{"id":3770,"date":"2021-03-12T07:01:12","date_gmt":"2021-03-12T07:01:12","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3770"},"modified":"2021-03-12T07:01:12","modified_gmt":"2021-03-12T07:01:12","slug":"bir-ideolojik-aygit-olarak-sosyoloji-ve-karl-marx-sociology-as-an-ideological-tool-and-karl-marx","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/bir-ideolojik-aygit-olarak-sosyoloji-ve-karl-marx-sociology-as-an-ideological-tool-and-karl-marx\/","title":{"rendered":"Bir ideolojik ayg\u0131t olarak sosyoloji ve Karl Marx \/ Sociology: As an ideological tool and Karl Marx"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 12.03.2021<\/strong><\/p>\n

Toplumu inceleme bilimi olarak adland\u0131r\u0131lan sosyoloji\u2019nin bizatihi kendisinin, bir ideolojik ayg\u0131ta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi konusu olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Her ne kadar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu bilim alan\u0131, tek\u2019in sosyolojisi gibi sapmalara maruz kalsa da, temelde en az iki ki\u015fiden m\u00fcrekkep bir yap\u0131dan ba\u015flayarak kurumsal boyuta kadar uzanan sosyal ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131 inceleyen bu bilim dal\u0131 olarak bilinir.<\/p>\n

Bununla birlikte, bu bilim dal\u0131n\u0131n ideolojikle\u015ftirmenin arac\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131 kendi do\u011fas\u0131nda olan bir hususiyettir. Bu hususu belki bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmada ele almak m\u00fcmk\u00fcn. Ancak burada, sosyolojiyi bir bilimsel faaliyet olarak yerli yerine oturmak kadar, ondan hareketle nas\u0131l ideolojikle\u015ftirmenin arac\u0131 haline getirilebildi\u011fine de\u011finmekte yarar var.<\/p>\n

Belirgin toplumsall\u0131klar<\/strong><\/p>\n

\u00d6yle ki, ad\u0131na kurucu sosyologlar denilen Fransa, Almanya ba\u015fta olmak \u00fczere baz\u0131 Bat\u0131 Avrupa milletlerinin toplumsal ger\u00e7ekli\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan sosyal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin ortaya koyduklar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler kendilerini anlama konusunda bir \u00e7aba olarak de\u011ferlendirildi\u011fine ku\u015fku yok.<\/p>\n

Bununla birlikte, ad\u0131na sosyoloji teorileri denilen ve Bat\u0131 Avrupa sosyalli\u011finin, kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve genellemelere y\u00f6nelik bu \u00e7abas\u0131n\u0131n, bu ve benzeri toplumlar d\u0131\u015f\u0131nda, ne t\u00fcr bir etkisi oldu\u011funu herhalde ideolojikle\u015ftirilmi\u015f yap\u0131lardan daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koyacak bir durum olamaz.<\/p>\n

Sosyoloji\u2019nin teorik yap\u0131s\u0131 ile ideolojikle\u015ftirilmi\u015f konumu aras\u0131ndaki ili\u015fki bizatihi, sosyolojinin kendini temellendirdi\u011fi bilgi kaynaklar\u0131nda ortaya koyar.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Ayd\u0131nlanma d\u00fc\u015f\u00fcncesinde bulan bu bilgi kaynaklar\u0131, yine Bat\u0131 Avrupa toplumlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011finden beslenmekle birlikte, ayn\u0131 zamanda bu gelenekten kopu\u015fun ve bundan kayda de\u011fer bir \u015fekilde evrili\u015fin de ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte, sosyolojinin ideolojikle\u015ftirilmesinde kurucu isimlerden biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan, sosyologlu\u011fundan ziyade, haddi zat\u0131nda bir ekonomist olan Karl Marx\u2019\u0131 anmak gerekir.<\/p>\n

Marx, ekonomi biliminin verilerinden istifade ile ortaya koydu\u011fu teorik yakla\u015f\u0131mlar\u0131nda, s\u0131rt\u0131n\u0131 bir yandan Alman idealist gelene\u011finin g\u00fc\u00e7l\u00fc ismi Hegel\u2019e \u00f6te yandan, burjuva ekonomistleri olarak adland\u0131r\u0131lan Adam Smith, David Ricardo, Adam Ferguson gibi isimlere yaslarken, d\u00f6neminin Avrupa toplumsal ili\u015fkiler a\u011f\u0131nda belirleyecilik rol\u00fc oynayan sanayile\u015fmenin \u00fcretti\u011fi ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k \u00fczerinden bir t\u00fcr ideolojikle\u015fmeye y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>\n

