{"id":3329,"date":"2020-06-14T11:46:22","date_gmt":"2020-06-14T11:46:22","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=3329"},"modified":"2020-06-14T11:46:22","modified_gmt":"2020-06-14T11:46:22","slug":"hasan-di-tiro-ile-mulakat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/hasan-di-tiro-ile-mulakat\/","title":{"rendered":"Hasan di Tiro ile M\u00fcl\u00e2kat"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a008.10.2008<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>30 y\u0131l aradan sonra s\u00fcrg\u00fcnden \u00fclkesine d\u00f6nen A\u00e7e-sumatra Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Hareketi\u2019nin efsanevi lideri Tunko Hasan di Tiro ile m\u00fcl\u00e2kat.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hasan di Tiro, A\u00e7e-sumatra Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Hareketi\u2019nin efsanevi lideri. Yakla\u015f\u0131k otuz y\u0131l boyunca siyasi ve askeri lideri olarak hareketi y\u00f6netti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her b\u00fcy\u00fck lider gibi, hayat\u0131 \u00e7alkanl\u0131larla ge\u00e7ti. \u00d6zel ya\u015fam\u0131n\u0131, i\u015f ya\u015fam\u0131n\u0131 ve siyasi ya\u015fam\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rmas\u0131n\u0131 bilen bir lider Hasan di Tiro. Bug\u00fcnlerde, ge\u00e7ici bir s\u00fcre i\u00e7in do\u011fdu\u011fu topraklarda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Alt\u0131n \u00c7ocuk: Hasan di Tiro<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ocuklu\u011funda ilk e\u011fitimini do\u011fdu\u011fu k\u00f6ydeki Kur\u2019an okulunda ald\u0131. Ard\u0131ndan d\u00f6nemin \u00f6nde gelen lideri Davud Beureueh\u2019in a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 modern okula devam etti. \u0130lkokul s\u0131ralar\u0131ndayken futbol oynamaktan b\u00fcy\u00fck keyif al\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Beureuh\u2019in \u2018alt\u0131n \u00e7ocu\u011fu\u2019 olan di Tiro, Sigli ve Bireun\u2019daki \u00f6\u011freminini Cava Adas\u0131\u2019nda Cogcakarta\u2019da s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Sahip oldu\u011fu k\u0131vrak zek\u00e2s\u0131 ile Cava\u2019da baz\u0131 \u00e7evrelerin dikkatini \u00e7ekti ve New York\u2019ta bulunan Birle\u015fmi\u015f Milletler ofisinde gen\u00e7 Endonezya Cumhuriyeti\u2019nin sekreteryas\u0131nda g\u00f6revlendirildi. Bu d\u00f6nemde bir yandan da , siyaset alan\u0131nda doktoras\u0131n\u0131 tamamlad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Gen\u00e7 Tiro: Endonezya Cumhuriyeti BM Sekreteri<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u00e7e\u2019yle ba\u011f\u0131n\u0131 koparmayan di Tiro, Davud Beureueh\u2019in 1953 y\u0131l\u0131nda il\u00e2n etti\u011fi A\u00e7e \u0130slam Devleti\u2019nin (<em>Aceh Darul Islam<\/em>) el\u00e7ili\u011fini \u00fcstlendi. Merkezi h\u00fck\u00fcmetle \u00e7at\u0131\u015fma halindeki Beureueh\u2019in merkezi h\u00fck\u00fcmetle \u00e7at\u0131\u015fma halinde olu\u015fu nedeniyle Cakarta y\u00f6netimi di Tiro\u2019nun g\u00f6revine son verdi ve pasaportunu elinden ald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir s\u00fcre vatans\u0131z ya\u015fad\u0131. Ard\u0131ndan ABD\u2019de s\u00fcrekli kalma iznini alan di Tiro, i\u015f hayat\u0131na at\u0131ld\u0131. \u00c7e\u015fitli \u00fclkelerdeki uluslararas\u0131 \u015firketlerle ortakl\u0131k ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k ili\u015fkileri kurdu. Daha sonra M\u00fcsl\u00fcman olan, Yahudi as\u0131ll\u0131 Nora ad\u0131nda Amerikal\u0131 bir bayanla evlendi. Bu evlilikten Kerim ad\u0131nda bir o\u011flu d\u00fcnyaya geldi. Ancak di Tiro\u2019nun g\u00f6nl\u00fcnde vatan\u0131 yat\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>K\u0131r\u0131lma Noktas\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Davud Beureuh\u2019in ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Darul \u0130slam hareketi 1962 y\u0131l\u0131nda