Maleyza\u2019n\u0131n Borneo Adas\u0131\u2019ndaki iki eyaletinden biri olan Saravak\u2019da 11. Eyalet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve meclis se\u00e7imlerine az bir s\u00fcre kald\u0131. 7 May\u0131s\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilecek se\u00e7imler, sadece Saravak Eyaleti\u2019nde yeni bir y\u00f6netimin belirlenmesi anlam\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yor. Malezya Federasyonu\u2019na dahil oldu\u011fu 1963 y\u0131l\u0131ndan bu yana, iktidardaki Ulusal Cephe (BN) koalisyonunun \u2018oy deposu\u2019 olmas\u0131yla da Saravak bu se\u00e7imlerde de siyasi g\u00f6zlemcileri i\u00e7in cazibe merkezi.\u00a0 Saravak se\u00e7imlerinin Federal h\u00fck\u00fcmet ve genel \u00fclke siyaseti \u00fczerindeki etkisi \u00fczerinde durmadan \u00f6nce, Eyalet siyasetinde hangi partilerin g\u00fcndemde oldu\u011funa bakal\u0131m.<\/p>\n
Kelabit, Kenyah, Kayan, Penan ve Iban gibi g\u00f6rece k\u00fc\u00e7\u00fck az\u0131nl\u0131klardan m\u00fcte\u015fekkil \u00e7o\u011ful etnik yap\u0131n\u0131n belirgin oldu\u011fu Saravak\u2019da bu b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck siyasal ya\u015fama da yans\u0131yor. Bug\u00fcne kadar Eyalet siyasetinde hak etti\u011fi yeri bulamayan etnik yap\u0131lar kadar, merkezi y\u00f6netimle yani UMNO ile \u2018g\u00fc\u00e7l\u00fc\u2019 ba\u011flar te\u015fkil etmi\u015f siyasi olu\u015fumlarsa, her daim en \u00f6nde yer al\u0131yor. Eyalet\u2019te \u00f6ne \u00e7\u0131kan siyasi partiler aras\u0131nda Geleneksel Birle\u015fik Bumiputra Partisi (PBB), Saravak Birle\u015fik Halklar Partisi (SUPP), Saravak Halk Partisi (PRS) ve Devlet Reform Partisi (STAR) bulunuyor. Bunlar aras\u0131nda \u00f6zellikle PBB, UMNO ile kurdu\u011fu ittifak sayesinde eyaleti on y\u0131llard\u0131r y\u00f6netmede \u00f6nc\u00fc bir siyasi g\u00fc\u00e7. \u00d6yle ki, 2011 y\u0131l\u0131nda g\u00f6revi b\u0131rakan PBB lideri Abd\u00fcl Tahib Mahmud, Malezya\u2019da en uzun s\u00fcre eyalet ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 yapan lider unvan\u0131na sahip. Taib Mahmud\u2019un ba\u015fbakanl\u0131ktan \u00e7ekilmesi onun siyasi emeklili\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Aksine, eyalette sahip oldu\u011fu g\u00fcc\u00fc sayesinde, di\u011fer \u2018klasik\u2019 eyaletlerdeki sultanlara e\u015f bir y\u00f6neticis konumuna atanarak \u00fcst d\u00fczeyde siyasi elit rol\u00fcn\u00fc oynamaya devam ediyor.<\/p>\n
7 May\u0131s se\u00e7imleri \u00f6ncesinde bug\u00fcn yani Pazartesi b\u00fct\u00fcn partiler adaylar\u0131n\u0131 se\u00e7im komisyonuna bildirecek. Partiler, daha do\u011frusu koalisyon bloklar\u0131 se\u00e7imlerde 82 sandalye i\u00e7in m\u00fccadele edecek. 71 sandalye i\u00e7in yap\u0131lan 2011\u2019deki se\u00e7imlerde muhalefet partileri (DAP ve PKR) toplam on be\u015f sandayle kazanabilmi\u015fti. Bu arada, 11 yeni se\u00e7im b\u00f6lgesinin de eklendi\u011fini belirtelim.<\/p>\n
2011 y\u0131l\u0131nda al\u0131nan bu sonu\u00e7dan hareketle bu sefer eyalet siyasetinde ni\u00e7in ve ne gibi bir de\u011fi\u015fiklik s\u00f6z konusu olabilir \u00fczerinde durmakta fayda var. Eyaletteki se\u00e7imler, son d\u00f6nemde Federal h\u00fck\u00fcmet Ba\u015fbakan\u0131 Necib bin Razak\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131n tam da oda\u011f\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 yolsuzluk iddialar\u0131n\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ge\u00e7ecek. Bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir \u20181 Malezya Kalk\u0131nma Fonu\u2019 (1MDB) etraf\u0131nda y\u00fckselen yolsuzluk s\u00f6ylemleri \u00fczerine eski Ba\u015fbakanlardan Dr. Mahathir Muhammed, \u00c7in az\u0131nl\u0131k partisi Demokratik Eylem Partisi (DAP), 2007 y\u0131l\u0131nda kurulan \u2018\u015eeffaf Se\u00e7imler\u2019 (Bersih) hareketi liderlerinden ve eski baro ba\u015fkan\u0131 Ambiga Sreenevasan gibi farkl\u0131 kanattan birey ve siyasi olu\u015fumlar\u0131n bir araya gelmesi ba\u015fta ba\u015fbakan ve h\u00fck\u00fcmet \u00fczerinde kayda de\u011fer bir siyasi bas\u0131n\u00e7 olu\u015fturmu\u015f durumda.<\/p>\n