Teoriden aktivizme: Karl Marx<\/strong><\/p>\n

Temelde her insan toplumunda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan adalet\/adaletsizlik ili\u015fkisi \u00fczerinden yap\u0131land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ideolojik duru\u015funda tavr\u0131n\u0131 iki z\u0131t kutupdan birinden yana kullanmaktad\u0131r. Buradan bir adaletin \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131 ise bir ba\u015fka sorundur.<\/p>\n

\u00d6yle ki, ad\u0131na \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 dedi\u011fi, \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde sermaye ve bu sermayenin edinebildi\u011fi \u00fcretimdeki ara\u00e7lar\u0131n sahipli kar\u015f\u0131s\u0131nda sermayedara hizmet eden ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanma kabiliyeti ile sahip oldu\u011fu eme\u011fini satan kitle yani, i\u015f\u00e7inin kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131nda ikincisi lehine geli\u015ftirdi\u011fi bireysel tutumu ve yakla\u015f\u0131m\u0131, onu bir anlamda diyalektik merkezli teorik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na iterek, onu bir aktiviste d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Bu noktada, Marx\u2019\u0131 bir aktivist<\/em> sosyolog olarak tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak konumuz \u00e7er\u00e7evesinde sorun da burada ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

Marx, sosyolog kimli\u011fini \u00fczerinde ta\u015f\u0131an bir sosyal bilimci\/d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olarak devrim d\u00fc\u015f\u00fcncesini i\u00e7inde saklamakla kalmayan, bunu d\u0131\u015fa vuran, devrimi \u00f6zleyen ve bunu prati\u011fe ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir aktivisit, bunun ara\u00e7lar\u0131n\u0131 yaz\u0131lar\u0131yla kitlelere ula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir ideologdur.<\/p>\n

Her ne kadar, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, devrimi g\u00f6remese de, bu y\u00f6ndeki edimleri onu g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ilgili kitleler nezdinde bir \u00f6nc\u00fc k\u0131larken, bu kitleler toplumsal ili\u015fkilerde\/d\u00fc\u015f\u00fcncelerde kendilerini yap\u0131land\u0131rmada Marx\u2019\u0131n teorilerini sosyolojik bir ger\u00e7eklik olarak anlamak ve anlamland\u0131rmak yerine, belki de daha \u00e7ok onun aktivistlik\/ideologluk yan\u0131ndan istifade ile do\u011frudan pratik \u00e7\u00f6z\u00fcmlere ula\u015fma arzusu pe\u015findedirler.<\/p>\n

B\u00f6yle bir ifade kullan\u0131rken, asl\u0131nda ortaya bir genellemeci bir yakla\u015f\u0131m sergiledi\u011fimizi de ifade edelim. Zaten sosyolojinin yapt\u0131\u011f\u0131 gizli\/a\u00e7\u0131k biraz da bu!<\/p>\n

Sosyolog veya genel itibar\u0131yla sosyolojiden beslenen ki\u015filer, bu alan\u0131n bir bilim dal\u0131 olmas\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak alg\u0131lama, anlama, analiz s\u00fcre\u00e7leri ile ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcrken,\u00a0 bunun \u00f6tesinde sosyolojiyi bir toplum kesiminin \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna kullanacak \u015fekilde bir \u00e7aba sergilemeleri, ideolojik yap\u0131la\u015fman\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralamalar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130th\u00e2l ideolojiler<\/strong><\/p>\n