merkezi h\u00fck\u00fcmetle yap\u0131lan anla\u015fma ile sona erdi. Ancak bu anla\u015fma da, daha \u00f6nceki verilen s\u00f6zler de oldu\u011fu gibi A\u00e7elileri hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di Tiro, orta ya\u015flar\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde hayat\u0131n\u0131, tarihte b\u00fcy\u00fck bir devlet olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f A\u00e7e Darusselam Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n modern d\u00f6nemdeki misyonunu y\u00fcklenmeye adad\u0131. Dedelerinin Hollanda Sava\u015f\u0131\u2019nda liderli\u011fi y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Hasan di Tiro, aile ve i\u015f ya\u015fam\u0131n\u0131 geride b\u0131rakarak 25 y\u0131l sonra, 1976 y\u0131l\u0131nda A\u00e7e\u2019ye geri d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4 Aral\u0131k 1976 tarihinde 24 arkada\u015f\u0131 ile birlikte Halimon Da\u011f\u0131\u2019nda A\u00e7e Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirgesi\u2019ni d\u00fcnyaya il\u00e2n etti. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra, merkezi y\u00f6netimin ko\u011fu\u015fturmalar\u0131na maruz kalmas\u0131 ile \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra 1979 y\u0131l\u0131nda A\u00e7e\u2019yi terk etmek zorunda kald\u0131. Bir kez daha \u00fclke \u00fclke dola\u015fmak zorunda kalan di Tiro, sonunda \u0130sve\u00e7 vatanda\u015f\u0131 oldu ve Stockholm\u2019e yerle\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hareketin \u00f6nde gelen isimlerinden 10 arkada\u015f\u0131, ordu birlikleriyle giri\u015filen \u00e7at\u0131\u015fmalarda hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bu d\u00f6nemde GAM\u2019\u0131n bayra\u011f\u0131 T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 ile t\u0131pat\u0131p ayn\u0131yd\u0131. T\u0131pk\u0131, 16. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak A\u00e7e Darusselam Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n Osmanl\u0131 Devleti\u2019nce g\u00f6nderilen sanca\u011f\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 gibi. Ancak bu sefer bir fark vard\u0131. Di Tiro\u2019nun emriyle, 1976 y\u0131l\u0131ndan sonra hayat\u0131n\u0131 kaybeden \u015fehitlerin an\u0131s\u0131na \u00fcst ve alta siyah \u015feritler \u00e7ekildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Uluslararas\u0131 Arenada Me\u015fruiyet \u00c7abalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hasan di Tiro, s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fayan siyasal ve ordu komutan\u0131 olarak hareketi y\u00f6netti. Bir yandan da uluslararas\u0131 camiada A\u00e7e-Sumatra Devleti\u2019nin tarihsel hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak i\u00e7in m\u00fccadelesini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de, Amerikan senatosunda, Londra\u2019da d\u00fczenlenen ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan ikiy\u00fcz\u00fcn \u00fcst\u00fcnde \u00e2lim, gazeteci ve \u0130slami hareket mensubunun kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u2018\u0130slam D\u00fcnyas\u0131na Bak\u0131\u015f\u2019 isimli uluslararas\u0131 toplant\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketinin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 belgelerle ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131na kadar gizliden gizliye devam eden m\u00fccadele sonunda Libya g\u00fcnleri ba\u015flad\u0131. Di Tiro, Libya\u2019da askeri e\u011fitim alan A\u00e7eli gen\u00e7lerin bizzat ba\u015f\u0131nda bulundu. 700 civar\u0131nda GAM mensubunun askeri e\u011fitim al\u0131p geri d\u00f6nmesiyle yeni bir evreye girdi. 1989 y\u0131l\u0131nda Endonezya ordusu ile s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>S\u0131cak D\u00f6nem!