{"id":3944,"date":"2021-07-14T07:52:09","date_gmt":"2021-07-14T07:52:09","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3944"},"modified":"2021-07-14T07:52:09","modified_gmt":"2021-07-14T07:52:09","slug":"15-temmuz-darbe-tesebbusu-ve-feto-ahlakini-icsellestirenler-july-15-coup-attempt-ve-and-those-internalized-feto-morality","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/15-temmuz-darbe-tesebbusu-ve-feto-ahlakini-icsellestirenler-july-15-coup-attempt-ve-and-those-internalized-feto-morality\/","title":{"rendered":"15 Temmuz Darbe te\u015febb\u00fcs\u00fc ve Fet\u00f6 ahl\u00e2k\u0131n\u0131 i\u00e7selle\u015ftirenler \/ July 15 Coup attempt ve and those internalized FET\u00d6 morality"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 14.07.2021<\/strong><\/p>\n

Fet\u00f6 ter\u00f6r yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n 15 Temmuz 2016 tarihinde ortaya koydu\u011fu giri\u015fimin, silahl\u0131 ayaklanma olarak an\u0131lmay\u0131 hak etti\u011fine ku\u015fku yok. Veriler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, i\u00e7inde ordu unsurlar\u0131n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 b\u00f6ylesi kalk\u0131\u015fma, pratikte her t\u00fcr\u00fcnden ordu d\u0131\u015f\u0131\/sivil denilen yap\u0131lar\u0131n uzant\u0131s\u0131 ile ya da ordu\/sivil uzant\u0131l\u0131 i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015flikle (hybridity<\/em>) kayda de\u011fer bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n

Ad\u0131na devlet denilen siyasi organ\u0131n, ba\u015fta ordu olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli yap\u0131lar\u0131na n\u00fcfuz giri\u015fiminin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcc\u00fc, halka kar\u015f\u0131 kullanman\u0131n ad\u0131 olarak tarihe ge\u00e7en bu geli\u015fmenin\/kalk\u0131\u015fman\u0131n \u00a0ard\u0131ndan, fiziki tehdit unsurunu bir \u015fekilde devam ettirdi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde ifadeler olsa da, tehdit unsuru olarak pek de dikkat \u00e7ekilmeyen\/dikkate al\u0131nmayan \u00f6zelli\u011fi, \u00e7e\u015fitli kurumlar ve bireyler \u00fczerinden topluma enjekte etti\u011fi \u201cahl\u00e2ki\u201d yap\u0131s\u0131yla varl\u0131k g\u00f6steriyor olu\u015fudur.<\/p>\n

Bug\u00fcne kadar, \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde tan\u0131mlanan Fet\u00f6 yap\u0131s\u0131n\u0131, \u201cahl\u00e2ki\u201d boyutu ile ortaya koymak \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, sosyolojik olarak kavramsalla\u015ft\u0131rmak gerekti\u011finde, kar\u015f\u0131m\u0131za \u2018Fet\u00f6 ahl\u00e2k\u0131\u2019 ad\u0131 verilebilecek bir toplumsal olgunun \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade edebiliriz. B\u00f6ylece, 15 Temmuz darbe te\u015febb\u00fcs\u00fcyle kendini ortaya koyan bu olguyu anlamland\u0131rman\u0131n, ba\u015fta sosyologlar, din sosyologlar\u0131, antropologlar, medeniyet tasavvurcular\u0131 vb. olmak \u00fczere toplumun geni\u015f kesimlerince daha anla\u015f\u0131labilir hale gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

S\u00f6z konusu yap\u0131n\u0131n, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n son birka\u00e7 on y\u0131l\u0131 gibi az\u0131msanmayacak bir s\u00fcre\u00e7te ortaya koydu\u011fu, tedrici olarak geli\u015fen devletle i\u00e7 i\u00e7eli\u011fini a\u015farak, bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren geldi\u011fi noktada, \u201cbiz devletiz<\/em>\u201d vurgusuyla \u00fclke i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda, gizli\/a\u00e7\u0131k devlete kafa tutma noktas\u0131na gelmeden \u00f6nceki d\u00f6nemde, bu ahl\u00e2k\u0131n normatif anlamda akla gelen pozitif bir ba\u011flam\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir(di).<\/p>\n