Bat\u0131 Avrupa d\u0131\u015f\u0131ndaki toplumlarda, b\u00f6ylesi bir ideolojikle\u015ftirmenin d\u0131\u015far\u0131dan ith\u00e2l edilme boyutu, sorunun daha da a\u00e7maza girmesine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Belirli toplumlar\u0131n, kendi \u00f6z toplumsal ger\u00e7ekliklerine ula\u015fma noktas\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 k\u0131s\u0131rl\u0131klar\u0131 a\u015fman\u0131n ad\u0131, Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n \u00fcretti\u011fi sosyolojinin teorilerine ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131na kendini haz\u0131r hale getirmektir.<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, geni\u015f kitlelerin sosyolojinin teorik yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 anlamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, -ya da b\u00f6yle bir beklentinin ne kadar sa\u011fl\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 da tart\u0131\u015f\u0131labilir- al\u0131nmas\u0131 gereken sosyolojinin \u00fcretti\u011fi ideolojikle\u015ftirmedir. Bu noktada ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lan sosyoloji, geni\u015f kitlelerin neredeyse varl\u0131k bilincini olu\u015fturmas\u0131yla gayet \u00f6nemli bir \u2018toplumsal i\u015flev\u2019 yerine getirmektedir.<\/p>\n

Yukar\u0131da Marx \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere sosyolojinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ideolojikle\u015ftirmenin, Bat\u0131 Avrupa d\u0131\u015f\u0131ndaki toplumlara ula\u015fmas\u0131nda, sosyoloji teorilerinin bir imk\u00e2n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 da ortadad\u0131r.<\/p>\n

Bu noktada, Bat\u0131 ve \u00f6tekiler tart\u0131\u015fmalar\u0131nda, Bat\u0131 Avrupa toplumsal ger\u00e7ekliklerinin ayn\u0131s\u0131n\u0131n ve\/ya benzerinin di\u011fer toplumlarda aranmak istenmesi gibi genel bir e\u011filimden s\u00f6z edebiliriz.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, Bat\u0131\u2019da s\u0131n\u0131f temelli toplum alg\u0131s\u0131 ve yap\u0131la\u015fmas\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcren bir sosyolojik yakla\u015f\u0131m\u0131n Bat\u0131 Avrupa Orta\u00e7a\u011flar\u0131na \u00f6zg\u00fc feodal toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n di\u011fer toplumlarda da oldu\u011funu b\u00fcy\u00fck bir cesaretle ifade edebilir. Ya da b\u00f6ylesi bir olgunun varl\u0131\u011f\u0131na inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k kazand\u0131rma ad\u0131na baz\u0131 ara\u00e7lar\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yarak ortaya koyabilir.<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, d\u0131\u015fardan bir yapt\u0131r\u0131m ve yap\u0131la\u015ft\u0131rma olarak s\u00f6m\u00fcrgecilik s\u00fcre\u00e7leri ile ad\u0131na ulus devlet denilen ve kendine Bat\u0131 Ayd\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7erisinde yer bulmaya ve temeller aramaya -bir anlamda mahkum edilen- varl\u0131klar, bizatihi b\u00f6ylesi bir aray\u0131\u015f\u0131 ve yap\u0131land\u0131rmay\u0131 ortaya koyabilir.<\/p>\n

Bat\u0131 Avrupa\u2019daki tarihsel de\u011fi\u015fim s\u00fcre\u00e7leri \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fcndeme gelen sosyolojik teorile\u015ftirmelerinin ortaya koydu\u011fu hususlar bir ger\u00e7ekli\u011fe tekab\u00fcl etmektedir.<\/p>\n

Bununla birlikte, Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 toplumlarda ya\u015fanan de\u011fi\u015fimleri ya bizatihi d\u0131\u015far\u0131dan, ya da d\u0131\u015far\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 i\u00e7 unsurlar\u0131n zorlamalar\u0131 ile ortaya kondu\u011funa genel olarak tan\u0131k olunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu durum, s\u00f6z konusu teorilerin dayand\u0131\u011f\u0131 toplumsal de\u011fi\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi bir toplumda bunlar\u0131 uygulama imk\u00e2n\u0131n\u0131n, ancak ideolojik bir nitelik kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir yap\u0131yla ve bu anlamda ilgili topluma uymayan yeni toplumsall\u0131klarla ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

Oysa, sosyolojinin gayet \u00f6nemli i\u015flevi olan, toplumlarda kurulu yap\u0131lar\u0131 ve de\u011fi\u015fimleri anlama\/anlamland\u0131rma \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00f6ncellenmesi gerekirken, bunun yerini bir anlamda kolayc\u0131l\u0131kla an\u0131labilecek ideolojik yap\u0131ya terk etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 12.03.2021 Toplumu inceleme bilimi olarak adland\u0131r\u0131lan sosyoloji\u2019nin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3771,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-3770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3772,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3770\/revisions\/3772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}