<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131 ikinci defa A\u00e7e ve A\u00e7eliler i\u00e7in \u015fiddete yak\u0131ndan tan\u0131k olduklar\u0131 d\u00f6nem oldu. 1998 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131nda Endonezya devlet ba\u015fkan\u0131 Suharto\u2019nun istifa etmesinin ard\u0131ndan, \u00fclke genelinde ba\u015flayan reform s\u00fcrecinden A\u00e7eliler de istifade etmek istediler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1999 y\u0131l\u0131nda referandum talebiyle, Banda A\u00e7e\u2019de Beyt\u00fcrrahan Meydan\u0131\u2019nda yap\u0131lan ve bir milyon ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir g\u00f6steri d\u00fczenlendi. 2001 ve 2002 y\u0131llar\u0131nda merkezi h\u00fck\u00fcmetle ba\u015flayan bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri k\u0131sa s\u00fcre sonra yerini yeniden \u00e7at\u0131\u015fmalara b\u0131rakt\u0131. 2001 y\u0131l\u0131nda devlet ba\u015fkan\u0131 olan Megawati\u2019nin, \u2018y\u00f6netime geldiklerinde A\u00e7e\u2019de bir damla kan d\u00f6k\u00fclmeyecek!\u2019 s\u00f6z\u00fc ger\u00e7ekle\u015fmek bir yana, yeni y\u00f6netim A\u00e7e\u2019de insan haklar\u0131 ihlallerinin doruk noktas\u0131 oldu\u011fu 2003 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan S\u0131k\u0131y\u00f6netimi ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Yeni Bir Umut Y\u0131l\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2004 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imini eski bir ordu komutan\u0131 olan ancak, daha \u00fcniformas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda reformcu ki\u015fili\u011fi ile dikkat \u00e7eken Susilo Bambang Yudyohono devlet ba\u015fkan\u0131, \u00fclkenin \u00f6nde gelen i\u015fadam\u0131 Yusuf Kalla da devlet ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 se\u00e7ildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu ikili, A\u00e7e bar\u0131\u015f\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 bir \u015fekilde hayata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn olanaklar\u0131 kulland\u0131lar. Bu ikili daha \u00f6nce 2001 y\u0131l\u0131nda Poso ve 2002 y\u0131l\u0131nda Ambon\u2019da ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n bar\u0131\u015fla sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131nda g\u00f6sterdikleri \u00e7aba A\u00e7e i\u00e7in bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 do\u011furdu. 2004 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, 26 Aral\u0131k 2004 tarihinde ya\u015fanan tsunami ile birlikte GAM\u2019\u0131n silahlar\u0131n b\u0131rak\u0131mas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 ile birle\u015fti. Yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ay boyunca be\u015f kez ger\u00e7ekle\u015fen sert bar\u0131\u015f m\u00fczakereleri 15 A\u011fustos 2005 tarihinde Helsinki\u2019de imzalanan bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 ile sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Hasan di Tiro<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">GAM\u2019\u0131n s\u00fcrg\u00fcn h\u00fck\u00fcmeti \u00fcyeleri Malik Mahmud, Zeyni Abdullah, Bahtiyar Abdullah birer birer \u00fclkeye d\u00f6nmeye ba\u015flad\u0131. Hareketin entellekt\u00fcel kadrosunda yer alan Nurdin Abdurrahman, Muhammed Nur Djuli ve y\u0131llarca \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n s\u0131cak alevlerinde ya\u015fam\u0131\u015f olan komutanlar Muzakkir Manaf, Sofyan Davud, Dervi\u015f Jeunib ve di\u011ferleri bar\u0131\u015f ortam\u0131yla yeniden A\u00e7e\u2019de A\u00e7elilerle birlikte ya\u015fama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Efsane Liderle Kar\u015f\u0131la\u015fma<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">22 Ekim 2008 \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc saat 10.15\u2019de Hasan di Tiro ile g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere Banda A\u00e7e\u2019de ikamet etti\u011fi Sudirman Caddesi\u2019ndeki konuta ula\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Binaya girdi\u011fimizde bir s\u00fcre giri\u015fte bekledik. \u0130\u00e7erisi olduk\u00e7a sakin g\u00f6z\u00fck\u00fcyordu. Bu s\u0131rada, aralar\u0131nda eski komutanlardan Dervi\u015f\u2019inde oldu\u011fu birka\u00e7 ki\u015finin girip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. B\u00f6ylece birka\u00e7 ki\u015fi ile ayak\u00fcst\u00fc selamla\u015fma f\u0131rsat\u0131 bulduk.