{"id":2720,"date":"2019-01-10T11:21:09","date_gmt":"2019-01-10T11:21:09","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=2720"},"modified":"2019-01-10T15:22:33","modified_gmt":"2019-01-10T15:22:33","slug":"filipinlerde-moro-mindanao-halki-referanduma-gidiyor-moro-people-plebiscite-in-the-philippines","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/filipinlerde-moro-mindanao-halki-referanduma-gidiyor-moro-people-plebiscite-in-the-philippines\/","title":{"rendered":"Filipinler\u2019de Moro-Mindanao halk\u0131 referanduma gidiyor \/ Moro people plebiscite in the Philippines"},"content":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 10.01.2019<\/strong><\/p>\n

Filipinler\u2019in g\u00fcneyinde M\u00fcsl\u00fcman topluma \u00f6zerk y\u00f6netimin kap\u0131s\u0131n\u0131 aralayacak referandum 21 Ocak 2019\u2019da yap\u0131lacak.<\/p>\n

Bu geli\u015fme, Moro \u0130slami Kurtulu\u015f Cephesi (MILF) ile Filipinler merkezi h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda 1997 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan ve d\u00f6nem d\u00f6nem ink\u0131talara u\u011frayan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin uzun y\u0131llar sonra meyvesini vermek \u00fczere oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/a><\/p>\n

2014 anla\u015fmas\u0131ndan referanduma<\/strong><\/p>\n

Filipinler merkezi h\u00fck\u00fcmetiyle MILF aras\u0131nda Bangsamoro Kapsaml\u0131 Anla\u015fmas\u0131 (BKA) bir \u00f6nceki devlet ba\u015fkan\u0131 Benigno Aquino d\u00f6neminde, 27 Mart 2014 tarihinde imzalanm\u0131\u015ft\u0131. Aquino\u2019nun \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen, yasay\u0131 ulusal kongreden ge\u00e7irememesi \u00fczerine s\u00fcre\u00e7 akamete u\u011fram\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

2018 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonras\u0131nda senatodan ge\u00e7en Bangsamoro Temel Yasas\u0131 (BTY) halk\u0131n referandumuna haz\u0131r hale getirildi. Kapsaml\u0131 anla\u015fmadan hareketle olu\u015fturulan Bangsamoro \u00d6zerk Y\u00f6netim Organik Yasas\u0131 devlet ba\u015fkan\u0131 Rodrigo Duterte taraf\u0131ndan imzalanmas\u0131yla referandum kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Referandum engellenebilir mi?<\/strong><\/p>\n

Kongre yasada, \u00f6zerk y\u00f6netime verilen baz\u0131 haklar\u0131 geri alma y\u00f6n\u00fcnde inisiyatif geli\u015ftirse de, MILF taraf\u0131 yasay\u0131 \u2018m\u00fckemmel olmamakla birlikte iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 diyerek\u2019 kabullenmi\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n

Birbiri ard\u0131 s\u0131ra gelen gecikmelere son dakikada bir yenisinin eklenmesi ihtimali de Manila \u00e7evrelerinde konu\u015fulan konular aras\u0131nda. Bu endi\u015fe, Anayasa Mahkemesi\u2019nin s\u00f6z konusu referanduma dair yap\u0131lan iptal ba\u015fvurular\u0131n\u0131 dikkate alarak 21 Ocak s\u00fcrecine engel olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n

Devlet Ba\u015fkan\u0131 Rodrigo Duterte, ge\u00e7en hafta yapt\u0131\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131klamada, Anayasa Mahkemesi\u2019nin bu dilek\u00e7eleri dikkate almayaca\u011f\u0131n\u0131 umdu\u011funu, aksi takdirde b\u00f6lgenin yeniden \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131na d\u00f6nebilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n

Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen olumsuz geli\u015fme olmad\u0131k\u00e7a, M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131n \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu Mindanao Adas\u0131 ve Sulu Tak\u0131madalar\u0131\u2019nda belli b\u00f6lgelerde 21 Ocak\u2019ta yap\u0131lacak referandumun kabul edilmesi bekleniyor. Bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin son a\u015famas\u0131 kabul edilen bu referandum, sadece Moro-Mindanao halk\u0131 i\u00e7in de\u011fil, ba\u015fta Filipinler olmak \u00fczere G\u00fcneydo\u011fu Asya toplumlar\u0131 i\u00e7in de \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Moro-Mindanao M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n siyasi temsilcisi konumundaki MILF yetkilileriyle daha bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrecinde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde referandumdan umutlu olduklar\u0131n\u0131 ifade ediyorlard\u0131.<\/p>\n

Referandumun olumlu sonu\u00e7lanmas\u0131 MILF\u2019i y\u00f6netime ta\u015f\u0131yacak. \u00d6zerk y\u00f6netim valisi ise, b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fiklik olmazsa MILF lideri Hac\u0131 Murad \u0130brahim\u2019in bu g\u00f6revi \u00fcstlenmesi ve 2019-2022 d\u00f6neminde b\u00f6lgeyi y\u00f6netmesi bekleniyor.<\/p>\n

\u00d6zerk y\u00f6netim<\/strong><\/p>\n

Bu yasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi b\u00f6lgeler, \u2018M\u00fcsl\u00fcman Mindanao \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019 ad\u0131yla an\u0131l\u0131yor ve b\u00f6lgedeki siyasi yap\u0131 iki farkl\u0131 birimden olu\u015fuyor. Bunlardan ilki, Filipinler\u2019in ikinci b\u00fcy\u00fck adas\u0131 Mindanao ile Sulu Tak\u0131madalar\u0131\u2019nda be\u015f eyalet ve iki \u015fehri kaps\u0131yor.<\/p>\n

Yani, Mindanao Adas\u0131\u2019nda Maguindanao ve Lanao del Sur eyaletleri; Sulu Tak\u0131madalar\u0131\u2019nda ise Basilan, Sulu ve Tawi-Tawi eyaletleri. Mindanao Adas\u0131\u2019ndaki Marawi ve Lamitan \u015fehirlerindeki halk da sand\u0131k ba\u015f\u0131na gidecek.<\/p>\n

\u0130kinci grupsa, 2001 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan referandumda \u00f6zerk b\u00f6lge yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde yer almay\u0131 onaylayan Cotabato ve Isabela \u015fehirleri Lanao del Norte\u2019de alt\u0131 kasaba ve Kuzey Cotabato\u2019da 39 il\u00e7e bulunuyor.<\/p>\n

Devlet ba\u015fkan\u0131 Duterte bir s\u00fcre \u00f6nce, s\u00f6z konusu Organik Yasa\u2019n\u0131n \u00fclkenin g\u00fcneyinde M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu Mindanao ve Sulu Tak\u0131madalar\u0131\u2019nda y\u00f6netim yap\u0131s\u0131na y\u00f6nelik yasal d\u00fczenleme oldu\u011funa vurgu yapt\u0131.<\/p>\n

Ancak bu geli\u015fme, b\u00f6lgede b\u00f6ylesi bir uygulaman\u0131n ilk defa ortaya konuldu\u011fu anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. Aksine, 1989 y\u0131l\u0131nda uygulanmaya ba\u015flanan M\u00fcsl\u00fcman Mindanaou \u00d6zerk B\u00f6lgesi ad\u0131yla bilinen k\u0131smi \u00f6zerklik i\u00e7eren uygulaman\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n devam etmesine neden olmu\u015ftu. 2014 y\u0131l\u0131ndaki anla\u015fman\u0131n ard\u0131ndan geli\u015fme g\u00f6steren d\u00fczenlemeler ise mevcut durumu yani, \u00f6zerklik uygulamas\u0131n\u0131 daha da geli\u015ftirmeyi ve kapsaml\u0131 hale getirmeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n

Yerel parlamento ve yeni y\u00f6netim k\u00fclt\u00fcr\u00fc<\/strong><\/p>\n

\u00d6zerk y\u00f6netim, yeni bir idari uygulama olarak 80 sandalyeli yerel parlamentonun hayata ge\u00e7irilmesine ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendi kendilerini y\u00f6netmelerine olanak tan\u0131yacak.<\/p>\n

