{"id":222,"date":"2016-07-17T20:06:00","date_gmt":"2016-07-17T20:06:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/mehmet3\/?p=222"},"modified":"2016-09-15T07:20:45","modified_gmt":"2016-09-15T07:20:45","slug":"malezya-siyasetinde-pasin-yeri-pas-in-malaysian-politics","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/malezya-siyasetinde-pasin-yeri-pas-in-malaysian-politics\/","title":{"rendered":"Malezya Siyasetinde PAS\u2019\u0131n Yeri \/ PAS in Malaysian Politics"},"content":{"rendered":"
Malezya ya da tam ad\u0131yla ifade etmek gerekirse Malezya Federasyonu\u2019nda siyasi yelpazede kendine \u00f6zg\u00fc bir yeri olan Malezya \u0130slam Partisi’nin (PAS), \u00fclkede son d\u00f6nemde ya\u015fayan siyasi de\u011fi\u015fimler ve \u00e7alkant\u0131lar zincirinde nerede durdu\u011fu konusu \u00f6nemli. Bir siyasi hareket olarak PAS, \u00fclkenin kurucu siyasi yap\u0131s\u0131 kabul edilen Malezya Birle\u015fik Ulusal Organizasyonu (UMNO) i\u00e7inden do\u011fmas\u0131yla dikkat \u00e7eker. \u00d6te yandan, derin k\u00f6klerine gidilecek olursa, daha \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda geleneksel e\u011fitim kurumlar\u0131nda yeti\u015fmi\u015f ve bu kurumlar\u0131n y\u00f6netimini \u00fcstlenmi\u015f \u2018alimlerin\u2019 \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde kurulan bir hareket oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Tabii bu yaz\u0131 PAS\u2019\u0131n modern Malezya siyasetindeki yerini geni\u015f anlamda ele almay\u0131 hedeflemedi\u011finden, burada bu ge\u00e7mi\u015fe de\u011finmeyece\u011fim.<\/div>\n
Ancak bir hususu ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak ifade etmek gerekirse, PAS sadece Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019ndaki Malay toplumunun \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131n\u0131 de\u011fil, bu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n getirece\u011fi yeni d\u00fczende temelleri \u0130slam\u2019la \u00f6rt\u00fc\u015febilecek bir siyasi sistemi var etmeyi kendine hedef belirlemi\u015fti. Bug\u00fcn partinin s\u00f6ylemine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu hedefte bir de\u011fi\u015fiklik oldu\u011fu s\u00f6ylenmeyebilir. Ancak Parti\u2019nin, Malezya\u2019n\u0131n 13 eyaletten m\u00fcte\u015fekkil federatif yap\u0131 ve \u00e7ok etnikli\/\u00e7ok dinli toplumsal yap\u0131s\u0131 ba\u011flam\u0131nda bu hedefi nereye kadar ta\u015f\u0131yabildi\u011fi \u00f6nemli. Bu noktada, PAS\u2019\u0131n \u00fclke genelinde nas\u0131l bir toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu \u00f6nem arz ediyor.<\/div>\n
Bunlardan ilki, bir \u0130slamc\u0131 parti olarak hedef kitlesini do\u011fal olarak M\u00fcsl\u00fcman kitle ile s\u0131n\u0131rland\u0131rmas\u0131 sebebiyle, \u00fclkenin resmi istatistiki verilerinin \u00f6tesinde, reelde neredeyse yar\u0131 yar\u0131ya denilebilecek M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfus ile \u2018di\u011fer\u2019 kategorisi i\u00e7inde ele al\u0131nabilecek bir n\u00fcfus yap\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda hangi dengelerle hareket edebildi\u011fiyle alakal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc 13 Eyalet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bir ba\u015fka kategoride, yani Bat\u0131 Malezya-Do\u011fu Malezya ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirdi\u011fimizde