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir s\u00fcre sonra, i\u00e7eriden Hasan di Tiro\u2019nun yan\u0131m\u0131za do\u011fru gelmekte oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Enerjisine diyecek yoktu, hatta \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131k. Genelde, Malik Mahmud ya da Dr. Zeyni \u00f6nde ya da yan\u0131nda yer al\u0131rd\u0131. Oysa tam tersi bir manzara ile kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. B\u00fcy\u00fck bir heyecan ve tebess\u00fcmle \u2018T\u00fcrks\u00fcn\u00fcz de\u011fil mi! Ho\u015f geldiniz\u2019 diyerek s\u0131cak bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lad\u0131. Bu s\u0131rada g\u00f6zlerinin maziden bir\u015feyler arar gibi oldu\u011funu hissetmek g\u00fc\u00e7 olmad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Malik Mahmud<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hasan di Tiro\u2019nun arkas\u0131ndan Malik Mahmud ve Dr. Zeyni Abdullah kap\u0131dan g\u00f6z\u00fckt\u00fc. Onlarla da s\u0131cak bir merhabala\u015fmadan sonra, di Tiro bizi bulundu\u011fumuz giri\u015f salonundaki koltuklara oturmaya davet etti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di Tiro\u2019nun bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131 bizi \u00f6zel misafirleri olarak kabul etti\u011fini g\u00f6steriyordu. Ancak Malik Mahmud, di Tiro\u2019nun kula\u011f\u0131na e\u011filerek \u2018Burada foto\u011fraf \u00e7ekmek i\u00e7in uygun \u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek i\u00e7erideki salona ge\u00e7memizi \u00f6nerdi. O da kabul etti. B\u00f6ylece Hasan di Tiro \u00f6nde, biz arkada i\u00e7erideki salona ge\u00e7tik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Salonda, di Tiro\u2019nu sekreteri Muzakkir ve birka\u00e7 ki\u015fi daha bulunuyordu. Di Tiro, b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir toplant\u0131 masas\u0131n\u0131n ba\u015fucuna ge\u00e7ti. Biz de kendisini izledik. Sa\u011f\u0131ndaki sandalyeye ben, solundaki sandalyeye de Malik Mahmud oturdu. Malik Bey\u2019in yan\u0131nda da Dr. Zeyni Abdullah yer ald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bas\u0131n\u0131n ba\u015f ucuna ge\u00e7en Hasan di Tiro ile bir kez daha tokala\u015ft\u0131k. Bu s\u0131rada odadaki herkes ayaktayd\u0131. \u00d6ncelikle Hasan di Tiro ve Malik Mahmud\u2019a g\u00f6r\u00fc\u015fme talebimizi kabul ettikleri i\u00e7in \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131z\u0131 ilettik. Atmosferi yumu\u015fatmak ad\u0131na yan\u0131m\u0131zda getirdi\u011fimiz iki k\u0131ymetli hediyeyi kendilerine sunmam\u0131n tam vakti oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrek Kur\u2019an-\u0131 Kerim ve Osmanl\u0131 Armas\u0131\u2019n\u0131 Say\u0131n Hasan di Tiro\u2019ya sunduk.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di Tiro\u2019nun y\u00fcz\u00fcnde tarifi imk\u00e2ns\u0131z bir mutluluk ifadesi veren kocaman bir tebess\u00fcm belirdi ve b\u00fcy\u00fck bir merakla Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019i a\u00e7t\u0131 birka\u00e7 yaprak \u00e7evirdi. Ard\u0131ndan Osmanl\u0131 Armas\u0131\u2019n\u0131 takdimimiz s\u0131ras\u0131nda Sultanl\u0131k m\u00fchr\u00fc olan Tu\u011fra\u2019y\u0131 g\u00f6sterdi\u011fimizde, Hasan di Tiro eliyle, Armadaki ay ve y\u0131ld\u0131z i\u00e7eren k\u0131rm\u0131z\u0131 ve ye\u015fil renkli sancaklar\u0131 g\u00f6sterdi. Bizim de bayra\u011f\u0131m\u0131z\u2019 buydu diyerek A\u00e7e Darusselam Sultanl\u0131\u011f\u0131 ile Osmanl\u0131 Devleti aras\u0131ndaki ili\u015fkilere at\u0131fta bulundu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu