{"id":3746,"date":"2021-02-26T19:48:45","date_gmt":"2021-02-26T19:48:45","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3746"},"modified":"2021-02-26T19:55:02","modified_gmt":"2021-02-26T19:55:02","slug":"post-sekulerizm-durumuna-dair-1-about-post-secularism-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/post-sekulerizm-durumuna-dair-1-about-post-secularism-1\/","title":{"rendered":"Post-sek\u00fclerizm Durumuna Dair (1) \/ About Post-secularism (1)"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 26.02.2021<\/strong><\/p>\n

Bir s\u00fcredir sosyal bilimlerde \u00f6zellikle de sosyolojide ve din sosyolojisinde yeni bir paradigma ad\u0131 verilerek dikkat \u00e7ekilen \u2018post-sek\u00fclerizm\u2019in neye tekab\u00fcl etti\u011fine dair temellerden ba\u015flayarak baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar getirmekte yarar var.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcn getirdi\u011fi toplumsal ko\u015fullarda, giderek pop\u00fclerle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerine de yans\u0131yan post-sek\u00fclerizm kavram\u0131n\u0131, yerli yerine oturtma \u00e7abas\u0131na gerek vard\u0131r. Bu \u00e7aban\u0131n, bir yandan sosyal bilimlerin i\u015flerli\u011fini ortaya koyarken, bir yandan da pop\u00fclerli\u011fin neden olabilece\u011fi yanl\u0131\u015f anlamalar\u0131n ve manip\u00fclasyonlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesini sa\u011flayaca\u011f\u0131 umulur.<\/p>\n

\u00c7a\u011fda\u015f d\u00fcnyan\u0131n bir ara\u015ft\u0131rma nesnesi olarak dine ilgisi, ayn\u0131 zamanda modernle\u015fme s\u00fcre\u00e7leriyle yan yana ilerler. Bu dine ilgi vahyi\/il\u00e2hi veya d\u00fcnyevi olsun, herhangi bir dini yap\u0131n\u0131n insan kitlesinin yani mensuplar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, bu ilgili dini alanda olmayanlar\u0131 bu alana dahil etme y\u00f6n\u00fcnde bir misyonerlik faaliyeti de\u011fildir.<\/p>\n

Aksine, dine y\u00f6nelik bu ilgi, Bat\u0131 Avrupa\u2019da ad\u0131na modernle\u015fme denilen ve toplumsal hayat\u0131n neredeyse her alan\u0131n\u0131 i\u00e7ine alan b\u00fcy\u00fck anlam ve de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde dinin nas\u0131l bir y\u00f6nelim kazand\u0131\u011f\u0131, de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ve anlamland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131yla ilgilidir.<\/p>\n

Bu anlamland\u0131rma, din olgusunu bizatihi kendi i\u00e7 dinamikleri ile ele almay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmez. Bu noktada, diyelim ki, vahyi\/il\u00e2hi veya d\u00fcnyevi dinlerin kurulu ve bilgi i\u00e7eren ve bilgi \u00fcreten yap\u0131lar\u0131na ba\u015fvurmaz. Bu anlamda, inan\u00e7 \u00e7evrelerince kutsanan, kutsal kabul edilen ve bu kutsall\u0131k etraf\u0131nda olu\u015fturulan bilgi ve bilince bakmaz.<\/p>\n

\u0130lgilendi\u011fi yeg\u00e2ne alan, toplumsal ko\u015fullarda dinin nerede durdu\u011fu, toplumdaki bireyler ve gruplarca nas\u0131l alg\u0131lan\u0131p nas\u0131l prati\u011fe ge\u00e7irildi\u011fiyle ilgilidir. \u015eayet bir toplumsal de\u011fi\u015fim var ise, bu de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde herhangi bir dini yap\u0131n\u0131n etkisi ve n\u00fcfuzu ile s\u00f6z konusu de\u011fi\u015fimin yine herhangi bir dini yap\u0131 \u00fczerine ne t\u00fcrden bir etkisi ve n\u00fcfuzu oldu\u011funu ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