Bu anlamda, Federal meclis ve de h\u00fck\u00fcmet te\u015fkilinde on y\u0131llarca UMNO iktidarlar\u0131 i\u00e7in Saravak\u2019\u0131n \u2018oy deposu h\u00fckm\u00fcn\u00fcn\u2019 devam edip etmeyece\u011fi de s\u0131nanacak. Yukar\u0131da dile getirdi\u011fim \u00fczere, \u00e7ok etnikli toplum yap\u0131s\u0131, kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00f6rece zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, eyalet y\u00f6netiminin \u2018merkezden\u2019 gelecek muhalif liderlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n giri\u015fine izin vermemesi, lider k\u00fclt\u00fcr ya da feodal \u00e7\u0131kar ili\u015fkileri temelli hususlar Saravak halk\u0131n\u0131n \u2018demokratik\u2019 sistem ve i\u015fleyi\u015fteki rol\u00fcn\u00fc k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 unsurlar olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu \u2018manip\u00fclasyonun\u2019 ba\u015f\u0131nda da, Malezya\u2019n\u0131n di\u011fer b\u00f6lgeleriyle k\u0131yaslanamacak geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131na vurgu yap\u0131larak Sarava halk\u0131n\u0131n \u2018mevcut liderler eliyle\u2019 kalk\u0131nmadan ba\u015fka \u00e7\u0131kar yol olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemi yer al\u0131yor. \u00d6te yandan, t\u00fcm par\u00e7al\u0131 yap\u0131s\u0131na ra\u011fmen, muhalefet blo\u011fu i\u00e7in de Saravak se\u00e7imleri bir e\u015fik anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, muhalefet blo\u011funun iki g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi hareketi Demokratik Eylem Partisi (DAP) ve Halk\u0131n Adaleti Partisi (PKR) aras\u0131nda adaylar konusunda ya\u015fanan sorunun a\u015f\u0131l\u0131p a\u015f\u0131lmamas\u0131 muhalefetin yak\u0131n gelecek vizyonunu da belirleyecektir.<\/p>\n
Saravak \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fen bu i\u00e7 politik safla\u015fman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Saravak\u2019\u0131 ulusal siyaset g\u00fcndeminin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karan husus ise, \u2018Sarawak Report\u2019 adl\u0131 ara\u015ft\u0131rma sitesi. Sitenin edit\u00f6r\u00fc, \u0130ngiliz \u0130\u015f\u00e7i Partisi ve ba\u015fbakan Gordon Brown\u2019\u0131n karde\u015fiyle evli Clare Rewcastle Brown\u2019\u0131n -\u015fu anki verilere g\u00f6re bir komplo teorisine konu olmayacak \u015fekilde bir t\u00fcr \u2018h\u00fcmanistik\u2019 yakla\u015f\u0131mla, \u2018do\u011fdu\u011fu ve ilk \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131n\u0131 ge\u00e7irdi\u011fi topraklardaki\u2019 yerli toplumlar\u0131n do\u011fal haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 konusundaki \u2018duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u2019 bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 yolsuzluk olaylar\u0131. Clare\u2019\u0131n duyarl\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya\u011fmur ormanlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli do\u011fal kaynaklara sahip eyaletin bu zenginli\u011finin Eyalet\u2019teki yerli kitlelerden