n t\u00fcm tarihsel ve modern ba\u011flam\u0131yla ele almad\u0131k\u00e7a, neler olup bitti\u011fi ve nelerin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te farkl\u0131 de\u011fi\u015fimlere yol a\u00e7aca\u011f\u0131 ya da de\u011fi\u015fimin nas\u0131l do\u011fru bir zeminde y\u00f6nlendirilebilece\u011fi gibi birbiriyle ilintili t\u00fcm y\u00f6nleriyle anlamland\u0131rabilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

\u00d6zellikle, Bat\u0131l\u0131 ve Bat\u0131l\u0131la\u015fm\u0131\u015f unsurlar\u0131n tak\u0131l\u0131p kald\u0131klar\u0131, \u2018Burkal\u0131 kad\u0131nlar\u2019 sorunundan, makro ekonomik yap\u0131daki sorunlara kadar, \u00fclkenin kurumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 anlamland\u0131rabilmek i\u00e7in uzun d\u00f6nemli yakla\u015f\u0131mlara ihtiya\u00e7 var. Bunu da ortaya koyabilecek olan akademik ara\u015ft\u0131rmalard\u0131r.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z akademi ve\/ya sivil toplum kurumlar\u0131nda ve var olan k\u00fct\u00fcphanelerimizde Afganistan\u2019a veya Afganistan\u2019la ilintili b\u00f6lgesel, k\u00fclt\u00fcrel, siyasal, toplumsal alanlara dair ka\u00e7 eser olu\u015fturdu\u011fumuzdan ba\u015flayarak, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n Afganistan\u2019daki s\u00f6z konusu son geli\u015fme kar\u015f\u0131s\u0131nda ne t\u00fcr bilgiye sahip olduklar\u0131 kadar, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te bu konuda ne gibi bir pl\u00e2nlar\u0131, projeleri oldu\u011fu konusunda ciddi \u015f\u00fcpheler ta\u015f\u0131mam\u0131za neden olacak g\u00f6zlemlerimiz ve tecr\u00fcbelerimiz var.<\/p>\n

Afganistan sorunu, \u00fc\u00e7-be\u015f yak\u0131n arkada\u015f birlikteli\u011fiyle ele al\u0131nacak ve s\u00f6zde \u00e7\u00f6z\u00fcm ortaya konulacak bir ba\u011flam de\u011fil. Aksine, bu noktada bilgiye ula\u015ft\u0131racak ara\u00e7lar, mekanizmalar bug\u00fcne kadar \u00e7oktan ortaya konmu\u015f olmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n

Etraf\u0131m\u0131za bir bakal\u0131m\u2026 Ad\u0131na s\u00f6zde ara\u015ft\u0131rma \u00fcniversitesi\/kurumu denilen yap\u0131lar\u0131n neyi, nas\u0131l ve kimlerle ara\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rebilecek miyiz?<\/p>\n

Hatta b\u00f6yle bir niyet ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131klar\u0131 bile sorgulanmay\u0131 hak eden bu yap\u0131lar\u0131n, kalk\u0131p \u00fcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck medeniyet gibi devasa bir kavram\u0131 sadece, slogan olarak ortaya at\u0131p bir ad\u0131m \u00f6tesine ge\u00e7ememeleri ne ba\u015fta Afganistan\u2019\u0131, yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki Pakistan\u2019\u0131 ve de Ke\u015fmir\u2019i ne de ba\u015fka bir M\u00fcsl\u00fcman toplumu ya da di\u011fer toplumlar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 anlamaya elveri\u015fli bir imk\u00e2n tan\u0131r.<\/p>\n

Uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi talebi<\/strong><\/p>\n

Afganistan\u2019da siyasal ve toplumsal sorunun tespitinde ve a\u015f\u0131lmas\u0131nda, sadece \u00fclke i\u00e7i dengelerin de\u011fil, uluslararas\u0131 \u00e7evrelerin de katk\u0131da bulunmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015fler dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n

