Mehmet \u00d6zay \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a006.02.2017<\/p>\n
ABD yeni y\u00f6netiminin Savunma Bakan\u0131 James Mattis, ilk \u00f6nemli ziyaretini ge\u00e7en hafta Asya-Pasifik\u2019e yapt\u0131. Bakan Mattis\u2019in bu ziyaretinin G\u00fcney Kore ve Japonya\u2019ya yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ku\u015fkusuz ki, ABD y\u00f6netiminde g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131n gene en \u00f6n s\u0131rada yer ald\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Bu ziyaret, bir anlamda ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n daha \u00f6nce sarf etti\u011fi baz\u0131 s\u00f6ylemlere ra\u011fmen, taraflar aras\u0131nda g\u00fcvenlik konusunun ge\u00e7en y\u0131l kald\u0131\u011f\u0131 noktadan devam edece\u011fini ortaya koyuyor. Bakan Mattis\u2019in \u00f6nce Seul ard\u0131ndan Tokyo\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde g\u00fcvenlik ittifak\u0131n\u0131n devam\u0131 konusunda verdi\u011fi g\u00fcvence iki \u00fclke y\u00f6netimince memnuniyetle kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 gibi, ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nemseyen di\u011fer \u00fclkelerde de olumlu yank\u0131 buldu\u011funa ku\u015fku yok.<\/p>\n
Kuzey Kore\u2019nin tehditleri<\/strong><\/p>\n Bu \u00e7er\u00e7evede, Kuzey Kore\u2019nin n\u00fckleer f\u00fcze denemeleriyle b\u00f6lge \u00fclkeleri i\u00e7in g\u00fcvenlik tehdidi olu\u015fturmaya devam etmesi, \u00c7in y\u00f6netiminin Do\u011fu ve G\u00fcney \u00c7in Denizleri\u2019nin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde hak iddialar\u0131ndan geri ad\u0131m atma y\u00f6n\u00fcnde herhangi bir ciddi emare g\u00f6stermemesi, ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki G\u00fcney Kore ve \u00f6zellikle Japonya gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fcttefikleriyle bu konuyu \u00f6ncelikli olarak ele almas\u0131nda temel nedenleri olu\u015fturuyor. Bununla birlikte, ABD\u2019de yeni y\u00f6netimin bir s\u00fcredir k\u00fcresel kamuoyuna vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u2018i\u00e7e kapanmac\u0131\u2019 yakla\u015f\u0131mlara ra\u011fmen, Asya-Pasifik b\u00f6lgesindeki bu ilk ziyaretinin nedenlerini ABD kamuoyuna a\u00e7\u0131klama konusunda pek de zorlanmayacakt\u0131r. Bu anlamda, b\u00f6lgedeki mevcut g\u00fcvenlik sorununun ABD\u2019yi ve ABD halk\u0131n\u0131 da yak\u0131ndan ilgilendirdi\u011fine ku\u015fku yok. \u00d6yle ki, Kuzey Kore\u2019nin n\u00fckleer f\u00fcze denemeleri etki alan\u0131 birincil derecede G\u00fcney Kore ve Japonya\u2019y\u0131 hedef alm\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fckse de, Kuzey Kore liderinin defaatle dile getirdi\u011fi tehditler dikkate al\u0131nacak olursa, a\u00e7\u0131k\u00e7a hedefte Amerikan\u2019\u0131n da oldu\u011fu ortada.<\/p>\n G\u00fcvenlik i\u015fbirli\u011fi devam edecek<\/strong><\/p>\n Bu \u00e7er\u00e7evede Bakan Mattis\u2019in, \u201cT\u0131pk\u0131 d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de iki \u00fclkeyle g\u00fcvenlik anla\u015fmalar\u0131n\u0131n ge\u00e7erlilidir\u201d \u015feklinde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin \u00f6zeti mahiyetindeydi. Bakan\u0131n yukar\u0131da dile getirilen a\u00e7\u0131klamas\u0131, Kuzey Kore y\u00f6netiminin bir s\u00fcredir ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi n\u00fckleer f\u00fcze denemelerine yak\u0131nda k\u0131talararas\u0131 denemelerle devam edece\u011fi ve \u00c7in\u2019in ise, Do\u011fu ve G\u00fcney \u00c7in Denizi\u2019ndeki teritoryal hak iddialar\u0131ndan geri ad\u0131m atmayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131na bir yan\u0131t te\u015fkil geliyor. Bu geli\u015fme hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Donald Trump\u2019\u0131n se\u00e7im kampanyas\u0131 ve sonras\u0131nda iki \u00fclke savunma i\u015fbirli\u011finde maliyetlerin payla\u015f\u0131lmas\u0131 vurgusunun rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131masa da, Savunma Bakan\u0131\u2019n\u0131n a\u011fz\u0131ndan ittifak s\u00fcrecinin devam\u0131 son derece \u00f6nemli bir geli\u015fmeydi.