{"id":2199,"date":"2017-12-04T17:23:47","date_gmt":"2017-12-04T17:23:47","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=2199"},"modified":"2017-12-04T17:24:05","modified_gmt":"2017-12-04T17:24:05","slug":"hasan-di-tiro-tarih-yapan-adam-hasan-di-tiro-a-man-who-made-history","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/hasan-di-tiro-tarih-yapan-adam-hasan-di-tiro-a-man-who-made-history\/","title":{"rendered":"Hasan di Tiro: Tarih Yapan Adam \/ Hasan di Tiro: A man who made history"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 04.12.2017<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4 Aral\u0131k, Hasan di Tiro\u2019nun bundan 41 y\u0131l \u00f6nce, modern A\u00e7e toplumunu ve siyasetini yeniden yap\u0131land\u0131rma ba\u011flam\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 hareketin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc. Hareketin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f sebepleri kadar devam s\u00fcre\u00e7leri de, \u00e7e\u015fitli sosyal bilim dallar\u0131nda akademik \u00e7al\u0131\u015fmalara konu edilebilecek boyutlar i\u00e7eriyor. Bu ba\u011flamda, bug\u00fcne kadar ortaya konan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bundan sonra da yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00fcndeme gelmesi s\u00f6z konusu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6ncelikle \u015funu ifade etmek gerekir ki, Hasan di Tiro, genel anlamda Asya k\u0131tas\u0131nda ve dar anlamda G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019da 20. y\u00fczy\u0131l ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadeleleri i\u00e7erisinde \u00f6nemli yer edinmi\u015f bir lider olarak \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131m\u0131za.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tiro\u2019nun bu niteli\u011fi bug\u00fcn halk\u0131n\u0131n kahir ekseriyeti \u2018M\u00fcsl\u00fcman\u2019 olan Endonezya Cumhuriyeti\u2019nin g\u00f6z ard\u0131 edilmesi anlam\u0131na gelmemektedir. Aksine, bu devasa \u00fclkenin de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinde, \u00f6rne\u011fin daha \u00f6nce A\u00e7e ile benzer s\u00fcre\u00e7leri ya\u015fam\u0131\u015f ve payla\u015fm\u0131\u015f b\u00f6lgelerinde, Tiro benzeri liderlerin ni\u00e7in \u00e7\u0131k\/a\/mad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcr\u00fcnden hay\u0131flanmalar\u0131n da ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate almak gerekir. Ve bug\u00fcne kadar da \u00fclkenin de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinde ya\u015fam s\u00fcren farkl\u0131 etnik topluluklar\u0131n \u015fu veya bu \u015fekilde Tiro hareketine benzer hedeflere sahip olmalar\u0131 veya Cava merkezli siyasal g\u00fc\u00e7 zemininde yer almakla birlikte, A\u00e7elilerin talep ettikleri dini-sosyal ve siyasal duru\u015flar\u0131 g\u00fcndeme getirdikleri de bir vak\u0131ad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tiro\u2019nun 4 Aral\u0131k 1976 tarihinde \u2018A\u00e7e-Sumatra Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirgesi\u2019ni il\u00e2n\u0131, kendi ba\u015f\u0131na bir siyasi duru\u015f anlam\u0131na gelmektedir. Tiro\u2019nun bu eylemi, pop\u00fcler bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f de\u011fil, aksine bir tarihi bilincin \u015fahs\u0131nda tezah\u00fcr etmesi ve bunun toplumsal bir ortamda somutla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bir siyasi hareketin lideri olan Tiro\u2019yu, 19. y\u00fczy\u0131l son \u00e7eyre\u011finde ya\u015fayan atalar\u0131n\u0131n o d\u00f6nemki terc\u00fcbelerinin fark\u0131nda bir birey olmas\u0131 kadar, sahip oldu\u011fu bireysel bilgi donan\u0131m ve alg\u0131s\u0131yla da de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn. Ancak Tiro\u2019nun bu siyasi hareketi geli\u015ftirmesinde \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bu hususlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, A\u00e7e vatan\u0131nda tarihsel olarak tevar\u00fcs etmi\u015f siyasi varl\u0131k ve bilincin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 farkl\u0131 bir \u015fekilde de\u011ferlendirmek de m\u00fcmk\u00fcn. Ni\u00e7in b\u00f6yle bir ayr\u0131ma ihtiya\u00e7 oldu\u011funu hemen s\u00f6yleyelim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hasan di Tiro\u2019nun bir siyasi hareketin lideri olarak sergilemi\u015f oldu\u011fu eylem, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki onu, tarihin derinliklerinde ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klarla ilintilendirmektedir. Bu anlamda, Tiro 1970\u2019li y\u0131llarda geli\u015ftirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131yla, A\u00e7e tarihi s\u00fcre\u00e7lerinin o d\u00f6nem i\u00e7in hem canl\u0131 bir kayna\u011f\u0131, hem de bu tarihi s\u00fcre\u00e7lerin o d\u00f6nemki liderlerinden biriydi. Buna il\u00e2ve olarak, Tiro, bu siyasi bilinci hareketin fiziki yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde yer alanlara, bu hareketi \u015fu veya bu \u015fekilde takip eden geni\u015f toplum kesimlere ve daha sonraki nesle aktar\u0131lmas\u0131nda bir arac\u0131 i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunu s\u00f6ylerken, bir \u015fiddet e\u011filiminden bahsetmiyoruz. Aksine Tiro hareketinin do\u011fas\u0131nda var olan bir tarih ve siyasi bilin\u00e7lenme s\u00fcrecine g\u00f6nderme yap\u0131yoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada \u015fu soruyu sormak gerekir: Hasan di Tiro bir tarih\u00e7i miydi? Cevab\u0131m\u0131z hay\u0131r. Olmas\u0131 da gerekmiyor zaten. Kald\u0131 ki, Tiro profesyonel anlamda k\u00f6keni itibar\u0131yla tarih\u00e7i de\u011fil. Bununla birlikte, siyaset bilimi \u00f6\u011frenimi g\u00f6rm\u00fc\u015f olmas\u0131ndan hareketle, daha ilk kertede onun tarihle ilgilendi\u011fine ku\u015fku yok.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kald\u0131 ki, 1930\u2019lu y\u0131llarda i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 e\u011fitim s\u00fcreci ve bu s\u00fcreci y\u00f6nlendiren siyasi ve entelekt\u00fcel kadrolar\u0131n 19. y\u00fczy\u0131l m\u00fccadelesini y\u00fcr\u00fcten zihniyetin devam ettiricileri olmas\u0131 Tiro\u2019yu, s\u00fcbjektif anlamda de\u011ferlendirilmeye a\u00e7\u0131k olan sadece aile ba\u011flar\u0131yla de\u011fil, entelekt\u00fcel olarak da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ak\u0131m\u0131n i\u00e7inde yer almas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Bu \u00e7er\u00e7evede, profesyonel bir tarih\u00e7i de\u011fil, ancak i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 toplumun tarihini yakinen tan\u0131k olan ve bunu kavramsalla\u015fma s\u00fcreci ger\u00e7ekle\u015ftiren bir ki\u015fiydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00f6yle bir bireysel ge\u00e7mi\u015fi olan Tiro\u2019nun yak\u0131n arkada\u015flar\u0131n\u0131n ve yeti\u015ftirdi\u011fi gen\u00e7lerin, sahada m\u00fccadelenin oda\u011f\u0131nda yer alm\u0131\u015f insanlar\u0131n tarih bilinci noktas\u0131nda gayet donan\u0131ml\u0131 ve gayet bilin\u00e7li olduklar\u0131na \u015fahit olunur. Bu durumda, e\u011fitim kurumlar\u0131nda siyaset bilimi, tarih, antropoloji, sosyoloji gibi sosyal bilimler \u2018standardizasyonundan\u2019 ge\u00e7memenin, bireyde ve toplumda tarih bilinci olu\u015fmamas\u0131na ve tarihin ak\u0131\u015f\u0131na uyan bir tav\u0131r ve eylem y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131mamas\u0131na engel olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte, Tiro 4 Aral\u0131k 1976\u2019da ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 hareketini bir e\u011fitim yap\u0131lanmas\u0131 ve bilin\u00e7lenme eylemi olarak ortaya koydu\u011funu kan\u0131tlarcas\u0131na, Tiro Da\u011flar\u0131\u2019ndaki s\u00fcreci \u2018\u00fcniversite\u2019 diye adland\u0131r\u0131r. Bu s\u00fcreci, sloganlarla de\u011fil aksine, tarih, sosyoloji, siyaset bilimi gibi sosyal bilim konular\u0131nda ele al\u0131nmay\u0131 bekleyen eserlerle zenginle\u015ftiren bir liderdir Hasan di Tiro.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mek\u00e2n\u0131 cennet olsun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 04.12.2017 4 Aral\u0131k, Hasan di Tiro\u2019nun bundan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2200,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,6],"tags":[],"class_list":["post-2199","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ace","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2199","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2199"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2199\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2201,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2199\/revisions\/2201"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2199"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2199"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2199"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}