G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Malay d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturan \u201cMalezya Federasyonu\u201d ad\u0131yla an\u0131lan \u00fclkede on \u00fc\u00e7 eyaletten dokuzunda \u2018sultanlar\u2019 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019ndaki bu sultanl\u0131klar g\u00fcneyde Singapur Adas\u0131\u2019na kom\u015fu Cohor ile Malaka Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n kuzey sahili boyunca uzanan Negeri Sembilan, Selangor, Perak, Kedah ve Perlis; Do\u011fu \u00c7in Denizi\u2019ne bakan do\u011fu taraf\u0131nda ise Pahang, Terengganu ve Kelantan\u2019dan olu\u015fur.<\/p>\n
Bu sultanl\u0131klar\u0131n, b\u00f6lge tarihinde kayda de\u011fer bir yeri olan Malaka Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n varisleri oldu\u011fu s\u00f6ylenegelir. Portekizlilerin, Hindistan \u00fczerinden Do\u011fu Adalar\u0131\u2019na a\u00e7\u0131lma s\u00fcrecinde 1511 y\u0131l\u0131nda Malaka \u015fehir devletini ele ge\u00e7irmelerinin ard\u0131ndan, \u00f6nce Cohor ad\u0131yla kurulan siyasi yap\u0131, zamanla b\u00f6lge M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli alt etnik olu\u015fumlar ba\u011flam\u0131nda zamanla say\u0131s\u0131 dokuzu bulan sultanl\u0131klar \u015feklinde organize olmalar\u0131na neden oldu.<\/p>\n
Bu dokuz sultanl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n neye tekab\u00fcl etti\u011fine dair kapsaml\u0131 bir bilgi sahibi olmak bir yana, bizdeki varl\u0131klar\u0131n\u0131n \u2018uzaktan bir seda mahiyetinde\u2019 dahi oldu\u011fu \u015f\u00fcphelidir dersek yan\u0131lm\u0131\u015f olmay\u0131z. \u00d6yle ki, bu \u2018Sultanl\u0131klar\u0131n\u2019 16. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131ndan 20. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131na kadar g\u00fcndemde olan uzun s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6neminde farkl\u0131 \u2018s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7lerle\u2019 ne t\u00fcrden ili\u015fkiler geli\u015ftirdiklerine ve nas\u0131l olup da uzun s\u00f6m\u00fcrgecilik s\u00fcreci sonras\u0131nda \u2018yeniden\u2019 modern d\u00fcnya i\u00e7erisinde rol alabildiklerine dair bilgimiz de yok denecek kadar s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu dokuz sultanl\u0131ktan ad\u0131 s\u0131k\u00e7a duyulan da Cohor\u2019dur ve bu Sultanl\u0131k ba\u011flam\u0131nda ortal\u0131kta dola\u015fan hususlar da, baz\u0131 \u00e7evrelerce kolayl\u0131kla manip\u00fclasyona indirgendi\u011finden, \u2018Cohor ve \u00e7evresinde\u2019 olup biten \u00f6nemli geli\u015fmeleri anlama \u00e7abas\u0131na giri\u015fildi\u011fini s\u00f6ylemek de g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu ba\u011flamda dikkat \u00e7ekilmesi gereken, \u201cPeki bu sultanl\u0131klar\u0131n siyasi varl\u0131klar\u0131 neye tekab\u00fcl ediyordu, farkl\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7lerle ne t\u00fcrden ili\u015fkiler geli\u015ftirmi\u015flerdi, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u00f6ncesinde verilen m\u00fccadelelerde nerede konu\u015flan\u0131yorlard\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda da modern \u2018ulus devlet\u2019 i\u00e7erisinde ne \u015fekilde yer ald\u0131lar ve almaya devam ediyorlar?\u201d sorular\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu \u00e7er\u00e7evede, k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce yay\u0131nlanan bir esere dikkat \u00e7ekmek istiyorum. Donna J. Amoroso\u2019nun, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201cGelenekselcilik ve S\u00f6m\u00fcrge Malayas\u0131nda Malay Y\u00f6netici S\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Ortaya \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131\u201d \u015feklinde \u00e7evirebilece\u011fimiz eseri, ABD\u2019de, G\u00fcneydo\u011fu Asya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fc akademi merkezlerinden Cornell \u00dcniversitesi\u2019nde 90\u2019lar\u0131n ortalar\u0131nda tamamlanm\u0131\u015f doktora tezinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f bask\u0131s\u0131ndan bahsediyorum. Yukar\u0131da dile getirdi\u011fim hususlara ve sorulara, ar\u015fiv belgeleri ba\u015fta olmak \u00fczere birinci el kaynaklara dayanarak a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
