{"id":2335,"date":"2018-03-26T20:54:58","date_gmt":"2018-03-26T20:54:58","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=2335"},"modified":"2018-03-26T20:54:58","modified_gmt":"2018-03-26T20:54:58","slug":"145-yil-once-acede-hollanda-savasi-dutch-war-in-aceh-land-145-years-ago","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/145-yil-once-acede-hollanda-savasi-dutch-war-in-aceh-land-145-years-ago\/","title":{"rendered":"145 y\u0131l \u00f6nce A\u00e7e\u2019de Hollanda Sava\u015f\u0131 \/ Dutch War in Aceh land 145 years ago"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a026.03.2018<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hollanda s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netiminin A\u00e7e Dar\u00fcsselam Sultanl\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgali ve istilas\u0131 26 Mart 1873 tarihinde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu i\u015fgalin A\u00e7e\u2019yi kas\u0131p kavuran sava\u015f ortam\u0131 ve do\u011furdu\u011fu t\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde i\u00e7 ve d\u0131\u015f akt\u00f6rleri, yak\u0131n ve uzak co\u011frafyalardaki geli\u015fmeler, erken modernle\u015fme ve emperyalizm gibi farkl\u0131 ba\u011flamlar\u0131 ile ele al\u0131nmay\u0131 hak eden bir anlama tekab\u00fcl eder. T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, belki de bunlardan da \u00f6te A\u00e7e\u2019deki sava\u015f, d\u00f6nemin yani 19. y\u00fczy\u0131l son \u00e7eyre\u011fi ile 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131 boyunca de\u011fi\u015fik y\u00f6nelimlere sahne olan s\u00f6m\u00fcrgecilik ve emperyalizm ba\u011flamlar\u0131 ile Pan-\u0130slamizm olgusu etraf\u0131nda ele al\u0131nmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u00e7e\u2019nin, \u0130slamla\u015fma s\u00fcreci dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda yakla\u015f\u0131k bin y\u0131ll\u0131k kadim tarihi geli\u015fimi ve vard\u0131\u011f\u0131 nokta; s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6nemi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda neredeyse be\u015f y\u00fcz y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcrecin gelip dayand\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar; ad\u0131na modernle\u015fme ve kalk\u0131nma denilen ve k\u00f6kenlerini erken modern d\u00f6nem Avrupa\u2019s\u0131ndaki \u201cdini reforme\u201d etme \u00e7abalar\u0131 ve bunun akabinden geldi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen ve \u201cayd\u0131nlanma\u201d ile an\u0131lan R\u00f6nesans\u2019a dayanan yeni, ancak y\u0131k\u0131c\u0131 bir \u2018ak\u0131l\u2019 in\u015fa etme s\u00fcrecinin Tak\u0131madalar co\u011frafyas\u0131nda tezah\u00fcr\u00fc olmas\u0131yla da \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bat\u0131 toplumlar\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi ad\u0131na sanat denilen yap\u0131 i\u00e7erisinde yer alan filmleri, edebiyat eserleri ile d\u00fcnyay\u0131 \u2018\u00f6zne\u2019 ve \u2018nesne\u2019; \u2018bizler\u2019 ve \u2018\u00f6tekiler\u2019; \u2018beyaz\u2019 ve \u2018siyah\u2019 olarak ikiye ay\u0131ran ve ayr\u0131\u015ft\u0131ran anlay\u0131\u015f\u0131n en \u00f6z haliyle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yer olarak A\u00e7e\u2019deki sava\u015f halen ele al\u0131nmay\u0131 ve anla\u015f\u0131lmay\u0131 bekliyor. Ancak bu anla\u015f\u0131lma \u00e7abas\u0131n\u0131n kimler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi meselesi bile kendi ba\u015f\u0131na sorunlu oldu\u011fu kadar, halen de \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi bekleyen bir sorun olarak ortaya duruyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130slamiyetin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131n \u2018Arabistan\u2019 gibi bir Yar\u0131mada b\u00f6lgesi olmas\u0131na ra\u011fmen, tarihi geli\u015fim s\u00fcrecinde M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve ilerlemesinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u2018karasal toplumlar\u2019 eliyle ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki alg\u0131n\u0131n yerle\u015fmesi i\u00e7in azami gayret sarf edilmesi bile, \u0130slam tarihinde Tak\u0131madalar ve bu b\u00f6lgenin \u00f6ncelikli k\u00fclt\u00fcrel ve siyasal geli\u015fimine kap\u0131 aralam\u0131\u015f olan beldesi A\u00e7e\u2019nin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n belki de \u00f6n\u00fcndeki en \u00f6nemli engellerden birini olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yukar\u0131da dile getirilen ve getirilmeyen t\u00fcm \u00f6zellikleriyle A\u00e7e tarihi, bir laboratuvar olma \u00f6zelli\u011fine haiz. T\u0131pk\u0131 tsunami sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan maddi ve sosyal ger\u00e7eklikleriyle nas\u0131l bir laboratuvar olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 gibi. \u00d6yle ki, bu laboratuvar \u00f6n\u00fcm\u00fcze