g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir farkl\u0131la\u015fmayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r. O da, Malay M\u00fcsl\u00fcman \u00e7o\u011funlu\u011fun \u00fclkenin bat\u0131s\u0131nda, bir ba\u015fka deyi\u015fle Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019nda yer almas\u0131; do\u011fuda, yani Borneo Adas\u0131\u2019ndaki Sabah ve Saravak Eyaletleri\u2019n de ise bu oran\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 kadar, \u2018Malay etnik yap\u0131s\u0131n\u0131n\u2019 neye tekab\u00fcl etti\u011fiyle al\u00e2kal\u0131 aidiyet noktas\u0131ndaki tan\u0131mlamalardan ne\u015fet eden bir \u2018dar alan kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019 ortaya \u00e7\u0131kar.<\/div>\n
Bir di\u011fer husus, \u2018Malay\u2019 ve \u2018Malay olmayan\u2019 M\u00fcsl\u00fcman ayr\u0131m\u0131nda da PAS\u2019\u0131n \u2018ar\u0131zal\u0131\u2019 denilebilecek bir duru\u015fu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6yle ki, Malay-M\u00fcsl\u00fcmanlarla, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminden ba\u015flayan zorunlu ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc g\u00f6\u00e7 hareketleri neticesinde \u00fclkeye Arap Yar\u0131madas\u0131, Sumatra ve Cava ba\u015fta olmak \u00fczere Tak\u0131madalar\u2019dan, Hint Alt K\u0131tas\u0131\u2019ndan gelen M\u00fcsl\u00fcman gruplar ile say\u0131s\u0131 g\u00f6rece az olmakla birlikte Hindu-Budist ge\u00e7mi\u015fe sahip Hint ve \u00c7in k\u00f6kenli vatanda\u015flar aras\u0131nda \u0130slamla m\u00fc\u015ferref olanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu kitleler aras\u0131nda siyasi bir kavrama d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan \u2018bumiputra\u2019, yani \u2018topra\u011f\u0131n ger\u00e7ek sahipleri\u2019 olgusu nedeniyle daha tan\u0131mlama s\u00fcrecinde ba\u015flayan ayr\u0131m bug\u00fcne kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu ayr\u0131m, \u00fclkeyi yar\u0131m asr\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir y\u00f6neten \u2018Malay etnik partisi\u2019 UMNO\u2019nun \u2018derin siyasetinin\u2019 \u00fcr\u00fcn\u00fc olurken, PAS\u2019\u0131n da bu ayr\u0131m \u00fczerinden siyaset yapt\u0131\u011f\u0131 parti s\u00f6zc\u00fclerinin s\u00f6ylemlerinde kendini a\u00e7\u0131k se\u00e7ik ortaya koyuyor.<\/div>\n
PAS\u2019\u0131n kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan Eyalet ile (Kelantan), aradan ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7te siyasi bir hareket olarak gene kendine merkez se\u00e7ti\u011fi Eyaletler noktas\u0131nda da bir \u015feyler s\u00f6ylenmelidir. Bu husus, asl\u0131nda en az yukar\u0131daki hususlar kadar \u00f6nem ta\u015f\u0131r. D\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de Malezya toplumunda tarihi ve geleneksel olarak \u0130slami e\u011fitim, \u00f6\u011fretim ve birikim noktas\u0131nda Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n do\u011fusundaki Kelantan, Terenganu ve kuzeyindeki Kedah Eyaletleri ba\u015f\u0131 \u00e7eker. Bu \u00fc\u00e7 Eyalet, \u00f6rne\u011fin Cohor, Selangor, Penang, Perak gibi Yar\u0131mada\u2019n\u0131n bat\u0131 ve g\u00fcneyindeki end\u00fcstriyel olarak geli\u015fmi\u015f, yo\u011fun g\u00f6\u00e7ler nedeniyle \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ve dinli bir toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n aksine,\u00a0kendini say\u0131lan bu eyaletlerden ziyade\u00a0Malay-M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusun a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu ve \u00a0tarihte b\u00f6lgesel rol oynam\u0131\u015f Patani Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019yla ili\u015fkilendirir. Tarihsel s\u00fcre\u00e7ler noktas\u0131nda belirginle\u015fen bu keskin ayr\u0131ma ra\u011fmen, bat\u0131 ve g\u00fcneydeki eyaletlerde Malay M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmiyoruz. Kald\u0131 ki, bu ayr\u0131\u015fmada, s\u00f6m\u00fcrgecilik s\u00fcrecini Penang ve Singapur Adalar\u0131\u2019ndan ba\u015flatarak Yar\u0131mada\u2019n\u0131n bat\u0131 ve g\u00fcneyinde ekonomik, siyasi ve de k\u00fclt\u00fcrel olarak var \u0130ngiliz varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirleyicili\u011finin de bir yere not edilmesi gerekir.<\/div>\n
Yukar\u0131da k\u0131saca dile getirdi\u011fimiz bu temel hususlar\u0131n ulusal siyaset i\u00e7erisinde PAS\u2019\u0131 dar bir alana hapseden etkenler olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrebiliriz. Peki bu durum, bizi, PAS\u2019\u0131n \u2018alimler\u2019 kitlesinin kurulu\u015fundan bu yana fark edemedi\u011fi ya da etmek istemedi\u011fi gibi bir sonuca m\u0131 vard\u0131r\u0131r? \u015eimdilik bunu bir soru olarak burada b\u0131rakal\u0131m.<\/div>\n
D\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de PAS\u2019\u0131n se\u00e7men kitlesi Kelantan, Terenganu ve Kedah\u2019da yo\u011funla\u015f\u0131r. Selangor, Cohor, Negeri Sembilan, Perak ve Pahang\u2019da k\u0131smen bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olsa da, Penang, Malaka, Sabah ve Saravak\u2019da neredeyse yok h\u00fckm\u00fcndedir. \u0130\u015fte bu nedenle PAS, s\u00f6z konusu bu b\u00f6lgesel da\u011f\u0131l\u0131m ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda ulusal bir siyasi hareket olarak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 dar bir alanda bulmaktad\u0131r. Yukar\u0131da dile getirilen Eyaletler baz\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan genel toplumsal yap\u0131n\u0131n dini\/etnik ayr\u0131m\u0131ndan ne\u015fet eden \u2018siyasi alan daralmas\u0131\u2019n\u0131n, PAS\u2019\u0131n hem UMNO hem de 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren giderek g\u00fc\u00e7lenen Halk\u0131n Adaleti Partisi\u2019yle (PKR) ayn\u0131 dini\/k\u00fclt\u00fcrel\/toplumsal kitleye hitap etmesiyle derinle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Tam da bu noktada, rakip konumunda olan ve \u00fc\u00e7\u00fc de Malay\u2013M\u00fcsl\u00fcman kitleye ula\u015fmay\u0131 hedefleyen siyasi yap\u0131lar\u0131n \u2018\u00e7at\u0131\u015fmac\u0131\u2019 kimi zaman da \u2018uzla\u015fmac\u0131\u2019 siyasi form\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Burada, \u00f6zellikle UMNO\u2019nun siyasi ge\u00e7mi\u015finden ne\u015fet eden duru\u015funun g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u2018Malay milliyet\u00e7ili\u011fi\u2019 damar\u0131na oturmas\u0131, PAS\u2019\u0131 ayn\u0131 hedef kitleye ula\u015fma siyasi yalpalamalara maruz kalmas\u0131na da yol a\u00e7\u0131yor.<\/div>\n
