{"id":1802,"date":"2016-11-01T10:05:19","date_gmt":"2016-11-01T10:05:19","guid":{"rendered":"http:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/?p=1802"},"modified":"2020-06-09T08:54:39","modified_gmt":"2020-06-09T08:54:39","slug":"interview-with-murizal-hamza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/interview-with-murizal-hamza\/","title":{"rendered":"Hasan di Tiro: Interview with Murizal Hamza"},"content":{"rendered":"<h6><strong>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a003.06.2015<\/strong><\/h6>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hasan di Tiro\u2019nun ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmesinin ard\u0131ndan, hakk\u0131nda bug\u00fcne kadar kaleme al\u0131nan en \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fma diyebilece\u011fimiz eser 2014 y\u0131l\u0131 Kas\u0131m ay\u0131nda yay\u0131nland\u0131. Eserin ikinci bask\u0131s\u0131 ise bu y\u0131l\u0131n \u015eubat ay\u0131nda kitap\u00e7\u0131 d\u00fckk\u00e2nlar\u0131nda yerini ald\u0131. Hasan di Tiro\u2019nun (HT) vefan\u0131n\u0131n be\u015finci y\u0131l\u0131 nedeniyle bu eseri kaleme alan gazeteci Muhrizal Hamzah ile yapt\u0131\u011f\u0131m r\u00f6portaj\u0131 payla\u015fmak isterim. B\u00f6ylece HT\u2019nin be\u015finci \u00f6l\u00fcm y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc vesilesiyle bu eser \u00fczerinden onun ya\u015fam\u0131na ve hareketine k\u0131smen de olsa de\u011finmi\u015f olaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c<em>Hasan Tiro: Jalan Panjang Menuju Damai Aceh<\/em>\u201d (Hasan Tiro: A\u00e7e Bar\u0131\u015f\u0131\u2019na Giden Uzun Yol) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan eser gazeteci Murizal Hamzah\u2019\u0131n uzun y\u0131llar s\u00fcren ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, tan\u0131kl\u0131klar\u0131, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin ard\u0131ndan kitap haline getirilerek kamu oyunun ilgisine sunuldu. Giri\u015f yaz\u0131s\u0131n\u0131 A\u00e7e Valisi Dr. Zeyni Abdullah\u2019\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bu eser, 679 sayfa ve \u2018Bandar Publishing\u2019 taraf\u0131ndan yay\u0131nland\u0131. Eserin hemen ba\u015f\u0131nda, HT\u2019nin ya\u015fam\u0131 kronolojik olarak veriliyor. \u00dc\u00e7 ana b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fan eserin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc HT\u2019nin 11 Ekim 2008\u2019de yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131l aradan sonra A\u00e7e\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle ba\u015fl\u0131yor. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n Birinci B\u00f6l\u00fcm\u00fc,HT\u2019nin A\u00e7e\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ele al\u0131yor. Asl\u0131nda bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn, son b\u00f6l\u00fcm olmas\u0131 gerekirken, \u00f6nceye al\u0131nmas\u0131n\u0131n HT\u2019nun vatan topraklar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn olu\u015fan bar\u0131\u015f ortam\u0131n\u0131 desteklemesi gibi \u2018sembolik\u2019 bir anlam i\u00e7ermesinden olsa gerek. \u0130kinci B\u00f6l\u00fcm, HT\u2019nun do\u011fumundan Endonezya\u2019n\u0131n Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019deki temsilcili\u011fi, Dar\u2019ul \u0130slam Hareketi\u2019ne kat\u0131l\u0131m\u0131 ve bu hareketin ABD\u2019deki el\u00e7isi olu\u015fu ve evlili\u011fi ele al\u0131n\u0131yor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm ise, ba\u015far\u0131l\u0131 bir i\u015f adam\u0131 olarak sahip oldu\u011fu serveti, \u00fcn\u00fc bir tarafa b\u0131rakarak atalar\u0131ndan devrald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti\u011fi sorumlulu\u011fu yerine getirme ad\u0131na A\u00e7e\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7 kayda de\u011fer t\u00fcm boyutlar\u0131yla