\u00d6yle ki, bu yap\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu teori ve prati\u011finden has\u0131l oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan ahl\u00e2k\u0131, bir norm olarak kabul etme, i\u00e7selle\u015ftirme ve hatta kimilerinin \u00e7ok sevdi\u011fi \u015fekilde s\u00f6ylemek gerekirse bir t\u00fcr medeniyet ba\u011flam\u0131na oturtma \u00e7abas\u0131, var g\u00fcc\u00fcyle az\u0131msanmayacak bir kitlenin g\u00fcndemini belirliyor(du).<\/p>\n

Bunun b\u00f6yle oldu\u011fu, bu yap\u0131ya \u00e7e\u015fitli toplumsal kurumlar \u00fczerinden diyelim ki, \u00f6zellikle \u2018okulla\u015ft\u0131r\u0131lan\/dershanele\u015ftirilen\u2019 \u00e7ocuklar\u0131, evlilikleri, \u2018kurbanlar\u0131\u2019, i\u015fleri-g\u00fc\u00e7leri, medya organlar\u0131, banka hesaplar\u0131, ticaret\/ekonomi birlikleri, k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcnden b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcne akademik ve -akademik olmayan- mesleki kariyerleri, uluslararas\u0131 ili\u015fkileri vb. ile bunlardan birka\u00e7\u0131 veya t\u00fcm\u00fc ile s\u00f6z konusu bu yap\u0131ya eklemlenen ve eklemlendik\u00e7e geni\u015fleyen, b\u00fcy\u00fcyen bir ahl\u00e2ki yap\u0131 bireyden gruba, gruptan topluma, toplumdan devlete sirayet ediyor(du).<\/p>\n

Bu noktada, Weberyen anlamda ifade etmek gerekirse, iki temel sosyolojik kategori ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nabilecek yap\u0131 \u015fudur: \u0130lki, velev ki organik bir ba\u011flar\u0131 olmad\u0131klar\u0131n\u0131 iddia etmekle birlikte, kendilerini bu grup i\u00e7erisinde var etme\/kabul etme sayesinde mevki makam \u2013sahibi olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen -ikbal m\u00fccadelesi veren- kesim.<\/p>\n

Bu grup, s\u00f6z konusu yap\u0131dan kendini daha zeki (smart<\/em>) kabul etse de, ortada sosyal kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k (social reciprocity<\/em>) ilkesinin, gayet i\u015flevsel bir nitelik kazand\u0131\u011f\u0131na ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r. Bu gruba mensup olanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n pek fazla oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmese de ger\u00e7ekte, sosyolojik yap\u0131lar ba\u011flam\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck katmandan b\u00fcy\u00fck katmana do\u011fru geni\u015fleyen bir boyutta az\u0131msanmayacak say\u0131da ki\u015finin ikbal i\u00e7in kendini bu yap\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

\u0130kincisi, bu yap\u0131ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 naif ve inanma olgusuyla izah eden geni\u015f kesimleri i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. \u0130lk gruptakiler gibi \u00e7\u0131kar eksenli (opportunist<\/em>) olmayan, ikbal m\u00fccadelesi vermeyen bununla beraber, hiyerar\u015fik yap\u0131da itaat eksenli geli\u015fimi benimsemi\u015f kitleler. Ancak bu farkl\u0131l\u0131\u011fa ra\u011fmen, bu iki temel yap\u0131y\u0131 birbirine eklemleyen ve teorik olarak ayn\u0131 \u00e7at\u0131ya mensubiyetlerini ortaya koyan edinilen\/i\u00e7selle\u015ftirilen ahl\u00e2k\u2019t\u0131r.<\/p>\n

Burada kastedilen Fet\u00f6 ahl\u00e2k\u0131 yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen, bir yandan bu sosyolojik olgular vas\u0131tas\u0131yla normatiflik kazan\u0131rken, \u00f6te yandan edinilen bu normatifli\u011fin ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla kendini yeniden yap\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r, kendine eklemlenenler de yeniden yap\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r(d\u0131).<\/p>\n