\u2018Amoroso\u2019 ismi Malay s\u00f6m\u00fcrgecilik tarihi konusunda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n pek de duyduklar\u0131 bir isim de\u011fil. Ancak \u2018merhumenin\u2019 doktora \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131yla, bu alanda \u00f6nemli bir bo\u015flu\u011fu doldurdu\u011funa ve isminin literat\u00fcrde \u015fu veya bu \u015fekilde yer alaca\u011f\u0131na ku\u015fku yok. Amoroso\u2019nun bu eser yay\u0131nlanana kadar ilgili akademi \u00e7evrelerinde yer almamas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir nedeni, mesaisini ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nc\u0131l\u0131k konusundaki e\u011fitimlere ay\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131.<\/p>\n
2014 y\u0131l\u0131nda bas\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen Donna\u2019n\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, Singapur Ulusal \u00dcniversitesi ve Malezya Stratejik Enformasyon ve Ara\u015ft\u0131rma Geli\u015ftirme Merkezi\u2019nin ortak yay\u0131n\u0131. Toplam yedi b\u00f6l\u00fcm ve 276 sayfadan olu\u015fan bu \u00e7al\u0131\u015fma siyaset bilimi, antropoloji, din sosyolojisi, tarih, s\u00f6m\u00fcrge sosyolojisi, siyaset sosyolojisi, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler gibi sosyal bilimlerin \u00e7e\u015fitli alanlar\u0131nda Malay d\u00fcnyas\u0131 okumalar\u0131nda yer alacak mahiyette.<\/p>\n
Eserin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda geleneksel Malay y\u00f6netiminin \u2018ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131\u2019 denilmekle birlikte, tarihin bir d\u00f6neminde kalan bir siyasi ili\u015fkinin \u00f6tesinde, bug\u00fcne kadar uzanan bir yap\u0131la\u015fma g\u00fcndeme ta\u015f\u0131n\u0131yor. Bu ba\u011flamda, yazar\u0131n temel ara\u015ft\u0131rma sorununun, bug\u00fcnk\u00fc Malezya Federasyonu\u2019ndaki dokuz sultanl\u0131\u011f\u0131n siyasi ve toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlama \u00e7abas\u0131yla hareket etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu ara\u015ft\u0131rma, sadece ad\u0131na \u2018Malezya Federasyonu\u2019 denilen \u00fclkenin tan\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Aksine, erken d\u00f6nem Malay sultanl\u0131klar\u0131 idaresi, siyasi elit ile halk kesimleri aras\u0131ndaki ili\u015fki kadar, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda s\u00f6m\u00fcrgecilik ve \u2018M\u00fcsl\u00fcman y\u00f6netimler\u2019 aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131na katk\u0131 yapmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da dikkat \u00e7ekicidir. Tam da burada, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131\/tarihi\/medeniyeti gibi kavramlar g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u0130slamla\u015fma s\u00fcre\u00e7lerini de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinde erken d\u00f6nemlerden itibaren tan\u0131kl\u0131k ve tecr\u00fcbe etmi\u015f olan Malay d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u2018es ge\u00e7ildi\u011fini\u2019 bir kez daha hat\u0131rlatmakta fayda var.<\/p>\n