<\/p>\n Bununla birlikte, Bakan Mattis\u2019in bu iki ziyaretinde Tokyo aya\u011f\u0131, iki \u00fclke aras\u0131nda son d\u00f6nemdeki geli\u015fmelerin bir s\u00fcre\u00e7te ilerlemekte oldu\u011funu ortaya koyuyor. Japonya Ba\u015fbakan\u0131\u2019n\u0131n, \u00f6zellikle Trans Pasifik \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131 (TPPA) konusunda do\u011fan belirsizlik ve g\u00fcvensizlik ortam\u0131n\u0131 gidermeye y\u00f6nelik olarak se\u00e7imlerden hemen sonra Washington\u2019da Donald Trump\u2019la iki saatlik g\u00f6r\u00fc\u015fmesi hat\u0131rlanacakt\u0131r. Ba\u015fbakan Abe, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki hafta da, yine Washington\u2019da Trump ile bir kez daha g\u00f6r\u00fc\u015fecek.<\/p>\n Asya-Pasifik\u2019de Trump tedirginli\u011fi<\/strong><\/p>\n Savunma Bakan\u0131 Mattis\u2019in Tokyo ziyareti, Abe\u2019nin ilk ve ikinci ziyaretleri aras\u0131nda bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck sa\u011flamaya ve iki lider aras\u0131ndaki bulu\u015fmay\u0131 birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131rmay\u0131 ve anlamla\u015ft\u0131rmaya d\u00f6n\u00fck bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor. Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Mattis\u2019in ziyareti, ikinci Trump-Abe g\u00f6r\u00fc\u015fmesi \u00f6ncesinde iki \u00fclke aras\u0131nda ili\u015fkilerin hangi alanlarda derlenip toparlanabilece\u011fini belirlemeye y\u00f6nelikti. Ayr\u0131ca, Savunma Bakan\u0131\u2019n\u0131n ziyaretinin, \u2018Trump \u015fokunun\u2019 atlat\u0131lmas\u0131na ve ba\u015fta G\u00fcney Kore ve Japonya kamuoylar\u0131 ile belki de b\u00f6lgedeki t\u00fcm ilgili \u00fclkelere olumlu bir mesaj verilmesi gibi psikolojik bir boyutunu da hafife almamak gerekir. Mattis\u2019in Tokyo\u2019daki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine biraz daha detaytan bak\u0131labilir.<\/p>\n Savunma bakan\u0131n\u0131n, Ba\u015fbakan \u015einzo Abe ve D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Tomomi Inada\u2019yla g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde ABD\u2019nin \u2018d\u0131\u015f tehditler\u2019 kar\u015f\u0131s\u0131nda Japonya\u2019n\u0131n ulusal savunmas\u0131na deste\u011finin s\u00fcrece\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u00f6nemli bir geli\u015fmeydi. Bu noktada, Bakan Mattis, iki \u00fclke aras\u0131ndaki ortak savunma anla\u015fmas\u0131n\u0131n 5. Maddesi\u2019ne atfen, \u201cBir y\u0131l \u00f6nce, be\u015f y\u0131l \u00f6nce oldu\u011fu gibi, bundan on y\u0131l sonra da ge\u00e7erlili\u011fini koruyacakt\u0131r.\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 Japon y\u00f6neticilerin y\u00fcre\u011fine su serpi\u015f olmal\u0131. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck Do\u011fu \u00c7in Denizi\u2019nde \u00c7in\u2019le ya\u015fanan adalar krizi de bu madde kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi Japonya nezdinde memnuniyeti bir kat daha art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki askeri varl\u0131\u011f\u0131 <\/strong><\/p>\n \u00d6te yandan, Japonya\u2019n\u0131n savunmas\u0131 i\u00e7in bug\u00fcne kadar ABD\u2019nin y\u00fcklendi\u011fi \u2018mali k\u00fclfetin\u2019 ne kadar\u0131n\u0131n Tokyo y\u00f6netimince kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131na dair bir bilgi mevcut de\u011fil. Ancak b\u00f6lgedeki ABD askeri varl\u0131\u011f\u0131 salt \u2018gider hanesiyle\u2019 de ilintili bir husus de\u011fil. Bu g\u00fcvenlik a\u011f\u0131 ya da ku\u015fa\u011f\u0131 sayesindedir ki, ABD ilgili \u00fclkelerde siyasi