Bir s\u00fcredir \u20181 Malezya Kalk\u0131nma Fonu\u2019 (1MDB) usuls\u00fczl\u00fckleriyle \u00e7alkalanan Malezya\u2019da iktidar\u0131n b\u00fcy\u00fck orta\u011f\u0131 Birle\u015fik Ulusal Malay Organizasyonu (UMNO) i\u00e7inde ya\u015fanan kopmalar\u0131n ard\u0131ndan, \u2018Malezya Yerli Birlik Partisi\u2019nin (Parti Pribumi Bersatu Malaysia -Bersatu) kurulmas\u0131yla siyaset yeni bir evreye ta\u015f\u0131nd\u0131. 9 A\u011fustos\u2019da \u0130\u00e7i\u015fleri\u2019ne yap\u0131lan ba\u015fvuruyla siyasi hayata \u2018merhaba\u2019 diyen yeni parti, \u2018etnik Malay\u2019 siyasi partisi olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yor. Partinin gelen ba\u015fkan\u0131 ise, 1MDB usuls\u00fczl\u00fcklerinin konu oldu\u011fu soru\u015fturma ve ara\u015ft\u0131rmalar s\u00fcrecinde, UMNO i\u00e7inde sesi giderek g\u00fcr \u00e7\u0131kan ve UMNO genel ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131, Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Milli E\u011fitim Bakan\u0131 g\u00f6revleri gibi \u00e7ok \u00f6nemli yetkilerle donanm\u0131\u015f Muhyiddin Yasin. Partinin \u00e7\u0131k\u0131\u015f nedeni kadar, temel ilkeleri ve hedefi ba\u011flam\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fler ve ele\u015ftiriler daha ilk g\u00fcnden g\u00fcndeme gelmeye ba\u015flad\u0131.\u00a0 UMNO i\u00e7erisinde \u00f6nemli bir k\u0131r\u0131lma olarak de\u011ferlendirilebilecek bu geli\u015fmeyi, yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre \u00f6nce Malezya \u0130slam Partisi (PAS) i\u00e7erisinde ya\u015fanan k\u0131r\u0131lmayla \u015fu veya bu \u015fekilde ili\u015fkilendirmek m\u00fcmk\u00fcn. Ancak bu yaz\u0131da yeni kurulan \u2018etnik Malay\u2019 partisi ba\u011flam\u0131nda Malezya siyasetindeki geli\u015fmelere de\u011finmekte fayda var.<\/p>\n
Dr. Mahathir Muhammed: Partinin fikir babas\u0131<\/strong><\/p>\n Yeni partinin g\u00fcndeme gelmesinde hi\u00e7 ku\u015fku en b\u00fcy\u00fck amil, kimi \u00e7evrelerce \u00fclkenin modern tarihindeki en b\u00fcy\u00fck yolsuzluk hadisesi kabul edilen 1MDB oldu. Her ne kadar, \u00fclkedeki \u2018yolsuzlukla m\u00fccadele kurumu\u2019, \u2018ba\u015f savc\u0131l\u0131k\u2019 gibi \u00e7e\u015fitli yasal kurumlar\u0131n yolsuzlukla ilgili soru\u015fturmalar\u0131 sonras\u0131nda fonun kurucusu ve bir d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten ba\u015fkan\u0131 Ba\u015fbakan Necib bin Rezak\u2019\u0131n usuls\u00fczl\u00fck yapt\u0131\u011f\u0131na dair \u2018herhangi bir veri olmad\u0131\u011f\u0131\u2019 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olsa da, muhalefet \u00e7evreleri ve akabinde eski Ba\u015fbakanlardan Dr. Mahathir Muhammed\u2019in konuyla ilgili tart\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrekli g\u00fcndeme ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck rol\u00fc bulunuyor. Dr. Mahathir\u2019in bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn muhalefetle benzerlik g\u00f6stermesi ve hatta baz\u0131 g\u00f6sterilerde ve toplant\u0131larda muhalefetin \u00f6nde gelen isimleriyle birlikte yer almas\u0131 UMNO cephesinde \u2018ihanet\u2019 olarak de\u011ferlendirildi. Kurt politikac\u0131 Dr. Mahathir ise, nas\u0131l 2003 y\u0131l\u0131nda Ahmed Badavi\u2019yi ba\u015fbakanl\u0131\u011fa ta\u015f\u0131y\u0131p ve ard\u0131ndan 2009\u2019da onun yerine Necib bin Rezak\u2019\u0131 ba\u015fbakanl\u0131\u011fa getirmede \u2018mahir\u2019 bir politika izlediyse \u015fimdi de, Necib bin Rezak\u2019\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc dayanaklar nedeniyle yerinden etmek istiyor. Bu ba\u011flamda, muhalif siyasiler gibi ya da onlardan daha da a\u011f\u0131r bir \u015fekilde Ba\u015fbakan Necib bin Rezak\u2019\u0131 ele\u015ftirmekten geri kalm\u0131yor. Ba\u015fbakan Necib bin Rezak, UMNO i\u00e7 dengeleri harekete ge\u00e7irilerek koltu\u011fundan edilemedi\u011finde \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc UMNO\u2019yu bir iki y\u0131l i\u00e7inde yap\u0131laca\u011f\u0131 beklenen genel se\u00e7imlerde oy kayb\u0131na u\u011fratarak yerinden etmek i\u00e7in yeni parti fikrini ortaya atan da Dr. Mahathir.<\/p>\n Muhalefet ve Baz\u0131 UMNO mensuplar\u0131nda hedef birli\u011fi<\/strong><\/p>\n Ba\u015fbakan\u2019\u0131 hedef alma noktas\u0131nda, UMNO \u00fcyeleri ve muhalefetin yan yana bulunmas\u0131 Malay siyasetinde yeni bir unsur olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Muhalefet \u00e7evreleri, Dr. Mahathir ve UMNO i\u00e7erisindeki baz\u0131 gruplar\u0131n Ba\u015fbakan Necib bin Rezak\u2019tan \u2018kurtulmak\u2019 istemelerinin nedeni farkl\u0131 olsa da, ayn\u0131 hedefte birle\u015fiyorlar. Muhalefet, 57 y\u0131ld\u0131r \u00fclkeyi y\u00f6neten UMNO iktidar\u0131na son vermek istiyor. Dr. Mahathir ve UMNO i\u00e7erisinde onunla birlikte hareket edenlerse, 2018\u2019de yap\u0131lmas\u0131 beklenen 14. genel se\u00e7imlerde, hi\u00e7 olmad\u0131k \u2018yolsuzluklara\u2019 ad\u0131 kar\u0131\u015fan bu Ba\u015fbakan\u2019la UMNO\u2019nun kazanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 arg\u00fcman\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyor. Yani, muhalefet \u00fclkenin k\u00f6t\u00fc y\u00f6netildi\u011fini ileri s\u00fcrerek \u2018do\u011fal olarak\u2019 iktidar arzusuyla hareket ederken; Dr. Mahathir de, bir UMNO \u00fcyesi olarak \u2018do\u011fal olarak\u2019 partisinin gelece\u011finden kayg\u0131 duyuyor. Bununla birlikte, muhalefet ve Dr. Mahathir\u2019in ideolojik bir benzerlikten veya hareket noktas\u0131ndan biraraya geldi\u011fini ileri s\u00fcrmek g\u00fc\u00e7. Dr. Mahathir ele\u015ftirileriyle Ba\u015fbakan\u0131 k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 bir y\u00f6ntem olarak s\u00fcrd\u00fcrse de, Ba\u015fbakan Necib bin Rezak da arzu edilen kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc ver\/e\/miyor. Bu durum, Dr. Mahathir\u2019in Ba\u015fbakan\u0131 giderek daha a\u011f\u0131r bir \u2018bombard\u0131mana\u2019 tutmas\u0131na yol a\u00e7arken, UMNO i\u00e7inden Ba\u015fbakan ad\u0131na ba\u015fkalar\u0131 \u00f6nc\u00fc rol\u00fc oynayarak Ba\u015fbakan\u0131 savunmak zorunda kal\u0131yor. Asl\u0131nda Ba\u015fbakan Necib bin Rezak\u2019\u0131n cevap ver\/e\/memesinin ard\u0131nda siyaset yapma bi\u00e7iminden \u00f6te, ki\u015fisel \u00f6zelli\u011fi g\u00fcndeme getirilmesi gerekir. Bu anlamda, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n, Malezya siyasetinde karizmatik lider \u00f6rne\u011fi olarak g\u00f6sterilebilecek Dr. Mahathir ve bir d\u00f6nem onun yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f olan Enver \u0130brahim\u2019le k\u0131yaslanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu tespite, \u00fclkenin \u00f6nde gelen bir medya kurulu\u015funun ba\u015f\u0131ndaki ki\u015fiyle yapt\u0131\u011f\u0131m bir sohbet s\u0131ras\u0131nda \u201cBa\u015fbakan\u0131m\u0131z kendine y\u00f6neltilen iddialar\u0131 bast\u0131ram\u0131yor\u201d ba\u011flam\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131m cevapta da rastlam\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n