S\u00f6z konusu bu normatifli\u011fin \u00e7ok\u00e7a bir yerinde inan\u00e7 unsurunun\/unsurlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki iddia, bu normatifli\u011fe yine Weberyen \u00e7er\u00e7evede ele al\u0131nd\u0131kta, bir t\u00fcr rasyonalite kazand\u0131rmas\u0131yla, ayn\u0131 zamanda g\u00f6z boyac\u0131l\u0131\u011f\u0131n g\u00fcndeme gelmesine zemin te\u015fkil ediyordu.<\/p>\n

Bu yap\u0131, velev ki ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan dini\/msi unsurlar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, i\u00e7kin oldu\u011fu siyasi, dini, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik vb. g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fcklere gizli\/a\u00e7\u0131k n\u00fcfuz eden \u2018ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u2019 rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnce, mant\u0131ksal kurallar, vicdan\/sa\u011fduyu, hissiyat, tecr\u00fcbe vb. gibi hasletlerle\/\u00f6zelliklerle fark edilemeyecek oldu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor.<\/p>\n

Bu noktada, 15 Temmuz sonras\u0131nda, say\u0131s\u0131n\u0131n gayet az oldu\u011fu g\u00f6zlemlenen kimi tan\u0131klar\u0131n, g\u00f6zlemcilerin zaman zaman ortaya koyduklar\u0131 ve halk a\u011fz\u0131yla s\u00f6ylemek gerekirse, \u201cben dememi\u015f mi\u015fdim!\u201d demek suretiyle malum Fet\u00f6 yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fte ne t\u00fcr bir ahl\u00e2ka sahip oldu\u011fu konusundaki yakla\u015f\u0131m \u00fczerinde durulmay\u0131 hak etmektedir.<\/p>\n

Aradan ge\u00e7en be\u015f y\u0131l gibi g\u00f6rece k\u0131sa zaman aral\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, kalk\u0131\u015fma hadisesinin etkisinin sadece 15 Temmuz 2016 ak\u015fam\u0131ndan, 16 Temmuz 2016 sabah\u0131na sarkan ve orada sona eren bir s\u00fcre\u00e7le s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmek gerekiyor. Bu yaz\u0131da yer verilemeyecek bir boyut olmakla birlikte, derdi ifade etme anlam\u0131nda s\u00f6z konusu kalk\u0131\u015fmay\u0131, g\u00fcya bir sokak \u00e7etesi ile benzerlik kurarcas\u0131na, \u201c\u00fc\u00e7-be\u015f kendini bilmezin\u201d giri\u015fimi olarak de\u011ferlendirmek ya\u015fanan t\u00fcm geli\u015fmeler \u00e7er\u00e7evesinde siyasal ve sosyolojik ger\u00e7ekliklerin de\u011ferlendirilemedi\u011fi anlam\u0131na gelecektir.<\/p>\n

S\u00f6z konusu kalk\u0131\u015fman\u0131n, hedeflerinin neler oldu\u011fu konusu bize, bu kalk\u0131\u015fman\u0131n bitip bitmedi\u011fi, bizatihi farkl\u0131\/potansiyela \u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131yla varl\u0131k s\u00fcr\u00fcp s\u00fcrmedi\u011fi, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irip ge\u00e7irmedi\u011fi gibi baz\u0131 sorular\u0131 g\u00fcndeme getirmemizi zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu noktada, genel bir \u00e7er\u00e7eve olarak kalk\u0131\u015fman\u0131n siyasal boyutlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, T\u00fcrkiye devletine, toplumuna, \u00a0temsilcisi oldu\u011fu siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel zemine y\u00f6nelik bir giri\u015fimin pratikteki bir u\u00e7 noktas\u0131na tekab\u00fcl etti\u011fi kriminolojik ve sosyolojik kan\u0131tlarla, belgelerle, tan\u0131kl\u0131klarla ortaya konulmakta, g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmektedir.<\/p>\n