Dikkatlerden uzak tutulmamas\u0131 gereken husus, UMNO\u2019nun kurulu\u015f ilkeleri ve bug\u00fcne kadar temel politikalar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u0130slamc\u0131 bir hareket olmay\u0131p, Malay milliyet\u00e7ili\u011fi temelli bir siyasi hareket olu\u015fudur. Bu durum, UMNO i\u00e7erisinde \u0130slami y\u00f6nelimleri olan ve bunun zaman zaman genel politikalara yans\u0131yan y\u00f6n\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yor. Kald\u0131 ki, \u00f6zellikle Dr. Mahathir Muhammed\u2019in yirmi \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde \u2018devlet eliyle\u2019 bir t\u00fcr \u0130slamla\u015fma s\u00fcrecinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 da vakidir. Ancak bu s\u00fcre\u00e7, daha \u00e7ok pragmatizm \u00fczerine oturan bir yap\u0131sal \u00f6zellik arz eder. Bu pragmatizmin, bug\u00fcn dahi b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00e7apta ses getiren ba\u015fat kurumsal yap\u0131la\u015fmas\u0131 \u2018\u0130slami bankac\u0131l\u0131k\u2019, \u2018hel\u00e2l g\u0131da end\u00fcstrisi\u2019 olmaktad\u0131r. Haddi zat\u0131nda, bu ve benzeri yap\u0131la\u015fmalar, temelde bir ekonomik \u00e7\u0131karc\u0131l\u0131k ve b\u00fct\u00fcnsellik i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmeyi hak eder. Bu noktada, 1940\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda UMNO\u2019nun kurulu\u015fu s\u00fcrecinde, PAS\u2019\u0131n hen\u00fcz kendisi ortada olmamakla beraber, orijinini olu\u015fturan siyasilerin partiden ayr\u0131\u015fmalar\u0131 da, UMNO ile PAS aras\u0131nda bug\u00fcne kadar halledilememi\u015f bir sorunu yani, \u00fclkede \u0130slami duru\u015fu veya M\u00fcsl\u00fcman kitleleri kimin temsil etti\u011fiyle al\u00e2kal\u0131d\u0131r. \u00d6yle ki, Dr. Mahathir d\u00f6nemindeki PAS\u2019\u0131n UMNO\u2019yu neredeyse tekfire kadar giden s\u00f6ylemiyle, UMNO \u00e7evrelerinin PAS\u2019\u0131n \u2018ger\u00e7ek bir \u0130slamc\u0131 y\u00f6nelim\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc sert ele\u015ftirilerini hat\u0131rlamak gerekir.<\/div>\n
Bu s\u00fcre\u00e7te PAS\u2019\u0131 giderek kendi kabu\u011funa \u00e7ekilmeye iten ve daha \u00e7ok Malay Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n kuzey ve do\u011fusundaki \u00fc\u00e7 eyalete \u2018kapatan\u2019 geli\u015fme ise, \u00fcniversite y\u0131llar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman gen\u00e7li\u011fin lideri olarak ortaya \u00e7\u0131kan Enver \u0130brahim\u2019in 1982 y\u0131l\u0131nda Dr. Mahathir Muhammed taraf\u0131ndan g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir \u2018beyin\u2019 olarak UMNO\u2019ya kazand\u0131r\u0131lmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fti. O d\u00f6nem, \u00e7e\u015fitli i\u00e7 yap\u0131sal sorunlarla bo\u011fu\u015fan PAS\u2019\u0131n lideri olaca\u011f\u0131 konusunda g\u00f6r\u00fc\u015fler serdedilen Enver \u0130brahim, Dr. Mahathir Muhammed taraf\u0131ndan UMNO\u2019ya \u2018transfer edildi\u2019. Bu geli\u015fme, Dr. Mahathir\u2019in Enver \u0130brahim se\u00e7iminde yan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyacak \u015fekilde, M\u00fcsl\u00fcman gen\u00e7li\u011fin liderinin zamanla UMNO i\u00e7erisinde ve de tabii ki \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmetlerde giderek artan etki ve konuma ula\u015fmas\u0131 ortaya koymu\u015ftur. Bununla birlikte, Dr. \u0130smail Faruki\u2019nin arabulucu\u011fuyla Dr. Mahathir\u2019in Enver \u0130brahim\u2019i partiye kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131, Enver \u0130brahim\u2019in de \u2018UMNO i\u00e7inden \u0130slamla\u015fma s\u00fcrecini\u2019 ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi hedefledi\u011fi de bilinen bir konudur.<\/div>\n