k\u0131sa seromoninin ard\u0131ndan, sorular\u0131m\u0131z\u0131 sormaya ba\u015flad\u0131k. G\u00f6r\u00fc\u015fmemizi yak\u0131n tarihten bir an\u0131 ile ba\u015flaman\u0131n yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek, yan\u0131m\u0131zda getirdi\u011fimiz, Fehmi Koru\u2019nun 1984 y\u0131l\u0131nda \u0130slam Dergisi\u2019nde yay\u0131nlanan m\u00fclakat\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle de bu safyalarda yer alan Hasan di Tiro\u2019nun ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Malik Mahmud, di Tiro\u2019nun kula\u011f\u0131na e\u011filerek \u2018Londra\u2019da g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz Fehmi Koru\u2019yu hat\u0131rl\u0131yor musunuz\u2019\u2019 diye sorduklar\u0131nda \u2018Evet, hat\u0131rl\u0131yorum\u2019 dediler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>M\u00fcl\u00e2kat<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6nl\u00fcm\u00fczde, Teungku Muhammed Hasan di Tiro ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sohbet edebilmek yat\u0131yordu. Ancak di Tiro\u2019nun sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131, ne bizle ne bir ba\u015fka misafir ve bas\u0131n yay\u0131n organ\u0131yla y\u00fczy\u00fcze sohbet edebilmesine olanak tan\u0131d\u0131. Ziyaretlerin, geni\u015f halk kitlelerine yap\u0131lan konu\u015fmalar\u0131n ve gazetecilerle m\u00fcl\u00e2katlar\u0131n tamam\u0131nda Hasan di Tiro ad\u0131na, eski GAM hareketinin ba\u015fbakan\u0131 ve di Tiro\u2019nun halefi olmas\u0131na kesin g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lan Malik Mahmud s\u00f6z ald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte, di Tiro, ilerlemi\u015f ya\u015f\u0131na ra\u011fmen, olduk\u00e7a enerji dolu. di Tiro,\u00a0\u00a0m\u00fcl\u00e2kat\u0131m\u0131z s\u00fcresince bize e\u015flik etti ve konu\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 yak\u0131ndan dinledi. Malik Mahmud\u2019un uzun y\u0131llar Hasan di Tiro ile beraber, bir anlamda etle t\u0131rnak gibi olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyiz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu nedenle, verilen cevaplar\u0131n Hasan di Tiro ad\u0131na verildi\u011fini kabul ediyoruz. Kendisiyle daha \u00f6nce de g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve son derece samimi ve a\u00e7\u0131k bir yakla\u015f\u0131m sergiledi\u011fini bildi\u011fimiz Malik Mahmud\u2019un cevaplar\u0131n\u0131n tatmink\u00e2r oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyiz.<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>30 y\u0131l sonra buradas\u0131n\u0131z. Neler hissediyorsunuz\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Malik Mahmud:<\/strong>\u00a0\u00c7ok \u015f\u00fck\u00fcr, otuz y\u0131l sonra yeniden \u00fclkemizde olmaktan b\u00fcy\u00fck bir mutluluk duyuyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>30 y\u0131l sonunda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yolunda verilen m\u00fccadelenin ard\u0131ndan bug\u00fcn ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">15 A\u011fustos 2005 tarihinde imzalanan Helsinki Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131\u2019ndan bu yana tarihte ilk defa \u00e7ok belirgin bir \u015fekilde A\u00e7e pek \u00e7ok konuda hak elde etmi\u015ftir. Bu Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131, A\u00e7e ve Endonezya i\u00e7in son derece \u00f6nemli bir geli\u015fmedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Helsinki Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131, Endonezya\u2019da 1998 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan Suharto sonras\u0131 \u2018reform d\u00f6neminin\u2019 bir sonucu olarak de\u011ferlendirebilir miyiz\u2019 Yoksa kendine has bir \u00f6zelli\u011fi olan bir geli\u015fme mi\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u00e7e bar\u0131\u015f\u0131, kendi ba\u015f\u0131na \u00f6neme sahip bir