Merkezi h\u00fck\u00fcmet, s\u00f6z konusu bu parlamentonun s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayacak alt yap\u0131y\u0131 olu\u015ftururken, ayn\u0131 zamanda sava\u015f d\u00f6nemi sonras\u0131nda be\u015f y\u0131ll\u0131k rehabilitasyon s\u00fcrecinde ilave b\u00fct\u00e7e ile b\u00f6lgenin sosyo-ekonomik kalk\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak.<\/p>\n

\u00d6zerk y\u00f6netimin Mindanao ve Sulu Tak\u0131madalar\u0131 b\u00f6lgesinde kayda de\u011fer toplumsal, ekonomik ve siyasi de\u011fi\u015fimleri beraberinde getirece\u011fine ku\u015fku yok.<\/p>\n

Bu noktada, \u00f6ncelik b\u00f6lgede bar\u0131\u015f\u0131n tesisi ve s\u00fcreklili\u011fi oldu\u011fundan etnik ve dini yap\u0131lar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, g\u00fcvenlik, ekonomik kalk\u0131nma, e\u011fitim, ulusal ve dini yasalar\u0131n uygulanmas\u0131 ba\u015fta gelen konular aras\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n

Organik yasa, yeni bir y\u00f6netim yap\u0131s\u0131n\u0131 ve y\u00f6netim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc b\u00f6lgeye adapte etmenin alt yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015ftururken, uygulamada kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak sorunlar\u0131n, herhangi bir \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131na meydan vermeden \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131 i\u015fte bu yeni siyasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn hususiyetleri olacak.<\/p>\n

\u00d6zerk y\u00f6netimin, mevcut toplumsal kurumlar nezdinde de bir de\u011fi\u015fim ve yenilenme anlam\u0131 ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Bu noktada, yeni y\u00f6netim ba\u015fta M\u00fcsl\u00fcman kitle ve b\u00f6lgedeki di\u011fer dini ve etnik toplumlar\u0131n hayat\u0131na yenilikler getirecek uygulamalar\u0131, taraflar\u0131n ortak kat\u0131l\u0131m\u0131 ve r\u0131zas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirmelidir.<\/p>\n

Bu s\u00fcrecin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini sa\u011flamada en \u00f6nemli sorumlulu\u011fu toplumsal ve siyasal liderlere y\u00fckl\u00fcyor. Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, bu liderler aras\u0131nda dini liderler \u00f6nemli bir yer tutuyor.<\/p>\n

Ekonomik kalk\u0131nma bar\u0131\u015fta s\u00fcreklilik<\/strong><\/p>\n

Bir di\u011fer \u00f6nemli konu ise, uzun d\u00f6nem hakim olan \u00e7at\u0131\u015fma s\u00fcreci nedeniyle ekonomik geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7eriyor. B\u00f6lgenin G\u00fcney \u00c7in Denizi gibi \u00f6nemli suyollar\u0131 \u00fczerinde bulunmas\u0131, Adalar\u2019\u0131n do\u011fal zenginlikleri ile denizalt\u0131nda zengin enerji kaynaklar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 merkezi h\u00fck\u00fcmet ile MILF aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc te\u015fkil ediyordu.<\/p>\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te do\u011fal kaynaklar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n b\u00f6lgedeki geni\u015f toplum kesimlerine refah getirmesinin yollar\u0131n\u0131 aramak yeni y\u00f6netimin en \u00f6nemli sorumluluk alanlar\u0131ndan biri olacak.<\/p>\n