Eserin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla ilgili bir hususa de\u011finmek istiyorum. Bu eserle g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nan ve varl\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcn devam eden \u2018siyasi gelenekselcilik\u2019 olgusunun, modern bir ulus devlet yap\u0131la\u015fmas\u0131na konu olan Malezya Federasyonu i\u00e7in bir tezat te\u015fkil etti\u011fi iddia edilebilir. \u00d6te yandan, \u2018uzaktan bir bak\u0131\u015fla\u2019, modern bir \u2018ulus devlet\u2019 i\u00e7erisinde \u2018sultanl\u0131k\u2019 gibi dini\/geleneksel bir yap\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in kula\u011fa ho\u015f gelen bir yan\u0131 da yok de\u011fil. Ancak bu \u2018ho\u015flu\u011fun\u2019, neye tekab\u00fcl etti\u011fi veya bir \u2018bo\u015flu\u011fu\u2019 doldurup doldurmad\u0131\u011f\u0131 da pek \u00fczerinde durulan bir husus de\u011fil.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede, 1786 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan uzun erimli \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finin Malay Sultanlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma kadar, bu dini\/siyasi yap\u0131lara y\u00f6n ve bi\u00e7im vermede sergiledi\u011fi \u2018m\u00fcdahalecilik\u2019, eserde soluk kesici bir mahiyette ele al\u0131n\u0131yor. Ad\u0131na \u2018dolayl\u0131\u2019 denilen bu m\u00fcdahalecilik, Malay toplumlar\u0131na \u2018s\u0131n\u0131rl\u0131\u2019 alanda tan\u0131nan bir t\u00fcr otonom yap\u0131dan m\u00fcte\u015fekkildir. Dini bir i\u00e7eri\u011fe denk gelen veya \u0130ngilizlerce \u00f6yle anla\u015f\u0131lan veya anlamland\u0131r\u0131lan \u2018Sultan\u2019, yerli topraklarda bir kontrol mekanizmas\u0131 h\u00fckm\u00fcnde kar\u015f\u0131l\u0131k bulmu\u015ftur. Bu kontrol, Malay toplumlar\u0131n\u0131n dinle ba\u011fda\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 \u2018y\u00f6netmeye\u2019 matuf, bir t\u00fcr idari mekanizmadan ibarettir. \u00d6te yandan, m\u00fclkiyet haklar\u0131, ticari serbestiyet, sermaye ak\u0131\u015f\u0131 gibi idarenin di\u011fer alanlar\u0131 ise, \u0130ngilizlerce \u2018g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak\u2019 \u00fcstlenilmi\u015ftir (s. xxiii). S\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netiminin \u2018geleneksel eliti\u2019 koruma ve kollama vazifesi, temelde Malay toplumunu y\u00f6netebilmenin bir arac\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu noktada, Malay toplumunun \u2018liderlerine\u2019 y\u00f6nelik \u0130slam \u00f6ncesi d\u00f6nemden getirilen ve \u2018yar\u0131 uluhiyete\u2019 tekab\u00fcl eden \u2018s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131k\u2019 (s. xxv), ku\u015fku yok ki \u0130ngiliz y\u00f6netiminin g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ekliktir. Tabii idarenin bu \u015fekilde payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, Malay toplumundaki bir ba\u015fka siyasi ger\u00e7eklikten, yani Malay y\u00f6neticiler i\u00e7in siyasi me\u015fruiyetin zeminini \u2018toprak\u2019 de\u011fil, kontrol alt\u0131nda tutulan insan g\u00fcc\u00fc olu\u015fturmas\u0131ndan besleniyordu (s. 45).<\/p>\n
\u015eimdi b\u00f6ylesi bir yap\u0131y\u0131 g\u00fcncelleme gere\u011fi duyan \u0130ngilizlerin, t\u00fcm toplumsal ve siyasal devrimlere ra\u011fmen, kendi Adalar\u0131\u2019nda korumay\u0131 ye\u011fledikleri monar\u015finin, Malay d\u00fcnyas\u0131ndaki sultanl\u0131klar\u0131n formelle\u015ftirilmesinde rol\u00fc oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00d6te yandan, ana monar\u015fi hanedanl\u0131\u011f\u0131ndan vazge\u00e7ebilece\u011fi -ki bunu \u2018Cohor ve Perak \u00f6zelinde\u2019 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn-, \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimi yeni hanedanl\u0131klar \u00fcretmekte de zorlanmam\u0131\u015f, monar\u015fi kurumunun yeniden yap\u0131la\u015fmas\u0131nda bizatihi aktif rol alm\u0131\u015ft\u0131r (s. 34, 53). \u00d6te yandan, neredeyse belli ba\u015fl\u0131 t\u00fcm sultanl\u0131klardaki hanedanl\u0131k kavgalar\u0131nda \u2018arac\u0131\u2019 rol\u00fc oynayan \u0130ngilizler, belirleyicilik hususunda ellerinden geleni yapmaktan da geri kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Ancak bu \u2018d\u0131\u015f m\u00fcdahaleye\u2019 ra\u011fmen, Malay toplumlar\u0131nda \u2018lidere\u2019 ba\u011fl\u0131l\u0131k olgusunda de\u011fi\u015fme rastlanmaz. Bu anlamda, \u0130ngilizlerin \u2018acaba toplumdan bir tepki gelir mi?