ele al\u0131n\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">HT\u2019nun do\u011fumundan vefat\u0131na kadar olan s\u00fcreyi ve bu s\u00fcrede ortaya \u00e7\u0131kan ba\u015fat sosyo-politik s\u00fcre\u00e7lere tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve i\u015ftirak\u0131 akademik denilebilecek bir \u00f6zenle g\u00fcndeme getiriliyor. Bu \u00e7er\u00e7evede, yazar Murizal Hamzah, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonundan yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe kadar bizzat i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7lerde, gerek A\u00e7e \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi i\u00e7erisinden gerekse d\u0131\u015f\u0131ndan yakla\u015f\u0131k y\u00fcz\u00a0 ki\u015fi ile yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fcl\u00e2katlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, d\u00f6rt y\u00fcz civar\u0131nda kayna\u011f\u0131 elden ge\u00e7irmesi bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemini ortaya koyuyor. Yazar\u0131n, bu kitap haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla ilgili t\u00fcm d\u00f6k\u00fcmanlar\u0131n\u0131, 26 Aral\u0131k 2004 tarihindeki tsunamide \u2018pay\u0131na d\u00fc\u015feni almas\u0131\u2019, bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bug\u00fcne kadar gecikmesine sebep oldu\u011fu gibi, en az\u0131ndan baz\u0131 belgelerin, foto\u011fraflar\u0131n, kay\u0131tlar\u0131n geri gelmemecesine kaybolmas\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. Bu kayb\u0131n HT\u2019nun ya\u015fam\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fcyle anlamam\u0131za ne kadar engel te\u015fkil etti\u011fini hesap edebilmek ise \u015fimdilik m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Daha \u00f6nce, Haikal Afifa taraf\u0131ndan A\u00e7ece\u2019den Endonezyacaya terc\u00fcme edilen \u201c<em>Aceh di Mata Dunia<\/em>\u201d adl\u0131 eserin tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131m. Mahruzal Hamza\u2019n\u0131n eseri ise hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Hasan di Tiro\u2019yu geni\u015f bir \u00e7er\u00e7evede ele almas\u0131yla dikkat \u00e7ekiyor. Esere giri\u015f yaz\u0131s\u0131 yazan Vali Dr. Zeyni Abdullah\u2019\u0131n dile getirdi\u011fi \u00fczere bu kitap yeni nesillere HT\u2019nun keskin fikirlerinin aktar\u0131lmas\u0131nda ve ge\u00e7mi\u015fle gelecek aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc olma vasf\u0131 ta\u015f\u0131yor (s. 12). Bu \u00e7al\u0131\u015fma,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">sadece A\u00e7e de\u011fil, modern Endonezya tarihine \u2018A\u00e7e perspektifinden\u2019 \u0131\u015f\u0131k tutarken, ayn\u0131 zamanda yaz\u0131l\u0131 gelenekle ili\u015fkisi s\u0131n\u0131rl\u0131 bir co\u011frafyada, 19. y\u00fczy\u0131l son \u00e7eyre\u011finden itibaren ba\u015f g\u00f6steren sava\u015flar, \u00e7at\u0131\u015fmalar ve m\u00fccadeleler s\u00fcre\u00e7lerinin bir devam\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan ve k\u00fcresel anlamda bir siyasi\/dini hareket olarak g\u00fcndeme gelen GAM\u2019\u0131n lideri konumundaki ki\u015fi hakk\u0131nda bug\u00fcne de\u011fin belki de mitsel addedilebilecek unsurlar\u0131n tarihi referanslarla, tan\u0131kl\u0131klarla ger\u00e7eklikle ba\u011f\u0131 ortaya konuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yazar hakk\u0131nda k\u0131sa bilgi vermekte fayda var. Yazar, yani Muhrizah Hamzah, uzun y\u0131llar gazetecilik yapm\u0131\u015f bir A\u00e7eli. Hasan di Tiro\u2019nun ya\u015fam\u0131n\u0131 incelemeye yakla\u015f\u0131k 14 y\u0131l \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015f. Bu s\u00fcre\u00e7te, sadece A\u00e7e\u2019de ve Cakarta\u2019da de\u011fil, Malezya, Avrupa ve ABD\u2019de kimi \u015fehirlerde \u00e7e\u015fitli ki\u015filerle yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fcl\u00e2katlar\u0131n bu eserin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda \u00f6nemi b\u00fcy\u00fck. Ayr\u0131ca, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131lar\u0131 destekleyecek mahiyette d\u00f6rt y\u00fcz civar\u0131nda belge, kitap, makaleyi taram\u0131\u015f olmas\u0131 da bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir \u00f6l\u00e7\u00fcde akademik bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak de\u011ferlendirilmesini sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hasan di Tiro, \u201cA\u00e7e \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u201d (<em>Gerakan Aceh Merdeka <\/em>\u2013 GAM) lideri olman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda elli bir ya\u015f\u0131ndayken bu hareketi bir deklarasyonla kamuoyuna il\u00e2n etti\u011fi 4 Aral\u0131k 1976 tarihi \u00f6ncesinde e\u011fitimi, i\u015f adaml\u0131\u011f\u0131, Endonezya Cumhuriyeti\u2019nin Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019deki el\u00e7isi ve ard\u0131ndan Dar\u2019\u00fcl \u0130slam Hareketi\u2019nin ABD\u2019deki temsilcisi olmakl\u0131\u011f\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kan siyaset adaml\u0131\u011f\u0131, kaleme ald\u0131\u011f\u0131 eserlerle yazarl\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nemli bir dava ve hareket adam\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sizi bu r\u00f6portajla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Mehmet \u00d6zay: <\/strong>Bu \u00e7al\u0131\u015fma \u015fu ana kadar Hasan di Tiro (HT) ve hareketini konu alan eserler aras\u0131nda en kapsaml\u0131s\u0131 olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yor. Bununla birlikte, bu eserin HT\u2019nin siyasi ya\u015fam\u0131n\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Muhrizal Hamzah: <\/strong>Hasan di Tiro hakk\u0131nda var olan bilgi ve belgelerin tamam\u0131na bu eserde yer verdi\u011fimi s\u00f6yleyemem. Onun sadece bir hareket ve dava adam\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir i\u015f adam\u0131, yazar, hukuk\u00e7u, diplomat, karizmatik lider, vatansever vb. oldu\u011funu dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ya\u015fam\u0131n\u0131n pek \u00e7ok y\u00f6nleri hen\u00fcz yaz\u0131lmad\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n onun hayat\u0131n\u0131n ve i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 hareketin sadece y\u00fczde ellilik bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmek isterim. Bir ele\u015ftirmenin kitab\u0131 okuduktan sonra benimle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir yorumunda oldu\u011fu gibi, bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ikinci cildinin yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 gerektirecek kadar geni\u015f bir \u00e7er\u00e7eve bulunuyor. \u00d6yle ki, sadece \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn Bedeli\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 dahi tek ba\u015f\u0131na dini, sava\u015f taktikleri vb. alanlarda ayr\u0131 ayr\u0131 ele al\u0131nmay\u0131 hak edecek \u00f6neme sahip.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Bu \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in ka\u00e7 ki\u015fiyle r\u00f6portaj yapt\u0131n\u0131z? Bu anlamda hayatta bulunan t\u00fcm tan\u0131klara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00f6yleyebilir misiniz?