geli\u015fmedir. Bunu, Allah\u2019\u0131n bize sundu\u011fu bir l\u00fctuf olarak kabul ediyoruz. A\u00e7e, 30 y\u0131l boyunca m\u00fccadeleye konu oldu, ard\u0131ndan tsunami fel\u00e2ketini ya\u015fad\u0131. Ard\u0131ndan uluslararas\u0131 camia, A\u00e7e\u2019de bar\u0131\u015f\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in elinden geleni yapt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131na giden s\u00fcre\u00e7te, buna tarihin en do\u011fru an\u0131nda da diyebiliriz, Cakarta\u2019da Susilo Bambang Yudyohono\u2019nun devlet ba\u015fkan\u0131, Yusuf Kalla\u2019n\u0131n devlet ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 oldu\u011fu yeni bir h\u00fck\u00fcmet g\u00f6rev ba\u015f\u0131na geldi. \u00d6zellikle bu iki isim, GAM ile bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli yararl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterdi. 2005 y\u0131l\u0131 boyunca be\u015f kez, son derece sert ge\u00e7en bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri sonunda 15 A\u011fustos 2005 tarihinde anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalamay\u0131 ba\u015fard\u0131k. Ayn\u0131 zamanda, uluslararas\u0131 camia insani yard\u0131m i\u00e7in A\u00e7e\u2019ye ak\u0131n etti. Bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131n\u0131n akabinde uluslararas\u0131 camia A\u00e7e bar\u0131\u015f\u0131n\u0131n devam\u0131 i\u00e7in katk\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Bug\u00fcn \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr A\u00e7e halk\u0131 bar\u0131\u015fla kayna\u015fm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Hasan di Tiro, Endonezya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Susilo Bambang Yudyohono veya yard\u0131mc\u0131s\u0131 Yusuf Kalla ya da bir ba\u015fka yetkili ile g\u00f6r\u00fc\u015fecek mi\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcne kadar, GAM \u00fcyesi olarak bizler pek \u00e7ok kez Cakarta\u2019da Say\u0131n Yudyohono ve Yusuf Kalla ba\u015fta olmak \u00fczere h\u00fck\u00fcmet yetkilileri ile g\u00f6r\u00fc\u015fme f\u0131rsat\u0131 bulduk. \u0130li\u015fkilerimiz son derece olumlu. Di Tiro\u2019nun g\u00f6r\u00fc\u015fmesine gelince, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 b\u00f6yle bir niyetimiz var. Ancak bu bulu\u015fma \u00f6zellikle di Tiro\u2019nun sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>A\u00e7e\u2019de sa\u011flanan bar\u0131\u015f ortam\u0131n\u0131n b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00e7at\u0131\u015fma alanlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilebilecek bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerine olumlu bir etki yapaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet, b\u00f6yle bir umudumuz var. D\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinde s\u00fcren \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n bar\u0131\u015fla sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda A\u00e7eliler olarak elimizden gelen gayreti ve yard\u0131m\u0131 yapmaya haz\u0131r\u0131z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Bundan sonra, bar\u0131\u015f\u0131n devam\u0131 konusunda T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti ve kamuoyundan ne gibi katk\u0131lar bekliyorsunuz\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti ve kamuoyunun daima A\u00e7elileri yak\u0131n bir dost ve bir karde\u015f olarak hat\u0131rlamalar\u0131n\u0131 arzu ediyoruz. T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n gelecekte A\u00e7e ile olan ili\u015fkilerini bug\u00fcne kadar oldu\u011fundan daha fazla bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmesini \u00fcmit ediyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00fcnyan\u0131n bir ucunday\u0131z ve ekonomimiz \u00e7at\u0131\u015fmalar ve tsunamiden son derece olumsuz etkilendi. Bu durumda, A\u00e7e ekonomisini yeniden geli\u015ftirmek i\u00e7in pek \u00e7ok \u015fey