Mehmet \u00d6zay \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 26.12.2016<\/p>\n
Bir A\u00e7e tsunami y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc daha. 26 Aral\u0131k 2004 tarihinde ger\u00e7ekle\u015fen 9.1 \u015fiddetindeki depremin ard\u0131ndan meydana gelen tsunaminin bu y\u0131l 12. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc. Her y\u0131l oldu\u011fu \u00fczere gelene\u011fi bozmayarak bu y\u0131l da tsunami sonras\u0131nda A\u00e7e\u2019de olan bitene dair baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri payla\u015fmaya devam ediyoruz.<\/p>\n
Bu y\u0131l tsunami, yakla\u015f\u0131k bir ay \u00f6nce Kuzey A\u00e7e\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen depremin etkisiyle, sanki bir \u2018hat\u0131rlatmaym\u0131\u015fcas\u0131na\u2019 farkl\u0131 bir atmosferde an\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Kuzay A\u00e7e\u2019deki depremin 6.5 gibi b\u00f6lge i\u00e7in g\u00f6rece ortalama kabul edilebilecek \u015fiddette olmas\u0131na ra\u011fmen, \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fc ge\u00e7mesi, yaral\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczlerle ifade edilmesi kadar, say\u0131s\u0131 85.000\u2019e varan ki\u015finin evsiz kalmas\u0131, ba\u015fta A\u00e7e\u2019de \u00a0ve genel itibar\u0131yla da Endonezya\u2019da do\u011fal afetlerle m\u00fccadele konusunda zaafiyetlerin yine g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmesine neden oldu. Tsunami gibi bir fel\u00e2keti ya\u015fam\u0131\u015f bir toplumun ve bu t\u00fcr do\u011fal fel\u00e2ketlerle m\u00fccadele konusunda hem maddi hem manevi anlamda ulusal ve uluslararas\u0131 kurumlar\u0131n \u00f6nemli deste\u011fini alm\u0131\u015f A\u00e7e y\u00f6netiminin, \u00fcniversitelerinin ve genel itibar\u0131yla toplumunun Kuzey A\u00e7e\u2019deki depremin yaralar\u0131n\u0131 sarma konusunda daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7aba sergilemi\u015f olmas\u0131 beklenirdi.<\/p>\n
Depremin zarar\u0131n\u0131n neredeyse ikinci g\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n nedenleri \u00fczerinde durulmal\u0131. Bir tar\u0131m b\u00f6lgesi olmas\u0131 hasebiyle iki veya istisnai bir \u015fekilde \u00fc\u00e7 katl\u0131 binalar d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131la\u015fman\u0131n olmamas\u0131; k\u0131r toplumu \u00f6zelli\u011fi sergilemesi nedeniyle geni\u015f aile ile akrabal\u0131k ili\u015fkilerinin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131; hem Eyalet ba\u015fkenti Banda A\u00e7e hem de kom\u015fu Kuzey Sumatra Eyaleti ba\u015fkenti ve Endonezya\u2019n\u0131n t\u00fcm imkanlar\u0131yla en b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerinden Medan\u2019a g\u00f6rece yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 gibi hususiyetlere ra\u011fmen, deprem sonras\u0131 ilk yard\u0131m kurtarma s\u00fcreci ile akabinde halk\u0131n ma\u011fduriyetinin giderilebilmesine y\u00f6nelik \u00e7abalardaki zaafiyet \u00f6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, tsunami tecr\u00fcbesi bu toplum i\u00e7erisinde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyabilmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n
Tsunamiden bu yana on iki y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen, yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en deprem sonras\u0131 geli\u015fmeler bile, A\u00e7e Eyalet y\u00f6netimi ve ilgili birimlerinin A\u00e7e toplumunu ku\u015fatacak politikalar sergilemekten uzak oldu\u011funu ortaya koyuyor. Bu durum, sadece tsunami de\u011fil, bu do\u011fal afetin \u00f6ncesinde sava\u015f ortam\u0131n\u0131 tecr\u00fcbe etmi\u015f bir toplumda her t\u00fcr\u00fcnde sorunlar\u0131 ele al\u0131\u015f bi\u00e7imi, \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretme ve prati\u011fe ge\u00e7irme konusunda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir yakla\u015f\u0131m\u0131n sergilenemedi\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n
Daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda da dile getirdi\u011fimiz \u00fczere, bir laboratuar olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan A\u00e7e\u2019de, \u2018resmi yap\u0131y\u0131\u2019 temsil eden kurumlar, \u00fcniversiteler kadar, sivil toplum \u00e7evrelerinin de kan\u0131ksanm\u0131\u015fl\u0131k halet-i ruhiyesine b\u00fcr\u00fcnd\u00fckleri g\u00f6zlemleniyor. K\u0131s\u0131r \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131, g\u00fcn\u00fc kurtarma y\u00f6n\u00fcnde pozisyon alma \u00e7abalar\u0131, bu toplumun uzun y\u0131llar \u2018birileriyle\u2019 olan sava\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7en on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcrede \u2018kendi i\u00e7ine\u2019 \u00e7evirdi\u011fine ve i\u00e7inde bir \u2018m\u00fccadeleye\u2019 konu oldu\u011funa i\u015faret ediyor. Ve A\u00e7eliler bu s\u00fcre\u00e7te, uzun s\u00fcre verdikleri \u2018m\u00fccadele\u2019nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de te\u015fkil edece\u011fi varsay\u0131lan yap\u0131sal de\u011fi\u015fiklikleri reddederek, kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fccadele verdikleri \u00fcst yap\u0131, yani merkezi y\u00f6netimin ve bu y\u00f6netim \u00e7ark\u0131n\u0131n ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131n bir manivelas\u0131 haline gelme gibi bir tehlike ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yalar.<\/p>\n