rejimleri kendilerine \u2018ittifak\u2019 k\u0131ld\u0131klar\u0131 gibi, ABD\u2019li \u015firketler vas\u0131tas\u0131yla ekonomilerini canland\u0131racak yat\u0131r\u0131mlara kap\u0131 aralad\u0131lar. Dolay\u0131s\u0131yla, Trump\u2019\u0131n daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131, ABD\u2019nin askeri varl\u0131\u011f\u0131 sanki b\u00f6lgeden \u00e7ekilecekmi\u015f gibi alg\u0131lanm\u0131\u015f olsa da, bunun pratikte sorunlar yuma\u011f\u0131 haline gelecek bir politika oldu\u011funa ku\u015fku yok. Bu nedenle, G\u00fcney Kore ve Japonya y\u00f6netimleri, ABD destekli savunma s\u00fcre\u00e7lerini tek ba\u015flar\u0131na ne kadar s\u00fcrd\u00fcrebilecekleri sorusu orta ve uzun vadede kayda de\u011fer b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edecektir.<\/p>\n \u0130li\u015fkilerin ekonomik boyutu<\/strong><\/p>\n Ba\u015fkan Trump\u2019\u0131n ABD\u2019yi TPPA\u2019dan \u00e7ekti\u011fi hat\u0131rlanacak olursa, Japonya ba\u015fbakan\u0131 Abe\u2019nin ABD\u2019deki se\u00e7im sonras\u0131nda gerek b\u00f6lge \u00fclkeleriyle alternatif ticari anla\u015fmalar ve birliktelikler olu\u015fturulmas\u0131 konusundaki niyeti hala g\u00fcndemde bir olas\u0131l\u0131k olarak yerini koruyor.<\/p>\n \u00d6te yandan, ikili ticari ili\u015fkiler noktas\u0131nda Trump\u2019\u0131n Japon otomotiv sekt\u00f6r\u00fc ba\u015fta olmak \u00fczere iki \u00fclke ticari ve yat\u0131r\u0131m ili\u015fkilerini ABD menfaatlerine d\u00f6n\u00fck olarak yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irme karar\u0131n\u0131n prati\u011fe nas\u0131l yans\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 biraz daha bekleyip g\u00f6rmek gerekecek. Ba\u015fbakan Abe\u2019nin bu hafta Trump\u2019la yapaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fme bu s\u00fcrece dair ipu\u00e7lar\u0131 verecektir. Kald\u0131 ki, Abe\u2019nin ge\u00e7en hafta otomotiv sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc ismi Toyota\u2019n\u0131n ba\u015fkan\u0131 Akio Toyoda ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi, ABD ziyaretine haz\u0131rl\u0131k anlam\u0131 ta\u015f\u0131yordu. \u00d6te yandan, Toyota ba\u015fkan\u0131n\u0131n gelecek be\u015f y\u0131ll\u0131k s\u00fcre zarf\u0131nda ABD\u2019ye on milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m yap\u0131laca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ge\u00e7en ay yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama, Trump y\u00f6netimine g\u00f6nderilen \u00f6nemli bir mesajd\u0131.<\/p>\n ABD\u2019nin Asya-Pasifik\u2019teki yeni rol\u00fc<\/strong><\/p>\n Japonya h\u00fck\u00fcmetinin hem Trans Pasifik \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131 (TPPA) hem de ulusal ve b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik konusunda ABD ile bu denli yak\u0131n temasta bulunma arzusu, en basit ifadesiyle 1945 sonras\u0131 olu\u015fan d\u00fcnya sistemi al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam ettirilmesinden kaynaklan\u0131yor. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturan da ABD\u2019nin bizatihi kendisi. 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda \u00f6nce Sovyet Rusya ard\u0131ndan Kom\u00fcnist \u00c7in ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde de Endonezya ve Hindistan\u2019\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi \u2018Ba\u011flant\u0131s\u0131zlar\u2019 giri\u015fimi kar\u015f\u0131s\u0131nda rol alan ve b\u00f6lgeye rol bi\u00e7en ABD y\u00f6netimi hem ekonomi modelleri hem g\u00fcvenlik \u00e7emberi olgular\u0131yla b\u00f6lgede kayda de\u011fer bir yer edindi. ABD y\u00f6netimlerinin b\u00f6lgeyle ilgili belki de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 tek unsur \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde ne\u015fet eden diktat\u00f6ryal rejimler, ajandas\u0131nda demokratikle\u015fmeyi rafa kald\u0131ran devletler, insan haklar\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131na kulak asmayan h\u00fck\u00fcmetlerdi. Ancak zaten Lee Kuan Yew, Dr. Mahathir Muhammed gibi liderlerin bizatihi g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 Asyal\u0131l\u0131k de\u011ferleri savunusu \u015feklinde \u2018hakl\u0131\u2019 bir gerek\u00e7eye dayand\u0131r\u0131larak Bat\u0131dan gelen ele\u015ftirilere pek de kulak as\u0131lm\u0131yordu.