Bu durum, \u00f6rne\u011fin Taliban s\u00f6zc\u00fclerinin temelde, b\u00fct\u00fcn olan bitene ra\u011fmen, Bat\u0131 \u00fclkelerinden ve kurumlar\u0131ndan talepleri ve istekleriyle gizli\/a\u00e7\u0131k aray\u0131\u015f i\u00e7inde olmalar\u0131 asl\u0131nda tam da, bu ger\u00e7eklikle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, baz\u0131 \u00fclkelerde eski siyaset\u00e7iler, sivil toplum \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve akademisyenler gibi \u00e7evreler; halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu M\u00fcsl\u00fcman olan toplumlar\u0131n ve devletlerin de s\u00fcre\u00e7te kayda de\u011fer rol almas\u0131 taraftar\u0131 ve bunu da a\u00e7\u0131k dile g\u00fcndeme getiriyorlar.<\/p>\n

Bununla birlikte, ad\u0131na \u0130slam co\u011frafyas\u0131 denilen b\u00fct\u00fcn i\u00e7erisinde Afganistan sorununa ciddi anlamda e\u011filecek akademi, ara\u015ft\u0131rma kurumu, sivil toplum yap\u0131lar\u0131 ile geli\u015fmeleri analiz etmeye, anlamaya ve \u00a0sorunlara \u00e7ok farkl\u0131 perspektiflerden \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma konusunda \u00e7aba sergileyebilecek ka\u00e7 yap\u0131n\u0131n oldu\u011fu \u015f\u00fcphelidir.<\/p>\n

Abart\u0131 addedilmeyecek \u015fekilde, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n kahir ekseriyetinin y\u00fcz y\u00fcze olduklar\u0131 kendi sorunlar\u0131 kadar, bunun \u00f6tesinde uluslararas\u0131 evrendeki sorunlara ve \u00f6zellikle de, di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman toplumlara y\u00f6nelik ilgi ve al\u00e2kalar\u0131n\u0131n ya s\u0131n\u0131rl\u0131 veya yok mesabesinde olmas\u0131 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sorun te\u015fkil etti\u011fine ku\u015fku yok.<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcrel yak\u0131nl\u0131k ya da mit<\/strong><\/p>\n

Baz\u0131 resmi \u00e7evrelerin, ulusal ve uluslararas\u0131 medya \u00f6n\u00fcnde k\u00fclt\u00fcrel yak\u0131nl\u0131ktan bahsetti\u011fi Afgan toplumuna dair s\u00f6ylemin ciddi bir ele\u015ftirisinin yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

B\u0131rak\u0131n evlenme gibi hayat boyu s\u00fcrecek bir ba\u011f kurmay\u0131, ka\u00e7 \u00fcniversite \u00f6\u011frencisinin, akademisyeninin veya s\u0131radan vatanda\u015f\u0131n salt turizm gayesiyle bile merak duyup, do\u011fal zenginlikleri g\u00f6rmek, yemeklerini tatmak, insanlar\u0131yla ho\u015f sohbet etmek \u00fczere Afganistan\u2019a ya da kom\u015fu \u00fclke Pakistan\u2019a veya Ke\u015fmir\u2019e gitti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

B\u00f6lge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fcten bir STK\u2019n\u0131n k\u0131ymetli \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131 dile getirdi\u011fi \u00fczere, ka\u00e7 k\u0131z ya da erkek gen\u00e7 insan\u0131m\u0131z \u00f6rne\u011fin \u0130talya, \u0130spanya gibi \u00fclkelere ve bu \u00fclkelerin toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 besledi\u011fi\/sergiledi\u011fi sempatiyi, ilgiyi s\u00f6z konusu bu co\u011frafyadaki \u00fclke ve toplumlara g\u00f6steriyor.<\/p>\n

S\u00f6z konusu bu ger\u00e7eklik, ortada k\u00fclt\u00fcrel ba\u011f s\u00f6yleminin tarihsel ger\u00e7ekli\u011fi iddias\u0131 ortaya at\u0131lsa bile, uzunca bir d\u00f6nemden beridir ne t\u00fcr bir k\u00fclt\u00fcrel ba\u011f olup olmad\u0131\u011f\u0131, \u015fayet b\u00f6yle bir ba\u011f var ise bu ba\u011f\u0131 sa\u011flayan mekanizmalar\u0131n neler oldu\u011fu ortaya konulmay\u0131 bekliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 03.10.2021 Afganistan\u2019daki beklenmedik siyasal de\u011fi\u015fim, sadece bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4098,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,6],"tags":[],"class_list":["post-4097","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-asya-pasifik","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4097"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4099,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4097\/revisions\/4099"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}