Tarihin bir cilvesi olarak Enver \u0130brahim 1998 y\u0131l\u0131nda UMNO ile ili\u015fkisinin kesilmesiyle birlikte UMNO i\u00e7erisinde \u2018Enverci\u2019 olarak addedilen politikac\u0131lar\u0131n ve de halk katmanlar\u0131ndan \u00fcyelerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn PAS\u2019a y\u00f6nelmesi sonucunu do\u011furdu. Ancak Enver \u0130brahim hapsedilmesinin ard\u0131ndan e\u015finin gayretleriyle reform hareketi bir siyasi partiye (PKR) d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken, PAS kar\u015f\u0131s\u0131nda yeni bir rakip bulacakt\u0131r. Bu rekabet, Enver \u0130brahim\u2019in PAS\u2019la ayr\u0131\u015fmay\u0131 de\u011fil, UMNO\u2019nun ortak siyasi \u2018rakibi\u2019 konumunda g\u00f6rmesiyle, bir yerde PKR ile PAS\u2019\u0131n ittifak\u0131na yol a\u00e7t\u0131. PKR\u2019in ikibinli y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda reform hareketinin g\u00fc\u00e7lenmesiyle toplumsal ve siyasal talepler noktas\u0131nda y\u00fcksek \u00f6\u011frenimli, modern ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 i\u00e7erisinde var olan, \u015fehirli M\u00fcsl\u00fcman kitlenin s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne soyundu\u011fu y\u00f6neldi\u011fi bir siyasi platform olmas\u0131 kadar, kendini \u00c7in ve Hint k\u00f6kenli se\u00e7menlere de a\u00e7acak yap\u0131sal unsurlarla bezemesi, PAS\u2019\u0131n b\u00f6yle bir yap\u0131yla \u2018ittifak\u2019 i\u00e7erisine girmesi, uzun bir aradan sonra ulusal siyasette yeniden g\u00fc\u00e7l\u00fc bir duru\u015f kazanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. En az\u0131ndan b\u00f6ylesi bir imaj\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 konusunda \u015f\u00fcphe yok. Buna il\u00e2ve olarak, 2008 ve 2013 se\u00e7imlerinde PKR, PAS ve kahir ekseriyeti \u00c7in k\u00f6kenlilerden olu\u015fan Demokratik Eylem Partisi (DAP) ittifak\u0131yla PAS hem geni\u015f kitleler nezdinde me\u015fru bir yere ta\u015f\u0131n\u0131rken, s\u00f6ylemlerinde de kapsay\u0131c\u0131 bir s\u00fcrece evrildi. Tabii bu noktada, PAS\u2019ta siyaset yapan sadece \u2018alimler\u2019 grubunun de\u011fil, sek\u00fcler e\u011fitimli \u0130slamc\u0131 kimli\u011fi ta\u015f\u0131yan entellekt\u00fcellerin de oldu\u011funu hat\u0131rlamak gerekir.<\/div>\n
Bu ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 tarihi s\u00fcre\u00e7te bug\u00fcn gelinen noktada PAS, 2013 se\u00e7imleri ard\u0131ndan \u00f6nemli bir k\u0131r\u0131lma daha ya\u015fad\u0131. Bunda se\u00e7imlerin, muhalefet blo\u011fu i\u00e7in oy oran\u0131 anlam\u0131nda tatmink\u00e2r olsa da, reel bir ba\u015far\u0131 kazand\u0131rmamas\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu i\u00e7 gerilimin etkisi var. Ancak nas\u0131l ki, 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131nda Enver \u0130brahim\u2019in UMNO\u2019ya ge\u00e7i\u015fi PAS\u2019\u0131n o d\u00f6nemki yap\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 etkilediyse, benzer \u015fekilde Enver \u0130brahim\u2019in hakk\u0131nda a\u00e7\u0131lan yeni bir davadan \u00f6t\u00fcr\u00fc 2015 y\u0131l\u0131nda hapsedilmesi de PAS\u2019da baz\u0131 ta\u015flar\u0131n yerinden oynamas\u0131nda, en az\u0131ndan fakt\u00f6rlerden biri olarak etkin oldu. Parti kongresinde \u2018alimler\u2019 kesimiyle \u2018entellekt\u00fceller\u2019 aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma, ikinci grubun partiden ayr\u0131lmas\u0131 ve yeni bir siyasi parti kurmas\u0131na kadar gitti.<\/div>\n