Buraya kadar bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kar\u015f\u0131m\u0131za, d\u0131\u015fardan bir g\u00f6zlemcinin bir ara\u015ft\u0131rma nesnesine gayet tarafs\u0131z bir yakla\u015f\u0131m sergileyerek ortaya bir bilgi koyma \u00e7abas\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. Bu alan\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan bilim dal\u0131n\u0131n yani, sosyolojinin ve bu bilim dal\u0131n\u0131n bir alt dal\u0131 olarak geli\u015fen din sosyolojisi\u2019nin yap\u0131p etti\u011finin, yukar\u0131da dile getirilen unsurlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Ad\u0131na bilim denilen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kendine has k\u0131lan Bat\u0131 Avrupa, tarihsel olarak kendi i\u00e7 toplumsal de\u011fi\u015fimlerinden hareketle ortaya \u00e7\u0131kan ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131 fark etme, tan\u0131mlama, anlamland\u0131rma ve ili\u015fkilerin neden oldu\u011fu sorunlara y\u00f6nelik varsa \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerini ortaya koyma \u00e7abas\u0131nda sorumlulu\u011fu pozitif<\/em> bir bilim olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu\u011fu sosyoloji\u2019ye vermi\u015ftir.<\/p>\n

Sosyoloji\u2019nin pozitifli\u011fi<\/em>, ona bu ad\u0131 veren ve ad\u0131 ilk kurucular aras\u0131nda ge\u00e7en August Comte\u2019un sosyal felsefesini yans\u0131tmaktad\u0131r. Bu sosyal felsefe a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, \u00f6nemli insan-insan, insan-do\u011fa ili\u015fkisinde yeni anlamlar olu\u015fturularak Bat\u0131 Avrupa toplumlar\u0131nda k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 16. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak geli\u015fme g\u00f6steren ve nihayetinde 18. y\u00fczy\u0131lda Ayd\u0131nlanma denilen felsefesiyi olu\u015fturan s\u00fcrecin izlerini i\u00e7inde ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle s\u00f6ylemek gerekirse, Comte\u2019un insan toplumlar\u0131n\u0131 incelemenin bir arac\u0131 olarak pozitif biliminin, bilimsel temelleri Ayd\u0131nlanma\u2019n\u0131n do\u011frudan bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Comte\u2019a, ad\u0131n\u0131n \u2018pozitif\u2019 olaca\u011f\u0131 bir bilim \u00fcretme imk\u00e2n\u0131n\u0131 tan\u0131yan \u015fey, kendi i\u00e7inde gayet donan\u0131ml\u0131 bir sosyal felsefeyi bar\u0131nd\u0131ran d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131d\u0131r. Comte\u2019un ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme kadar ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fimlerin bir sonucu olan bu d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131, yine o d\u00f6neme kadarki s\u00fcre\u00e7 zarf\u0131nda, Bat\u0131 Avrupa\u2019daki dini yap\u0131lar hakk\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncelerle ve yorumlarla bir dizi de\u011fi\u015fiklere yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 gibi, bizatihi bu de\u011fi\u015fimin \u00e7\u0131k\u0131\u015f kayna\u011f\u0131 olacak \u015fekilde, dini yap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131ktan veya gizli olarak reddetme konumuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Comte\u2019un i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi tan\u0131mlama ve anlamland\u0131rma \u00e7abas\u0131nda, b\u00fct\u00fcn bir insanl\u0131k tarihinin ge\u00e7irdi\u011fini varsayd\u0131\u011f\u0131 ve adlar\u0131n\u0131 teolojik, metafizik <\/em>ve pozitivist<\/em> olarak verdi\u011fi d\u00f6nemlere ay\u0131rmaktad\u0131r. Bug\u00fcn\u00fcn pop\u00fcler tabiriyle d\u00f6nemlendirme denilen tarihe y\u00f6nelik bu analitik yakla\u015f\u0131m, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n Bat\u0131 Avrupa d\u00fc\u015f\u00fcncesinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu d\u00f6nemlendirmeye zorunlu olarak tabi olmas\u0131 gibi bir yakla\u015f\u0131m\u0131 do\u011furmu\u015ftur.<\/p>\n

S\u00f6z konusu bu \u00fc\u00e7 tarihi d\u00f6nemlendirme, erken d\u00f6nem evrimci yakla\u015f\u0131m\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu gibi, geli\u015fimci\/ilerlemeci Ayd\u0131nlanma d\u00fc\u015f\u00fcncesinin gayet do\u011fal bir g\u00f6stergesini te\u015fkil etmektedir. Buna g\u00f6re, insanl\u0131k toplumu tarihin en erken evresinde ad\u0131na il\u00e2hi denilen dini bir ba\u011flamla kendini anlamland\u0131r\u0131r ve toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 buna g\u00f6re temellendirmi\u015ftir. Bir sonraki safhada metafizik\/idealar \u00fczerinden geli\u015ftirilen varsay\u0131mlar \u00fczerine in\u015fa edilen bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve toplum yap\u0131s\u0131 kendini ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n