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Toplam y\u00fcz ki\u015fiyle m\u00fcl\u00e2kat yapt\u0131m. G\u00f6r\u00fc\u015fme yapt\u0131\u011f\u0131m ki\u015filerden \u00f6rne\u011fin Hasan di Tiro (2010), Tengku Muhammad Osman Lampoh Awe (2008) vefat etti. Tabii ki, m\u00fclakatlarda en \u00f6nemli ki\u015fi hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, Hasan di Tiro\u2019ydu. Ancak ge\u00e7irdi\u011fi kalp krizi nedeniyle konu\u015fma yetisini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yitirdi\u011finden, kendisiyle 2008 y\u0131l\u0131nda Malezya\u2019n\u0131n Selangor Eyaleti\u2019nde yapt\u0131\u011f\u0131m m\u00fcl\u00e2kat olduk\u00e7a az bir s\u00fcreyi kaps\u0131yordu. Ancak bu m\u00fcl\u00e2kat s\u0131ras\u0131nda yan\u0131nda bulunan ve bug\u00fcnk\u00fc A\u00e7e Valisi Dr. Zeyni Abdullah\u2019\u0131n katk\u0131s\u0131yla m\u00fcl\u00e2kat\u0131 tamamlama imk\u00e2n\u0131 buldum. Bu noktada, 1947 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak 1990\u2019lara kadar \u00e7ok \u00e7e\u015fitli eserlere imza atm\u0131\u015f olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla eserleri \u00f6nemli bir ba\u015fvuru kayna\u0131 oldu. Buna il\u00e2ve olarak Hasan di Tiro\u2019ya<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131nan ki\u015filerden Dr. Husaini Hasan, Yusuf Daud, Musanna Tiro ve Tengku Fauzi Tiro\u2019yu saymak isterim. \u00d6te yandan, Hasan di Tiro\u2019yla yak\u0131n arkada\u015f olan Do\u011fu Timor liderlerinden ve ilk ba\u015fbakan\u0131 Al-katir ile Dili\u2019de m\u00fclakat yapma \u015fans\u0131 buldum. Ayr\u0131ca, 1950\u2019li y\u0131llarda Hasan di Tiro\u2019yla ABD\u2019de bulunmu\u015f \u0130brahim Abdullah ve o d\u00f6nem A\u00e7e\u2019de Hasan di Tiro ile <em>Semangat Merdeka <\/em>adl\u0131 gazetede \u00e7al\u0131\u015fan Teuku Ali Basyah Talsha ile de g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-B\u00f6ylesine \u00f6nemli bir liderin hayat\u0131 ve hareketi noktas\u0131nda \u015f\u00fcphesiz ki farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler var. Bu ba\u011flamda, m\u00fclakatlar\u0131n\u0131zda bu farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlara rastlad\u0131n\u0131z m\u0131?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Elbette. M\u00fcl\u00e2katlar s\u0131ras\u0131nda o g\u00fcne kadar \u00f6rne\u011fin Hasan di Tiro hakk\u0131nda olumsuz diyebilece\u011fim ve kimi \u00e7evrelerin bilin\u00e7li olarak negatif propaganda olarak \u00fcretti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm baz\u0131 hususlarla \u00e7eli\u015fen anlat\u0131lara tan\u0131k oldum. \u00d6rne\u011fin bunlardan en dikkat \u00e7ekeni, Hasan di Tiro\u2019nun ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketini ba\u015flatma sebebinin 1970\u2019li y\u0131llarda Lhokseumawe\u2019de bulunan petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131yla ilgili yat\u0131r\u0131mlarda kendisine imkan tan\u0131nmamas\u0131 oldu\u011fu gelir. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmada detayl\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere HT\u2019nin bu hareketinin \u00e7ok daha farkl\u0131 k\u00f6kleri vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Eseri kaleme alma s\u00fcrecinde zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131n\u0131z m\u0131?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Evet. \u00d6zellikle m\u00fcl\u00e2katlar sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan anlat\u0131lar aras\u0131nda birbiriyle \u00e7eli\u015fen ifadelerin olmas\u0131yd\u0131. Bu noktada, yaz\u0131l\u0131 referanslara ba\u015fvurma yolunu se\u00e7tim. \u00c7al\u0131\u015fmada a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere makale, kitap vb. dok\u00fcmanlar \u015feklinde d\u00f6rt y\u00fcze yak\u0131n yaz\u0131l\u0131 belge tarad\u0131m. Tabii bu noktada, \u015funu da ifade etmek isterim. Uzun y\u0131llar edindi\u011fim dok\u00fcmanlar\u0131 26 Aral\u0131k 2004 tarihindeki tsunamide Banda A\u00e7e\u2019deki evimin sular alt\u0131nda kalmas\u0131 nedeniyle maalesef kaybettim. \u015eayet bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 eksik addedeceksek bu do\u011fal afetin bir etkisi oldu\u011funu s\u00f6ylemek isterim. Ayr\u0131ca, A\u00e7e\u2019de \u00e7at\u0131\u015fma d\u00f6neminin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6zellikle 1990-1998 ve 2003-2005 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde, g\u00fcvenlik nedeniyle Hasan di Tiro ailesinin sahip olduklar\u0131 baz\u0131 eserleri yakmalar\u0131n\u0131n da belge ve bilgi noksanl\u0131\u011f\u0131nda olumsuz bir etkisi olaca\u011f\u0131na ku\u015fku yok.