B\u00f6ylece PAS \u00fclke genelinde giderek temsili noktada kaybetti\u011fi prestijini, kendi \u2018k\u00f6klerine\u2019 yani, \u00f6zellikle de olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc bir se\u00e7men taban\u0131na sahip oldu\u011fu ve yirmi y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir y\u00f6netti\u011fi Kelantan Eyaleti\u2019nde \u2018had\u2019 cezalar\u0131n\u0131 uygulama talebini bir kez daha y\u00fcksek sesle dillendirerek kazanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ancak tahmin edilebilece\u011fi \u00fczere, dini\/etnik ayr\u0131\u015fman\u0131n yo\u011fun olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Malezya\u2019da, PAS\u2019\u0131n, b\u0131rak\u0131n \u00fclke genelinde sadece Kelantan Eyaleti\u2019n de dahi \u2018had\u2019 cezalar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 \u0131srar\u0131 bu siyasi partiyi daha da i\u00e7e kapanmaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor.<\/div>\n
Gelinen noktada PAS, \u00e7ok etnikli ve \u00e7ok dinli Malezya Federasyonu\u2019nda geni\u015f kitleleri ku\u015fat\u0131c\u0131 politikalar geli\u015ftiremedi. Oysa, kimi noktalarda ayn\u0131 hedefleri g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenebilecek UMNO gibi bir rejim partisi kar\u015f\u0131s\u0131nda, sivil yan\u0131 a\u011f\u0131r basan bir PAS, \u00e7ok daha kapsay\u0131c\u0131 siyasi s\u00f6ylemlerle sadece Malay-M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 de\u011fil, Hint Alt K\u0131tas\u0131 k\u00f6kenli M\u00fcsl\u00fcmanlar ve \u2018muallaflar\u2019 kadar, \u00c7in ve Hint k\u00f6kenlileri de yan\u0131na alabilme potansiyeline sahipti. Bu potansiyel harekete ge\u00e7irilemedi\u011fi gibi, PAS, gerek i\u00e7 \u00e7eli\u015fkiler gerekse d\u0131\u015f zorlamalar ve m\u00fcdahalelerle daralma s\u00fcrecini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/div>\n

 <\/p>\n

http:\/\/www.dunyabulteni.net\/haber-analiz\/370533\/malezya-siyasetinde-pasin-yeri<\/a><\/span><\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Malezya ya da tam ad\u0131yla ifade etmek gerekirse Malezya Federasyonu\u2019nda siyasi yelpazede kendine \u00f6zg\u00fc bir yeri olan Malezya \u0130slam Partisi’nin (PAS), \u00fclkede son d\u00f6nemde ya\u015fayan siyasi de\u011fi\u015fimler ve \u00e7alkant\u0131lar zincirinde nerede durdu\u011fu konusu \u00f6nemli. Bir siyasi hareket olarak PAS, \u00fclkenin kurucu siyasi yap\u0131s\u0131 kabul edilen Malezya Birle\u015fik Ulusal Organizasyonu (UMNO) i\u00e7inden do\u011fmas\u0131yla dikkat \u00e7eker. \u00d6te […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,27],"tags":[],"class_list":["post-222","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gunluk-yazilar","category-malezya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=222"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":223,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222\/revisions\/223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}