<\/p>\n Japonya-ABD ili\u015fkilerinin gelece\u011fi<\/strong><\/p>\n Ancak durum bu kadar da basit de\u011fil. 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n yeniden olu\u015fan k\u00fcresel dengeleri i\u00e7erisinde ma\u011flup Japonya, galip ABD eliyle d\u00fcnya kapitalist sistemine eklemlendi. Bu \u00e7er\u00e7evede, Japonya hem ekonomik yap\u0131la\u015fmas\u0131 hem de piyasa d\u00fczeni ve t\u00fcketim toplumu \u00f6zellikleriyle b\u00f6lgede bir atardamar rol\u00fc \u00fcstlendi. \u00d6te yandan, Japonya\u2019n\u0131n askeri savunma sistemlerinin \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda rol almas\u0131na mani olunur ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir askeri varl\u0131\u011fa mahkum edilirken, asl\u0131nda ABD ile Japonya \u00f6yle kolay kolay a\u015f\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan s\u0131k\u0131 ba\u011flarla birbirine ba\u011flanm\u0131\u015f oldu. Japonya\u2019n\u0131n d\u0131\u015f tehditler kar\u015f\u0131s\u0131nda savunma hatt\u0131n\u0131 ABD garanti alt\u0131na al\u0131rken, Japonya\u2019da kurulan ekonomik sistem bu \u00fclkeyi, ABD merkezli kapitalist yap\u0131la\u015fman\u0131n Do\u011fu Asya\u2019daki temsilcisi olmak kadar, bir yandan da \u00fcreticisi ve t\u00fcketicisi konumuna getirdi. Temelde bu nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc, yeni ba\u015fkan Trump\u2019\u0131n ABD\u2019yi TPPA\u2019dan \u00e7ekmesi, savunma harcamalar\u0131nda kesenin a\u011fz\u0131n\u0131 kapayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmesi Japonya taraf\u0131nda so\u011fuk bir du\u015f etkisi yaratt\u0131.<\/p>\n \u00c7in fakt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/p>\n Japonya ve G\u00fcney Kore ba\u015fta olmak \u00fczere b\u00f6lgedeki di\u011fer baz\u0131 \u00fclkeleri de Amerikan\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na \u2018muhta\u00e7 k\u0131lan\u2019 unsurlardan \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir di\u011fer olgu ise, \u00c7in\u2019in b\u00f6lge \u00fclkelerine g\u00fcven vermeyen ve bu g\u00fcveni verebilece\u011fini ortaya koyan bir \u00e7aba i\u00e7inde oldu\u011funa tan\u0131k olunmamas\u0131d\u0131r. \u00c7in de 1980\u2019lerden ba\u015flayarak k\u00fcresel kapitalist sistemin gereklerine uyaca\u011f\u0131na s\u00f6z vermi\u015f olsa da, \u00c7in\u2019i bir model \u00fclke konumunda ele al\u0131nmas\u0131na sebep olacak sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve de y\u00f6netimsel program ve pratikleri bulunmuyor. Bu nedenledir ki, \u00f6rne\u011fin Endonezya ve Malezya gibi \u00fclke y\u00f6netimlerinin ekonomi ve yat\u0131r\u0131m ili\u015fkileri noktas\u0131nda \u00c7in\u2019le biraz fazla yak\u0131nla\u015fma e\u011filimi g\u00f6sterdi\u011finde, \u00fclke halklar\u0131 taraf\u0131ndan halen \u2018kom\u00fcnist\u2019 ideolojiyle an\u0131lan \u00c7in\u2019e teslimiyet olarak yorumlanabiliyor.<\/p>\n Bakan Mattis\u2019in Asya-Pasifik ziyareti, ABD yeni y\u00f6netiminin k\u00fcresel politikalara \u0131s\u0131nma evresinde bir \u00f6nceki y\u00f6netimin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden i\u015fleri ele almakta oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu s\u00fcrecin benzer ziyaretlerle olgunla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p olgunla\u015ft\u0131r\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 bekleyip g\u00f6rmek gerekiyor.<\/p>\n