Bununla birlikte, geni\u015f halk kesimlerinin b\u00f6lge y\u00f6netimine g\u00fcven beslemesini sa\u011flayacak ekonomik kalk\u0131nma konusunda k\u0131sa s\u00fcrede mesafe al\u0131nabilmesini beklemek yerine, bu s\u00fcreci s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde geli\u015ftirmek ve bu durumu halka anlatmak \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Aksi takdirde k\u0131sa s\u00fcreli beklentilerin halk\u0131 bo\u015f bir umuda sevk etmesi bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin zedelenmesi anlam\u0131na gelebilir.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda, \u00fclkenin ulusal ekonomik ve toplumsal kesimlerin ekonomik kalk\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k d\u00fczeylerinin Mindanao ve Sulu halk\u0131 i\u00e7in bir \u00f6rneklik te\u015fkil etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek, ortada pek de \u00fcmitv\u00e2r bir durum oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede, b\u00f6lgede bar\u0131\u015f s\u00fcrecine konu olmu\u015f b\u00f6lgelerin aradan ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7te halen ekonomik geri kalm\u0131\u015fl\u0131kla an\u0131l\u0131yor olmas\u0131n\u0131 Moro M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 siyasi temsilcilerinin dikkate almalar\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

B\u00f6lgenin kayda de\u011fer \u015fekilde hammadde zenginli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, yap\u0131lmas\u0131 gereken mevcut kaynaklar\u0131n \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerine aktar\u0131lmas\u0131nda uygulanacak idari ve teknik mekanizman\u0131n sa\u011flanmas\u0131. Bu s\u00fcrecin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde y\u00f6netilebilmesi i\u00e7in \u00f6zerk y\u00f6netimin merkezi h\u00fck\u00fcmetin yan\u0131 s\u0131ra, \u00f6zellikle uluslararas\u0131 \u00e7evrelerle i\u015fbirli\u011fine \u00f6nem vermesi gerekiyor.<\/p>\n

Yine b\u00f6lge \u00fclkelerinin olumsuz bir \u00fcne sahip olmas\u0131na yol a\u00e7an yolsuzluk olgusundan M\u00fcsl\u00fcman \u00f6zerk y\u00f6netiminin azade olmas\u0131 i\u00e7in de kapsaml\u0131 idari yasalar\u0131n ve ahlaki edimin birarada ele al\u0131naca\u011f\u0131 bir yakla\u015f\u0131ma ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n

Mindanao ve Sulu b\u00f6lgesinin tarihin erken d\u00f6nemlerinden itibaren \u0130slamla\u015fma s\u00fcrecine konu olmas\u0131 ve b\u00f6lgede kurulan site devletlerinin varl\u0131\u011f\u0131 y\u00fczy\u0131llar boyunca \u0130slam k\u00fclt\u00fcr ve gelene\u011finin varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede 1976 y\u0131l\u0131ndan itibaren b\u00f6lgede ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesi verilmesi ve ard\u0131ndan d\u00f6nemin getirdi\u011fi ko\u015fullar alt\u0131nda \u00f6zerklik anla\u015fmas\u0131nda karar k\u0131l\u0131nmas\u0131 b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n taleplerinin etnik milliyet\u00e7ilik gibi k\u0131s\u0131r bir ba\u011flamda ele al\u0131nmamas\u0131n\u0131 gerektiriyor.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131n gerek demografik, gerekse teritoryal hakimiyet olarak uzun s\u00f6m\u00fcrgecilik evresi ve ard\u0131ndan Filipinler ulus devleti ile devam eden s\u00fcre\u00e7te s\u00fcrekli gerilemeye maruz kalmas\u0131, b\u00f6lgedeki Malay M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131n ve taleplerinin g\u00f6z ard\u0131 edilmesini de\u011fil, bilakis dikkatli bir incelemeye tabi tutularak bu haklar\u0131n\u0131n tam anlam\u0131yla verilmesini gerektiriyor. Yukar\u0131da dikkat \u00e7ekilen \u2018organik yasa\u2019n\u0131n b\u00f6ylesi bir i\u015flevi olaca\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

https:\/\/www.dunyabulteni.net\/analiz\/filipinlerde-moro-mindanao-halki-referanduma-gidiyor-mehmet-ozay-h436083.html<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 10.01.2019 Filipinler\u2019in g\u00fcneyinde M\u00fcsl\u00fcman topluma \u00f6zerk y\u00f6netimin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2721,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62,6],"tags":[],"class_list":["post-2720","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bangsamoro-filipinler","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2720"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2723,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2720\/revisions\/2723"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}