{"id":4094,"date":"2021-10-01T17:31:15","date_gmt":"2021-10-01T17:31:15","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=4094"},"modified":"2021-10-01T17:31:15","modified_gmt":"2021-10-01T17:31:15","slug":"afganistanda-gelecek-nasil-belirlenebilir-how-can-the-future-to-be-determined-in-afghanistan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/afganistanda-gelecek-nasil-belirlenebilir-how-can-the-future-to-be-determined-in-afghanistan\/","title":{"rendered":"Afganistan\u2019da gelecek nas\u0131l belirlenebilir? How can the future to be determined in Afghanistan?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 01.10.2021<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Afganistan\u2019da Taliban rejiminin hakim bir g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flamas\u0131yla birlikte, yeni y\u00f6netimi tan\u0131ma y\u00f6n\u00fcnde e\u011filim sergileyen \u00fclkelerin varl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, uluslararas\u0131 camian\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bekle g\u00f6r politikas\u0131 izledi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu ikinci grup i\u00e7erisinde Malezya, Endonezya gibi halk\u0131n\u0131n kahir ekseriyeti M\u00fcsl\u00fcman olan \u00fclkeler de bulunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ABD \u00f6zelinde Bat\u0131\u2019n\u0131n son yirmi y\u0131lda Afganistan topraklar\u0131nda sadece kendi varl\u0131klar\u0131yla de\u011fil, art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde i\u015fbirlik\u00e7i olarak adland\u0131r\u0131lan Afganl\u0131 siyaset adamlar\u0131, b\u00fcrokratlarla ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri y\u00f6netimin siyaset, toplumsal kurumlar, de\u011ferler vb. ba\u011flamlarda ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u2018b\u00fcy\u00fck bir hi\u00e7\u2019 kar\u015f\u0131s\u0131nda, Taliban \u00fclkenin yeniden kurtar\u0131c\u0131s\u0131 rol\u00fcnde bulunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak \u00fclkede var olan kurumsal yap\u0131lar\u0131n i\u015flevsizli\u011fi, ba\u015fta \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri ve maliye gibi makro ekonominin ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 konumu, Taliban rejiminin hangi politikay\u0131, nas\u0131l ve kimlerle uygulayaca\u011f\u0131 gibi acil sorular\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler Taliban\u2019la i\u015fbirli\u011fin hen\u00fcz ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakmazken, \u00c7in, Rusya gibi \u00fclkelerin \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve \u00e7eli\u015fkili bir \u015fekilde Emirlik olarak an\u0131lan y\u00f6netime yana\u015fmalar\u0131n\u0131n ard\u0131nda da, gayet \u00f6nemli jeo-stratejik ve jeo-ekonomik nedenler bulundu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte, bu iki g\u00fcc\u00fcn di\u011fer benzer \u00fclkelerle girdikleri ili\u015fkilere g\u00f6z at\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Emirlik y\u00f6netimine ve de Afgan halk\u0131na ne t\u00fcr kazan\u0131mlar katacaklar\u0131 ve bunu ne i\u00e7in yapacaklar\u0131 konusu gayet d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Taliban ve inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lk g\u00fcnden itibaren Taliban s\u00f6zc\u00fclerinin uluslararas\u0131 medyaya verdikleri mesajlarda, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 k\u0131rmaya y\u00f6nelik sempatik bir s\u00f6ylem hakim olsa da, \u00f6yle g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ki, s\u00f6ylemle i\u015fletilemeyecek bir siyaset ve y\u00f6netimin ortaya konulmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sadece Bat\u0131l\u0131 \u00e7evrelerin a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyduklar\u0131 \u015fekilde Taliban rejiminin me\u015fruiyeti sorgulanmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda halk\u0131 M\u00fcsl\u00fcman olan toplumlarda da en az\u0131ndan siyasiler gizli\/a\u00e7\u0131k b\u00f6ylesi bir duru\u015f sergiliyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, ABD d\u00f6neminde veya Ashraf Ghani h\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde parlamento s\u00f6zc\u00fcs\u00fc yard\u0131mc\u0131s\u0131 Fawzia Koofi ge\u00e7enlerde yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmas\u0131na at\u0131f yapmakta yarar var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fauziya, \u00fc\u00e7 y\u0131l gibi uzun bir s\u00fcre Taliban ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, ABD sonras\u0131 d\u00f6neme rejim konusunda Taliban\u2019\u0131n taleplerinin \u0130slami bir sistem kurulmas\u0131 oldu\u011fu, ancak bug\u00fcn ad\u0131na Emirlik denilen yap\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir yap\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Burada itiraz tabii ki, Emirlik y\u00f6netiminin \u0130slami olup olmamas\u0131 de\u011fil, aksine \u0130slami olabilecek di\u011fer y\u00f6netim bi\u00e7imlerinin Taliban taraf\u0131ndan rafa kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, Taliban y\u00f6netiminin \u00fclkedeki di\u011fer gruplarla ortak bir yap\u0131sal \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturacak s\u00fcre\u00e7leri i\u015fletmemi\u015f olmas\u0131, yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen \u2018bekle-g\u00f6r\u2019 politikas\u0131n\u0131n, kan\u0131mca en temel nedenini te\u015fkil ediyor. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, gerek Afganistan i\u00e7inde gerekse d\u0131\u015f\u0131nda Taliban\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici mi ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 m\u0131 olaca\u011f\u0131 konusunda belirsizli\u011fin ilki lehine de\u011fi\u015fmesi beklentisi bug\u00fcn halen ge\u00e7erlili\u011fini koruyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nihayetinde ortada uluslararas\u0131 bir sorun olarak duran bir \u00fclke yani, Afganistan oldu\u011fu gibi, farkl\u0131 ba\u011flamlarda bu \u00fclke \u00f6zelinden hareketle, M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerin de bulundu\u011funu unutmamak gerekiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmek gerekirse, kendini \u0130slam\u2019la \u00f6zde\u015fle\u015ftiren ve rejimine \u2018emirlik\u2019 ad\u0131n\u0131 veren bir yap\u0131n\u0131n, i\u015fgalci g\u00fc\u00e7 kabul edilen ABD sonras\u0131nda y\u00f6netimi ele ge\u00e7irmesi, bir t\u00fcr \u00f6zg\u00fcrle\u015fme (<em>liberation<\/em>) olarak sunulsa da, -ki bunda hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 yok de\u011fil, bunun en ba\u015fta Afganistan i\u00e7erisinde farkl\u0131 siyasal, toplumsal gruplar\u0131 ne t\u00fcr bir ortak paydada bulu\u015fturabilece\u011fi sorusunun g\u00fcndemde birinci konu olarak yer almas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ge\u00e7mi\u015fte veya ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemde benzer s\u00fcre\u00e7leri ya\u015fam\u0131\u015f toplumlarda siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, \u00f6zerklik gibi ba\u011flamlarda ortaya \u00e7\u0131kan \u2018\u00f6zg\u00fcrle\u015fme\u2019nin, temelde s\u00f6z\u00fcn kat\u0131 anlam\u0131yla, kazan\u0131lan durumun hakiki ba\u011flamda yani, siyaset ve sosyal politikalar ile ortaya konmas\u0131 veya konmamas\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015fmenin anlaml\u0131 olup olmamas\u0131n\u0131 da tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Taliban, siyasal-toplumsal ger\u00e7eklik ve \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun yan\u0131 s\u0131ra ve hatta \u00f6tesinde, bizatihi on y\u0131llar i\u00e7erisinde Taliban i\u00e7erisinde ya\u015fanan birtak\u0131m de\u011fi\u015fimlerden bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu de\u011fi\u015fimi, Taliban ad\u0131yla an\u0131lan kurulu yap\u0131 i\u00e7erisindeki din, toplum ve siyaset alg\u0131s\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncesi bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131la\u015fan bloklar \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu farkl\u0131la\u015fmada \u00f6ncelikle bir akt\u00f6r olarak Taliban\u2019\u0131n kendi \u00f6z \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin rol\u00fc kadar, d\u0131\u015f fakt\u00f6rlerin de belirleyici oldu\u011funu ifade etmek m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6rne\u011fin, bu noktada ilk akta gelen husus, ABD ve Nato\u2019nun son yirmi y\u0131l boyunca Afganistan topraklar\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu d\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Taliban\u2019la sadece, \u2018siyasal ve askeri \u00e7at\u0131\u015fma\u2019 \u00f6zelinde bir y\u00f6nelim sergiledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek g\u00fc\u00e7. Farkl\u0131 s\u00fcre\u00e7lerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun bir t\u00fcr anlama ve de\u011fi\u015fime y\u00f6nelik diyalog oldu\u011fu varsay\u0131labilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun yan\u0131 s\u0131ra, kom\u015fu \u00fclkeler ba\u015fta olmak \u00fczere Afganistan\u2019a \u2018insani ve teknik yard\u0131m\u0131\u2019 g\u00fcndeminde tutan \u00fclkelerin etkile\u015fimleri sayesinde, Taliban \u00fczerinde bir de\u011fi\u015fim y\u00f6nelimi ortaya koymu\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Pragmatizm i\u015fe yarar (m\u0131?)