Her ne kadar, t\u0131pk\u0131 15 Temmuz 2016\u2019da g\u00fcndeme geldi\u011fi \u00fczere, ileride olas\u0131 benzeri giri\u015fim\/ler\/i bertaraf etme konusunda, -kendini sosyolojik ve siyasal ba\u011flamda az\u0131nl\u0131k konumunda hissedenler bir yana-, geni\u015f toplum kesimlerinin niyeti ve gayretine ku\u015fku olmamakla birlikte, b\u00f6ylesi bir fiziki tehdidin \u00f6tesinde, fiziki olmayan bir t\u00fcr tehdit unsurunun var oldu\u011fu g\u00f6zlerden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen Fet\u00f6 ahl\u00e2k\u0131 olgusunu i\u00e7selle\u015ftirmi\u015f yap\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sona erip ermedi\u011fi, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015f boyutunda g\u00fcndelik ya\u015fam i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli kurumlar\u0131yla, sosyal ili\u015fkiler a\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131m\u0131za gizli\/a\u00e7\u0131k tehdit olgusu olarak \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 konusu \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, 15 Temmuz 2016 kalk\u0131\u015fmas\u0131na giden s\u00fcre\u00e7te, gerek \u00fcniformal\u0131 gerek sivil k\u0131yafetli unsurlar\u0131yla Fet\u00f6 ahl\u00e2k\u0131n\u0131 edinenler, bir b\u00fct\u00fcne tekab\u00fcl eden sosyolojik bir olguydu. S\u00f6z konusu bu ahl\u00e2ka mensup olanlar\u0131n 15 Temmuz g\u00fcn\u00fc ellerine silah\/tank\/u\u00e7ak ge\u00e7irerek \u00fclkeye, devlete, ait olunan anlam d\u00fcnyas\u0131na vb. y\u00f6nelik sergiledikleri tutuma tan\u0131k olunmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu ayn\u0131\/benzeri unsurlar\u0131n daha \u00f6nceki s\u00fcre\u00e7lerde \u201cp\u00fcr sivil\u201d kimlikleriyle\/olu\u015fumlar\u0131yla ayn\u0131 \u00fclkeyi, devleti, ait olunan anlam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 vb. hedef alan y\u00f6nelimleri oldu\u011fu s\u00f6ylemi hat\u0131rlara gelmi\u015f, idrak edilmi\u015fti.<\/p>\n

Bug\u00fcn d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn bir ba\u015fka y\u00f6nelimi i\u00e7erisinde, do\u011frudan ve organik olarak Fet\u00f6 yap\u0131s\u0131na mensup olmayan, ancak ge\u00e7mi\u015fte bu yap\u0131n\u0131n ahl\u00e2k\u0131n\u0131 gayet i\u00e7selle\u015ftirecek \u015fekilde, -bir ba\u015fka sosyolojik kavramsalla\u015ft\u0131rmay\u0131 g\u00fcndeme getirerek ifade edecek olursak- \u2018yak\u0131n temas\/uzak beraberlik\u2019 tesis etmi\u015f olanlar\u0131n bu ahl\u00e2k\u0131n gerektirdi\u011fi her ne ise, bug\u00fcn onu toplumsal yap\u0131lar ve bu yap\u0131lar\u0131 tesis eden \u00e7e\u015fitli irili ufakl\u0131 kurumlara gizli\/a\u00e7\u0131k enjekte etmekte olup olmad\u0131klar\u0131 sorunu \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Burada antropolojik ve sosyolojik ba\u011flamlar\u0131yla s\u00f6z konusu b\u00f6ylesi bir ger\u00e7eklik kar\u015f\u0131s\u0131nda devlet kurumlar\u0131n\u0131n, medyan\u0131n ve de \u00f6zellikle i\u00e7inde ara\u015ft\u0131rma \u00fcniversiteleri de olacak \u015fekilde akademinin ne t\u00fcrden tutum ve tav\u0131r geli\u015ftirilece\u011fi \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Bu vesileyle, 15 Temmuz \u015fehitlerinin ruhlar\u0131 \u015fad olsun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 14.07.2021 Fet\u00f6 ter\u00f6r yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n 15 Temmuz 2016 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3945,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-3944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3944"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3946,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3944\/revisions\/3946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}