esirgenmesi ve g\u00fcn be g\u00fcn bu kitlelerin topraklar\u0131n\u0131 yitirmesi oldu\u011fu belirtiliyor. Clare\u2019\u0131n, \u00f6zellikle yukar\u0131da at\u0131fta bulunulan Eyalet eski ba\u015fbakan\u0131 Taib Mahmud\u2019un ya\u011fmur ormanlar\u0131n\u0131 katletmesi ve yerlilerin arazilerine el konulmas\u0131 vb. icraatlar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 yay\u0131nlar ve bu \u00e7er\u00e7evede ili\u015fkilerini ara\u015ft\u0131rma s\u00fcreci yolunu 1MDB ba\u011flant\u0131s\u0131na kadar g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n
Clare\u2019\u0131n hem Malezya\u2019da hem de uluslararas\u0131 medyada tan\u0131n\u0131r k\u0131lan ise, 1MDB konusundaki iddialar\u0131, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n ki\u015fisel banka hesab\u0131na aktar\u0131lan paralar vb. gibi hususlar\u0131 2015 y\u0131l\u0131 Mart ay\u0131nda yay\u0131nlamas\u0131 ve akabinde Dr. Mahathir Muhammed ile Kuala Lumpur\u2019da bizzat g\u00f6r\u00fc\u015fmesi oldu. Tabii, bir daha da \u00fclkeye giri\u015fine izin verilmeyen ve sitesine eri\u015fimin kesildi\u011fi Clare, Saravak yerli halklar\u0131n\u0131n haklar\u0131 i\u00e7in ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 m\u00fccadelede sadece Saravakl\u0131 elit siyaset\u00e7i\/leri\/nin de\u011fil, \u00fclkenin Ba\u015fbakan\u2019\u0131n\u0131n da i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 bir komplike ili\u015fkiler silsilesini uluslararas\u0131 bas\u0131na aktard\u0131. Clare\u2019\u0131n, Malezla muhalefetinden baz\u0131 isimlerle \u00e7al\u0131\u015farak ortaya koydu\u011fu \u2018veriler\u2019, Avustralya\u2019dan ABD\u2019ye kadar de\u011fi\u015fik \u00fclke bas\u0131n\u0131nda yer al\u0131rken, be\u015f \u00fclkede de para aklama i\u015flerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc soru\u015fturmalar ba\u015flat\u0131ld\u0131. Her ne kadar, ulusal d\u00fczeyde faaliyet g\u00f6steren kurumlar, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n t\u00fcm bu geli\u015fmelerde \u2018dahli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2019 s\u00f6ylese ve kan\u0131tlasa da konu tart\u0131\u015f\u0131lmaya devam ediyor.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu husus, 7 May\u0131s Saravak se\u00e7imlerini \u00e7ok daha anlaml\u0131 k\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, konuyla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ba\u015fvurdu\u011fum -bir s\u00fcre \u00f6nce kapat\u0131lan- Malaysia Insider\u2019\u0131n edit\u00f6r\u00fc Jahabar Sadiq, Clare\u2019\u0131n 2011 se\u00e7imleri \u00f6ncesi yapt\u0131\u011f\u0131 yay\u0131nlar sayesinde Taib Mahmud\u2019un eyalet ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revinden ayr\u0131lmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. 7 May\u0131s se\u00e7imlerinde de sadece Clarke fakt\u00f6r\u00fc belirleyici olmayacak. Aksine farkl\u0131 \u00e7evrelerin \u015fu veya bu y\u00f6ndeki i\u015fbirlikleriyle Eyalet\u2019te iktidardaki Ulusal Cephe koalisyonuna olan halk deste\u011finin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi hedefleniyor. Bu da Ba\u015fbakan Necib bin Razak\u2019\u0131 daha da k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Se\u00e7im g\u00fcn\u00fc oylar\u0131n belli \u00f6l\u00e7\u00fcde muhalefet adaylar\u0131na gitmesi Saravak Se\u00e7imlerini, birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde yap\u0131lacak 14. Genel Se\u00e7imler i\u00e7in bir barometre olarak sunulmas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r. Saravak gibi lider ve parti yap\u0131s\u0131 UMNO\u2019dan