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, \u00f6zellikle Taliban y\u00f6neticilerinin uluslararas\u0131 camiaya seslendikleri bas\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zellikle ve de \u00e7eli\u015fkili bir \u015fekilde, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere Bat\u0131l\u0131 kurumlar\u0131 insani yard\u0131ma daveti ve hatta bizatihi Bat\u0131l\u0131 etik kodlar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemlerine ta\u015f\u0131mak suretiyle \u2018zorlay\u0131c\u0131 te\u015fviki\u2019 g\u00fcndeme getirmeleri -ortada pragmatik ve oport\u00fcnist bir ili\u015fkinin varl\u0131\u011f\u0131 kadar-, bir t\u00fcr \u00f6\u011frenilmi\u015flik s\u00fcrecinin de olabilece\u011fini akla getiriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pragmatik diyoruz\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131lan baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ortada 1.5 milyon yetim, 4.5 milyon \u00fclke i\u00e7inde yerinden edilmi\u015f Afganl\u0131, \u00fclkenin reelde bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmayan tar\u00fbmar olmu\u015f ekonomisi ile m\u00fccadele edecek ne bir sistemik alt yap\u0131 ne de bunu kar\u015f\u0131layacak bir mali kaynak s\u00f6z konusu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu sorunlar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131nda Taliban a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fvuru kap\u0131s\u0131n\u0131n Bat\u0131 olmas\u0131, d\u00fcne kadar Afganistan\u2019da insani ve teknik yard\u0131m\u0131 s\u00fcrd\u00fcrenlerin kahir ekseriyetinin Bat\u0131l\u0131lar olmas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dolay\u0131s\u0131yla ortada var olan ve Taliban\u2019la geldi\u011fi belirtilen \u2018\u00f6zg\u00fcrle\u015fme\u2019 s\u00fcrecinin, s\u00f6ylemden prati\u011fe ge\u00e7ilirken ne gibi zorluklar\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 bu k\u0131sa izahta g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>OIC ba\u011flam\u0131n\u0131n hakiki de\u011feri <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6te yandan\u2026 Gerek Taliban gerekse baz\u0131 uluslararas\u0131 \u00e7evrelerin ak\u0131llar\u0131na gelen bir di\u011fer alternatif \u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 (OIC) varl\u0131\u011f\u0131 ise de, bunu ciddi anlamda sorgulayarak ele almakta yarar var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00f6z konusu bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00f6rne\u011fin, Endonezya\u2019daki on be\u015f y\u0131l s\u00fcren yetim projesinde nas\u0131l bir ba\u015far\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 (!) ortadayken, ard\u0131ndan akla gelen sadece birka\u00e7 \u00f6rnek olarak, benzer s\u00fcre\u00e7lere konu olan \u00f6rne\u011fin, Filipinler\u2019in g\u00fcneyinde Bangsamoro, Arakanl\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar ve Irak\u2019taki geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda ne t\u00fcr ba\u015far\u0131lara imza at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konusu bize, Afganistan\u2019da bu yap\u0131 vas\u0131tas\u0131yla nelerin yap\u0131l\u0131p yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmaya yetiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>De\u011fi\u015fen Taliban <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yukar\u0131da zikredilen bu s\u00fcre\u00e7lerin ortaya koydu\u011fu ger\u00e7ek ve \u00fclke ise \u015fudur\u2026 Kabataslak ifade etmek gerekirse Taliban kendi i\u00e7erisinde \u00fc\u00e7 katmanl\u0131 bir yap\u0131 sergiledi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunu konunun uzman\u0131 baz\u0131 Afganl\u0131 yetkililer ve g\u00f6zlemcilerin de ifade etmesi, ortada b\u00f6ylesi bir ger\u00e7ekli\u011fin oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00f6ylesi bir katmanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n olmas\u0131, ortada eski Taliban olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemini me\u015frula\u015ft\u0131rmaya hizmet etti\u011fi gibi bunun d\u0131\u015f\u0131nda, ortada gayet \u00f6nemli bir belirsizli\u011fin de var oldu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Buna g\u00f6re, ilk grup Doha\u2019da bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini y\u00fcr\u00fcten ve siyaset\u00e7i kimlikleri ile \u00f6ne \u00e7\u0131kan grup. Sek\u00fcler \u00fcniversitelerden mezun olduklar\u0131, a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, d\u00fcnyay\u0131 tan\u0131d\u0131klar\u0131 vb. gibi ifadelerle an\u0131lan kesim. \u0130kincisi, \u015fura grubu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de, ge\u00e7en on y\u0131llar i\u00e7erisinde \u00fclkeden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f, bir anlamda d\u0131\u015f d\u00fcnya ile temas\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 olan m\u00fccahidler\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc grubun hi\u00e7bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fc\u015fme ve anla\u015fmaya yana\u015fmayan bir tutum tak\u0131nd\u0131klar\u0131 s\u00f6yleminin Taliban i\u00e7erisinde ayr\u0131\u015fmaya kap\u0131 aralayan bir y\u00f6n\u00fc oldu\u011funu unutmamak gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00f6z konusu bu \u00fc\u00e7 yap\u0131n\u0131n bug\u00fcn Emirlik y\u00f6netiminde a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 incelenmeye de\u011fer. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, bu \u00fc\u00e7 yap\u0131n\u0131n kendi aralar\u0131nda ne denli b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir siyaset anlay\u0131\u015f\u0131 sa\u011flad\u0131klar\u0131 ve \u00fclkedeki di\u011fer farkl\u0131 unsurlarla s\u00fcreci nas\u0131l y\u00f6netebilecekleri konusu \u015fimdilik zamana b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Somut ger\u00e7eklik \u00fczerinden modelleme<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Taliban y\u00f6netiminin me\u015fruiyetinin mevcut \u015fartlarda ve farkl\u0131 gerek\u00e7elerle ne Bat\u0131\u2019dan ne de Ortado\u011fu co\u011frafyas\u0131ndan tan\u0131nabilmesi pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Taliban\u2019\u0131n denemek istedi\u011fi siyasi rejimin mevcut ve potansiyel sorunlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, teori ve pratikte siyasal-ekonomik ve toplumsal alanlarda tecr\u00fcbelere sahip \u00fclkelerle i\u015fbirli\u011finin \u00e7ok daha rasyonel ve yenilik\u00e7i olaca\u011f\u0131na ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, halk\u0131n\u0131n kahir ekseriyeti M\u00fcsl\u00fcman olan \u00fclkelere y\u00f6nelik talebin \u00f6rne\u011fin. tekil olarak Malezya ve Endonezya kurumsal olarak da \u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 (OIC) g\u00fcndeme geliyor\u2026 Malezya ve Endonezya OIC \u00fcyesi olmakla birlikte, bu yap\u0131ya egemen olan ba\u015fta Suudi Arabistan olmak \u00fczere Arap \u00fclkelerinin kahir ekseriyetinde var olan \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve prati\u011fini yans\u0131tmad\u0131klar\u0131na dikkat \u00e7ekmekte yarar var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu nedenle, Afganistan\u2019dan baz\u0131 \u00e7evrelerin Malezya ve Endonezya tecr\u00fcbesini g\u00fcndeme getirmelerine \u015fa\u015fmamak gerekir. Suudi Arabistan bir yana, \u00f6rne\u011fin, Tunus, M\u0131s\u0131r gibi kendi halk\u0131na devrim yapan Arap \u00fclkelerinde, \u0130slami anlay\u0131\u015f ve ya\u015fam pratiklerindeki sorunlar\u0131n, bu \u00fclke halklar\u0131na bile \u00e7\u00f6z\u00fcm sunmaktan uzak oldu\u011fu bir d\u00f6nemde, gerek tekil ve gerekse OIC i\u00e7erisinde Afganistan\u2019\u0131n yeniden kurulmas\u0131 anlam\u0131na gelen s\u00fcre\u00e7te ne denli yard\u0131mc\u0131 olabilecekleri gayet tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, Malezya ve Endonezya t\u00fcm sorunlar\u0131na ra\u011fmen, kendi b\u00fct\u00fcnl\u00fckleri i\u00e7erisinde \u00e7ok dinli, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, \u00e7ok etnikli toplumsal yap\u0131lar\u0131 ve bunlar\u0131n siyasal ya\u015fama yans\u0131mas\u0131 gibi gayet \u00f6nemli tecr\u00fcbeleri ve birikimleri olmas\u0131, Afganistan\u2019da \u015fayet \u00f6nemli bir geli\u015fme olacak ise bu t\u00fcr tecr\u00fcbe ve birikimlere ihtiya\u00e7 oldu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu iki \u00fclkenin sahip oldu\u011fu \u0130slami pratikleri ve bunlar\u0131 ya\u015fan\u0131lan d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131 ile ortaya koymadaki tecr\u00fcbelerinin \u00fczerinde kapsaml\u0131 olarak durulmas\u0131nda yarar var. Burada bir \u00f6neri olarak 2019 y\u0131l\u0131 Aral\u0131k ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen Kuala Lumpur Zirvesi\u2019nin ikincisinin Afganistan \u00f6zel g\u00fcndemiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin tam zaman\u0131 oldu\u011funa ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 01.10.2021 Afganistan\u2019da Taliban rejiminin hakim bir g\u00fc\u00e7 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4095,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,6],"tags":[],"class_list":["post-4094","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-asya-pasifik","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4094"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4096,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4094\/revisions\/4096"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}