\u0130\u015f sadece bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 olsa, belki toplumun ba\u015fka kesimleri s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 yol bulmada bir alternatif olarak ortaya \u00e7\u0131kabilir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcr\u00fclebilecek. Ancak merkezi olu\u015fturan kurumsal yap\u0131lar A\u00e7e Eyaleti\u2019nde y\u00f6netim \u00fczerinde belirleyici olma edimlerini \u00e7e\u015fitli ara\u00e7larla ortaya koyuyor. Bu ba\u011flamda, 2017 y\u0131l\u0131 \u015eubat ay\u0131nda yap\u0131lacak yerel se\u00e7imlerde sadece A\u00e7e Eyaleti\u2019ne verilen bir hak olan \u2018yerel partilerin varl\u0131\u011f\u0131na\u2019 \u015fu veya bu \u015fekilde merkezde konu\u015flanan ulusal partilerin \u2018n\u00fcfuzu\u2019 s\u00f6z konusuyken, Eyalet\u2019te faaliyet g\u00f6steren \u2018devlet kurumlar\u0131n\u0131n\u2019 i\u015flerli\u011fi ve bu kurumlar\u0131n \u2018y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7leri\u2019 birer manip\u00fclatif ara\u00e7lar zincirinin halkalar\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor. Ya da tam tersi bir yakla\u015f\u0131mla, A\u00e7e siyasi eliti uzak ve yak\u0131n siyasi tarihinden dersler \u00e7\u0131kartmak ve yeni bir model geli\u015ftirmek yerine, merkezin \u00e7\u0131kar ili\u015fkileriyle \u00f6r\u00fcl\u00fc a\u011f\u0131nda, kendisine sunulan alandan olabildi\u011fince istifade etmeyi kendini k\u0131sa bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
\u00d6te yandan, merkezde te\u015fekk\u00fcl eden toplumsal ili\u015fkiler a\u011f\u0131 da, A\u00e7e\u2019de geni\u015f halk kesimlerini i\u00e7ine alacak bir yap\u0131la\u015fmay\u0131 sergiliyor. Bu noktada, A\u00e7e halk\u0131 kendi de\u011ferlerini \u00f6\u011frenme, yeniden \u00fcretme s\u00fcre\u00e7lerini hayata ge\u00e7irmek yerine, bundan bi-haber oldu\u011fu izlenimi vererek, e\u011fitim kurumlar\u0131ndan medya organlar\u0131na \u00e7e\u015fitli vas\u0131talarla merkezde \u00fcretilen k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 modern ya\u015fam unsurlar\u0131n\u0131 kendince sahiplenme yolunda ilerliyor.<\/p>\n
Tsunami \u00f6ncesinin sava\u015f ortam\u0131nda birincil ihtiya\u00e7 olarak hayatta kalma ve biyolojik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirme ile s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ya\u015fam s\u00fcren A\u00e7eliler, tsunamiden sonra do\u011fan potansiyeller i\u00e7inde tarih ve siyasal bilin\u00e7, entellekt\u00fcel donan\u0131m, dini-k\u00fclt\u00fcrel yeniden \u00fcretim, ekonomik kalk\u0131nmada alternatif ara\u00e7lar\u0131 olu\u015fturma gibi s\u00fcre\u00e7ler \u00fczerinde pek de kafa yormadan, emek harcamadan, enerji sarf etmeden k\u0131sa yoldan d\u00fcnyevili\u011fin ard\u0131na tak\u0131lma e\u011filimi sergiliyor. Sava\u015f ortam\u0131n\u0131n topluma biyolojik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme d\u0131\u015f\u0131nda bir olanak tan\u0131mazken, toplumsal de\u011fi\u015fimi engelleyen bir kapal\u0131l\u0131k da \u00fcreterek ad\u0131na \u2018de\u011ferler\u2019 denilen b\u00fct\u00fcn\u00fcn bir \u015fekilde \u2018dondurularak\u2019 da olsa yar\u0131na aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Ancak son on iki y\u0131l \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma s\u00fcre\u00e7lerinin sonuna kadar teneff\u00fcs edildi\u011fi bir ortamda A\u00e7eliler \u2018sosyo-dini ve k\u00fclt\u00fcrel\u2019 alanlardan \u2018ideallere\u2019 kadar geni\u015f bir yelpazede varl\u0131klar\u0131n\u0131 olu\u015fturan yap\u0131lar\u0131 fark\u0131nda olarak veya olmayarak yok sayma, bunlar\u0131 kaybetme s\u00fcreciyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yalar.<\/p>\n
Bu nedenle, tsunami bir do\u011fal afet, \u2018Y\u00fcce\u2019den gelen bir uyar\u0131 olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 ve yorumland\u0131\u011f\u0131 gibi, ayn\u0131 zamanda 15 A\u011fustos 2015\u2019de imzalanan Helsinki Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131 gibi siyasal ve toplumsal de\u011fi\u015fimin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an s\u00fcrecin de ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131 olma gibi bir \u00f6zelli\u011fiyle birlikte de\u011ferlendirilmeyi hak ediyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mehmet \u00d6zay \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 26.12.2016 Bir A\u00e7e tsunami […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1873,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,6],"tags":[],"class_list":["post-1872","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ace","category-gunluk-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1872","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1872"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1872\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1874,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1872\/revisions\/1874"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}