UMNO Hiyerar\u015fisi a\u015f\u0131lamad\u0131<\/strong><\/p>\n Bu s\u00fcre\u00e7te, \u00f6zellikle 2015 y\u0131l\u0131nda gecikmeli olarak yap\u0131lan UMNO y\u0131ll\u0131k genel kurul toplant\u0131s\u0131nda Dr. Mahathir\u2019in hedefi parti i\u00e7 mekanizmas\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irerek Ba\u015fbakan\u2019\u0131 istifaya zorlamak ve yerine ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan birini ve de tabii ki, parti hiyerar\u015fisi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Muhyiddin Yasin\u2019in gelmesinin yolunu a\u00e7makt\u0131. Ancak partinin son derece hiyerar\u015fik yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 \u2018delip\u2019 genel kurulda delegelerin \u00f6n\u00fcnde hitap etme imk\u00e2n\u0131 bulamayan muhalefet grubu kendi imk\u00e2nlar\u0131yla alternatif toplant\u0131lar tertip ederek seslerini duyurmak istedi. Dolay\u0131s\u0131yla ne o s\u00fcre\u00e7te ne de sonras\u0131nda parti genel ba\u015fkan\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi gibi bir hadise ya\u015fanmad\u0131. Bunda bir kez daha Malezya siyasetinde ba\u015f akt\u00f6r rol\u00fcndeki UMNO\u2019nun genel ba\u015fkan\u0131 h\u00fcviyetini de ta\u015f\u0131yan Ba\u015fbakan\u2019\u0131n geleneksel olarak kurgulanm\u0131\u015f partiyi \u2018y\u00f6netme bi\u00e7imi\u2019nin etkin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yani, karar mekanizmalar\u0131n\u0131n hiyerar\u015fik olarak i\u015fledi\u011fi parti yap\u0131s\u0131, parti kadrolar\u0131 ve t\u00fcm te\u015fkilatlarda \u2018maddi\u2019 ili\u015fkileri de belirleyecek \u015fekilde Ba\u015fbakan\u2019\u0131n iki duda\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kan s\u00f6zlerle belirleniyor. Parti i\u00e7inde ele\u015ftirilere bir kez ba\u015flam\u0131\u015f olan Muhyiddin Yasin gibi, Kedah Eyaleti eski Ba\u015fbakan\u0131 Muhkriz Mahathir, parti genel ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan ve Sabah Eyaleti\u2019nde son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyaset\u00e7i olan \u015eafii Abdal da y\u00f6netimdeki g\u00f6revlerinden ve de partiden ihra\u00e7 edildiler. \u2018Emekli\u2019 siyaset\u00e7i olsa da UMNO \u00fcyeli\u011fi devam eden Dr. Mahathir de ge\u00e7en \u015eubat ay\u0131nda UMNO \u00fcyeli\u011finden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Yeni Parti \u00c7\u00f6z\u00fcm m\u00fc?<\/strong><\/p>\n 9 A\u011fustos\u2019da \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 birime parti kurulu\u015f dilek\u00e7isini veren isim \u2018yetmi\u015f\u2019 ya\u015f\u0131ndaki Muhyiddin Yasin, ayn\u0131 zamanda partinin genel ba\u015fkan\u0131. Parti genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getirilmesinin genelde M\u00fcsl\u00fcman Malay siyasetinde, \u00f6zelde ise UMNO i\u00e7erisinde geni\u015f kitleleri birle\u015ftirebilecek siyaset\u00e7i \u2018k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u2019 bir g\u00f6stergesidir. \u00d6yle ki, kimi \u00e7evreler, yeni partinin kurulu\u015funu kamuoyuyla payla\u015fan eski ba\u015fbakanlardan Dr. Mahathir Muhammed\u2019in partinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ebilece\u011fi yolundaki s\u00f6ylenti d\u00fczeyinde de olsa yakla\u015f\u0131mlar\u0131, nihayetinde yetkin M\u00fcsl\u00fcman-Malay siyaset\u00e7i s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na dolayl\u0131 bir g\u00f6ndermeden ba\u015fka bir anlam ifade etmiyor.