Bat\u0131\u2019n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel, dini, siyasi, ekonomik gibi toplumsal yap\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131n neye tekab\u00fcl etti\u011fini \u00f6\u011frenme f\u0131rsat\u0131 sunuyor. Ancak bu anlama \u00e7abas\u0131n\u0131n bununla kalmayaca\u011f\u0131, aksine, bu yap\u0131lar\u0131n ard\u0131nda gizli olan ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lan felsefi \u201cdonan\u0131m\u0131\u201d ortaya koymas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da olduk\u00e7a verimli bir alana tekab\u00fcl ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hollanda sava\u015f\u0131n\u0131 anlama ve anlamland\u0131rma \u00e7abas\u0131nda bir ba\u015fka dikkate al\u0131nmay\u0131 gerektiren husus, A\u00e7elilerin verdikleri m\u00fccadelenin hangi tarihsel ili\u015fkiler \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fiyle al\u00e2kal\u0131d\u0131r. A\u00e7e siyasi eliti ve dayand\u0131\u011f\u0131 toplumsal ger\u00e7eklik bu topraklar\u0131n \u2018vatan\u2019 bilinmesi olgusu; vatan\u2019\u0131n sadece \u2018geleneksel\u2019 ya\u015fam alan\u0131na imk\u00e2n tan\u0131yan maddi s\u0131n\u0131rlarla \u00e7evrili olmay\u0131p, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131kla ilintili olu\u015fudur. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce silsilesinin yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan biri de, belki de en temel olan\u0131 ku\u015fkusuz ki, dini alana tekab\u00fcl etmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Siyasi elitin, Hollanda s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimi ve temsilcilerine verdi\u011fi s\u00f6zl\u00fc ve siyasi cevap ile, sava\u015f meydan\u0131nda verilen cevap aras\u0131ndaki ili\u015fki A\u00e7elilerin tarihsel dinamizminin bir \u00f6rne\u011fi olarak de\u011ferlendirilmelidir. Buna sebep ise, A\u00e7elilerin bu t\u00fcrden bir m\u00fccadeleyi ilk kez vermediklerini, aksine tarihin de\u011fi\u015fik evrelerinde benzer durumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda benzer tepkiler verdiklerini hat\u0131rlamak gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, \u00f6rne\u011fin d\u00fcnya s\u00f6m\u00fcrgecilik tarihinin erken d\u00f6nemlerinde Hint Okyanusu\u2019na a\u00e7\u0131lan Portekizlilere kar\u015f\u0131 ortaya konulan siyasi kararl\u0131l\u0131k ve m\u00fccadele ruhu kadar, bu m\u00fccadeleyi salt bir maddi ve k\u00f6ks\u00fcz bir tepkisellik ile de\u011fil, aksine bir siyasi g\u00fc\u00e7 ve vatan topraklar\u0131 \u00fczerinde toplumsal yap\u0131larla kurumsalla\u015ft\u0131rmalarla belli k\u00f6klere ba\u011flama u\u011fra\u015f\u0131 anlaml\u0131 bir duru\u015fa i\u015faret etmektedir. Bunun bir benzerinin, 19. y\u00fczy\u0131l son \u00e7eyre\u011finde geli\u015fmi\u015f s\u00f6m\u00fcrgecilik veya emperyalizme do\u011fru evrilen s\u00f6m\u00fcrgecilik evresinde, 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n aksine d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131k olunacak \u015fekilde Hollanda s\u00f6m\u00fcrgeci istilas\u0131na kar\u015f\u0131 verildi\u011fi ortadad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u00e7elilerin yukar\u0131da dile getirilen 16. ve 19. y\u00fczy\u0131llarda verdikleri m\u00fccadelelerini \u2018k\u00f6klere\u2019 ba\u011flama \u00e7abas\u0131, yak\u0131n ve uzak di\u011fer \u0130slam toplumlar\u0131n\u0131n bu s\u00fcrece ne kadar dahil olabildikleriyle birlikte ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. A\u00e7e devleti 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u015fartlar\u0131 i\u00e7erisinde sahip oldu\u011fu dinamizme kar\u015f\u0131l\u0131k, 19. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131na do\u011fru art\u0131k neredeyse b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yitirdi\u011fi anla\u015f\u0131lan \u2018g\u00fc\u00e7\u2019 yap\u0131s\u0131 sadece A\u00e7e\u2019nin bir egemen toplum ve devlet olarak sonunu getirmekle kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun \u00f6tesinde, t\u0131pk\u0131 Hollanda sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131 ve devam ettirilmesindeki nedenler kadar, k\u00fcresel sonu\u00e7lar\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmas\u0131yla \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a026.03.2018 Hollanda s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netiminin A\u00e7e Dar\u00fcsselam Sultanl\u0131\u011f\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2336,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,6],"tags":[],"class_list":["post-2335","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ace","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2335","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2335"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2337,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2335\/revisions\/2337"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2335"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}