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Hareketin bayra\u011f\u0131n\u0131n T\u00fcrk bayra\u011f\u0131na benzerli\u011fi biliniyor. Bununla ilgili ne s\u00f6ylemek istersiniz?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Erken d\u00f6nemde hareketin \u00f6nemli liderlerinden biri olan Dr. Husaini Hasan\u2019la yapt\u0131\u011f\u0131m m\u00fclakatta, hareketin bayra\u011f\u0131n\u0131n bizzat Hasan di Tiro taraf\u0131ndan se\u00e7ildi\u011fini \u00f6\u011frendimi s\u00f6ylemekle yetinmek istiyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de Hasan di Tiro ile bir r\u00f6portaj yay\u0131nland\u0131. Bu r\u00f6portaj\u0131 yapan gazeteciyle g\u00f6r\u00fc\u015fme imkan\u0131n\u0131z oldu mu?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong>S\u00f6z konusu gazeteciyle g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi \u00e7ok isterdim. Ancak kitap \u00e7al\u0131\u015fmam s\u0131ras\u0131nda b\u00f6yle bir imk\u00e2n olmad\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n Hasan di Tiro\u2019nun t\u00fcm ya\u015fam\u0131n\u0131 kapsamad\u0131\u011f\u0131na yukar\u0131da de\u011finmi\u015ftim. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde eserin yeni bask\u0131s\u0131nda veya ayr\u0131 bir kitap \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda di\u011fer baz\u0131 ki\u015filer gibi, bu kaynak ki\u015fiye ula\u015fmay\u0131 isterim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Modern A\u00e7e tarihinde iki \u00f6nemli hareket adam\u0131na rastl\u0131yoruz. Birincisi \u201cDar\u2019\u00fcl \u0130slam Hareketi\u201dnin \u00f6nc\u00fc ismi Daud Beureuh ve Hasan di Tiro. Hasan di Tiro, ayn\u0131 zamanda Daud Beureuh\u2019\u0131n \u00f6\u011frencisi. Bu iki liderin hareketleri aras\u0131nda nas\u0131l bir ili\u015fki var?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 ba\u015f\u0131nda bulunduklar\u0131 hareketler noktas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir fark g\u00f6rm\u00fcyorum. Bu noktada \u00f6rne\u011fin Hasan di Tiro\u2019nun A\u00e7e\u2019de \u2018A\u00e7e \u0130slam Devleti\u2019ni kavram\u0131n\u0131 i\u015fledi\u011fini, yurt d\u0131\u015f\u0131nda ise \u2018<strong>A\u00e7e-Sumatra \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u2019 (<\/strong>ASNLF) \u00fczerinden bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. Tabii burada, bu adland\u0131rman\u0131n uluslararas\u0131 arenada geli\u015ftirilen bir stratejinin \u00fcr\u00fcn\u00fc ve amac\u0131n A\u00e7e\u2019nin co\u011frafi ve tarihi konumunu ortaya koymak oldu\u011funu s\u00f6ylemek isterim. Yoksa, t\u00fcm Sumatra Adas\u0131\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yap\u0131lan bir at\u0131f s\u00f6z konusu de\u011fil. A\u00e7e\u2019nin \u2018\u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi\u2019 noktas\u0131nda Daud Beureuh ve Hasan di Tiro\u2019nun nihai hedefte ayn\u0131 yerde durduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek isterim. Daud Beureuh, Endonezya Cumhuriyeti\u2019nin temelleri olan \u2018Be\u015f \u0130lke\u2019 (<em>Pancasila<\/em>) yerine, \u0130slam devleti kurma \u00e7abas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, Hasan di Tiro, merkezden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmay\u0131 ye\u011fliyordu. Dile getirilmesi gereken bir ba\u015fka a\u00e7\u0131 var ki o da, Daud Beureuh\u2019\u0131n Hasan di Tiro hareketine maddi ve manevi katk\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h5 style=\"text-align: justify;\">-Hasan di Tiro, hareketi uzun y\u0131llar \u0130sve\u00e7\u2019den y\u00f6netti. Bu s\u00fcre\u00e7te Avrupa\u2019da Birle\u015fmi\u015f Milletler olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli uluslararas\u0131 ve Avrupa \u00fclkeleri nezdinde giri\u015fimleri biliniyor. Bu konuda neler s\u00f6ylemek istersiniz?