yapmak durumunday\u0131z. Bu ba\u011flamda, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti ve karde\u015f bildi\u011fimiz T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle A\u00e7e\u2019de g\u00fcvenli\u011fin devam\u0131 ve ekonomik kalk\u0131nman\u0131n yeniden ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in katk\u0131da bulunabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Gelecek Hasan di Tiro i\u00e7in ne anlam ifade ediyor\u2019 Hasan di Tiro A\u00e7e ve A\u00e7elilerin gelece\u011fi ile ilgili olarak ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u00e7e\u2019yi ve A\u00e7elileri parlak bir gelece\u011fin bekledi\u011fi kanaatindeyiz. Bildi\u011finiz gibi A\u00e7e parlak bir ge\u00e7mi\u015fe sahip. Ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne topraklar\u0131m\u0131zda Allah\u2019\u0131n bah\u015fetti\u011fi pek \u00e7ok \u00fcr\u00fcne sahibiz. Bug\u00fcn, sahip oldu\u011fumuz bu zenginli\u011fi kendi lehimize, A\u00e7elilerin lehine kullanma \u015fans\u0131n\u0131 yakalayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 umuyorum. A\u00e7e, refah i\u00e7erisinde bir Eyalete d\u00f6n\u00fc\u015fecek in\u015fallah.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>M\u00fccadeleniz boyunca uluslararas\u0131 camiadan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir destek almad\u0131n\u0131z. \u015eimdi bar\u0131\u015f zaman\u0131, neredeyse b\u00fct\u00fcn \u00f6nemli \u00fclkeler burada. Bu konuda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130slam \u00fclkelerinin de aralar\u0131nda bulundu\u011fu luslararas\u0131 camian\u0131n neredeyse b\u00fct\u00fcn \u00f6nemli \u00fclkeleri burada. Bundan mutluluk duyuyoruz. \u00d6zellikle tsunami\u2019den sonra k\u00fc\u00e7\u00fck, b\u00fcy\u00fck neredeyse her \u00fclke insani yard\u0131m ama\u00e7l\u0131 olarak A\u00e7e\u2019ye ak\u0131n etti.\u00a0\u00a0\u015eu son derece \u00e7arp\u0131c\u0131 bir ger\u00e7ektir ki, A\u00e7e tsunamiden ve \u00f6zellikle de bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131ndan sonra d\u00fcnyan\u0131n bar\u0131\u015f yurdu haline geldi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Hasan di Tiro, \u0130sve\u00e7 vatanda\u015f\u0131 ve otuz y\u0131ld\u0131r Stokcholm\u2019de ya\u015f\u0131yor. Gurbette olmak nas\u0131l bir duygu onun i\u00e7in\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fccadelemiz s\u00fcrecinde hangi \u00fclkede ya\u015fad\u0131ysak oray\u0131 ikinci vatan\u0131m\u0131z bildik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Hasan di Tiro ve sizler yeniden Endonezya vatanda\u015f\u0131 olacak m\u0131s\u0131n\u0131z<\/strong>\u2019<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu ayr\u0131 bir s\u00fcre\u00e7. \u0130leride bunu d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fiz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu s\u0131rada, Hasan di Tiro bize g\u00f6stermek istedi\u011fini s\u00f6yleyerek, odas\u0131ndan kitap almak amac\u0131yla be\u015f dakika izin istedi. Malik Mahmud, Wali\u2019ye e\u015flik etmek \u00fczere aya\u011fa kalkarken, \u2018Ben kendim giderim\u2019 diyerek onu durdurdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hasan di Tiro \u00f6nde, sekreteri Muzakkir arkada odadan \u00e7\u0131kt\u0131lar. Aradan belki 15-20 dakika ge\u00e7ti. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda Malik Mahmud, A\u00e7e tarihi ve \u00f6zellikle de Hollanda Sava\u015f\u0131 ve bu sava\u015fta A\u00e7elilerin verdikleri m\u00fccadele ile ilgili uzunca a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir ara Dr. Zeyni Abdullah ile konu\u015fma f\u0131rsat\u0131 bulduk. \u0130ki kez T\u00fcrkiye\u2019de bulundu\u011funu s\u00f6yleyen Dr. Zeyni, en son 2006 y\u0131l\u0131nda Stokcholm\u2019den hacca gitmek \u00fczere \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yolculukta, T\u00fcrkiye\u2019ye u\u011fram\u0131\u015f ve \u0130stanbul ve Alanya\u2019y\u0131 