Comte\u2019un bizatihi kendi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi i\u00e7eren ve nihai safha olarak kabul edilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6nem ise, bu iki safhan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bizatihi insan olgusunun tam anlam\u0131yla kendisini ortaya koydu\u011fu d\u00f6nem oldu\u011fu belirtilir. Bunda insan merkezli bir durum ortaya \u00e7\u0131karken, rasyonal d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bu rasyonalitenin dayand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr alemin\/do\u011fal alemin\/maddi varl\u0131\u011f\u0131n \u00fczerinde insan iradesinin i\u015flemesine vurgu yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsan-merkezlilik, bilgi \u00fcretimini do\u011fal alemi g\u00f6zlemleme, onu deneme\/s\u0131nama, inceleme, \u00f6l\u00e7me gibi y\u00f6ntemlerle anlamland\u0131r\u0131rken, bunun hakiki bir bilgi olu\u015fumuna yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayar. \u0130nsan-merkezlilik yani, insan akl\u0131n\u0131n merkeze al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bilgi \u00fcretme, edinme s\u00fcre\u00e7lerinin bu ak\u0131l ile ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi ve maddi alemin de buna arac\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu noktada, insan\u0131n tan\u0131mlanabilir olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc maddi alemde, buldu\u011funu ifade etti\u011fi kanunlar\/yasalar vas\u0131tas\u0131yla bu alem \u00fczerinde insan merkezli bir tasarrufa kap\u0131 aralan\u0131r.<\/p>\n

K\u0131saca ifade etti\u011fimiz, Comte merkezli geli\u015fen sosyolojinin, sosyal felsefi temellerinin asl\u0131nda 17. ve 18. y\u00fczy\u0131llarda Bat\u0131 Avrupa\u2019da do\u011fa bilimlerinin geli\u015fiminin, nihai olarak ad\u0131na sosyal bilim denilen alana nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Comte, Ayd\u0131nlanma d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden de istifade ile ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilgi d\u00fczeyinde tarihsel d\u00f6nemlendirmede teolojik safhan\u0131n yani, temellerini il\u00e2hi\/dini ba\u011flamlarda bulan d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131 ve onun \u00fcretti\u011fi toplumsall\u0131\u011f\u0131 geri kalm\u0131\u015fl\u0131kla ifadelendirir.<\/p>\n

Yani, Bat\u0131 Avrupa sosyal felsefesi, 16. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131ndan itibaren kendi tarihsel s\u00fcrecini anlama u\u011fra\u015f\u0131nda, yorumsamac\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu durumu genelle\u015ftirmek suretiyle b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa mal etmektedir. Ayd\u0131nlanmac\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin bir uzant\u0131s\u0131 olarak Comte\u2019un d\u00fc\u015f\u00fcncesinde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulan sosyal bilimin \u2018pozitivist\u2019 i\u00e7erikli olma ko\u015fulu, bir yandan gizli\/a\u00e7\u0131k Bat\u0131 Avrupa toplumlar\u0131n\u0131n evrimci s\u00fcre\u00e7te \u00f6nc\u00fc rol\u00fc ile di\u011fer d\u00fcnya toplumlar\u0131ndan ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eder.<\/p>\n

Bu durum, di\u011fer toplumlara yani Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 toplumlara, b\u00f6yle bir d\u00f6nemlendirmeyi kabul edip etmeyecekleri ya da ilgil toplumlar\u0131n\u0131n kendi bilgi temelleri ba\u011flam\u0131nda bir d\u00f6nemlendirmeye sahip olup olmad\u0131klar\u0131 sorgulamas\u0131n\u0131 yapma imk\u00e2n\u0131 vermemektedir. Aksine, Comte d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerinden dikkat \u00e7ekilen bu durum, bizatihi Bat\u0131 Avrupa d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131n kendini di\u011fer toplumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcn yeri g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Burada, Comte\u2019dan hareketle s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve t\u00fcm insanl\u0131k toplumlar\u0131n\u0131 da yans\u0131t\u0131lan tarihsel d\u00f6nemlendirmenin a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 gizli a\u00e7\u0131k bir ill\u00fczyona tekab\u00fcl edip etmedi\u011fi incelenmeye de\u011ferdir.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 26.02.2021 Bir s\u00fcredir sosyal bilimlerde \u00f6zellikle de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3749,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,75],"tags":[],"class_list":["post-3746","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunluk-yazilar","category-sosyoloji-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3746","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3746"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3746\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3750,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3746\/revisions\/3750"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3746"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3746"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3746"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}