<\/h5>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong>-Evet. Hasan di Tiro hareketi, merkezi Hollanda\u2019da olan \u201cTemsil Edilmeyen Milletler ve Halklar Organizasyonu\u201d (Unrepresented Nations and Peoples Organization-UNPO) \u00fcyeydi. Bir siyaset adam\u0131 ve entellekt\u00fcel olarak di Tiro, di\u011fer \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketlerine ilham kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Tabii bu noktada, hareketin bu yap\u0131 i\u00e7erisinde Papua, Do\u011fu Timor, Patani, Mindanao vb. \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketleriyle g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015f veri\u015finde bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Hasan di Tiro, hareket ve dava adam\u0131 olmakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00fcretken bir yazard\u0131. A\u00e7e\u2019de bu yazma gelene\u011finin devam edece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz miyiz?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">-Hasan di Tiro\u2019nun vefat\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, onun kaleme alm\u0131\u015f oldu\u011fu eserlerden sadece biri, A\u00e7ece kaleme alm\u0131\u015f oldu\u011fu \u201c<em>Aceh di Mata Dunia<\/em>\u201d adl\u0131 eser Endonezyaca diline terc\u00fcmesi 2013 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nland\u0131. (d\u00fcnyabizim.com\u2019da yay\u0131nlanan bu \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in Bkz.: (<a href=\"http:\/\/www.dunyabizim.com\/index.php?aType=haber&amp;ArticleID=14433&amp;q=Haikal%2BAfifa\">http:\/\/www.dunyabizim.com\/index.php?aType=haber&amp;ArticleID=14433&amp;q=Haikal+Afifa<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Hasan di Tiro\u2019nun yay\u0131nlanmay\u0131 bekleyen onlarca eseri bulunuyor. Ancak, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde, Hasan di Tiro\u2019nun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir ilham kayna\u011f\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 ve A\u00e7e hakk\u0131nda yazma gelene\u011fini s\u00fcrd\u00fcrecek yeni yazarlar\u0131n \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. bu noktada, Hasan di Tiro\u2019nun 1958\u2019de yay\u0131nlam\u0131\u015f oldu\u011fu ve federatif bir y\u00f6netim yap\u0131s\u0131n\u0131 dile getiren \u2018Demokrasi\u2019 adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n, aradan ge\u00e7en uzun bir s\u00fcre sonras\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Endonezya\u2019da bir kar\u015f\u0131l\u0131k bulmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ifade etmek isterim.<\/p>\n<h6 style=\"text-align: justify;\">-K\u0131ymetli vaktinizi ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/h6>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong>Ben de te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u00d6zay\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1804,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[73],"tags":[],"class_list":["post-1802","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mulakatlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1802","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1802"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1802\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3315,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1802\/revisions\/3315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guneydoguasyacalismalari.com\/tr_tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}