ziyaret etmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u0131z\u0131, \u0130sve\u00e7\u2019te \u00e7al\u0131\u015fan Mehmet Ula\u015f ad\u0131nda bir T\u00fcrkle evli oldu\u011funu duydu\u011fumuzda, mutluluk duyduk. B\u00f6ylece bir ba\u015fka tarihsel ba\u011f\u0131n kurulmu\u015f oldu. Malik Mahmud, \u0130sve\u00e7\u2019de genelde T\u00fcrklerle beraber olduklar\u0131n\u0131 ve \u00e7e\u015fitli kutmalarda biraraya geldiklerini belirtti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir s\u00fcre sonra odaya yeniden te\u015frif eden Hasan di Tiro, sekreteri Muzakkir Bey\u2019in yard\u0131m\u0131yla Suudi Arabistan Kral\u0131 Faisal\u2019\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi Arap\u00e7a bir mektubu bize okudu. A\u00e7e Darusselam Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nemini ortaya koyan bir ka\u00e7 tarihi belgeyi bizimle payla\u015ft\u0131ktan sonra, bir silsile \u00e7\u0131kard\u0131. Silsilede, 15. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak A\u00e7e Darusselam Sultanlar\u0131n\u0131n listesi ve son d\u00f6nemde h\u00e2kimiyetin ge\u00e7ti\u011fi Tiro ailesi bulunuyordu. Listenin sonunda ise Muhammed Hasan di Tiro\u2019nun ad\u0131 yer al\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>1984 y\u0131l\u0131nda, d\u00f6nemin T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Ba\u015fbakan\u0131 Turgut \u00d6zal\u2019a verilmek \u00fczere elden bir mektup ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00f6yleniyor. Bu mektubun i\u00e7eri\u011fi ile ilgili bir bilgi verebilir misiniz\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aradan uzun s\u00fcre ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in s\u00f6z konusu mektubun i\u00e7eri\u011fi ile ilgili bir \u015fey s\u00f6ylemem m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ancak \u0130sve\u00e7\u2019e d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde ar\u015fivimize bak\u0131p size bu konuda bilgi verece\u011fim in\u015fallah. Ancak \u015funu s\u00f6yleyebilirim ki, biz A\u00e7eliler olarak T\u00fcrkleri s\u00fcrekli karde\u015fimiz olarak bildik ve uzun tarihi ba\u011flar\u0131m\u0131z nedeniyle san\u0131yorum ki, Hasan di Tiro bu tarihi ba\u011fa at\u0131fta bulunmu\u015f olmal\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Bu mektuptan sonra somut bir yan\u0131t alabildiniz mi\u2019<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(Bu s\u0131rada Malik Mahmud, Dr. Zeyni\u2019ye bakarak ondan da bir anlamda teyid alarak \u2018hat\u0131rlamad\u0131klar\u0131n\u0131\u2019 ifade etti). Velev ki, cevap verilmi\u015f olsun, o d\u00f6nemde yo\u011fun bir m\u00fccadele i\u00e7in de oldu\u011fumuzdan ve bir \u00fclkeden di\u011ferine dola\u015fmak zorunda oldu\u011fumuzdan \u015fu anda hat\u0131rlayam\u0131yorum. Ancak b\u00f6yle bir cevap verilmi\u015f ise, mutlaka ar\u015fivimizde bulunuyordur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Umdu\u011fumuzdan fazla bir s\u00fcre g\u00f6r\u00fc\u015fme yapt\u0131k. S\u0131ra foto\u011fraf \u00e7ektirmeye gelmi\u015fti. Hasan di Tiro, bu ana b\u00fcy\u00fck bir heyecanla i\u015ftirak etti. Teungku Muhammed Hasan di Tiro, Malik Mahmud ve Dr. Zeyni Abdullah ile birlikte olmaktan b\u00fcy\u00fck bir memnuniyet duyduk. Geldi\u011fimizde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz s\u0131cak kar\u015f\u0131lama, ayr\u0131l\u0131rken de tekrarland\u0131. Bir kez daha g\u00f6r\u00fc\u015fme dile\u011fimizi ifade ederek ayr\u0131ld\u0131k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3330,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[73],"tags":[],"class_list":["post-3329","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mulakatlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3329"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3331,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3329\/revisions\/3331"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}