\u2019 yollu \u00e7ekincelerinin oldu\u011funu s\u00f6ylemek de g\u00fc\u00e7. Aksine halk\u0131n ya geleneksel hanedanl\u0131k veya \u2018icad edilmi\u015f hanedanl\u0131k\u2019 olsun liderlere ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015fu veya bu \u015fekilde \u2018s\u00f6m\u00fcrge efendilerine\u2019 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n da bir t\u00fcr garantisi olmas\u0131 s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimince kabule \u015fayan bir durum oldu\u011funa \u015f\u00fcphe yok (s. 97).<\/p>\n
Singapur Adas\u0131 merkezli kurulan \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netiminin Malay Sultanlar\u0131n\u0131n bireysel varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruman\u0131n \u00f6tesinde, onlar \u00fczerinde Malay topluluklar\u0131n\u0131 \u2018sevk ve idare\u2019 etmede ara\u00e7salla\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u00fcrecinde, \u2018sembolik\u2019 de\u011ferler \u00fczerinden yol ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu ba\u011flamda her bir sultana tahsis edilen \u2018\u0130ngiliz Dan\u0131\u015fmanlar\u2019\u0131n (Resident) \u2018rehberli\u011finde\u2019 \u2018sultanl\u0131k kurumunun\u2019 yeniden in\u015fas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilir (s. 80). Bu in\u015fa s\u00fcreci, sultanlar \u00fczerinden Malay toplumuna ula\u015fman\u0131n ad\u0131 da olur. Takvime ba\u011flanm\u0131\u015f bir dizi rit\u00fcel, sultanlar\u0131 toplumsal g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc modern bir evreye ta\u015f\u0131rken, halk nezdinde de var olan bir \u201c\u0130slami y\u00f6netim\u201d olgusuna kani k\u0131lar. Asl\u0131nda burada, \u00f6nceki s\u00fcre\u00e7lerde pek de b\u00f6yle i\u015flemeyip i\u015flemedi\u011fine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, \u0130ngiliz akl\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak Sultanl\u0131k kurumu \u2018dinle temasa yap\u0131lan ba\u015fat bir vurguyla\u2019 siyasetin d\u0131\u015f\u0131na itilmi\u015ftir. Nedense sultan ile gelenek ve din aras\u0131nda kurulan ili\u015fkide -din \u00f6zelinde- \u2018alimler s\u0131n\u0131f\u0131\u2019 gibi bir kurumun varl\u0131\u011f\u0131 \u0130ngilizlerce dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 gibi, Sultanlar taraf\u0131ndan da \u2018alimlerle ili\u015fkilerin\u2019 varl\u0131\u011f\u0131 ortaya konulmaz. Tabii burada \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimi i\u00e7in dikkat \u00e7ekilen husus, yukar\u0131da k\u0131saca s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi, Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n \u2018y\u00f6netiminin payla\u015f\u0131m\u0131\u2019nda Sultan\u2019\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015fenle \u0130ngilizlerin pay\u0131na neyin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn hesab\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Tabii, \u2018Sultanlar\u2019 demi\u015fken, bu geleneksel yap\u0131n\u0131n yirminci y\u00fczy\u0131l ilk yar\u0131s\u0131nda iki sava\u015f aras\u0131 ve sonras\u0131 d\u00f6nemin b\u00f6lgedeki siyasi hareketleriyle ba\u011flant\u0131s\u0131 yads\u0131namaz. Eserde bu d\u00f6nemle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fler \u00e7er\u00e7evesinde \u2018sultanlar\u0131n m\u0131\u2019 yoksa, \u00f6zellikle s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan aralar\u0131nda sosyalist, \u0130slamc\u0131 ve milliyet\u00e7i kesimlerin kesi\u015fti\u011fi siyasi hareketlerin mi ba\u015fat rol oynad\u0131klar\u0131 sorusuna cevap bulmak m\u00fcmk\u00fcn. Bu ba\u011flamda, \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netiminin Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131 bir yandan kendi ba\u015f\u0131na ayakta durabilece\u011fi bir Malay milliyet\u00e7ili\u011fi, \u00f6te yandan di\u011fer antropolojik anlamda Malay topluluklar\u0131n\u0131n