<\/p>\n Bersatu, yani \u2018Birlik\u2019 anlam\u0131na gelen yeni parti ile birlikten kastedilen \u2018M\u00fcsl\u00fcman-Malay\u2019 se\u00e7menler. Bu noktada yeni partinin karakteristik \u00f6zelli\u011fi, partinin \u00f6nde gelen kurucu fig\u00fcrlerinin ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 UMNO\u2019yla benzerli\u011fi dikkat \u00e7ekiyor. Burada \u015fu hususa dikkat \u00e7ekmekte fayda var. Malezya siyasetine ve toplum yap\u0131s\u0131na yabanc\u0131 olanlar\u0131n veya y\u00fczeysel \u2018g\u00f6zlemlerle\u2019 yetinenlerin, bu toplumun Malay-\u00c7in-Hintli ba\u015fta olmak \u00fczere say\u0131s\u0131 on be\u015fi bulan temel etnik yap\u0131lar\u0131n\u0131n ve \u00fclkenin sergiledi\u011fi \u2018ekonomik kalk\u0131nma\u2019 ba\u011flam\u0131n\u0131n da katk\u0131s\u0131yla \u2018etnik \u00e7o\u011fulculu\u011fun\u2019 pozitif bir ba\u011flama oturtuldu\u011fu ve t\u00fcm Malezya halk\u0131n\u0131n, i\u00e7 i\u00e7e huzur i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc bir alg\u0131ya neden oluyor. Ancak ger\u00e7ekte, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde \u015fekillendirilen \u2018par\u00e7al\u0131\u2019 toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131ndaki en temel devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 yani bu par\u00e7al\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u2018etnik ayr\u0131m\u2019 \u00fczerine kurulan siyasi partilerde bulmak m\u00fcmk\u00fcn. Bu ba\u011flamda, \u2018ulus-devlet\u2019 gibi olduk\u00e7a ideal bir siyasi kavram\u0131n toplumun genelinde g\u00f6rmek bir yana, varolu\u015f temellerini kendi etnik yap\u0131lar\u0131na dayand\u0131ran siyasi partiler, bizatihi bu ideal kavram\u0131n somut bir ve\u00e7hesinin yans\u0131mas\u0131na mani oluyor. Bu nedenle, bir d\u00f6nem kendisi de UMNO i\u00e7inde bakanl\u0131k d\u00fczeyinde yer alm\u0131\u015f olan avukat Zaid \u0130brahim yeni parti i\u00e7inde yer almama nedenini, Birlik partisinin de UMNO\u2019nun izinden gidece\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne dayand\u0131r\u0131yor. Bu noktada yeni partinin hedefinde UMNO\u2019nun geleneksel oy kitlesini olu\u015fturan ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak k\u0131rsalda ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcman Malay kitlesi bulunuyor. Kimi \u00e7evrelerin, yeni partinin sa\u011flam bir ideolojik temele oturmad\u0131\u011f\u0131 yolundaki ele\u015ftirisi de son derece hakl\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc partinin hedefinde, \u00f6rne\u011fin UMNO\u2019dan \u2018at\u0131lan\u2019 Enver \u0130brahim\u2019in Malezya siyasetine 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana \u2018reform\u2019 kavram\u0131n\u0131 ve i\u00e7eri\u011fini dolduracak siyasetine benzer bir yap\u0131la\u015fma mevcut de\u011fil.<\/p>\n Bir d\u00f6nem ba\u015fbakanl\u0131k yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f Musa Hitam\u2019\u0131n, \u201cMalezya bir zamanlar\u0131n Filipinleri olmaya do\u011fru gidiyor\u201d demesi veya on y\u0131llarca \u00fclke ekonomisini y\u00f6neten \u00f6nemli beyinlerden biri Tengku Rezali Hamza\u2019n\u0131n, \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan bu yana \u00fclke bu kadar olumsuz bir d\u00f6nem ya\u015famad\u0131\u201d s\u00f6ylemi acil bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc gerekli k\u0131l\u0131yor. Ancak yeni partinin bu \u2018\u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc\u2019 ne kadar sa\u011flay\u0131p sa\u011flayamayaca\u011f\u0131n\u0131 zaman g\u00f6sterecek.<\/p>\n