farkl\u0131l\u0131k arz eden; kat\u0131 feodal ili\u015fkileriyle ve zengin do\u011fal kaynaklar \u00fczerinde g\u00fcc\u00fcn\u00fc tesis etmi\u015f az\u0131nl\u0131k elitin varl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Eyalet halk\u0131 bug\u00fcne kadar \u2018demokratik\u2019 se\u00e7imlerde benzer e\u011filim sergileyerek siyasi g\u00fcc\u00fc aile ve ciddi ekonomik \u00e7\u0131karlarla birbirine eklemlenmi\u015f eyalet elitlerine verdi. Bir yandan eyalet siyasetinde stat\u00fckocu yap\u0131y\u0131 olu\u015fturan ve ayn\u0131 zamanda eyaletin do\u011fal zenginliklerini elinde tutan elite ve bu elitin on y\u0131llarca merkezdeki UMNO ile iyi ili\u015fkilerine ra\u011fmen eyalet halk\u0131n\u0131n geni\u015f kesimlerine ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 arzu edilen kalk\u0131nmac\u0131 politikalar\u0131n bug\u00fcne kadar ger\u00e7ekle\u015ftirilememi\u015f olmas\u0131 bir \u00e7eli\u015fki arz ediyor.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu nedenle yukar\u0131da dile getirilen son d\u00f6nemdeki yolsuzluk s\u00f6ylemlerinin \u015fu veya bu \u015fekilde 6 May\u0131s se\u00e7imlerinde tepkiye d\u00f6n\u00fc\u015febilme ihtimali yok de\u011fil. Bunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alan Eyalet Ba\u015fbakan\u0131 Adenan Satem, \u201cUlusal Cephe koalisyonunca belirlenmi\u015f milletvekilleri adaylar\u0131n\u0131 be\u011fenmeyebilirsiniz. Ancak bu milletvekillerine verece\u011finiz oylar, bana verilmi\u015f anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor\u201d minvalindeki bir s\u00f6ylemle, Eyalet halk\u0131n\u0131n demokratik tercihlerini belirlemede farkl\u0131 kriterleri g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yor. 2011 se\u00e7imlerinde \u2018reform\u2019 s\u00f6ylemiyle meydanlara inen Adenan\u2019\u0131n bu a\u00e7\u0131klamas\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 aradan ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7te bir reforma referans yapmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bundan sonra da b\u00f6ylesi bir a\u00e7\u0131l\u0131ma i\u015faret etmiyor.<\/p>\n
Tam da burada, UMNO i\u00e7erisinde kaynayan kazan\u0131n se\u00e7imlerde ne t\u00fcrden de\u011fi\u015fiklikler getirebilece\u011fi \u00fczerinde durulabilir. Bu ba\u011flamda, daha \u00f6nce Dr. Mahathir\u2019den duydu\u011fumuz ve ard\u0131ndan da yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ay \u00f6nce Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revine son verilen Muhyiddin Yasin\u2019in iddia etti\u011fi \u00fczere Necib bin Razak\u2019\u0131n liderli\u011finde girilecek 14. Genel Se\u00e7imler UMNO i\u00e7in bir hezimet olacak a\u00e7\u0131klamas\u0131 yabana at\u0131l\u0131r gibi de\u011fil. Dr. Mahathir gibi uzun y\u0131llar aktif ba\u015fbakan olarak \u00fclkeyi y\u00f6netmi\u015f bir ki\u015fi de\u011fil, \u2018siyasi emeklili\u011fi\u2019 sonras\u0131nda da siyaset ya\u015fam\u0131nda var olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f bir \u2018kurt politikac\u0131\u2019 ile UMNO\u2019da parti ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bu siyasi yap\u0131n\u0131n t\u00fcm organlar\u0131na vak\u0131f Muhyiddin Yasin\u2019in bu s\u00f6ylemi, Ba\u015fbakan\u2019a y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131dan ne\u015fet etmiyor. Aksine son d\u00f6nemde sergiledikleri en a\u011f\u0131r ele\u015ftirilere ra\u011fmen, halen UMNO\u2019nun \u00fclke i\u00e7in vazge\u00e7ilmezli\u011fine dikkat \u00e7eken bu siyasiler 58 y\u0131ld\u0131r iktidardaki partinin neler kaybedebilece\u011fine i\u015faret ediyorlar.<\/p>\n
<\/p>\n