da i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 Do\u011fu Tak\u0131madalar\u0131\u2019n\u0131n da eklemlenece\u011fi Pan-Malay ruhuna kar\u015f\u0131 \u2018Sultanlar\u0131\u2019 ve i\u00e7inde yer ald\u0131klar\u0131 siyasi yap\u0131la\u015fmay\u0131 bir t\u00fcr koz olarak kulland\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rlanmaya de\u011fer (s. 169). \u00a0Bu s\u00fcrecin, \u00f6rne\u011fin \u00e7evre \u00fclkelerdekine benzer geni\u015f bir halk hareketiyle eski rejim yerine, d\u00f6nemin \u00f6zelliklerine matuf bir siyasi yap\u0131la\u015fmayi getiremeyi\u015fi de \u00fczerinde hassaten durulmay\u0131 gerektiriyor. Bu s\u00fcreci,1942\u2019deki Japon i\u015fgali ve i\u015fgal \u00fczerinden b\u00f6lgede zaten bir \u015fekilde ye\u015fermi\u015f olan milliyet\u00e7ili\u011fin kuvvet kazanmas\u0131yla birlikte de\u011ferlendirmek gerekir. Ancak \u2018hikayenin\u2019 burada bitmedi\u011fi ve Japonya\u2019n\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131ndan sonra eski s\u00f6m\u00fcrgeci \u0130ngilizlerin b\u00f6lgeye giri\u015fiyle yeni bir siyasi modele kap\u0131 aralan\u0131r.<\/p>\n
Eserde, 1946 ve 1957 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa giden uzun s\u00fcre\u00e7te Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019nda siyasi hareketlerden biri olan Birle\u015fik Malay Ulusal Organizasyonu\u2019nu (UMNO) harekete ge\u00e7iren siyasi ak\u0131l ve bu akl\u0131n geleneksel elitle olan ba\u011f\u0131 da ele al\u0131n\u0131yor. Bu anlamda, 58 y\u0131ld\u0131r Malezya\u2019da iktidarda olan UMNO\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Sultanl\u0131k kurumlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam etmesiyle kopmaz bir ba\u011f\u0131 oldu\u011fu g\u00fcndeme ta\u015f\u0131n\u0131yor. Bu husus, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, UMNO\u2019yu 1930\u2019lardan itibaren ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flayan Malay ulus bilinci \u00e7evresinde \u00f6r\u00fcnt\u00fclenen siyasi hareketlerden ay\u0131ran bir durum.<\/p>\n
Ancak eserin tamam\u0131 okundu\u011funda 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda UMNO \u00f6zelinde -yeniden- ba\u015flayan milliyet\u00e7ilik hareketi ile, 1957 y\u0131l\u0131nda gelen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve sonras\u0131nda \u2018sultanl\u0131klar\u0131n\u2019 kazand\u0131klar\u0131 me\u015fruiyetin temellerinin s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6neminde at\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiliyor. Dolay\u0131s\u0131yla ortada \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netim akl\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu bir t\u00fcr siyasi yeniden-yap\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131n Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019nda uzun erimli bir proje \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fcndeme geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Arada kopu\u015flar, Malay \u0130slamc\u0131 ve entellekt\u00fcel \u00e7evrelerinin dayand\u0131klar\u0131 ideolojik yap\u0131la\u015fmalar ve bu anlamda ortaya konan e\u011fitim ve yay\u0131n faaliyetleri, \u0130ngiliz \u2018icad\u0131\u2019 gelenekselci siyasi elitin varl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bir s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da i\u00e7inde ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Malay sultanl\u0131klar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bug\u00fcn de s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc dikkate al\u0131nacak olursa, konunun tarihin karanl\u0131k dehlizlerinde kalmad\u0131\u011f\u0131, aksine d\u00fcnden bug\u00fcne ve bug\u00fcnden d\u00fcne olduk\u00e7a s\u0131k\u0131 ba\u011fda\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Malay d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Malezya kesimindeki hik\u00e2yeyi anlama \u00e7abas\u0131na devam edelim.<\/p>\n